Iedere Mac wordt standaard geleverd met heel wat bruikbare programma's om te e-mailen, contacten bij te houden, pdf's te creëren, films te bekijken en scherm­afbeeldingen of screencasts te maken. Toch is er een aantal dingen waarvoor u extra programma's zult moeten installeren. Wij hebben 15 onmisbare programma's voor de Mac geselecteerd.

01 iWork

iWork is de directe concurrent van Microsoft Office. iWork is als fysieke schijf te koop voor 79 euro, maar handiger is om de onderdelen Pages, Numbers en Keynote los aan te schaffen in de App Store voor 16 euro per stuk. Pages is het equivalent van Word, Numbers is te vergelijken met Excel en Keynote gebruikt u voor presentaties. De drie programma's zijn niet zo uitgebreid als de Microsoft-alternatieven, maar bieden u prachtige sjablonen en werken enorm intuïtief. Microsoft-documenten kunt u gewoon openen met de iWork-programma's en bestanden zijn zelfs weer op te slaan als .doc, .xls of .ppt.

©PXimport

iWork is Apples Office-pakket.

02 TextWrangler

De standaard tekstverwerker op uw Mac is een handig gereedschap als u af en toe een tekst zonder opmaak wilt typen. Maar wanneer u vaak teksten of codes schrijft, bewerkt en opslaat, kunt u niet zonder TextWrangler. Dit gratis programma is een must-have voor webdesigners en programmeurs, maar ook normale gebruikers kunnen veel aan TextWrangler hebben. Zo vergelijkt u gemakkelijk honderden teksten met elkaar, doorzoekt u lijsten met data en ontdoet u corrupte Word-documenten van onnodige codes. TextWrangler heeft ook nog een grote broer genaamd BBEdit, dit programma is verkrijgbaar voor vijftig dollar.

©PXimport

Voor een gratis programma biedt TextWrangler ongelooflijk veel mogelijkheden.

03 iLife

Als u een nieuwe Mac koopt, krijgt u het iLife-pakket er gratis bij. In het pakket vindt u iPhoto, iMovie en GarageBand. Deze drie creatieve programma's zijn geweldig om een fotoboek van uw vakantie te maken, een video te bewerken of een muziekstuk te componeren. Hebt u een oudere Mac, dan kunt u in de App Store de nieuwste versies los kopen. De programma's werken stuk voor stuk intuïtief en vooral GarageBand ontstijgt het gevoel van een instapprogramma, doordat u met behulp van instructievideo's instrumenten kunt leren spelen en u de beschikking hebt over talloze virtuele instrumenten, gitaarversterkers en effecten.

©PXimport

Met GarageBand leert u onder andere instrumenten bespelen.

04 Pixelmator

Pixelmator is hét alternatief voor Photoshop op de Mac. En dat voor een fractie van de prijs. Voor nog geen vijfentwintig euro hebt u een serieuze Photoshop-concurrent in huis. Naast het bewerken van foto's heeft Pixelmator meer dan 150 effecten en filters aan boord en kunt u zaken als contrast, helderheid en verzadiging eenvoudig aanpassen en opslaan als jpg, png of andere formaten. Pixelmator neemt zelfs vector-taken van Adobe Illus­trator over, al is deze functionaliteit nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Voor de gemiddelde gebruiker biedt Pixelmator genoeg om foto's te bewerken, u kunt Pixelmator overigens dertig dagen gratis uitproberen.

©PXimport

Pixelmator, hét alternatief voor Photoshop.

05 Skitch

Met Skitch maakt, deelt en bewerkt u scherm­afbeeldingen. Vanuit het programma maakt u een schermafbeelding of een afbeelding van een deel van het venster. Met een paar klikken verkleint u de afbeelding en slaat u de afbeelding in het gewenste formaat op. Opnames maken met de interne camera in uw Mac is ook mogelijk en u kunt aan alle afbeeldingen roteren of er teksten aan toevoegen. Het delen van afbeeldingen gaat via het mailprogramma op uw Mac of via de dienst Evernote. Vanuit het menu verzendt u een bestand meteen via bluetooth.

