Wil je een smartphone kopen? Kies voordat je een toestel uitzoekt, eerst het platform, zoals Android, iOS, Windows Phone of BlackBerry. Maar houd ook rekening met andere producten die je wilt gebruiken, want computers, tablets en televisies staan bij de diverse platforms steeds meer in wisselwerking.

De keuze voor een smartphone begint steeds vaker bij de keuze voor een bepaald platform. Je kunt bijvoorbeeld vallen voor het hoge gebruiksgemak van iOS, de soepele gebruikersinterface van Windows Phone, de flexibiliteit en vrijheid van Android of de goede messaging van BlackBerry. Je kunt je ook laten leiden door de overige producten die je wilt gebruiken en zo goed mogelijk wilt aansluiten, zoals tablets of televisies. Vooral Apple en Google bouwen aan een uitgebreid ‘ecosysteem’, met diensten en producten die met elkaar samenwerken.

Eén keer kiezen?
Na je platformkeuze zit je soms wel ‘vast’ aan die partij, ook wel vendor lock-in genoemd. Vooral Apple heeft daar een handje van, al is het wel verbeterd. Muziek die je via iTunes aanschaft, kun je tegenwoordig ook op niet-Apple-producten afspelen, zoals een Android-smartphone. Als je veel apps aanschaft, is het logischer bij dat platform te blijven. Je iPhone-apps kun je ook weer op je iPad-gebruiken. Dat geldt op vergelijkbare wijze voor smartphones en tablets met Android, als je hetzelfde account gebruikt. Bovendien profiteer je van andere platformspecifieke diensten, zoals iCloud om informatie te synchroniseren tussen je iPhone, iPad en computer.

Het aanbod van apps, muziek en video’s kan ook een argument zijn bij je platformkeuze. Doorgaans kwamen apps als eerste in de App Store voor iOS uit en later in Android Market. Tegenwoordig houdt dat vrij gelijke tred en ook wat aantal apps betreft, ontlopen ze elkaar niet veel. Het aanbod voor Windows Phone is het afgelopen jaar relatief gezien het snelst gegroeid, waardoor Marketplace inmiddels groter is dan BlackBerry App World. Bij alle platforms kun je je eigen media als muziek, video’s en e-books gebruiken, maar zijn er ook diensten om dergelijke content via internet aan te schaffen. Voor muziek zijn er ook gespecialiseerde diensten als Spotify, die via een app op meerdere platforms zijn te gebruiken.

Android: voordelen en nadelen

Android heeft zich de afgelopen jaren razendsnel ontwikkeld en met de komst van Android 4.0 oftewel Ice Cream Sandwich (ICS) is er voortaan één uitvoering voor zowel smartphones als tablets. Hopelijk gaat het de fragmentatie tegen, want tot op heden is er een wildgroei aan Android-versies. Voor het ontvangen van updates ben je bovendien afhankelijk van de keuzes van de fabrikant. Die garantie heb je zelden, al ziet Google graag dat updates gedurende 18 maanden garandeert worden. Fabrikanten gaan bovendien met de gebruikersinterface aan de haal en leveren toestellen met een grafische schil, zoals Samsung TouchWiz en HTC Sense. Niet alle gebruikers zijn hier over te spreken. Bij ICS is het ook minder nodig en zijn er goede argumenten om voor de originele oftewel ‘stock’ Android te kiezen, zoals de Galaxy Nexus.

Wat gebruiksvriendelijkheid betreft, blijft Android achter bij iOS, maar is op veel punten wel flexibeler. Een voorbeeld zijn de widgets, die je op de beginschermen kunt plaatsen met bijvoorbeeld een overzicht van je afspraken of e-mailberichten. Handig is ook de organisatie rondom je Google-account. De e-mail (Gmail), contactpersonen en agenda van het account kun je direct met je smartphone synchroniseren en ook veel andere accounts worden ondersteund. Met je Google-account kun je aankopen doen in Android Market.

Ontwikkelaars krijgen haast alle vrijheid, waardoor je bij dit platform allerlei soorten apps tegenkomt, ook apps die Apple zou kunnen verbieden. Daar staat tegenover dat er ook veel rommel in Android Market te vinden is. Hoewel er geen ‘iTunes-achtige’ software voor Android is, kun je wel bijvoorbeeld de winkel via de browser bezoeken en downloads naar je toestel sturen. Een meerwaarde is de uitgebreide gratis navigatie van Google, al is voor het ophalen van kaarten wel een internetverbinding nodig. Er zijn ook betaalde apps (onder meer van Navigon en Sygic, maar nog niet van TomTom) met offline kaarten.

