ID.nl logo
Review Tesla Model 3 – Elektrische revolutie opgefrist
© Irwin Versteegh - Duijnstee
Mobiliteit

Review Tesla Model 3 – Elektrische revolutie opgefrist

Ontdek de nieuwste evolutie van Tesla's Model 3, een elektrische krachtpatser die de concurrentie met de BMW 3-serie aangaat. Met een verbluffende acceleratie en een frisse, innovatieve make-over, heeft deze populaire EV een indrukwekkende transformatie ondergaan. Irwin Versteegh van InstaAutoVlog neemt je mee in de wereld van de vernieuwde Model 3, een auto die niet alleen de Nederlandse wegen, maar ook de toekomst van elektrisch rijden domineert.

Watch on YouTube

©Irwin Versteegh

Het is een auto die opereert in het segment van de BMW 3-serie en in maximaal 6 seconden naar de 100 km/u accelereert. En o ja, dan is-ie ook nog eens volledig elektrisch en kwam-ie gedurende de eerste jaren in Nederland in aanmerking voor bijtellingsvoordeel. Het resultaat? Sinds 2019 rijden er in Nederland maar liefst 45.000 Tesla’s Model 3 rond en daarmee is het verreweg een van de populairste EV’s.

Dankzij Tesla’s online updatestrategie voor de zowel de soft- als firmware blijven de auto’s weliswaar zo veel mogelijk up-to-date, maar het via een dataverbinding veranderen en updaten van het exterieurdesign blijft lastig. Dat is dan ook de reden dat het merk na dik vijf jaar dienstverband onlangs het doek van een compleet nieuwe generatie trok. Irwin Versteegh van InstaAutoVlog vertelt er jullie in dit artikel alles over.

©Irwin Versteegh

Eerste grote facelift

Oké, het is niet de eerste keer dat Tesla de Model 3 heeft aangepast. Een tussentijdse update in 2021 voegde akoestisch glas, updates aan de middentunnel en bijvoorbeeld ook een elektrisch te openen achterklep toe. Toch bleef het afgezien van een setje nieuwe wielen dezelfde auto. Hoe anders is dat nu!

Ontdek jouw perfecte elektrische auto

Vergelijk en vind de beste deals op Kieskeurig.nl!

De Model 3 heeft een grondige facelift ondergaan. Zo zien we nieuwe koplampunits met strakke dagrijverlichting en aan de achterkant zien we nieuwe achterlichten die voortaan onderdeel uitmaken van de achterklepconstructie. De voluit geschreven merknaam daartussen doet de rest. Aanpassingen aan de aerodynamica maken de auto bovendien nóg ranker. Dat zorgt voor een Cw-waarde die nu slechts 0,219 bedraagt.

Twee nieuwe kleuren, Ultra Red en Stealth Grey, zorgen tot slot ook op het esthetische vlak voor verfrissing, net als de standaard 18-inch Photon-velgen en de optionele 19-inch Nova-velgen.

©Irwin Versteegh

Groter scherm, maar toch ook weer niet

In het interieur zal zelfs de grootste autoleek de veranderingen opmerken. In de basis zien we nog steeds het 15,4 inch grote brein van de auto in de vorm van een Full-HD-touchscreen. De inches namen niet toe, maar het bruikbare oppervlak werd wel vergroot. Was dit systeem sinds de lancering van het model al leidend voor de complete automotive sector, dat is het nu nog. En dat betekent dus niet alleen de complete integratie van apps als Spotify, Netflix en YouTube, maar ook de uitmuntende EV-routeplanning van het navigatiesysteem via onder andere het eigen Tesla Supercharger netwerk.

Verbeteringen zijn daarnaast de AutoPilot-camera’s, waarvan de exemplaren aan de zijkant nu dezelfde kleurtoon als de achteruitrijcamera hebben. Kort na het inleveren van de testauto heeft het merk bovendien een update doorgevoerd waardoor er een 360-gradenbeeld kan worden getoond gedurende het parkeren.

©Irwin Versteegh

Led-ambianceverlichting

Met name dat laatste was hard nodig, aangezien de Model 3 in navolging van de Y geen fysieke parkeersensoren meer heeft. Tesla gebruikt hier het eigen ‘Vision’-systeem voor, dat aan de hand van camerabeelden inschat hoe ver een object van de auto is verwijderd. Het systeem werkt redelijk goed, maar kent ook echt wel nadelen. Hopelijk brengt de 360-gradenfunctie hier verandering in.

