Trein vertraagd? Even de app checken en je kunt snel zien welke trein de volgende optie is, naar welk perron je moet en hoe laat je daar precies moet zijn. Reizen met het openbaar vervoer kan soms best ingewikkeld zijn, maar dankzij het gebruik van allerlei apps is het een stuk prettiger geworden. Nieuwsgierig welke apps je #treinleven écht makkelijker maken? Deze vijf helpen je letterlijk op weg!

Als je vroeger met het openbaar vervoer ging, dan moest je eerst bedenken hoe je bij het station kwam en vervolgens in het spoorboekje kijken hoe laat de trein ging, om uiteindelijk uit te stippelen hoe je uiteindelijk van het station op je eindbestemming kon komen. Daar ging een hoop tijd in zitten. Had jouw trein vertraging? Dan moest je weer helemaal opnieuw beginnen (en was je waarschijnlijk al onderweg). Kortom, gedoe. Reden te meer dat we anno nu dankbaar mogen zijn dat er apps zijn om al die problemen snel uit de weg te ruimen. Meteen overzicht, meteen weten waar je aan toe bent.

1. NS

Vroeger was de NS Reisplanner alleen beschikbaar voor treinreizen, maar inmiddels is er van alles aan toegevoegd, waardoor je heel specifiek kunt weten hoelang je van adres tot adres onderweg bent. Dat is handig, want je bespaart jezelf inschattingsfouten op het gebied van tijd en het helpt je meteen te zien hoe laat je weg moet van huis. Je kunt in deze app van adres tot adres opzoeken welk openbaar vervoer je wanneer dient te gebruiken, maar ook alleen van station naar station, als je dat prettiger vindt. Je ziet de overstaptijd, het aankomstperron, het vertrekperron en vrij up-to-date of je trein vertraging heeft en zelfs wat dat voor invloed heeft op de rest van het reisadvies.

Daarnaast heeft de NS-app nog meer voordelen. Zo kun je er je treinkaartjes mee kopen (zelfs vrij last minute, als je al op het station bent). Handig als je je OV-chipkaart per ongeluk op de keukentafel hebt laten liggen. Daarnaast kun je in de NS-app snel zien welk openbaar vervoer er in de buurt is (als jetenminste locatiegegevens toestaat). Mocht je plotseling op zoek moeten naar de dichtstbijzijnde bushalte, dan zie je dat in één oogopslag onder het kopje ‘In de buurt’. Het voordeel van de NS-app boven andere apps is dat hij het meest up-to-date is als het gaat om vertrektijden, naast informatie over bijvoorbeeld werkzaamheden en hoe je dan het best kunt reizen. 

NS in de Play Store

NS in de App Store

2. 9292 Reisplanner

Ooit bekend als 9292ov, maar inmiddels gewoon 9292. Toen NS nog geen informatie gaf over bussen, trams, pontjes en metro’s, was 9292 dé app die volop werd ingezet om een beeld te krijgen van het algehele OV-plaatje. Nog steeds trouwens, al zijn de apps inmiddels wat meer naar elkaar toegegroeid. In 9292 kun je tegenwoordig ook je reis uitstippelen van deur tot deur, met als voordeel dat je bepaalde typen OV kunt uitsluiten. Stel je voor dat je per se met de metro wilt reizen in plaats van met de bus, zodat je je beker koffie kunt meenemen, dan kun je tijdens het opvragen van het advies de bus als optie uitschakelen. Er zijn bovendien allerlei opties in te schakelen, zoals een langere overstaptijd voor als je nog even een broodje wilt halen.

Daarnaast is 9292 net iets beter dan NS in het vinden van bushaltes in de buurt. Je kunt er namelijk ook makkelijker naartoe navigeren, zodat je weet waar je moet lopen om zo snel mogelijk de bushalte te bereiken. Daarnaast kun je in 9292 Reisplanner in een handomdraai voor je hele reis e-tickets kopen, zodat je niet alleen treintickets hebt, maar ook kaartjes voor de bus, de metro en de tram. 9292 is als je je telefoon in de donkere modus gebruikt wel een erg donkere app, waardoor hij niet voor iedereen even toegankelijk is als bijvoorbeeld de NS-app. Zet je telefooninstellingen daarom op de gewone modus in plaats van de donkere modus. Maar in welke modus hij ook staat: 9292ov is overzichtelijker dan de NS-app, omdat hij wat eenvoudiger in elkaar zit.

9292 in de Play Store

9292 in de App Store

3. Rijden de Treinen

Rijden de Treinen doet eigenlijk hetzelfde als de bovengenoemde apps, maar heeft nog meer dan NS en 9292 de focus op het spoor. Hij opent dan ook meteen met storingen op trajecten en geplande werkzaamheden, waarmee de app zijn naam eer aandoet. Deze app gaat zelfs verder dan NS: Rijden de Treinen laat namelijk per trein specifiek zien welke werkzaamheden of storingen van invloed zijn.

Verder is het puur een NS-planner: je kunt er geen bustrajecten mee plannen. Jammer, want hierdoor heb je waarschijnlijk alsnog een andere app nodig voor dat gedeelte van je reis. Zeker nu elektrische stepjes nog niet officieel mogen in Nederland, neem je die niet even mee in de trein om vervolgens daarop verder te gaan. Je zou wel een OV-fiets kunnen overwegen voor ‘the last mile’, maar ook daarvoor kun je niet terecht in de Rijden de Treinen-app. 

