ID.nl logo
Tuinieren 2.0: gratis tuinapps voor een mooie (moes)tuin
© Georgii - stock.adobe.com
Huis

Tuinieren 2.0: gratis tuinapps voor een mooie (moes)tuin

Vroeger moesten we allerlei boeken uitpluizen om te zien hoe je planten het best verzorgt. Sinds de komst van het internet gaat dit een stuk makkelijker, want er zijn verschillende apps die jou informeren over de planten in je tuin. Zo krijg je meldingen wanneer je water moet geven, kun je planten makkelijker herkennen en bekijk je video’s hoe je bepaalde planten het beste snoeit. Groene vingers meets touchscreens.

In dit artikel ontdek je de volgende apps:

  • Intratuin
  • Pokon
  • PictureThis
  • Gardenize
  • Moon & Garden
  • Home Design 3D Outdoor & Garden

Dit vind je vast ook interessant: Groen, slim en geautomatiseerd: de revolutie in tuinieren

Intratuin

De ene plant doet ’t goed op veel water, de ander juist weer niet. De ene struik moet je in het voorjaar snoeien, de ander juist weer in een andere maand. De verzorging van planten binnen- en buitenshuis is een secuur klusje. De app Intratuin helpt je bij de verzorging van al jouw planten. Zo krijg je een melding wanneer je de planten water moet geven, voeden, snoeien of in een andere pot moet zetten. Hierdoor vergeet je de verzorging nooit meer en daar doe je jouw planten een groot plezier mee.

Het werkt heel simpel: je zoekt een kamerplant of tuinplant in het menu onder ‘planten’. Vervolgens voeg je ze toe en deel je wat feitjes over de plant en wanneer je herinnering wil aan het bewateren. Een kind kan de was doen qua plantverzorging. De app biedt je ook inspiratie rondom het verzorgen van je planten, tips voor het schoonmaken van je tuinmeubels en toffe DIY’s, zoals een regenmeter maken.

Download de app: iOS, Android

In de app van Intratuin voeg je jouw planten toe, zodat je een melding krijgt wanneer ze verzorging nodig hebben.

Pokon

Pokon, je weet wel, van de plantenvoeding, heeft ook een handige app om jouw tuin in topconditie te houden. In de app voeg je zelf je planten toe, de Pokon Powerplant noemen ze dit. Je krijgt alle verzorgingstips die je nodig hebt voor deze specifieke plant en je ontvangt een melding wanneer de plant verzorging nodig heeft. De app werkt met een watermeter die wit wordt als je plant wel weer water kan gebruiken. Ook bekijk je via de app video’s en je leest er inspirerende blogs.

Heb je vragen over je plant en beantwoordt de app deze vraag niet? Dan stel je je vraag via het forum aan de community. En de Pokon-app berekent ook nog eens hoeveel potgrond en hydrokorrels je nodig hebt voor jouw tuin of moestuin. Handig!

Download de app: iOS, Android

In de Pokon app bereken je eenvoudig hoeveel potgrond je nodig hebt.

PictureThis

Er staat een plant in de tuin die je niet herkent. Nu vraag je jezelf af hoe je ‘m moet verzorgen, of je ‘m wel wilt houden of dat ‘ie giftig is. PictureThis is jouw redder in nood. Deze app beschikt namelijk over informatie van meer dan 10.000 planten en is dus een encyclopedie die in je broekzak past. Je hoeft gelukkig niet handmatig te zoeken tussen al deze duizenden planten; je maakt gewoon een foto van de plant in de app. Direct ontdek je welke plant het is en of je jouw huisdieren of kinderen moet beschermen tegen deze plant. Stel herinneringen in voor de planten die in de tuin mogen blijven staan, zodat je nooit vergeet water en bemesting te geven.

Gebruik de app ook tijdens je zoektocht naar nieuwe planten in het tuincentrum. Je ziet of de plant makkelijk of moeilijk is om te verzorgen, of ‘ie zon of schaduw nodig heeft en wanneer je ‘m mag snoeien. Is er een plant ziek? Fotografeer dan het deel wat ziek is van de plant en je krijgt te zien wat het probleem is en hoe je de plant het best kunt behandelen om ‘m weer in topconditie te krijgen.

De app is niet gratis, je kunt starten met de gratis proefversie en daarna kost hij € 39,99 per jaar.

Download de app: iOS, Android

Maak een foto van de plant in je tuin en sla 'm op. Je ziet dan hoe je 'm moet verzorgen.

Gardenize

Ga als een echte tuinier aan de slag met de app Gardenize. Deze app voor de moestuin laat je zien welke groente je deze maand mag zaaien. Klik je op een bepaalde groente in de app, dan zie je ook hoe diep je moet zaaien. Maar ook hoeveel centimeter de zaadjes uit elkaar moeten, of de groente in de zon moet staan, hoeveel water je moet geven en in welke soort grond je de zaden het best plant.