Voor de rest is het interieur compleet herzien. Zo zien we om te beginnen een volledig nieuw dashboard. Hierop zien we een met stof beklede afwerkingsstrip en een aluminium rail waarin ambianceverlichting is gehuisvest. De ledstrip loopt links en rechts over in de deurpanelen – ook achterin – en er kan qua kleur worden gekozen voor het complete spectrum.

Ook de deurpanelen zijn anders en opgetrokken uit hoogwaardig aanvoelende materialen, zoals plantaardig leder en stof, en zelfs de opbergvakken zijn aan de binnenkant bekleed. Ook de middentunnel, met daarin een enorm opbergvak, werd omwille de afwerking aangepast, al bleef de basis met onder meer twee draadloze telefoonladers hetzelfde.

©Irwin Versteegh

Extra 8-inch scherm

Als kers op de taart monteerde het merk daarnaast nieuwe stoelen die zijn bekleed met deels geperforeerd plantaardig leder. Elke Model 3 wordt namelijk standaard geleverd met stoelverwarming, zowel voor- als achterin, maar ook stoelkoeling op de twee voorstoelen. Die stoelen zitten trouwens erg comfortabel en bieden een uitstekende ondersteuning, al zouden sommige bestuurders een verlengbaar zitvlak kunnen missen.

Ook de tweede zitrij werd herzien en de achterbank werd voor een betere ondersteuning iets hoger geplaatst ten opzichte van de vloer. Tevens zien we de toevoeging van een 8-inch multimediasysteem met Netflix, YouTube en Twitch. Het touchscreen vormt de ideale vorm van entertainment voor passagiers en zeker kinderen – helemaal als er gebruik wordt gemaakt van bluetooth-hoofdtelefoons. De bagageruimte? Die bleef onveranderd ruim met maximaal 682 liter inhoud, waarvan 88 liter vóór in de auto in de vorm van een frunk.

©Irwin Versteegh

Doei stuurhendel!

Forse wijzigingen dus, maar dat is nog niet alles. Tesla heeft voor de nieuwe Model 3 namelijk de kunst van het weglaten toegepast. In navolging van de S en X beschikt ook de 3 niet meer over de traditionele richtingaanwijzer-, versnellings- en ruitenwisserhendel achter het stuurwiel. Hiervoor in de plaats zien we richtingaanwijzers, claxon, ruitenwisser en grootlichttoetsen óp het stuurwiel. Een verandering die wat gewenning vraagt, zeker bij het verlaten van een rotonde, maar uiteindelijk raak je er echt wel mee vertrouwd.

Het selecteren van de voor- of achteruitversnelling gaat daarnaast via het 15,4-inch touchscreen. En ook dat went snel, zij het dat Tesla dit deels heeft geautomatiseerd. De auto herkent namelijk de situatie van waaruit je vertrekt. Sta je met de neus naar een muur of hekwerk geparkeerd, dan geeft-ie direct de suggestie om achteruitrijdend te vertrekken. Een simpele bevestiging door een keer extra op het rempedaal te drukken is dan voldoende om de achteruitversnelling in te schakelen. Een feature die in de praktijk werkelijk feilloos werkt. Een knap stukje engineering!

©Irwin Versteegh

Tot 678 km op één lading

Op aandrijftechnisch vlak komt de nieuwe Model 3 in twee smaken. Je kunt kiezen uit een RWD (Standard Range) en een Long Range (AWD). De RWD (42.990 euro) heeft een 57,5 kWh (netto) LFP-accupakket en een 283 pk sterke elektromotor. Daarmee is volgens de WLTP een range mogelijk van 554 kilometer. Opladen kan met een 11 kW 3-fase-boordlader of met max 170 kW aan een snellader in circa 25 minuten. Dit 'instappertje' sprint in 6,1 seconden naar de 100 km/u en heeft een top van 201 km/u. Iets trekken mag-ie ook met maximaal 1000 kg.