Ecosysteem

Google brengt diensten rondom muziek (Google Music) en boeken (Google Books) ook naar Europa. Vooral Google Music, dat in de Verenigde Staten al beschikbaar is, lijkt interessant. Hiermee kun je tot 20.000 nummers online kunt opslaan. Door muziek naar de cloud te brengen, is het overal beschikbaar, onder meer vanaf je smartphone of tablet en via de browser. Een handige uitbreiding op je Android-smartphone is natuurlijk de Android-tablet. Als je hierop hetzelfde Google-account gebruikt, kun je je aankopen hier weer op zetten.

Enkele Android-smartphones kun je via hdmi-kabel met een televisie verbinden, al is dat soms een prijzige accessoire. Het draadloos streamen via wifi is dankzij dlna wel vrijwel altijd mogelijk als je je televisie deel hebt gemaakt van hetzelfde netwerk. Zo breng je bijvoorbeeld video’s, foto’s en muziek over naar een televisie. Dlna is een goede, universele tegenhanger van Apple AirPlay, maar geeft in de praktijk wel vaak wat meer problemen bij het verbinden en afspelen. Google brengt dit jaar ook zijn kastje voor bij de televisie naar Europa; Google TV is een tegenhanger van Apple TV die ook samenwerkt met Android-telefoons en zelfs apps kan draaien.

Toestellen

Android geeft een enorme keuze aan toestellen, in alle prijsklassen en met uiteenlopende vormfactors en specificaties. Er zijn soms leuke trends, denk bijvoorbeeld aan goedkope Android-smartphones met volledig qwertytoetsenbord onder het (relatief kleine) scherm, zoals de Samsung Galaxy TXT en de HTC ChaCha. Bij de ‘full-touchmodellen’ loopt de schermgrootte uiteen van 3,2 tot 5,3 inch. Je komt modellen met normale, maar ook dualcoreprocessoren tegen en de eerste quadcores dienen zich aan. De opslagcapaciteit kun je vrijwel altijd uitbreiden met een micro-sd-kaart. De camera telt doorgaans 5 of 8 megapixel met meestal 1080p-video.

Er zijn altijd enkele toestellen die eruit springen. Zo was Samsung succesvol met de Samsung Galaxy S en zijn opvolger, de Galaxy S II. Voor Google is de Galaxy Nexus gemaakt, het eerste toestel met Android 4.0. Sony (voorheen Sony Ericsson) heeft een sterke Xperia-lijn en ook HTC speelt een belangrijke rol in de Android-markt.

Verschil tussen dure en goedkope Android toestellen

Met name voor Android, en in mindere mate ook voor Windows Phone, heb je vaak een zeer brede keuze aan toestellen in alle prijsklassen. In goedkopere toestellen kan op verschillende onderdelen worden bespaard. Dat is niet altijd heel zichtbaar, behalve als er op de behuizing wordt bespaard, zoals bij de Nokia Lumia 710. Het toestel voelt meer ‘plastic’ aan, maar is ook beduidend goedkoper en een prima keuze als je kunt leven met de mindere opslagcapaciteit (8 GB in plaats van 16 GB) en cameraresolutie (5 in plaats van 8 megapixels). In goedkopere toestellen met Android zijn behuizing, processor en camera vaak een sluitpost, maar wordt vooral op het scherm bespaard. In plaats van bijvoorbeeld super-amoled of super-lcd wordt een goedkopere lcd-variant gebruikt met minder contrast en helderheid, maar nog steeds een prima beeld. Bij nog goedkopere toestellen gaat het ook nog ten koste van de resolutie, wat je vooral merkt als je bijvoorbeeld een webpagina op volledig scherm bekijkt.

