E-bikes zijn al lang niet meer weg te denken uit het straatbeeld in de bebouwde omgeving, maar ook in de vrije natuur en op bospaden duiken steeds meer elektrisch aangedreven fietsen op: e-mountainbikes. Ze zijn er in allerlei soorten en maten en de technologische ontwikkeling ervan staat niet stil. Maar wat zijn e-mtb’s eigenlijk, welke types zijn er en voor wie zijn ze bedoeld?

In dit artikel lees je: Het hoe en waarom van elektrische mountainbikes | Welke verschillende types er op de markt zijn | Welke doelgroep en inzetbereik ze hebben | Wat hun respectievelijke voor- en nadelen zijn. Verder wordt uitgelegd wat de nieuwste ontwikkeling is rond e-mtb’s.

Ook leuk voor jou: Fietsroutes plannen met de Fietsersbond-app

Elektrische mountainbikes bestaan nu zo’n 10 jaar en inmiddels hebben de fietsfabrikanten een elektrische variant van alle soorten mountainbikes beschikbaar. Van de traditionele hardtail (een mountainbike zonder achtervering) tot de in ons vlakke land amper gebruikte downhill-bike (extra stevige fiets die geschikt is voor steile afdalingen), je kunt kiezen uit een versie met of zonder elektrische ondersteuning. Dat betekent dat er voor iedere ‘specialiteit’ binnen het mountainbiken wel een geschikte e-mtb te vinden is.

Geen schaamte meer

De eerste elektrische mountainbikes waren door de forse accu duidelijk herkenbaar als e-bike en ze werden daarom door sportieve fietsers maar aarzelend ontvangen. Een e-mtb zag er niet echt stoer uit maar inmiddels is de ‘schaamte’ voor trapondersteuning flink afgenomen. Dat komt mede doordat de accu van de moderne e-mtb’s in de onderbuis is geïntegreerd. Dat ziet er veel eleganter uit.

Daarnaast is het ondertussen wel duidelijk dat e-mountainbiken veel minder vanzelf gaat dan je wellicht vermoedde. Het is een andere vorm van mountainbiken en je moet net zo goed flink aan de bak. Immers, pas als je zelf trapkracht levert, begint de hulpmotor met ondersteunen. Een flinke work-out kan dus net zo goed als op een gewone mountainbike. Nu nog bepalen welk type mountainbike dan het best bij jou past!

©Sebastian Rothe | mmphoto - stock.adobe.com

E-hardtail

De eerste categorie mountainbikes die ten prooi viel aan de e-bike-opmars was de hardtail, het oermodel mtb met verende voorvork maar zonder achtervering. De technische uitdagingen om van een hardtail een e-hardtail te maken, zijn beperkt: integreer een middenmotor in het frame, bevestig een accu op de onderbuis en klaar is kees.

Typische e-hardtails komen tot hun recht op vlak terrein zonder al te uitdagende oneffenheden. Daar is het comfort van een voorvork met 80-100 mm veerweg voldoende. Met snelrollende banden is een e-hardtail ook op asfalt, in de stad of naar het werk een prima keuze. E-hardtails zijn betaalbaarder en vragen relatief minder onderhoud dan een volledig geveerde mtb. Dat is zeker voor beginnende mountainbikers interessant.

E-trail-fully

Een full suspension mountainbike (kortweg: fully) heeft niet alleen een verende voorvork, maar ook vering in het achterste deel van het frame. Bij een elektrische trail-fully is de veerweg zowel vooraan als achteraan 120-140 mm. Stap je voor het eerst op een fully dan ervaar je veel meer comfort en wordt het rijden over onverharde paden veel prettiger. Geen enkel bospad of trail is immers helemaal vlak, maar zit vol grote en kleine oneffenheden, die gemakkelijk worden weggewerkt door de vering (in plaats van door jouw lijf, zoals bij een hardtail).

De veerweg van een e-trail-fully zit precies in het juiste bereik voor op de snelle crosscountryparcoursen die je in Nederland vaak tegenkomt. Op een fully mag het ietsje meer zijn dan op een hardtail (voor het comfort), maar ook weer niet té veel (vanwege de toenemende ‘deining’ die je dan ervaart en omdat de vering dan álle hobbels gladstrijkt, wat niet bijdraagt aan een uitdagende offroad-beleving).

©Uwe - stock.adobe.com

E-allmountain-fully

Zoals de naam al aangeeft, kun je met een all-mountainbike met een gerust hart het gebergte in. Wie graag het serieuze daalwerk op uitdagend terrein in de Eifel of in de Alpen opzoekt, moet investeren in een robuuste fiets en in bijpassende kleding. Met een veerweg vooraan en achteraan van 150-170 mm houdt een all-mountainbike ook op stukken met vrijliggende boomwortels of rotsachtige ondergrond genoeg contact met de ondergrond om tractie en daarmee controle te behouden. Frame, wielen en banden zijn berekend op flinke klappen en in de wilde natuur voelt deze categorie bikes zich dan ook helemaal thuis. 

E-enduro-fully

Endurofietsen gaan nog een stapje verder in veerweg. Met vering die tot 180 mm diep kan inveren, zijn ze gemaakt voor snelheid. Vooral bergaf, maar ook bergop, want tussen de tijdproeven van een endurowedstrijd door moet je wel weer op tijd boven zien te komen. Met de krachtige motor en de grote accu van een e-endurobike is dat geen probleem. Integendeel, de gevorderde mountainbiker en buitenlandreiziger die voor een dergelijke snelheidsduivel kiest, zal er op een dagje bikepark heel wat meer downhill runs mee kunnen maken dan zonder die trapondersteuning. 