Het jaar 2023 schijnt qua werkzaamheden een enorme uitdaging te worden voor de Nederlandse Spoorwegen, waardoor Rijden de Treinen met zijn focus op werkzaamheden waarschijnlijk extra waardevol is. Helaas kun je in deze app geen treinkaartjes kopen. Rijden de Treinen is vooral een naslagwerk om snel inzichtelijk te krijgen waar er op het spoor storingen zijn en welke werkzaamheden er aan komen. Daarnaast kun je wel zien hoe laat de treinen rijden en een reis plannen van station naar station.

Rijden de Treinen in de Play Store

Rijden de Treinen in de App Store

4. Google Maps

Veel mensen zien Google Maps tegenwoordig als hun go-to-app als het gaat om vervoer. Niet alleen openbaar vervoer, want ook je wandelingen, fietstochtjes en autotrips kun je prima in deze app plannen. Er zijn wat dat betreft enorm veel voordelen aan Maps. Dankzij de bedrijfsinformatie zie je ook snel welke winkels, bedrijven en attracties er in de buurt zijn. Daarnaast kun je je geplande rit meteen toevoegen aan je agenda, waardoor je nog duidelijker hebt hoe laat je moet vertrekken. Het voordeel aan Google Maps is dat het over de hele wereld werkt, dus zelfs als je in India bent, dan plan je je route met Maps.

Er kleven ook enkele nadelen aan het gebruik van deze app. Zo is Google Maps vaak minder goed op de hoogte van vertraging, werkzaamheden en andere hobbels op de weg. Google Maps heeft ook geen optie om een ticket te kopen, waardoor je de app alleen als naslagwerk kunt gebruiken om je route te plannen. Wel heeft Google Maps als voordeel boven de anderen dat hij goed in de gaten houdt waar je bent, zodat hij je een seintje kan geven als je halte of station eraan komt en je uit moet stappen. Google Maps is wat ons betreft een echte vervoers-musthave. Deze app wordt misschien voornamelijk gezien als navigatie-app voor in de auto, maar is veel meer dan dat.

Google Maps in de Play Store

Google Maps in de App Store

5. Moovit

Moovit is een app die lijkt op 9292, maar heeft als voordeel dat je ook kunt aangeven of je zelf vervoer hebt en zo ja welk vervoer: fiets, step of deelscooter. Je kunt zelfs instellen wat de maximale looptijd mag zijn (dus hoelang je maximaal wilt wandelen) en je kunt aangeven dat je een wat langzamer looptempo hebt, zodat je ook als je niet als een kievit loopt toch een goed beeld hebt van hoe laat je ergens arriveert.

Moovit is niet alleen daarin anders dan 9292: het is ook op sommige vlakken minder handig. Zo kun je er geen tickets in kopen en zit de app volgestopt met advertenties, wat het iets minder prettig in gebruik maakt. Je kunt betalen om te zorgen dat er geen advertenties meer in beeld zijn.

Het voordeel ten opzichte van 9292 is dat dit een internationale app is: je kunt hem in tientallen landen gebruiken en op die manier dus ook als je op vakantie bent of op een trip voor werk in het buitenland verblijft. Erg fijn, maar het blijft wel een app met erg veel advertenties en toevoegingen waar je niet direct iets aan hebt bij het plannen van je OV-route. Leer je daar echter doorheen te kijken, dan heb je zeker op reis een geweldig maatje om je te ondersteunen.

Moovit in de Play Store

Moovit in de App Store

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.

De Europese Commissie claimt dat het socialmediaplatform TikTok te verslavend is, en wil dan ook dat het oneindig kunnen scrollen in de app onmogelijk wordt.

Volgens de Europese Commissie verbreekt TikTok daarmee de Digital Services Act (DSA). Naast oneindig kunnen scrollen worden ook sommige pushnotificaties en autoplay als boosdoeners gezien.

Doomscrollen

De Commissie haalt specifiek oneindig scrollen aan als een gevaarlijk onderdeel van de app. De Commissie meent dat dit gebruikers in een soort trance brengt door dwangmatig gedrag - in feite waar de populaire term 'doomscrollen' op slaat.

De Commissie heeft echter nog geen bindend oordeel uitgebracht. Zo mag ByteDance, het bedrijf achter TikTok, zichzelf eerst verantwoorden. Ook gaat de Commissie eerst advies vragen aan de Europese Raad, om specifiek te zijn een adviesgroep hierbinnen die over digitale diensten gaat. Mocht de Europese Raad het eens zijn met de Commissie, dan moet TikTok in Europa mogelijk onderdelen van het socialmediaplatform aanpassen. Gebeurt dat niet, dan kan ByteDance forse boetes ontvangen.

Social media onder het vergrootglas

Social media - waaronder TikTok - ligt de laatste tijd toch steeds vaker onder een vergrootglas. In Australië bijvoorbeeld is social media sinds enige tijd verboden voor kinderen, en Spanje kondigde eerder deze week aan soortgelijke maatregelen te nemen.