©PXimport

Schermafbeeldingen maakt, bewerkt en deelt u met Skitch.

06 HandBrake

Om dvd's of blu-rays te converteren, hebt u genoeg aan HandBrake. Stop een schijfje in uw Mac en het programma converteert een film (of desgewenst delen ervan) naar het gewenste formaat. U geeft aan welke afmetingen de film moet hebben, welk audiospoor geïmporteerd moet worden en of u ondertitels mee wilt importeren. Het programma heeft een aantal standaardinstellingen aan boord zodat u eenvoudig films kunt converteren voor uw iPhone, iPad of Apple TV. De conversie duurt wel enige tijd, maar gelukkig kunt u uw Mac tijdens het proces voor andere zaken gebruiken. HandBrake kan niet overweg met schijfjes met kopieerbeveiliging.

©PXimport

HandBrake converteert dvd's en blu-rays voor u.

07 Airfoil

Airfoil gebruikt u om muziek vanaf uw Mac draadloos naar andere apparaten in uw huis te verzenden. Hierbij maakt het gebruik van Apples AirPlay-technologie. U installeert het programma op de Mac waarvan u muziek wilt sturen. Op apparaten waarop u deze muziekstreams wilt ontvangen, installeert u het programma Airfoil Speakers. Alle apparaten moeten op hetzelfde netwerk zijn aangesloten. Er is ook een versie beschikbaar voor de iPhone, iPad of iPod touch, hiermee ontvangt u alleen signalen. Het is zelfs mogelijk om één audiosignaal naar verschillende apparaten sturen, zodat u uw muziek tegelijkertijd in de keuken en de badkamer kunt luisteren.

©PXimport

Met Airfoil kunt u muziek door uw hele huis streamen.

08 Adium

Als u veel gebruikmaakt van chatprogramma's, dan is Adium een handig gereedschap. De applicatie ondersteunt veel verschillende protocollen en zo kunt u tegelijkertijd chatten met uw Facebook-vrienden, uw Windows Live-contacten en Skype-contacten. De vormgeving van het programma is helemaal naar uw eigen hand te zetten en bestanden zijn makkelijk te versturen. Adium kan chats opslaan en contactpersonen zijn in te delen in groepen. Als u dezelfde contactpersoon op meerdere netwerken hebt, voegt u deze in Adium samen tot één contact. Adium is verder helemaal te tweaken door zogenoemde Xtras, dat kunnen bijvoorbeeld plug-ins, scripts en lay-outs zijn.

©PXimport

Chatliefhebbers hebben genoeg aan Adium.

09 Alfred

Het geavanceerde hulpprogramma Alfred opent programma's, doorzoekt uw harde schijven, zoekt op het internet en verstuurt e-mails. En dat allemaal vanuit één centraal menu. U bepaalt met welke toetscombinatie Alfred geopend wordt. Er verschijnt een balk waarin u van alles kunt zoeken, openen en bewerken. Tik bijvoorbeeld google mac pro in, google wordt geopend in uw browser en geeft het zoekresultaat weer. De zoekterm gmail opent uw Gmail en emptytrash leegt uw prullenbak. Als u eenmaal gewend bent aan Alfred, wilt u nooit meer zonder. De basisversie is gratis, een uitgebreide versie kost ongeveer twintig euro.

©PXimport

Alfred is uw persoonlijke assistent op de Mac.

10 Cyberduck

Cyberduck bestaat al een paar jaar en is samen met Transmit een graag geziene gast op elke Mac. Beide programma's zijn stabiele ftp-browsers, maar Cyberduck is gratis. Tenminste, als u het van de website van de fabrikant downloadt. In de Mac App Store kost het negentien euro. De maker verheugt zich op donaties en dit kunt u doen door het programma in de App Store voor dit bedrag te kopen. Cyberduck is overzichtelijk en zorgt voor een stabiele bestandsoverdracht via ftp. U maakt gemakkelijk bladwijzers aan en u kunt op verschillende websites tegelijkertijd zijn ingelogd.

