Freewaremakers zijn meestal enthousiaste computergebruikers die niet programmeren uit winstbejag, maar hun vaardigheden inzetten om iets te verbeteren. Dankzij de gratis programma’s wordt computeren leuker en handiger! We bespreken de beste programma’s van dit moment en nieuwe versies van ‘evergreens’.

Tip 01: Wis usb-sporen

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Met USB Oblivion kun je alle sporen die je hebt achtergelaten na het gebruik van een geheugenstick, usb-koptelefoon of usb-microfoon verwijderen. Waarom zou je dat doen? Je denkt misschien: als ik een usb-stick wil verwijderen, trek ik hem toch gewoon uit de pc? Ja, dat klopt. Maar stiekem houdt Windows in het register precies bij welke usb-apparaten je op de computer hebt aangesloten. Als je niet wilt dan anderen weten dat jij een stick hebt gebruikt op een werkcomputer of een pc in een coffeecorner, dan kun je dus alle verwijzingen in het register verwijderen. En dat kan heel gemakkelijk en veilig met USB Oblivion. Er is geen installatie nodig. Je kunt simpelweg op Simulate drukken, de applicatie laat dan zien welke verwijzingen het heeft gevonden. Weet je zeker dat je ze wilt verwijderen? Selecteer dan Do real clean en klik vervolgens op Clean. USB Oblivion maakt automatisch een systeemherstelpunt en een back-up van je register. Mocht er onverhoopt toch iets misgaan, dan kun je dus of teruggaan naar het herstelpunt, of dubbelklikken op de back-up om alle verwijzingen weer terug te zetten.

©PXimport

Tip 02: Scoren met memes

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10; macOS

Gifjes bestaan al sinds 1987, maar zijn nu populairder dan ooit. De bewegende afbeeldingen zijn ideaal voor memes op sociale media. Velen kennen wel de plaatjes waarin een Minion een microfoon laat vallen (mic drop!), of Spongebob die staat te huilen, of die van de Turkse chef die zout op vlees strooit (Salt Bae). Hoe maak je zo’n plaatje? Met ScreenToGif bijvoorbeeld. Na de installatie kun je kiezen of je een opname wilt maken van je bureaublad (als je zelf een filmpje afspeelt en dat wilt opnemen), van je webcam of het tekenbord. In alle gevallen kun je de framerate en het formaat van de video kiezen. Klik je op Opname, dan krijg je een leeg kader te zien dat je bijvoorbeeld over een YouTube- of Netflix-video kunt leggen. Druk je op Opnemen, dan wordt het beeld binnen dat kader vastgelegd. Vervolgens krijg je een uitgebreide editor voorgeschoteld, waarin je de verschillende frames kunt aanpassen. Bijvoorbeeld door tekst toe te voegen, de snelheid te verhogen of overgangen in te stellen. En zo heb je binnen een paar minuten je eigen meme gemaakt om mee te scoren op bijvoorbeeld Facebook.

Tip 03: Oneindig veel creaties

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10; macOS

Voor mensen die maar niet genoeg krijgen van Lego, heeft het bedrijf een programma ontwikkeld waarmee je eindeloos kunt bouwen. Digital Designer schotelt je een oneindige hoeveelheid blokjes, wielen, deurtjes, poppetjes en wegen voor. Daar mag je lekker je fantasie op los laten, en nog gratis ook. Een Formule 1-wagen? De Death Star? Of misschien toch een hele stad? Alles wat je kunt maken met Lego-blokjes, kun je ook met Digital Designer. Je kiest links in het venster een blokje en sleept dit naar het plateau rechts. Met de pijlen naast je creatie kun je het 3D-beeld draaien, zodat je de blokken van alle kanten goed kunt bekijken. Het is even stoeien met de vele functies, maar al snel zul je zien dat het digitaal bouwen net zo verslavend is als het spelen met echte Lego. Heb je geen inspiratie? Op YouTube zijn talloze filmpjes te vinden waarin je stap voor stap kunt zien hoe je bijvoorbeeld een villa, trein of motor kunt bouwen.