De Long Range (50.990 euro) heeft een 75kWh-accupakket en een extra elektromotor, waardoor het totaalvermogen 498 pk bedraagt. De range van deze variant bedraagt 678 kilometer. Het snellaadvermogen ligt met maximaal 250 kW een stuk hoger, waardoor een 10-80%-vulling net geen 30 minuten duurt. Ook deze Model 3 mag een aanhanger van maximaal 1000 kg trekken, en dat is gezien de AWD-aandrijving en de concurrentie eigenlijk net iets te laag. Zo mag een Hyundai Ioniq 6 maximaal 1500 kg trekken.

Comfortabeler en verfijnder

Wij reden met de RWD-uitvoering. De auto is uiterst vlot, de aandrijflijn geeft altijd thuis en dankzij de achterwielaandrijving geniet je van voldoende tractie. Het energieverbruik in de praktijk is daarnaast toonaangevend. Gedurende de 600 km lange testperiode liet-ie een gemiddelde van 14,3 kWh op 100 km zien. En dat met ruim 300 testkilometers à 130 km/u over de snelweg. Met 105 km/u door Nederland? Dan zie je waarden die schommelen rond de 12 kWh/100 km, en dat is echt uniek. Zeker gezien de winterse temperaturen gedurende de testperiode.

Het rijden blijkt verder veraangenaamd dankzij aanpassingen aan het onderstel, waardoor de nieuwe Model 3 qua rijkarakter wat meer richting de BMW i4 is gegaan. De 3 is soepeler geveerd dan voorheen en voelt nu veel verfijnder en uitgebalanceerder aan. Maar wees gerust, het kart-achtige gevoel is er dankzij een uitstekende wegligging en zeer directe stuurinstallatie nog steeds, maar het is allemaal iets genuanceerder.

Wel is er wat betreft de RWD-uitvoering nog steeds sprake van een matige rechtuitstabiliteit, maar dat geldt voor meerdere EV’s in deze klasse, die louter zijn voorzien van achterwielaandrijving (en dus gewicht in de neus missen).

©Irwin Versteegh

Voor andere merken onmogelijke prijs

De komst van dikkere vloerbedekking en akoestisch glas rondom (ook in de achterportieren) maken ‘m daarnaast een stuk stiller dan voorheen. Dat zorgt ook op dat vlak voor meer comfort en verfijning, en sluit dan ook mooi aan bij de rest van de updates. Een genot, zeker in combinatie met het subliem klinkende audiosysteem.

De nieuwe Tesla Model 3 is dan ook een auto geworden die het heel wat andere auto’s in deze klasse behoorlijk moeilijk maakt. Sterker nog, dat deed-ie al op een ronduit plagerige manier, maar gezien de updates die het merk heeft doorgevoerd is het nu een regelrechte pestkop geworden. De beste EV op de markt, qua energieverbruik, connectiviteit, technologie én gebruiksgemak, heeft deze eigenschappen nu gecombineerd met een fraai afgewerkt interieur, meer comfort en geluidsisolatie, verfijnde rijeigenschappen en nóg meer technologie. En dat voor een zeer competitieve, voor andere merken haast onmogelijke prijs.

Vraag een offerte aan voor laadpalen:

▼ Volgende artikel
Nú is het moment: zo breng (én houd) je je cyberhygiëne op orde
© ID.nl
Zekerheid & gemak

Nú is het moment: zo breng (én houd) je je cyberhygiëne op orde

De digitale wereld verandert in een razendsnel tempo. Oplichters gaan dankzij AI steeds overtuigender te werk, waardoor valse berichten en nepwebsites nauwelijks nog van echte te onderscheiden zijn. Tegelijkertijd groeit het aantal accounts en apps dat je dagelijks gebruikt, wat de kans op beveiligingslekken vergroot. Het is daarom belangrijker dan ooit om je online aanwezigheid (nóg) actiever te beschermen. In dit artikel lees je welke aanpassingen je zelf direct kunt doorvoeren en welke extra beschermingslagen jou helpen je digitale veiligheid te versterken.

Partnerbijdrage - in samenwerking met Bitdefender

Waarom cyberhygiëne juist nu belangrijk is

In een modern huishouden volgen de digitale vernieuwingen elkaar razendsnel op. Van schoolapps en games tot werken op afstand; jij en je familie verzamelen ongemerkt een enorme berg online accounts. Tegelijkertijd worden digitale dreigingen steeds lastiger te herkennen.