©PXimport

Het gratis programma Cyberduck is een stabiele ftp-browser.

11 Stuffit Expander

Uw Mac bezit standaard een uitpakprogramma, maar soms krijgt u exotische gecomprimeerde bestanden van Linux- of Windows-gebruikers. Hiervoor hebt u een uitgebreider uitpakprogramma nodig. Stuffit Expander is de gratis versie van Stuffit en met dit programma opent u onder andere gecodeerde zip-bestanden, rar-bestanden en 7Zip-bestanden. Het programma draait automatisch op de achtergrond, maar het is ook mogelijk om het programma te openen en er bestanden naartoe te slepen om te decoderen. Grote broers Stuffit en Stuffit Deluxe zijn verkrijgbaar voor respectievelijk dertig en vijftig dollar via de website van fabrikant Smith Micro.

12 ClamXav

Virussen komen op de Mac lang niet zo vaak voor als op Windows-pc's, maar het lijkt erop dat de trend zich wel meer richting Apple-computers beweegt naarmate deze meer marktaandeel krijgen. Het besturingssysteem OS X is redelijk goed beveiligd tegen kwaadwillenden, maar het kan geen kwaad een virusscanner te installeren. ClamXav is een gratis virusscanner en is compatibel met Leopard, Snow Leopard en Lion. Virusdefinities worden dagelijks geüpdatet en kunnen automatisch gedownload worden naar het programma. Geïnfecteerde bestanden worden met één druk op de knop in quarantaine gezet of verplaatst naar de prullenbak.

©PXimport

ClamXav scant uw harde schijf regelmatig op virussen.

13 Little Snitch

Als u niet wilt dat programma's naar hun eigen servers communiceren, hebt u Little Snitch nodig. Dit programma houdt alle communicatie tussen uw Mac en het internet in de gaten en geeft u waar nodig een melding dat een programma toegang tot een bepaalde server wil hebben. U kunt uitzonderingen aangeven en instellen dat bepaalde programma's altijd toegang mogen krijgen tot een bepaalde poort of server. Met de demoversie hebt u drie uur lang bescherming achter elkaar, daarna krijgt u een melding dat Little Snitch is uitgeschakeld. Wilt u deze beperking verwijderen, dan koopt u het programma via de website van de fabrikant.

©PXimport

Als u niet wilt dat uw Mac naar huis belt, hebt u Little Snitch nodig.

14 VirtualBox

Soms wilt u gebruikmaken van Windows-programma's op uw Mac. U kunt ervoor kiezen om via Boot Camp een aparte partitie op te offeren voor een Windows besturingssysteem, maar het is ook mogelijk om Windows binnen Mac OS X te draaien. Hiervoor hebt u VirtualBox nodig. Het programma is gratis, maar u moet wel een licentie voor Windows hebben. Met VirtualBox is het eveneens mogelijk om meerdere besturingssystemen naast elkaar te draaien, uiteraard heeft dit wel gevolgen voor de snelheid van uw Mac.

©PXimport

Windows op de Mac met VirtualBox.

15 SuperDuper!

Een reservekopie van uw besturingssysteem is altijd een goed idee. SuperDuper! kloont uw harde schijf zodat u, in het geval van een harde schijf crash, een exacte kopie van het besturingssysteem hebt. U kopieert vervolgens de reservekopie weer terug naar een nieuwe harde schijf en binnen een uur bent u weer aan de slag zonder dat u alle programma's opnieuw hoeft te installeren en te activeren. SuperDuper! kan automatisch een zogenaamde Smart Update maken. Dit betekent dat alleen nieuw aangemaakte bestanden worden gekopieerd naar de reservekopie. Het maken van zo'n Smart Update kost daarom maar een paar minuten.

©PXimport

SuperDuper! is een geweldig kloonprogramma.

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.