Solid state drives beginnen eindelijk een fatsoenlijke opslagcapaciteit te bieden. Tegelijkertijd daalt de prijs, waardoor het upgraden van uw pc of laptop met een ssd het overwegen waard is.

Veel computergebruikers staan niet te springen om in hun pc-kast te rommelen. Daarbij is de harde schijf een lastig onderdeel, want u moet niet vergeten al uw gegevens correct over te zetten. Zelfs hedendaagse besturingssystemen zijn niet goed in staat een eenvoudige kopie tussen twee verschillende schijven te maken.

Kingston wil dit probleem oplossen met een complete upgradekit, die het makkelijker maakt over te stappen van een traditionele harde schijf naar een ssd. De kit bevat een kleine 2,5-inch ssd-schijf (in dit geval een 160GB-uitvoering), een paar brackets om de schijf in een 3,5-inch bay te installeren, een sata-kabel, een stroomconverter en een externe 2,5-inch sata drive bay. Ook in de kit aanwezig is een dvd met een softwarepakket van Acronis om de schijf te klonen en stap-voor-stap instructies voor desktops en notebooks.

Allereerst: de Kingston ssd-schijven zijn gebaseerd op de sata-interface, dus als u uw oude pc of laptop wilt upgraden, controleer dan wel even of uw systeem al gebruik maakt van sata-schijven, of op zijn minst een sata-aansluiting biedt. In ons geval upgraden we onze test-pc met een Western Digital Raptor 74GB, waarop Windows Vista draait, naar een Kingston M-serie 80GB ssd.

De instructies worden alleen op de dvd geleverd, dus lees ze goed door voordat u met de procedure begint. We raden aan de instructies te printen, zodat u de instructies continue bij de hand hebt. Tijdens de installatie heeft u waarschijnlijk geen toegang tot de bestanden op de dvd.

De instructies vormen een grondige handleiding in hoe u uw oude drive prepareert voor vervanging, vooral wanneer de drive meer data bevat dan de capaciteit van uw nieuwe ssd. Het kloonproces verschuift alles van één drive naar de andere, u kunt niet kiezen welke bestanden en mappen overgezet moeten worden. De gebruikte schijfcapaciteit moet minder dan 85 procent van de capaciteit van de nieuwe ssd zijn. Dat kan betekenen dat u grote bestanden, bij voorkeur documenten, foto's, muziek en films, naar een andere schijfpartitie moet verplaatsen voordat u het kloonproces start.

Is de harde schijf eenmaal geprepareerd, dan moet u uw pc afsluiten en de nieuwe drive aansluiten. Bij notebooks zet u de gegevens al eerder over; de ssd wordt dan in de verwisselbare drive bay geplaatst. Na installatie van de schijf starten we de computer weer op met de dvd. Met enkele muisklikken doorlopen we het eenvoudige, geautomatiseerde proces waarin de gegevens van de ene naar de andere drive gekopieerd worden. Gevorderde gebruikers kunnen kiezen voor een handmatige modus, handig voor wie meer controle over zijn partities wil.

Het klonen van 50 GB aan gegevens duurt ongeveer 15 minuten op ons testsysteem. Daarna informeert de software ons over het aanpassen van de bootprioriteit. Dit is vooral bedoeld voor gebruikers die hun oude schijf als extra opslagruimte willen inzetten, of juist willen formatteren om gevoelige informatie te verwijderen. Notebookgebruikers die op dit punt zijn aangekomen, moeten vervolgens het chassis openschroeven en de drives uitwisselen. Hierna zou de computer rechtstreeks van de ssd moeten booten naar het besturingssysteem.

Afhankelijk van het besturingssysteem kan er wat nieuwe hardware gedetecteerd en geconfigureerd worden, maar in principe hoeft u niets te doen. Prettig aan de solid state drive is dat deze fluisterstil is, een duidelijk verschil met onze Raptor. Natuurlijk laten we meteen benchmarks op de ssd los. Zowel HDTach, HD Tune en HD Bench laten duidelijk zien dat de ssd stukken beter presteert dan de Raptor, met scores die soms dubbel of driedubbel zo hoog zijn.