©PXimport

Tip 04: Insta downloaden

Geschikt voor: Chrome

Instagram is niet alleen beschikbaar als app op je mobieltje, maar kan ook gewoon in je browser worden bekeken via www.instagram.com. Op de site kun je de foto’s en video’s van je vrienden bekijken, en sinds kort zijn ook hun verhalen (Instagram Stories) beschikbaar. Reden voor software ontwerper Alec Garcia om een Chrome-extensie te bouwen. Hij wilde namelijk de verhalen niet alleen bekijken, maar ook graag downloaden. En dat is via de site (nog) niet mogelijk. Chrome IG Story, zoals de extensie van Garcia heet, geeft je een heleboel mogelijkheden. Niet alleen kun je de verhalen downloaden, je kunt ze ook stiekem bekijken, zodat degene die het verhaal op Instagram heeft gezet, niet kan zien dat je het hebt bekeken. Maar je kunt via de extensie ook verhalen bekijken van publieke accounts die je niet volgt, door te zoeken op gebruikersnaam, hashtag of locatie. Verder geeft Chrome IG Story ook toegang tot live-feeds, en ook die kun je downloaden. Kortom, als je geen genoeg kunt krijgen van de foto’s en video’s van anderen, of een verslag wilt maken van alle video’s op een bepaalde plek of tijd, dan is Chrome IG Story de ideale tool.

©PXimport

Tip 05: Freeze!

Geschikt voor: Chrome

De beste Chrome-extensies maken het leven gemakkelijker zonder al te aanwezig te zijn. The Great Suspender is er zo eentje. Heb je constant veel tabbladen openstaan in je browser? Dan heeft Chrome de neiging om langzaam te worden. De verklaring daarvoor is simpel: iedere tab vraagt geheugen, dus hoe meer tabs je open hebt staan, hoe meer geheugen Chrome gebruikt om alles draaiende te houden. The Great Suspender lost dat probleem op door de tabs die je niet gebruikt te bevriezen. De tab blijft gewoon staan, maar de pagina wordt niet actief gehouden, waardoor Chrome minder geheugen hoeft te gebruiken. Wil je een pagina weer activeren, dan hoef je alleen maar binnen het tabblad ergens op de site te klikken. Als je het instelt, kan de tab ook worden geactiveerd zodra je hem opent. En heb je sites waarvan je niet wilt dat ze worden gedeactiveerd, zoals Gmail of Google Agenda, dan kun je ze gemakkelijk toevoegen aan een whitelist.

©PXimport

Tip 06: Rustig lezen

Geschikt voor: Chrome

Twitter werd een paar jaar geleden nog gebruikt door iedereen om te delen waar hij/zij mee bezig was, tegenwoordig is het vooral een kanaal voor journalisten, ambtenaren en politici. Geen probleem op zich, want dat is ook interessant. Wil je op de hoogte worden gehouden van het laatste nieuws, dan is Twitter een geweldig kanaal. Maar waar de bedenkers ooit een groot sociaal medium met korte berichtjes voor ogen hadden, zijn niet alle gebruikers het met die gedachte eens. Het aantal tekens per bericht is onlangs al verhoogd van 140 naar 280, maar ook dat is voor een hoop mensen nog niet voldoend. Die reageren dan met extra berichten op hun eerste bericht, een thread genaamd. Zo’n slier van berichten leest niet echt lekker door de vormgeving van Twitter. Thread Reader lost dat op. Het programma geeft de teksten van een thread op een overzichtelijke manier weer. Dus zonder likes, retweets of icoontjes. Dat maakt het een stuk fijner om een tekst te lezen. Thread Reader is er als Chrome-extensie en als app voor Android en iOS. Installeer het programma, tik op het pijltje naast een tweet en kies Unroll in Thread reader.

Tip 07: Netjes zitten!

Geschikt voor: macOS

Iedereen weet dat lang achter je pc zitten slecht voor je gezondheid kan zijn. Als je geen goede houding aanneemt, kun je na enkele uren last van je ogen of rug krijgen. Het is daarom beter om vaak pauzes te nemen en eventjes tussendoor te bewegen. Dat vindt niet iedereen ideaal, want wat als je net lekker aan het werk bent? Dan wil je nog helemaal geen pauze nemen. En dan kun je maar beter zo goed mogelijk op je houding letten. Nekoze helpt daarbij. Het programma houdt via de ingebouwde camera van je MacBook je postuur in de gaten. Ga je te veel voorover zitten of hangen, dan geeft Nekoze je ervan langs door een miauwende poes te laten horen (geen zorgen, je kunt het geluid ook uitzetten). De eerste keer moet je het programma kalibreren door de ideale zithouding aan te nemen. Geeft Nekoze je te vaak een waarschuwing? Via het menu Preferences kun je onder Advanced de gevoeligheid van het programma aangeven.