Voordelen Android

Nadelen Android

iOS: voordelen en nadelen

Apple heeft met de iPhone baanbrekend werk verricht en het gebruiksgemak is bijna ongeëvenaard, hooguit door Windows Phone. Dat wordt gecombineerd met een hoge mate van flexibiliteit, hoewel niet op het niveau van het meer ‘open’ Android. Het begon allemaal als samensmelting van iPod en telefoon, wat hem voor de muziekliefhebber nog steeds de beste keuze maakt, maar ook toepassingen als browser en e-mail liggen op een hoog niveau. Het nieuwe iOS 5 brengt meer verbeteringen, vooral iCloud. Je kunt een gratis e-mailadres aanvragen (@me.com) en agenda’s, contacten, herinneringen, bladwijzers, notities, documenten en foto’s synchroniseren met verschillende iOS-apparaten en een computer. Op een Mac is OS X Lion nodig om hier optimaal van te profiteren, voor Windows is een controlpanel beschikbaar om met bijvoorbeeld Outlook te synchroniseren.

Ook het nieuwe berichtencentrum komt het gebruiksgemak en het overzicht ten goede. Notificaties voor bijvoorbeeld gemiste oproepen, sms’jes, reacties in Facebook en nieuwe e-mail worden in één venster samengebracht dat je op elk moment naar beneden kunt slepen. Een inkomende notificatie verschijnt als een strook aan de bovenkant van het scherm en is daardoor veel minder opdringerig. Je kunt in het berichtencentrum voor het weer en aandelen een widget instellen, al zijn widgets bij Android beduidend flexibeler. Sterk aan iOS is het grote aanbod van apps, ook voor bijvoorbeeld navigatie. Ondanks de relatieve geslotenheid van iOS zorgen veel apps ervoor dat de mogelijkheden toch vrijwel onbeperkt worden.

Ecosysteem

Apple heeft een complete keten aan producten om mee uit te breiden. Het sluit natuurlijk goed aan op een computer met Mac OS X, al geniet een Windows-gebruiker vrijwel dezelfde voordelen. Er zijn apps speciaal voor de iPad, maar de meeste apps voor de iPhone werken er ook op. Het apparaat kun je ook opnemen in je iCloud. Naast apps kun je muziek, boeken en films die je hebt aangeschaft hierop gebruiken. Vanaf je iPad download je de meeste content ook rechtstreeks via het bewuste account (op basis van je Apple-id).

Apple heeft met Apple TV een handig kastje voor bij de televisie, waarmee je bijvoorbeeld films kunt streamen naar je televisie, ook vanaf YouTube. Bijzonder is ook het nieuwe AirPlay mirroring, dat het volledige scherm van een iPhone 4S (of iPad 2) draadloos via AirPlay toont op een hd-televisie die op Apple TV is aangesloten, ideaal om games op het grote scherm te spelen. Daarnaast zijn er talloze accessoires die nuttig zijn voor het beluisteren van muziek, zoals docks of de AirPort Express om muziek te streamen of draadloos te printen. De fabrikant zou verder plannen hebben om onder eigen merk een televisie uit te brengen.

Toestellen

Het actuele model, de iPhone 4S, is beschikbaar in zwart of wit. Het is aan de buitenkant gelijk aan de iPhone 4, maar onderscheidt zich door een snellere processor, betere camera en de spraakassistent Siri, die op andere platforms nog ongeëvenaard is. De iPhone 4S is beschikbaar met 16, 32 of 64 GB geheugen. Je kunt dit niet uitbreiden. In de meeste situaties heb je aan 16 GB voldoende, zeker omdat je steeds meer informatie online kunt opslaan en bijvoorbeeld muziek en apps selectief kunt synchroniseren via iTunes. Voor navigatiesoftware (zoals TomTom) met Europese kaarten moet je 2 GB rekenen, zwaardere games nemen al snel 500 MB aan ruimte in.

Een nadeel is de relatief hoge prijs. Bij Android heb je keuze uit veel goedkopere modellen. Er zijn wel geruchten dat Apple met een goedkopere uitvoering van de iPhone komt. Ook kun je tegen lagere prijzen nog steeds de voorgangers kopen, zoals de iPhone 4 of iPhone 3GS, die beide ook iOS 5 ondersteunen. Op veel plaatsen, zoals bij Apple zelf, vind je ze echter alleen met 8 GB opslagcapaciteit, wat vrij krap is.

Voordelen iOS:

Nadelen iOS:

Windows Phone: voordelen en nadelen

Windows Phone 7 werpt zich vooral na het verschijnen van versie 'Mango' op als een aantrekkelijk alternatief met zeer gebruiksvriendelijke bediening, al gaat dat wel iets ten koste van de flexibiliteit. Onderscheidend is het startscherm met tegels die informatie geven over bijvoorbeeld gemiste gesprekken of nieuwe e-mail, als een soort widgets. Ook veel apps kun je als tegel vastpinnen op je startscherm.

