Je ziet steeds vaker dat jonge stellen hun compacte auto inruilen voor een ruime gezinswagen, zelfs nog voordat de eerste baby geboren is. De vraag naar extra ruimte lijkt grenzeloos. Onlangs bespraken we een reeks elektrische zevenzitters, voornamelijk SUV's. Hoewel indrukwekkend, zijn er alternatieven die nóg meer binnenruimte bieden. In dit artikel duiken we dieper in deze volledig elektrische opties die ruimte en functionaliteit naar een hoger niveau tillen.

Vrijwel elk groot autoconcern heeft ze in het assortiment: de veelzijdige MPV's (multi-purpose vehicles). In essentie zijn dat bedrijfswagens die zijn omgetoverd tot comfortabele personenauto's, voorzien van extra zitplaatsen en ramen in plaats van een afgesloten laadruimte. Het aanbod is divers en groeiend. Denk aan de Volkswagen ID.Buzz, de Mercedes eVito Tourer, maar ook aan de Renault Trafic met een dubbele cabine. Deze eTech Electric biedt bijvoorbeeld plaats aan maximaal zes inzittenden.

©Sebastien Mauroy

Stellantis: een dominante speler

Een belangrijke speler in dit segment is het Stellantis-concern. Samen met Toyota, waarmee ze sinds 2016 partneren op het gebied van bedrijfswagens (LCV), beheersen ze zo'n 30 procent van de Europese markt. Dat komt vooral doordat ze in de basis dezelfde bedrijfswagens onder verschillende merknamen op de markt brengen. Denk aan de Peugeot Expert, de Citroën Jumpy, maar ook de Fiat Scudo en Toyota ProACE Worker. Stuk voor stuk hetzelfde product, zij het met een ander neusje, logo en voorwaarden.

©arnaupuigphoto

Van bedrijfswagen naar gezinsauto

Tot voor kort waren deze voertuigen minder aantrekkelijk voor particulieren. Hoewel ze qua ruimte en gebruiksgemak uitblonken, maakte vooral de aanwezigheid van een nagelende dieselmotor ze minder geschikt. Niemand zit immers te wachten op een ruim 1600 kg zware dieselbus met een motorrijtuigenbelasting van 550 tot 600 euro per kwartaal. Ook de aanschafprijs ging al snel richting de 70.000 euro. De oplossing? Grondige elektrificatie!

Ruimte als unique selling point

Als we naar het huidige aanbod van volledig elektrische zeven-, acht- of negenzitters kijken, zien we naast de eerdergenoemde modellen van Mercedes, Volkswagen en Renault ook de Stellantis-familie: de Peugeot e-Traveller, de Citroën SpaceTourer, de Fiat e-Scudo, de Toyota ProACE Verso en de Opel Zafira Life. Deze vijf varianten van dezelfde volledig elektrische personenbus bieden standaard acht zitplaatsen, optioneel negen, met nog steeds 550 liter bagageruimte. In de langste uitvoering (L3) loopt dat zelfs op tot bijna 1000 liter – en dat met alle zitplaatsen in gebruik. Een uniek aanbod in vergelijking met traditionele zevenzitters zoals de Kia EV9, die 'slechts' 333 liter biedt.

©arnaupuigphoto

Praktisch en comfortabel

Met een lengte van ongeveer 6 meter zijn deze MPV's fors, maar de breedte van 1,89 meter en hoogte van 1,90 meter vallen relatief mee. Hierdoor blijven de meeste parkeergarages in Nederland toegankelijk. Naast een hogere instap en zitpositie achter het stuur bieden deze MPV's praktische features zoals een grote achterklep en twee handige schuifdeuren. Ze kunnen bovendien tot 1000 kg trekken, wat voor de meeste gezinnen meer dan genoeg is.

Luxe en technologie

Op het vlak van comfort komen deze elektrische MPV's ook niets te kort. Doorgaans is het aanbod op het gebied van infotainment gelijkwaardig aan dat van luxe personenauto's. Denk aan uitgebreide smartphone-integratie, Apple CarPlay, Android Auto, maar ook aan live-navigatie, een 4G-verbinding en app-toegang op afstand. Adaptieve cruisecontrol is leverbaar, evenals wifi aan boord, klimaatregeling, een panoramadak en zelfs leren bekleding met stoel- en stuurwielverwarming.

©arnaupuigphoto

Batterij en prestaties

Wat betreft de aandrijving zien we bij de Mercedes eVito Tourer een forse 90kWh-batterij en zo'n 320 kilometer bereik. De Renault Trafic komt ongeveer 290 kilometer ver dankzij een accu van 52 kWh. Bij de Stellantis-vijfling kun je kiezen uit een 50- of 75kWh-accu met respectievelijk 230 of 350 km bereik. Ze zijn allemaal snel bij te laden en een 11kW-boordlader is standaard. Net als bij personenauto's zien we ook hier standaard een automaat en voldoende vermogen: 204 pk in het geval van de Mercedes en de Volkswagen ID.Buzz, en 136 pk voor de vijfling van Stellantis.