Vroeger pikte je een nepbericht er zo uit door de kromme zinnen of spelfouten, maar die tijd is echt voorbij. Dankzij de inzet van slimme AI-technieken zien phishingberichten er tegenwoordig ontzettend professioneel uit. Ook foto's, filmpjes en zelfs stemmen kunnen digitaal zo nagemaakt worden dat je niet meer ziet of hoort met wie je echt te maken hebt. Het wordt daardoor steeds moeilijker om de risico's te zien. Hoog tijd dus om je digitale huishouding belangrijker op orde te brengen.

Beginnen bij het begin: een digitale schoonmaak

Veel mensen hebben meer oude accounts dan ze denken. Door die op te ruimen, sluit je meteen een aantal achterdeuren die je gemakkelijk over het hoofd ziet. De volgende onmisbare stap is het gebruik van sterke, unieke wachtwoorden. Zie het als een sleutelbos: wanneer je overal hetzelfde wachtwoord (of een variatie daarop) gebruikt, geef je criminelen met één enkele sleutel direct toegang tot al je accounts. Met unieke wachtwoorden zorg je ervoor dat een lek bij de ene dienst niet automatisch leidt tot een inbraak bij de andere. Een wachtwoordmanager neemt al dat denkwerk van je over. Het geeft je de rust dat je niet langer tientallen ingewikkelde codes zelf hoeft te onthouden. Handig: in een beveiligingspakket als Bitdefender Premium Security zit zo'n Password Manager bijvoorbeeld standaard inbegrepen. Zie tweestapsverificatie vervolgens als een extra slot op de deur; deze laag houdt kwaadwillenden buiten, zelfs als je wachtwoord onverhoopt toch op straat komt te liggen.

Vergeet daarnaast de updates van je apparaten niet. Deze software-updates dichten beveiligingslekken voordat criminelen er misbruik van kunnen maken. Dit is niet alleen belangrijk voor je smartphone, maar juist ook voor apparaten waar je minder vaak bij stilstaat. Denk aan de router in de meterkast of de tablets die de kinderen dagelijks gebruiken.

©Queenmoonlite Studio - stock.adobe.com

De dreigingen van nu vragen om extra hulp

Zelf alert blijven is de basis, maar het speelveld verandert razendsnel. Oplichting wordt steeds geraffineerder door in te spelen op situaties uit je dagelijkse leven. Je krijgt bijvoorbeeld precies op het juiste moment een bericht over een pakket dat vertraagd is, of een dringende waarschuwing die van je bank lijkt te komen. Omdat de grens tussen echt en nep zo vervaagt, is het prettig om een hulpmiddel achter de hand te hebben voor die momenten van twijfel.

Scamio is zo'n hulpmiddel. Deze gratis online tool van Bitdefender controleert binnen een paar seconden of een link of screenshot verdacht is. Je hoeft alleen de inhoud te plakken of de afbeelding te uploaden. Scamio analyseert de informatie en vertelt je direct hoe betrouwbaar het bericht is. Het is alsof er even een expert met je meekijkt voordat je besluit om ergens op te klikken. 

View post on TikTok

Een veilige basis voor het hele gezin

Goede cyberhygiëne draait om slimme gewoonten, maar ook om bescherming die meebeweegt met de dagelijkse werkelijkheid. Bitdefender Premium Security biedt die extra laag voor het hele huishouden. Omdat moderne gezinnen allerlei verschillende apparaten gebruiken, is het omslachtig om alles apart te beveiligen. Door al deze apparaten onder één pakket te brengen, creëer je direct overzicht en rust.

Achter de schermen werken verschillende lagen bescherming nauw samen om je gezin te beveiligen. De software blokkeert malware en ransomware en houdt valse websites tegen nog voordat je ze kunt openen. Scam Copilot kijkt ondertussen met je mee tijdens het browsen en analyseert aanbiedingen en berichten in realtime. Zodra er iets niet klopt, krijg je direct een waarschuwing. Naast deze beveiliging helpt Bitdefender je privacy te bewaken. Denk aan een VPN die je verbinding versleutelt wanneer je onderweg bent, of meldingen wanneer je gegevens onverhoopt opduiken in een datalek.

©Bitdefender

Daarnaast is het goed om te weten dat Bitdefender een Europese partij is met datacenters op eigen bodem. In een tijd waarin je gegevens soms de hele wereld overgaan, is het een prettig idee dat jouw privacy wordt beschermd volgens de strenge regels die we hier in Europa kennen. Je houdt zo simpelweg meer grip op je eigen gegevens.