Een Windows Live-account staat bij dit platform centraal. Je kunt andere accounts (zoals Facebook en Twitter) hier gemakkelijk koppelen. Ook Google en Exchange worden ondersteund. Opvallend is de manier waarop informatie wordt verzameld rondom je contactpersonen. In plaats van aparte apps voor onder meer e-mail, sms, Facebook en Twitter worden alle updates van één persoon gebundeld en kun je op al deze manieren contact leggen. Dat is een pluspunt als je actief bent op sociale netwerken. Je kunt zelfs groepen maken, bijvoorbeeld van je voetbalvrienden, en deze groepen net als individuele contacten vastpinnen als tegel.

Ecosysteem

Op je computer werkt Windows Phone samen met de Zune-software, een beetje het equivalent van iTunes. Je kunt het gebruiken om updates voor je telefoon te installeren en media (muziek, video’s, afbeeldingen en podcasts) te synchroniseren. Tevens heb je toegang tot Marketplace voor het downloaden van apps, kopen van muziek en kopen of huren van films. Als onderdeel van je Windows Live-account kun je ook gebruikmaken van SkyDrive, waarmee je tot 25 GB online kunt opslaan in de cloud. Het geeft ook toegang tot de gedeelde Office-documenten op de computer.

Er zijn games voor Windows Phone beschikbaar onder de noemer Xbox Live, maar de integratie met de gameconsole zelf is nog beperkt. De eerste stappen daartoe zijn Xbox Dashboard en Xbox Companion. De laatste dient als een soort afstandsbediening, waarmee je door de catalogus op de gameconsole bladert of films en muziek in de wachtrij zet om af te spelen.

De gebruikersinterface van het nieuwe desktopbesturingssysteem, Windows 8, deelt veel elementen met Windows Phone 7, maar in hoeverre de twee platforms in de toekomst samensmelten, valt nu nog nauwelijks te zeggen. Uiteraard heeft het bedrijf nog wel wat pijlen op zijn boog, denk aan bijvoorbeeld Skype en de verschillende zakelijke diensten rondom Office 365.

Toestellen

Fabrikanten die toestellen met Windows Phone willen maken, moeten aan vrij strenge eisen voldoen en kunnen binnen beperkte marges opereren. Verschillen tussen toestellen zijn daardoor vrij klein. Alle modellen hebben dezelfde resolutie (480x800 pixels), maar wel uiteenlopende schermafmetingen, meestal tussen 3,6 en 4,7 inch. De processorsnelheid ligt veelal tussen 1 en 1,5 GHz. Een toestel met minder snelle processor heeft maar zeer beperkt invloed op de gebruikerservaring, het besturingssysteem reageert overal vlot. Toestellen hebben minimaal 512 MB geheugen, maar soms ook meer. De opslagcapaciteit is doorgaans 8, 16 of 32 GB. Dat kun je over het algemeen echter niet uitbreiden.

Een van de meest geprezen toestellen van de afgelopen maanden is de Nokia Lumia 800, met de Lumia 710 als budgetvriendelijk alternatief. De toestellen onderscheiden zich met Nokia-specifieke diensten: Nokia Kaarten (een soort Google Maps), Nokia Rijden (gratis navigatie) en de muziekwinkel Nokia Music. Met Nokia Rijden kun je ook de kaarten op je apparaat downloaden, zodat dataverkeer wordt beperkt. Van de andere grote spelers zijn Samsung en HTC vooral actief op Android-gebied, maar ze hebben ook toestellen met Windows Phone uitgebracht.

Voordelen Windows Phone:

Nadelen Windows Phone:

BlackBerry: voordelen en nadelen

In het verleden wist BlackBerry OS zich vooral te onderscheiden met mobiele e-mail en de toestellen zelf met een echt qwertytoetsenbord. Voor de ‘gewone’ gebruiker is mobiele e-mail op de andere platforms echter praktischer, omdat je daarin rechtstreeks je e-mailaccount kunt koppelen. Bij BlackBerry zit je voor mobiele e-mail vast aan een duurder abonnement, dat je wel de mogelijkheid geeft om tot tien normale e-mailaccounts naar je toestel door te sturen en daar te beheren.