©PXimport

Tip 08: Digiboeken

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10; macOS

Veel mensen zweren bij papier. En dat is ook niet vreemd: de geur van de bladzijden, het gevoel als je het boek opent en een pagina omslaat, het hoort allemaal bij de beleving van het lezen van een goed verhaal. Maar boeken zijn soms lastig mee te nemen, bijvoorbeeld op vakantie. Dan zijn e-books ideaal. Met Kobo eBooks kun je je boekenkast gewoon meenemen op je laptop. Met de app kun je de e-books (epub-formaat) die je al bezit, gemakkelijk importeren. Je kunt ook nieuwe kopen in de online Kobo-winkel. Heb je ook een e-reader of lees je boeken op je mobiel, dan synchroniseert de Kobo-app je bladwijzers, zodat je verder kunt waar je gebleven was. Kobo eBooks is een mooi vormgegeven programma, dat het gemakkelijk maakt om door je boekencollectie te bladeren. Lees je een boek, dan kun je met een klik in het midden van het scherm de weergave makkelijk aanpassen. Zo kun je de witte bladzijden ook een sepia-kleurtje geven om het beeld wat rustiger te maken voor je ogen. En natuurlijk kun je ook de letters groter maken en een ander lettertype kiezen. Heb je al je romans uit, dan geeft de app je suggesties voor nieuw leesvoer.

©PXimport

Tip 09: Gratis tikken

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10; macOS

Wie een tekst moet schrijven of een spreadsheet moet maken, grijpt al snel naar het Office-pakket van Microsoft. Dat pakket werkt natuurlijk uitstekend, maar het is ook wat prijzig. Gelukkig zijn er ook gratis alternatieven. Een daarvan is het populaire LibreOffice. Dit pakket bestaat uit Writer (tekstverwerker), Calc (spreadsheets), Impress (presentaties), Draw (tekenprogramma), Base (database manager) en Math (wiskundige formules). Heb je eerder gewerkt met Office 2003, dan voelt LibreOffice erg bekend aan. De menu’s icoontjes en werkbalken lijken daar namelijk erg op. De kleuren doen wel wat kinderlijk aan. De simpele interface kan voor sommigen een verademing zijn ten opzichte van Word 2016, dat met z’n vele kleurtjes en tabbladen soms wat onoverzichtelijk is. Tekstverwerker Writer gebruikt een eigen odt-bestandsformaat om bestanden in op te slaan, maar kan ook bestanden lezen en opslaan in Microsofts doc- en docx-formaten. Hetzelfde geldt voor Calc en Impress, die ook overweg kunnen met de bekende Microsoft-formaten xlsx en pptx. Het Office-pakket van Libre werkt soepel en snel en heeft Nederlandse spellingcontrole ingebouwd. Een mogelijkheid om bestanden in de cloud op te slaan ontbreekt.

©PXimport

Tip 10: Ontdubbelaar

Je kunt nog zó je best doen om je bestandsverzameling op orde te houden … het is bijna onmogelijk om na verloop van tijd te ontkomen aan dubbele exemplaren. Je zet een keer foto’s over vanaf je camera of je smartphone zonder te bedenken dat je dat al een keer gedaan had, je downloadt wat muziek die je al bleek te hebben, die bestanden van dat ene project staan op twee plekken op je computer enzovoort. Om de overbodige rommel op te ruimen, bestaat specialistische software voor bijvoorbeeld foto’s of muziek. Maar met een algemeen programma ruimt u snel alle bestandssoorten op. Een voorbeeld van zo’n tool is AllDup. Het is snel, werkt gedegen en kan doublures vinden op basis van allerlei criteria. Er is een installatietool voor Windows en ook een portable versie.

©PXimport

Tip 11: Sleutels opzoeken

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Ben je van plan om Windows of alleen bepaalde software opnieuw te gaan installeren? Dan is het verstandig om eerst de productstleutel/licentiecodes te achterhalen. Die codes staan waarschijnlijk nu ergens achterop een dvd-hoesje of in een oud mailtje … vind die maar eens terug! Bereid je dus alvast goed voor door de sleutels van de nu geïnstalleerde software te achterhalen. Dat kan gelukkig eenvoudig met Belarc Advisor. Dit programma analyseert je complete pc en toont vervolgens in een gedetailleerd verslag welke hard- en software je gebruikt. Al die informatie is voor dit doel wat overbodig, maar als je links in het verslag klikt op Software Licenses, vind je meteen wat je zoekt. Belarc geeft je daar een lijst van programma’s met de productsleutels die daarbij horen. Het programma kan de sleutels van Microsoft Office, Windows, antivirus programma’s en een heleboel andere software detecteren.