Samen slim en veilig online

Je digitale veiligheid hoeft geen hoofdpijndossier te zijn. Door kritisch naar je oude accounts te kijken, overal unieke wachtwoorden te gebruiken en updates direct te installeren, zet je zelf al de belangrijkste stappen. Met een totaalpakket als Bitdefender Premium Security voeg je daar een slimme beschermlaag aan toe die de lastige taken van je overneemt. Zo creëer je met een paar simpele aanpassingen een veilige online omgeving voor je hele gezin, waarin je met een gerust hart kunt blijven internetten

▼ Volgende artikel
Review: Dragon Quest 7 Reimagined is een klassieke rpg in een nieuw jasje
Huis

Review: Dragon Quest 7 Reimagined is een klassieke rpg in een nieuw jasje

Dragon Quest is al meer dan drie decennia een icoon binnen de game-industrie. Hoewel de oudere delen al snel gedateerd voelden, zorgde een gestroomlijnde vernieuwing voor een nieuwe aanwas van fans. Toch moest alles nog één keer overboord. Met volle moed en een frisse stijl blijkt Dragon Quest 7 Reimagined een prachtige herinterpretatie van een klassieke rpg voor een nieuwe generatie.

Dragon Quest 7 is een beetje het verloren kindje binnen de reeks. Het was het debuut van de franchise op PlayStation, maar werd berucht door de langzame openingsuren en unieke structuur. Sterker nog: de regisseur van deze remake, Takeshi Ichikawa, biechtte op dat hij als kind nooit verder kwam dan het openingssegment in een recent interview. Er zou dus behoorlijk wat gesneden moeten worden in deze structuur. Bovendien is dit de derde remake van een mainline Dragon Quest-game in twee jaar tijd. Gelukkig onderscheidt Dragon Quest 7 Reimagined zich dit keer wel al vanaf het eerste uur.

©Square Enix

Schuitje Varen, Eilandje Redden

Op het eerste gezicht lijkt Dragon Quest 7 logisch in lijn te vallen met de rest van de serie. Als ‘de Held’ begin je op het enige eiland in de wereld. Samen met prins Keifer en jeugdvriendin Maribel ga je op een groot avontuur wanneer er een portaal opent in de mysterieuze tempel op het eiland. Niet alleen verschijnt er opeens een nieuw eiland in de eindeloze oceaan, maar ook reist de groep terug in de tijd. Ieder nieuw eiland bezoek je zo eerst in het verleden, waarna je acties gevolgen hebben in het heden.

Zo wordt de spelwereld steeds groter. Het ene eiland is compleet verlaten, omdat alle inwoners zijn versteend. Op een ander eiland probeert een groep reizende pelgrims om hun God te helpen terugkeren na zijn verdwijning aan de hand van de Demon King. Onderweg vind je tabletstukken om nieuwe portalen te openen. Ieder eiland heeft zo zijn eigen verhaal en personages die je volgt, wat kan voelen als een televisieserie met allemaal kleine uitstapjes. Het bouwt langzaam op naar een grotere verhaallijn met de terugkeer van de Demon King. Het geeft Dragon Quest 7 een eigen identiteit ten opzichte van andere Dragon Quest-titels, maar vereist wel een langere aandachtsspanne.

Watch on YouTube

Visueel vakmanschap

Gelukkig spat het spel van je scherm. De nieuwe visuele stijl is een hoogtepunt, een fenomenale balans tussen de originele tekeningen en ontwerpen van Akira Toriyama (Dragon Ball) en de 3D-stijl die de games hebben omarmd sinds de PlayStation 2. De hoofdpersonages zien er uit als handgemaakte poppetjes. Steden en kamers worden getoond als kleine diorama's. Het deed mij op meer dan één manier denken aan de uitstekende remake van Zelda: Link’s Awakening op de Nintendo Switch. De nieuwe stijl complementeert de Dragon Quest-serie uitstekend. Wanneer het samenkomt onder begeleiding van de prachtige symfonische muziek, voelt Reimagined als een warme deken voor fans van klassieke rpg’s.