BlackBerry is onder jongeren nog steeds het populairste platform. Wat meespeelt, is de mogelijkheid om gratis te pingen, als onderdeel van de populaire dienst BlackBerry Messenger (BBM). Op andere platforms zijn overigens voldoende alternatieven om gratis berichten uit te wisselen, denk aan apps als WhatsApp. Ze werken in de meeste gevallen, in tegenstelling tot BBM, ook tussen verschillende platforms onderling.

De veilige opzet van het systeem levert soms ook problemen op. Zo konden BlackBerry-gebruikers in oktober vorig jaar in veel delen van de wereld drie dagen lang geen verbinding met BlackBerry-servers maken. Als genoegdoening gaf het bedrijf via App World een aantal populaire betaalde apps gratis weg. Het heeft het imago van de fabrikant echter geen goed gedaan.

Ecosysteem

Het ecosysteem van BlackBerry is altijd vooral gericht op het geavanceerde beheer van de toestellen voor bedrijven, maar als gewone gebruiker heb je daar weinig aan. Interessant is wel de nieuwe muziekdienst BBM Music, waarmee je voor een vast bedrag per maand muziek beluistert en deelt.

De PlayBook, een tablet met 7-inch scherm, vormt een handige combinatie met een BlackBerry, al slaat het product nog niet goed aan. Hoewel er geen aparte e-mailclient op zit, kun je de PlayBook wel koppelen met je BlackBerry voor het inzien van de e-mail, agenda en contacten op je toestel en gebruik van Blackberry Messenger. Dat is weliswaar extra veilig − de informatie komt namelijk niet op de tablet zelf te staan − maar ook wat omslachtig. De fabrikant werkt er aan om zijn e-maildienst geschikt te maken voor PlayBook, al blijkt dat technisch een behoorlijke uitdaging. De tablet ondersteunt overigens wel wifi, bijvoorbeeld voor browsen, en heeft een zeer soepele gebruikersinterface op basis van QNX, dat tegen de hoop en verwachtingen in nog steeds niet het debuut in de smartphones zelf heeft gemaakt.

Toestellen

Fabrikant RIM heeft een groot aanbod van Blackberry-smartphones, waarbij recente modellen van Blackberry OS 7.0 zijn voorzien. In eerdere modellen vind je nog OS 6.0, dat je overigens niet kunt opwaarderen naar de nieuwe versie. De belangrijkste toevoeging in OS 7.0 is de ondersteuning voor touchscreens, alhoewel je dat niet in elk model met dit besturingssysteem terugvindt. De producten laten zich groeperen als Bold, Curve en Torch, al vormen ze qua vormfactor geen houvast. De meeste producten hebben een toetsenbord (onder het scherm of uitschuifbaar), dat soms is gecombineerd met een touchscreen.

De fabrikant heeft inmiddels twee producten met alleen een touchscreen uitgebracht: de Torch 9860 en de goedkopere, kleinere Curve 9380. Een toestel met alleen een touchscreen is weliswaar bij alle platforms steeds meer de norm, maar het is lastig bij het schrijven van langere berichten. Je kunt door het grotere scherm wel meer genieten van multimediatoepassingen. Een BlackBerry ‘hoort’ voor de meeste mensen een toetsenbord te hebben. Als je daar snel mee kunt werken, is bovendien de combinatie met een touchscreen minder nodig en vaak zelfs soms ongewenst, maar alles hangt af van je persoonlijke voorkeur.

Voordelen BlackBerry:

Nadelen BlackBerry:

Alle voor- en nadelen op een rijtje

Voor het gemak hebben we op deze pagina alle voor- en nadelen van de verschillende platformen op een rij gezet en sluiten we af met een tabel waarin alle aspecten van het platform beoordeeld worden. Veel succes en plezier met het kopen van een smartphone!

Android

VoordelenNadelengroot aanbod smartphonesfragmentatie door veel verschillende toestellenflexibel snel groeiend ecosysteemook veel rotzooi in Android market

iOS

VoordelenNadelengebruiksvriendelijkrelatief 'gesloten' systeemuitgebreid ecosysteemprijzige toestellen

Windows Phone

Voordelen Windows PhoneNadelen Windows Phoneheel gebruiksvriendelijkweinig diversiteit in toestellensterke integratie van sociale netwerkenbeperkt ecosysteem

Blackberry

Voordelen BlackBerryNadelen BlackBerrysterke messaging met 'ping'kleiner aanbod van appssociale muziekdienst BBM Musicduurder abonnement