Voor notebookgebruikers is het ook interessant te weten dat een ssd geen bewegende delen heeft. Wie onhandig is aangelegd hoeft niet bang te zijn dat zijn gegevens na een val van het notebook ten onder gaan in een schijfcrash.

Het grote nadeel blijft eigenlijk de prijs. Voor een derde van de prijs van deze kit koopt u een 500GB 2,5-inch schijf of zelfs een 1,5TB 3,5-inch desktopschijf. De door ons geteste M-serie is gericht op zakelijke gebruikers, voor consumenten zijn er kits met de Kingston V-serie. Deze zijn verkrijgbaar in 64GB- en 128GB-capaciteit voor € 109 en € 199 respectievelijk.

PluspuntenMinpuntenConclusie

Het upgraden van een harde schijf, inclusief behoud van alle data en configuratiegegevens, is geen triviaal proces. Toch heeft Kingston flink zijn best gedaan om dit zo soepel mogelijk te laten verlopen. Wie op zoek is naar een flinke prestatie- en betrouwbaarheidsboost (en het geld er voor over heeft) kan deze kit zeker overwegen.

Onderweg telt soms iedere gram, zeker als je veel reist. Voor wie niet houdt van een zware rugtas heeft HP de OmniBook 7 Aero. Deze laptop weegt nog geen kilogram, maar heeft toch een processor met 8 cores in combinatie met 32 GB RAM. Dat klinkt als een uitstekend product voor wie veel onderweg is. Of dat echt zo is? Wij hebben hem getest.

Natuurlijk wist ik dat de HP OmniBook 7 Aero ongeveer een kilogram weegt, maar toch was ik positief verrast toen ik hem uit de doos haalde. De OmniBook 7 Aero is zó licht dat het bijna een stuk speelgoed lijkt. Dat is gelukkig niet het geval, want de behuizing van een aluminium-magnesium-legering zit ondanks het geringe gewicht degelijk in elkaar. Het is daardoor een laptop die je zonder zorgen in je rugtas stopt, waarna je eigenlijk niet meer merkt dat je hem bij je hebt. Mijn eigen laptop is met 1,35 kilogram ook niet bijzonder zwaar, maar toch voel ik een duidelijk verschil als ik de OmniBook 7 Aero meeneem. Fijn als je dagelijks met de trein naar kantoor of studie gaat.

©Jeroen Boer - ID.nl

Waar ik ook blij van word, is dat HP ondanks de compacte behuizing toch in een fijne verzameling aansluitingen heeft voorzien. Natuurlijk wordt de basis tegenwoordig gedekt door usb-c en daarvan krijg je er twee die allebei geschikt zijn voor zowel laden als het aansluiten van een beeldscherm. Thuis of op kantoor kun je hem dus met één kabel aansluiten op je werkplek. Maar omdat je een lichte laptop waarschijnlijk juist onderweg gebruikt, is het fijn dat HP je ook twee normale usb-poorten, een HDMI-aansluiting en een headsetaansluiting geeft. Zo kun je hem ook gewoon gebruiken op plekken waar nog een oudere monitor of beamer staat en heb je ook voor een usb-stickje geen adapter nodig. Het enige dat een klein beetje jammer is, is dat de usb-c-poorten geen usb 4 ondersteunen terwijl de gebruikte processor dat op zich wel kan.

©Jeroen Boer - ID.nl

Lekker tikken

Als je het scherm openklapt, wordt het palmgedeelte in een lichte hoek gezet zodat je fijner kunt tikken. Dat is op de OmniBook sowieso geen straf. Het toetsenbord heeft een prettige aanslag met duidelijke feedback. Prettig, zeker als je net als ik veel met teksten werkt. Het toetsenbord ziet er met zijn grijze toetsen ook overzichtelijk uit en heeft toetsverlichting in twee helderheidsstanden. Een eigenschap die wat mij betreft vooral weer onderweg als je werkt op allerlei ongunstige locaties onmisbaar is. De touchpad met geïntegreerde fysieke knop laat zich eerder omschrijven als oké. Het geheel werkt op zich goed, maar voelt wel minder premium dan het uitstekende toetsenbord.