Maak je eigen moestuin aan in de app en je ziet meteen wat je met welk gewas moet doen. Je houdt zelf notities in de app bij, zodat je belangrijke punten nog kan opzoeken. En de app geeft tips, bijvoorbeeld dat afwisseling van plantensoorten belangrijk is. Voor fruit, kruiden en bloemen kies je voor de premiumvariant.

Download de app: Android

Door het gebruik van de Gardenize app zie je onder andere precies wanneer je welke groente mag zaaien en hoe je 'm het beste zaait.

Al groene vingers aan het kweken?

Begin een moestuintje, gewoon tussen je andere planten!

Gebruik je de producten van de Makkelijke Moestuin? Download dan de app Makkelijke Moestuin in plaats van Gardenize (of gebruik ze beide). Deze app is speciaal ontwikkeld voor het moestuinsysteem, de zaden en moestuinbakken van de Makkelijke Moestuin. Download de app: iOS, Android

Moon & Garden

Weleens gehoord van biodynamisch tuinieren? Het is een alternatieve, holistische kijk opr de natuur. Wanneer je liever geen chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest gebruikt, zorg je ervoor dat je op een natuurlijke manier tuiniert. Ook staan bij biodynamische manier van tuinieren de maan en andere hemellichamen centraal. Voor het verbouwen, oogsten en snoeien van de gewassen houd je rekening met de invloeden van de maan en de hemellichamen. Als je ook op deze manier je moestuin wilt bijhouden, helpt de app Moon & Garden hierbij.

De app geeft een kalender weer waarin het per dagtype aangeeft wanneer je bepaalde activiteiten, zoals zaaien, planten, enten, maaien, klonen, stekken, omspitten of snoeien moet doen. Stel handige herinneringen in, zodat je de todo’s in de tuin niet vergeet.

Download de app: iOS, Android

De app Moon & Garden laat per gewas zien wat je in welke maand en zelfs per dag mag doen, zoals oogsten, zaaien of snoeien.

Home Design 3D Outdoor & Garden

Een nieuwe tuin inrichten is nog niet zo simpel, want hoe bepaal je welke plant waar komt te staan en waar je het beste je tuinset neerzet? Een plattegrond maken helpt met de indeling van de tuin. Je kunt aan de slag gaan met potlood en papier, of met de app Home Design 3D Outdoor/Garden.

Je begint met het maken van een plattegrond van je tuin. Daarna voeg je elementen toe, zoals bomen, planten, struiken, een tuintafel en stoelen, bestrating, een tuinhuisje of een ander element dat je in de tuin wilt plaatsen. De app is gratis, maar maakt wel veel gebruik van advertenties. Wanneer je jouw ontwerp wilt opslaan, moet je een betaalde versie hebben of een screendump ervan maken.

Download de app: iOS, Android

Maak een plattegrond van je tuin met de app Home Design 3D Outdoor & Garden om te kijken waar je wat plaatst, zoals de tuinset, het tuinhuisje en planten.

Water geven

Is je tuin eenmaal op orde en weet je alles van je planten? Sproei de grond dan regelmatig zodat je planten gezond blijven en goed kunnen groeien.


Professionele hulp nodig in jouw tuin?

Vraag een offerte aan voor hovenier:

▼ Volgende artikel
Microsoft Gaming-baas Phil Spencer en Xbox-president Sarah Bond vertrekken
Huis

Microsoft Gaming-baas Phil Spencer en Xbox-president Sarah Bond vertrekken

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

View post on X

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

▼ Volgende artikel
Het geheugen van je computer: dit is het verschil tussen DDR4 en DDR5
© Ayo man | Law of God
Huis

Het geheugen van je computer: dit is het verschil tussen DDR4 en DDR5

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

In dit artikel

je leest wat DDR4 en DDR5 precies van elkaar onderscheidt, wanneer je dat verschil in snelheid en energieverbruik echt merkt en waarom het voordeel van DDR5 ten opzichte van DDR4 bij gamen vaak beperkt blijft. Ook leggen we uit waarom DDR4 niet automatisch meer de goedkope keuze is, waarom je DDR4 en DDR5 niet kunt uitwisselen en wat dat betekent voor upgraden bij laptops en desktops. Tot slot lees je hoe je op Windows en Mac snel checkt of je meer RAM nodig hebt.

Lees ook: RAM(p)-scenario: waarom tech in 2026 duurder wordt

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Het verschil tussen RAM en opslag

Veel mensen halen werkgeheugen (RAM) en opslaggeheugen (SSD of HDD) door elkaar, terwijl ze iets heel anders doen: RAM is het korte-termijngeheugen waarin de gegevens staan van programma's die je nú gebruikt, waardoor je met meer RAM makkelijker en sneller tussen meerdere apps schakelt, maar zodra je de computer uitzet is dit geheugen weer leeg. Opslaggeheugen is juist het lange-termijngeheugen waarop je foto's, documenten en andere bestanden blijven staan, ook als er geen stroom is.

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.