Ik wilde elk hoekje van de wereld verkennen. Elk eiland voelde als een nieuw avontuur. Naarmate de groep avonturiers groter wordt, zwijmel je zo weer weg in de wereld van Dragon Quest. De game heeft zowel Japanse als Engelse stemwerk voor de tussenfilmpjes en belangrijke dialogen, maar ook het schrijfwerk is behoorlijk sterk. Leuke details zoals het gebruik van  ‘Thou’s’ en ‘Thy’s’ bij eilanden in het verleden voelen gepast. Wat minder gepast zijn de plaatsen die stilistische fouten gebruiken om over te komen als ‘Duits’ of ‘Frans’ (‘Wiz’ in plaats van ‘With’, of het weglaten van werkwoorden). Geen pretje om te lezen, maar het brengt wel degelijk het gevoel van een gevarieerde wereld over.

Knokken bouwt karakter

De combat is traditioneel zoals je kan verwachten van Dragon Quest. Elke beurt kies je welke aanval je personage uitvoert. Je maakt gebruik van de zwaktes van vijanden om je aanvallen maximale schade te laten toebrengen. Om in te spelen op de sterke punten van je party kun je ze allemaal een rol geven met het ‘vocation’-systeem. Deze beïnvloedt de statistieken en aanvallen die je kan leren. Na het vrijspelen van de ‘Alltrades abbey’ is het mogelijk om op ieder moment een ander pad te kiezen. Als je specifieke combinaties van vocations leert, krijg je toegang tot speciale rollen. Nadat je de Sailor- en de Thief-vocation beheerst, krijg je de Pirate-vocation, een unieke mix van beide rollen.

Het is een flexibel systeem dat uitnodigt om lekker te experimenteren. Zo maakte ik van Ruff een glazen kanon met een hele hoge kans op critical hits om massale schade uit te delen, terwijl ik Maribel als Sage en Priest gebruikte voor magische aanvallen en genezing. In de beste gevechten van Dragon Quest 7 voelt je party als een goed geoliede machine die compleet kan worden afgestemd op elke situatie. Dankzij de uitgebreide instellingen is het mogelijk om aan te passen hoeveel XP, geld, of levels in vocations je verdient in gevechten. In combinatie met de aangepaste snelheid van gevechten en tactische opties blies ik mij door de gevechten.

©Square Enix

Ideale moderne remake

Al deze kleine verbeteringen maken van Dragon Quest 7 Reimagined de ideale moderne remake. Hoe dol ik ook ben op de 2D-HD-stijl die Square Enix heeft toegepast in de laatste paar Dragon Quest-titels, is de nieuwe stijl in Reimagined een prachtige samensmelting van oud en nieuw. Structureel is de game flink opgepoetst en met de toegankelijkheidsopties hoef je niet eindeloos te grinden voor elke eindbaas. Dit alles komt samen in een heerlijke traditionele en tegelijkertijd modern aanvoelende rpg. Voor de oudgedienden: verwacht geen bergen aan nieuwe missies of verhalen, maar een ‘greatest hits’-album van Dragon Quest 7.

Voor de nieuwkomer is dit niet de eerste Dragon Quest die ik zou aanraden, maar zeker eentje om te ervaren als je nieuwsgierig bent naar andere delen in de serie. Ik kan alleen maar hopen dat dit het startschot is om ook andere delen in de serie op deze manier te ‘reimaginen’. Dragon Quest 9 bijvoorbeeld?

Dragon Quest 7 Reimagined is vanaf 5 februari beschikbaar voor PlayStation 5, PlayStation 4, Xbox Series X en S, pc (via Steam), Nintendo Switch 2en Nintendo Switch. Voor deze review is de game getest op Nintendo Switch 2.

Uitstekend
Conclusie

Dragon Quest 7 Reimagined is een klassieke rpg in een prachtig nieuw jasje. Met een gestroomlijnd verhaal, talloze opties om de ervaring soepeler te maken en een nieuwe visuele stijl is het hopelijk de eerste stap op een nieuwe weg voor Dragon Quest-remakes.

Plus- en minpunten
  • De visuele stijl is fris
  • Gestroomlijnd verhaal
  • Veel toegankelijkheidsopties
  • Klassieke rpg in een nieuw jasje
  • Verhaal komt (nog steeds) langzaam op gang
  • Turn-based combat kan wat eentonig overkomen