©Dangubic - stock.adobe.com

E-downhill-bike

Wie tot een paar jaar geleden nog meewarig had gekeken bij de vraag of een elektrisch ondersteunde downhill-bike interessant zou zijn (rijdt een downhiller sowieso niet alleen maar bergaf?) zal nu moeten erkennen dat die hulpmotor toch wel handig is, omdat hij de noodzaak van een skilift in de buurt opheft, zodat je zelf kunt kiezen waar op de berg je naar boven rijdt, en welke route naar beneden je weer neemt. Bikeparks en wereldbekerparcoursen zijn de natuurlijke habitat van deze mtb’s met tot 200 mm veerweg. In Nederland en omstreken zijn ze als een speedboot in een zwembad: een beetje te veel van het goede.

E-mtb light

Bij de start van de elektrificatie van mountainbikes was het vooral zaak om mtb’s van een trapondersteuningssysteem te voorzien, maar de nieuwste ontwikkeling is dat e-mtb’s vooral het sportieve gevoel van mountainbiken moeten benadrukken. Het gevoel van actief bezig zijn in de rust van en met respect voor de natuur. Het gevoel dat je had op een gewone mountainbike.

Om die ervaring met een e-mtb te hebben, worden er lichtere motoren en minder zware accu’s ontwikkeld. Die brengen niet alleen het totaalgewicht van de fiets omlaag maar zijn vooral ook veel stiller in gebruik. En dat is precies wat je wilt als sportieveling: een flinke work-out kunnen doen zonder storend motorgezoem en zonder het idee te krijgen dat het e-systeem je alle inspanning uit handen neemt. De light-uitvoering zie je steeds vaker bij alle genoemde categorieën e-mtb’s.

Conclusie

Alle soorten mountainbikes die er zijn, zijn er tegenwoordig ook in een elektrische variant. Toch worden e-mountainbikes gewoon doorontwikkeld. Motoren worden stiller, kleiner en krachtiger. Accu’s worden lichter, sterker en efficiënter. Steeds meer mensen ontdekken dan ook het plezier van mountainbiken. Na het lezen van dit artikel heb je een indruk van de verschillende types e-mtb die er zijn en wat de voor- en nadelen ervan zijn.

👇🏻Met een goede fietsendrager kun je overal naartoe met je mtb! 🚵🏻

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.

Behoefte aan totale rust tijdens je treinreis? De juiste koptelefoon filtert lawaai weg en verhoogt je concentratie. Ontdek waarom active noise cancelling (ANC) niet mag ontbreken. Wij laten je zien welke functies, zoals comfort en lange accuduur, belangrijk zijn voor de forens of gelegenheidsreiziger.

Reizen met de trein kan heerlijk zijn, maar luidruchtige medepassagiers en het gedender over het spoor verstoren nogal eens de rust. Een goede koptelefoon maakt hier het verschil tussen irritatie en ontspanning. Als je op zoek bent naar de beste optie voor onderweg, is er eigenlijk maar één technologie die er echt toe doet: active noise cancelling. In dit artikel lees je waar je precies op moet letten.

Waarom active noise cancelling onmisbaar is

De absolute topprioriteit voor elke treinreiziger is active noise cancelling, oftewel ANC. Deze techniek gebruikt microfoons aan de buitenkant van de oorschelpen om omgevingsgeluid op te vangen en een tegengeluidsgolf te produceren. Vooral het constante, lage gebrom van de treinmotor en de wielen op de rails worden hiermee effectief weggefilterd. Hoewel geen enkele koptelefoon álle geluiden volledig blokkeert, zorgen modellen met hoogwaardige ANC ervoor dat je op een normaal volume naar muziek of podcasts kunt luisteren zonder dat je het volume ongezond hard hoeft te zetten om het lawaai te overstemmen.

Over-ear versus in-ear in het openbaar vervoer

Naast de technologie is de pasvorm van groot belang voor de demping. Over-ear modellen, die volledig over je oren vallen, bieden van nature al een goede passieve isolatie. De oorkussens sluiten je gehoorgang af van de buitenwereld, wat de actieve ruisonderdrukking aanzienlijk ondersteunt. Voor de meeste forenzen is dit de beste keuze. In-ear oordopjes zijn weliswaar compacter en makkelijker mee te nemen, maar laten vaak toch iets meer geluid door omdat ze minder fysieke barrière opwerpen. Als comfort en maximale stilte voorop staan, wint de over-ear variant het sowieso.

©ER | ID.nl

Comfort en accuduur voor lange ritten

Omdat je in de trein vaak langere tijd stilzit, mag de koptelefoon niet gaan knellen. Let daarom goed op de kwaliteit van de hoofdband en de oorkussens; traagschuim (memory foam) is hierbij een aanrader omdat dit materiaal zich naar je hoofd vormt en de druk verdeelt. Daarnaast is de accuduur een belangrijke factor voor de frequente reiziger. Zoek naar modellen die minimaal 20 tot 30 uur meegaan met ANC ingeschakeld. Veel moderne koptelefoons beschikken bovendien over snellaadfuncties, waardoor je na 10 minuten laden weer uren vooruit kunt. Daarmee voorkom je dat je halverwege je reis opeens zonder muziek komt te zitten.

Connectiviteit en handige functies

Een functie die specifiek in de trein van pas komt, is de transparantiemodus. Hiermee versterk je tijdelijk het omgevingsgeluid via de microfoons, zodat je een omroepbericht van de conducteur kunt horen zonder je koptelefoon af te zetten. Ook multipoint-bluetooth is een waardevolle toevoeging voor forenzen die werken tijdens het reizen. Hiermee koppel je de koptelefoon gelijktijdig aan zowel je smartphone als je laptop, zodat je naadloos kunt wisselen tussen een videocall en je favoriete afspeellijst zonder opnieuw verbinding te hoeven maken.