©Jeroen Boer - ID.nl

Geen last van spiegeling

Het 13,3inch-scherm maakt gebruik van een IPS-paneel en heeft een resolutie van 2560 × 1600 pixels. Hierdoor krijg je goede inkijkhoeken en een scherp beeld. Handig voor onderweg is dat HP het paneel mat heeft afgewerkt, zodat je geen last hebt van storende lichtinval. Ook de helderheid is voor veel omstandigheden hoog genoeg. Verder is het scherm niet heel bijzonder. Zo wordt er slechts een maximale verversingssnelheid van 60 Hz ondersteund, terwijl steeds meer duurdere laptops schermen met een hogere verversingssnelheid hebben. Dat heeft misschien ook iets met de accuduur te maken, iets waarover je verderop meer leest. Boven het scherm vind je een prima webcam die ook geschikt is voor inloggen met gezichtsherkenning via Windows Hello. Prettig is dat de webcam een schuifje heeft om de lens fysiek te bedekken; zo weet je zeker dat je niet bespied wordt.

©Jeroen Boer - ID.nl

Goede prestaties

Op papier stelt de configuratie met een Ryzen AI 7 350, 32 GB RAM en een 1TB-ssd niet teleur. Misschien is 32 GB RAM een beetje overdreven voor een laptop die zich niet laat omschrijven als workstation, maar het is voor een laptop waarvan je het geheugen niet kunt uitbreiden ook weer niet heel gek. Dit is wellicht juist het moment om nog even je slag te slaan voordat laptops met veel geheugen veel duurder worden. De opslag wordt verzorgd door een ssd van 1 TB die gewoon prima presteert. Het is een M.2-ssd die je eventueel kunt vervangen als je opslag tekort komt.

De Ryzen AI 7 350 combineert vier normale met vier energiezuinige cores en heeft een npu die voldoet aan de eisen voor een Copilot+-pc. Je krijgt dus alle extra AI-functies van Windows 11. De prestaties van de chip zijn goed en de laptop scoort een mooie 7527 punten in PCMark 10. Ook de score van 1975 en 12433 punten in CineBench R23 voor respectievelijk single-core- en multi-core-prestaties zijn voor een mobiele processor uitstekend. De prestaties kennen bovendien weinig verval als je de laptop langdurig aan het werk zet. Helaas verandert de koeling dan wel in een soort stofzuiger: de laptop laat goed van zich horen als je hem wat langer aan het werk zet. Bij lichte dingen als browsen of tekstverwerken is de laptop gelukkig wel stil.

©Jeroen Boer - ID.nl

Best wel kleine accu

Wanneer een laptop zo dun en licht mogelijk is, kan het bijna niet anders dan dat er ergens concessies gedaan zijn. Dat is in het geval van deze HP overduidelijk de accu, want een accu met een capaciteit van slechts 43 Wh is tegenwoordig wel heel magertjes. Toch wist de HP me positief te verrassen, want de werktijd bij alledaagse (kantoor)werkzaamheden is met zo'n 12 uur helemaal niet zo verkeerd. Natuurlijk zijn er genoeg laptops met een veel langere accuduur (waaronder de eveneens ook superlichte ASUS ZenBook A14), maar een echte dealbreaker is de werktijd ook weer niet.

©Jeroen Boer - ID.nl

En gamen?