Compactere alternatieven

Is 6 meter aan MPV toch iets te veel van het goede? Kijk dan eens naar een maatje minder. Zo levert Nissan bijvoorbeeld de zevenzits Townstar Evalia. Deze auto is gebaseerd op de Renault Kangoo en dat betekent veel goeds. We zien hier een platform en gedeelde techniek met bijvoorbeeld de Renault Austral, maar ook de Nissan Qashqai. Dat zorgt onder andere voor stabiele en verfijnde rijeigenschappen. Met zo'n 265 kilometer rijbereik, een 11- of 22kW-boordlader en een snellaadvermogen van 80 kW is hij prima dagelijks inzetbaar. Liever de Renault-variant? Dan biedt Renault je alleen een versie met dubbele cabine en maximaal vijf zitplaatsen.

©sebastienmauroy

Berlingo, Partner, Doblo, Combo of ProACE City

Ook hier is het Stellantis-concern onvermijdbaar. De basis wordt hier gevormd door een absolute legende in dit segment: de Citroën ë-Berlingo. Het concern levert deze ook als Peugeot e-Rifter, Fiat Doblo, Opel Combo of Toyota ProACE City Verso. Ook hier zien we twee lengtes en die keuze hangt samen met vijf of zeven zitplaatsen. We zien een modern EMP2-platform (dat ook onder de grotere modellen schuilt) en voor maximaal comfort onafhankelijke wielophanging rondom. Voor de aandrijving zorgt een 50 kWh batterij, die met 11 kW of 100 kW is bij te laden, en een 136 pk sterke elektromotor. Dit alles is goed voor 320 km bereik. Twee schuifdeuren, een grote achterklep met naar wens zelfs een separaat te openen achterruit doen de rest. Verwacht ook hier de laatste generatie infotainment, een digitaal instrumentarium en smartphone-connectiviteit.

Conclusie

Elektrische MPV's combineren ongeëvenaarde ruimte met modern comfort en milieuvriendelijkheid. Of je nu geregeld een hoop spullen vervoert of dagelijks als voetbalvader of -moeder rond de kerk rijdt, de combinatie van een lage vloer en een hoog dak is met naar wens minimaal vijf of maximaal negen zitplaatsen onverslaanbaar. Welke je moet kiezen? Dat heeft met smaak, merken- of dealertrouw of misschien wel garantievoorwaarden te maken. Want hoewel het Stellantis-concern de Toyota-versies mag bouwen, levert het Japanse merk de ProACE Verso modellen in Nederland met 10 jaar garantie - zo'n twee jaar meer dan de rest. 

Epic Games, de ontwikkelaar en uitgever van Fortnite, moet in Nederland twee boetes van in totaal 1,125 miljoen euro betalen. Dit omdat het bedrijf kinderen op een oneerlijke manier aanzet om aankopen te doen in het populaire battle royale-spel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde Epic Games in 2024 al de boetes op. Epic Games ging in hoger beroep, maar de rechtbank in Rotterdam heeft eerder deze week besloten dat de boetes blijven staan en de aanklacht van de ACM dus correct is.

Redenen voor de boetes

Epic heeft met Fortnite volgens de rechtszaak op drie punten de wet overtreden. Zo bevat het spel de Item Shop, waarbij items elke 24 uur worden vervangen. Hiermee wordt volgens het oordeel kunstmatig schaarste gecreëerd en worden kinderen onder tijdsdruk gemotiveerd om snelle en dus mogelijk ondoordachte aankopen te doen. Dit is overigens een vrij vaak voorkomende verkoopstrategie in diverse multiplayergames.

Daarnaast worden Fortnite-spelers - en dus ook kinderen - gebombardeerd met verschillende beelden, video's en berichten die tot aankoop aanzetten. Op die manier wordt het voor hen verleidelijker gemaakt om items en zogeheten Battle Passes te kopen. Volgens Epic Games zetten deze advertenties niet rechtstreeks aan tot aanschaf, omdat men na het klikken op zo'n bericht nog meer stappen moet zetten, maar de rechtbank wuift dat weg.

Tot slot staan er bij sommige items in de Item Shop timers die aflopen. Daarmee wordt gesuggereerd dat sommige items spoedig uit de verkoop gehaald worden, terwijl dat niet altijd het geval is. Ook dit probeerde Epic Games te weerleggen - zonder succes.