 AndroidiOSWindows PhoneBlackBerryGebruiksgemakgoedheel fijnheel fijnokeStandaard voorzieningengoedgoedruime voldoendegemiddeldKeuze toestellenheel veelheel weiniggemiddeldgemiddeldAantal beschikbare appsgigantischgigantischveelbeperktFlexibiliteitheel flexibelbeperktbeperktbeperktOpmerkingenSterke koppeling met Google-account. Brede keuze aan toestellen, ook relatief goedkope modellen.Synchronisatie en backup via iCloud. Beperkte toestelkeuze en relatief duur.Sterke koppeling Windows Live-account. Steeds breder aanbod van onder andere Nokia, HTC en Samsung.Gratis pingen, erg populair onder jongeren. Toegang e-mail alleen Blackberry-generiek.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.

Behoefte aan totale rust tijdens je treinreis? De juiste koptelefoon filtert lawaai weg en verhoogt je concentratie. Ontdek waarom active noise cancelling (ANC) niet mag ontbreken. Wij laten je zien welke functies, zoals comfort en lange accuduur, belangrijk zijn voor de forens of gelegenheidsreiziger.

Reizen met de trein kan heerlijk zijn, maar luidruchtige medepassagiers en het gedender over het spoor verstoren nogal eens de rust. Een goede koptelefoon maakt hier het verschil tussen irritatie en ontspanning. Als je op zoek bent naar de beste optie voor onderweg, is er eigenlijk maar één technologie die er echt toe doet: active noise cancelling. In dit artikel lees je waar je precies op moet letten.

Waarom active noise cancelling onmisbaar is

De absolute topprioriteit voor elke treinreiziger is active noise cancelling, oftewel ANC. Deze techniek gebruikt microfoons aan de buitenkant van de oorschelpen om omgevingsgeluid op te vangen en een tegengeluidsgolf te produceren. Vooral het constante, lage gebrom van de treinmotor en de wielen op de rails worden hiermee effectief weggefilterd. Hoewel geen enkele koptelefoon álle geluiden volledig blokkeert, zorgen modellen met hoogwaardige ANC ervoor dat je op een normaal volume naar muziek of podcasts kunt luisteren zonder dat je het volume ongezond hard hoeft te zetten om het lawaai te overstemmen.

Over-ear versus in-ear in het openbaar vervoer

Naast de technologie is de pasvorm van groot belang voor de demping. Over-ear modellen, die volledig over je oren vallen, bieden van nature al een goede passieve isolatie. De oorkussens sluiten je gehoorgang af van de buitenwereld, wat de actieve ruisonderdrukking aanzienlijk ondersteunt. Voor de meeste forenzen is dit de beste keuze. In-ear oordopjes zijn weliswaar compacter en makkelijker mee te nemen, maar laten vaak toch iets meer geluid door omdat ze minder fysieke barrière opwerpen. Als comfort en maximale stilte voorop staan, wint de over-ear variant het sowieso.

©ER | ID.nl

Comfort en accuduur voor lange ritten

Omdat je in de trein vaak langere tijd stilzit, mag de koptelefoon niet gaan knellen. Let daarom goed op de kwaliteit van de hoofdband en de oorkussens; traagschuim (memory foam) is hierbij een aanrader omdat dit materiaal zich naar je hoofd vormt en de druk verdeelt. Daarnaast is de accuduur een belangrijke factor voor de frequente reiziger. Zoek naar modellen die minimaal 20 tot 30 uur meegaan met ANC ingeschakeld. Veel moderne koptelefoons beschikken bovendien over snellaadfuncties, waardoor je na 10 minuten laden weer uren vooruit kunt. Daarmee voorkom je dat je halverwege je reis opeens zonder muziek komt te zitten.

Connectiviteit en handige functies

Een functie die specifiek in de trein van pas komt, is de transparantiemodus. Hiermee versterk je tijdelijk het omgevingsgeluid via de microfoons, zodat je een omroepbericht van de conducteur kunt horen zonder je koptelefoon af te zetten. Ook multipoint-bluetooth is een waardevolle toevoeging voor forenzen die werken tijdens het reizen. Hiermee koppel je de koptelefoon gelijktijdig aan zowel je smartphone als je laptop, zodat je naadloos kunt wisselen tussen een videocall en je favoriete afspeellijst zonder opnieuw verbinding te hoeven maken.