De Ryzen AI 7 350 heeft een geïntegreerde AMD Radeon 860M-gpu en is volgens AMD ook geschikt voor gamen. Je kunt natuurlijk niet verwachten dat een geïntegreerde gpu echt topprestaties biedt. Een score van 2571 punten in 3D mark Time Spy is in ieder geval niet heel indrukwekkend. Ik heb Shadow of the Tomb Raider geïnstalleerd, een spel waarvan ik weet dat het inmiddels goed speelbaar is op een geïntegreerde gpu. Het is een spel van alweer zeven jaar oud, maar grafisch nog altijd mooi. Om op Full HD een beetje soepel te kunnen spelen, moest ik kiezen voor de voorinstelling Lowest waarmee je zo'n 54 fps haalt. Opvallend is dat er met AI-upscaler Intel XeSS niet significant meer frames gehaald worden. Jammer, want op andere laptops heb ik goede ervaringen met zulke AI-upscalers. Het hangt natuurlijk ook een beetje van het spel af en een titel met ondersteuning voor AMD's eigen FSR presteert misschien wel wat beter. De prestaties in Shadow of the Tomb Raider geven wel een goed beeld van de mogelijkheden. Voor soepel gamen zul je wat oudere spellen met lagere kwaliteitsinstellingen of esports-titels moeten spelen. Dit klinkt misschien teleurstellend, maar voor een dunne en lichte ultrabook zijn de prestaties helemaal niet zo verkeerd. 

Conclusie

De HP OmniBook 7 Aero is al met al een heel fijne laptop en dat komt voor een groot deel door het gewicht. Je moet hem dus ook vooral overwegen als je echt een lichte laptop wilt hebben. De laptop weegt nog geen kilo, waardoor je hem altijd makkelijk meeneemt. Ondanks het lage gewicht zijn de prestaties prima en kun je comfortabel werken. Over de stevigheid hoef je je geen zorgen te maken; de aluminium-magnesiumbehuizing is lekker degelijk. Natuurlijk heeft HP wel wat concessies moeten doen om dat lage gewicht te bereiken. Zo is de accucapaciteit niet heel indrukwekkend, al overleef je met 12 uur werktijd op zich wel een werkdag. Voor hetzelfde geld kun je zeker laptops kopen waar je langer op kunt werken, maar die wegen dan ook een stuk meer dan een kilo.

Sony zou overwegen de PlayStation 6 intern uit te stellen en de console pas ergens na 2028 uit te brengen.

Dat meent MST Financial-analist David Gibson via Sandstone Insights Japan. Hoewel de PlayStation 5 al meer dan vijf jaar beschikbaar is - de console kwam eind 2020 uit - is het volgens hem onwaarschijnlijk dat Sony de PlayStation 6 binnenkort uitbrengt.

"Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen", zo stelt Gibson. Hij verwacht dat de nieuwe console pas ergens na 2028 uitkomt - op zijn vroegst dus in 2029.

PlayStation 6 is nog niet aangekondigd

Sony zelf heeft nog geen officiële releaseperiode gegeven voor de PlayStation 6. De console is immers nog niet officieel aangekondigd, al is het logisch dat het bedrijf achter de schermen al aan een opvolger van de PlayStation 5 werkt.

Eerder gingen er al wel geruchten over een PS6-release in 2027 of 2028, maar volgens bovengenoemde analyse wordt het dus pas later. Er gaan ook geruchten dat Sony twee apparaten wil uitbrengen: een traditionele console en een hybride versie die ook als handheld gebruikt kan worden - vergelijkbaar met de Nintendo Switch dus.

Reden voor vertraging

Een van de redenen voor een vertraagde komst van PlayStation 6 kunnen de alsmaar stijgende prijzen voor geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven nu hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben.

Valkuil van uitstel

Het intern uitstellen van de PlayStation 6 - of andere consoles - kan echter een prijzige aangelegenheid zijn voor bedrijven. Sony heeft vele miljoenen dollars in de ontwikkeling van een nieuwe console gestoken en mogelijk de technologie die in deze console zit gekozen.

Door de PlayStation 6 uit te stellen, veroudert de technologie in de console ook, en komt het bedrijf voor een lastige keuze te staan: gooit Sony de vele miljoenen aan onderzoekskosten weg om nieuwe specificaties samen te stellen, of brengt het bedrijf op een later moment een console met ietwat achterhaalde specificaties uit?