Naast de boete moet Epic Games Fortnite aanpassen om jongere spelers te beschermen. Dat zal het bedrijf mogelijk meer geld en moeite kosten dan de daadwerkelijke boetes betalen. Epic heeft de timer inmiddels al uit de Item Shop gehaald, en spelers onder de 16 jaar kunnen geen aankopen met echt geld meer doen zonder ouderlijke toestemming. Daarbij kan er ook ouderlijk toezicht worden ingesteld

Kritische kijk op games

Nederland is niet het enige land waar met een vergrootglas naar Fortnite wordt gekeken: in de Verenigde Staten werden ook al boetes uitgedeeld voor soortgelijke zaken. Sowieso wordt er wereldwijd steeds kritischer gekeken naar de manier waarop met name videogames met een online component met jeugdige spelers omgaan. Een ander bekend voorbeeld is Roblox, dat volgens critici door sommige spelers met kwade bedoelingen als platform wordt gebruikt om kinderen te lokken.

Fortnite is speelbaar op alle moderne platforms, waaronder PlayStation, Switch-consoles, Xbox, pc en smartphones. Het is een van de populairste games van deze tijd. In het spel landen honderd spelers op een eiland en vechten ze het uit tot er maar één speler overblijft. De game is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot meer dan dat: er zijn festivals met echte artiesten die optreden, spelers kunnen het uiterlijk van uiteenlopende personages uit allerlei franchises ontgrendelen voor hun eigen personage - van Marvel tot South Park - en er zijn zelfs een racegame en een Lego-versie binnen het platform beschikbaar.

Kathleen Kennedy, de voorzitter van Lucasfilm die eerder deze week aankondigde te vertrekken bij het bedrijf, heeft een update gegeven over verschillende Star Wars-films die er aan zitten te komen.

Dat deed ze in een interview met Deadline, waarin ze ook terugblikt op haar tijd bij Lucasfilm. We wisten al van het bestaan van de aankomende films die ze vervolgens aanhaalde, maar op deze manier wordt er iets meer duidelijkheid gecreëerd over de status van deze projecten.

Mogelijke projecten

Zo werken James Mangold en Beau Willimon aan een script voor een film over het ontstaan van de Jedi - mogelijk genaamd Dawn of the Jedi. Volgens Kennedy heeft het duo een geweldig script geschreven, maar ligt de progressie rondom de film nu tijdelijk stil.

Daarnaast heeft ook Taika Waititi - bekend van de moderne Thor-films, What We Do in the Shadows en Jojo Rabbit - een script ingeleverd die blijkbaar "hilarisch" is. "Het is alleen niet mijn besluit (wat ermee gebeurt), zeker nu ik wegga." Steve Soderbergh en (acteur) Adam Driver willen daarnaast een script van Scott Burns verfilmen. Eerder werd er al een film rondom Drivers personage Ben Solo afgeschoten.

Tot slot is er nog de mogelijkheid dat Rian Johnson, de maker van The Last Jedi, terugkeert. Kennedy legt uit dat Johnson het erg druk heeft met de Knives Out-films, en dat hij ook bang is geworden van de kritiek die online werd geplaatst rondom zijn meest recente Star Wars-film. In eerste instantie zou Johnson een geheel nieuwe Star Wars-trilogie regisseren, maar dat lijkt nu dus onwaarschijnlijk. Kennedy kon dan ook geen uitsluitsel geven.

Aankomende bevestigde Star Wars-films

Er is in ieder geval veel onduidelijk over de staat van de toekomstige Star Wars-films, maar gelukkig weten we van enkele films dat ze sowieso uitkomen - mede omdat ze al zijn opgenomen.

Zo is daar de Mandalorian-film - The mandalorian and Grogu - geregisseerd door Jon Favreau - die in mei uitkomt - en volgend jaar Star Wars: Starfighter. In die film hebben onder andere Ryan Gosling, Flynn Gray en Matt Smith rollen. Fans kunnen zich de komende jaren dus nog opmaken voor meer dan genoeg Star Wars.

Het vertrek van Kathleen Kennedy

Zoals gezegd treedt Kathleen Kennedy dus af als voorzitter van Lucasfilm. Zij speelde zo'n veertien jaar lang een belangrijke rol binnen deze gigantische franchise. Ze zal wel deels betrokken blijven bij de reeks, onder andere als producent van The Mandalorian and Grogu en Starfighter.

Dave Filoni en Lynwen Brennan nemen het stokje van Kennedy over. Filoni gaat zich richten op de creatieve koers van Lucasfilm en Star Wars, terwijl Brennan de zakelijke kant op zich neemt. Beiden zullen onder leiding staan van Disney-voorzitter Alan Bergman.