Tip 12: Virtuele machine

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10; macOS

Soms zou je willen dat je een tweede computer had staan met een ander besturingssysteem. Bijvoorbeeld omdat een bepaald programma alleen werkt op een bepaalde (verouderde) Windows-versie of omdat je Linux eens wilt uitproberen. Gelukkig hoef je in die gevallen niet meteen je portemonnee te trekken. Je kunt het andere besturingssysteem namelijk gewoon draaien op je huidige computer, binnen je huidige besturingssysteem. Dankzij software als VirtualBox kun je een virtuele machine op je computer draaien. Heb je een Windows-pc? Dan kun je bijvoorbeeld in een apart venster een oudere Windowsversie of Linux installeren. Zelfs macOS draaien is (met wat moeite) mogelijk. Dat klinkt misschien eng en lastig, maar VirtualBox neemt je door het hele proces aan de hand mee. Zodra je op Nieuw hebt geklikt, kun je uit een menu kiezen welk besturingssysteem je wilt installeren. VirtualBox vraagt je daarna hoeveel ruimte van je harde schijf, of hoeveel geheugen je aan dit extra besturingssysteem wilt geven. Vervolgens kun je het besturingssysteem installeren zoals je dat ook op een nieuwe pc zou doen. Ben je klaar met het systeem? Dan hoef je het alleen te selecteren en op Verwijderen te drukken. Kom je er toch niet helemaal uit, of wil je meer informatie, dan kun je hier de handleiding lezen.

©PXimport

Gevaarlijk?

Niet te snel klikken

©PXimport

Providers verleiden je graag met pakketten van 1 Gbit/s of meer, maar de meeste huishoudens benutten die bandbreedte zelden volledig. Of je nu streamt in 4K, fanatiek gamet of veel thuiswerkt, de juiste snelheid kiezen kan je flink wat geld besparen. We leggen uit hoeveel Mbit/s daadwerkelijk vereist is voor een stabiele verbinding zonder onnodige kosten.

Om te bepalen wat je nodig hebt, moet je eerst weten wat je verbruikt. Internetsnelheid wordt uitgedrukt in megabit per seconde, oftewel Mbit/s. Voor simpel surfgedrag, zoals het lezen van nieuwswebsites of het versturen van e-mails, heb je nauwelijks bandbreedte nodig. Vaak is 10 tot 20 Mbit/s in combinatie met een fatsoenlijke router al ruim voldoende. De echte belasting ontstaat pas bij het streamen van video. Diensten als Netflix of Disney+ geven duidelijke richtlijnen: voor een film in Full HD heb je ongeveer 5 Mbit/s nodig, maar wil je in de hoogste 4K-kwaliteit kijken, dan loopt dat al snel op naar 25 Mbit/s per stream. Als je in je eentje woont en vooral streamt, is een instapabonnement van 50 tot 100 Mbit/s dus vaak al meer dan genoeg.

De impact van meerdere gebruikers

De rekensom verandert zodra er meerdere mensen tegelijkertijd van het netwerk gebruikmaken. Je moet de internetverbinding zien als een digitale waterleiding: als iedereen tegelijk de kraan openzet, neemt de druk af. In een gezinssituatie waar de één een film in 4K kijkt, de ander een groot spelbestand downloadt en een derde persoon aan het videobellen is, telt het verbruik al snel op. Voor een gemiddeld gezin van vier personen wordt een snelheid tussen de 100 en 200 Mbit/s aangeraden. Hiermee voorkom je de gevreesde buffer-cirkels tijdens het filmkijken en zorg je dat downloads op de achtergrond de rest van het verkeer niet platleggen.

©Pixel-Shot

Uploadsnelheid bij thuiswerken

Veel consumenten staren zich blind op de downloadsnelheid, oftewel hoe snel je gegevens binnenhaalt. Maar sinds het massale thuiswerken is de uploadsnelheid minstens zo belangrijk geworden. Die bepaalt immers hoe snel jij gegevens naar het internet kan versturen. Tijdens een videogesprek via Teams of Zoom moet jouw beeld en geluid helder bij de collega's aankomen.

Bij traditionele kabelverbindingen is de uploadsnelheid vaak een fractie van de downloadsnelheid. Glasvezel biedt hier een groot voordeel omdat de upload- en downloadsnelheid daar meestal gelijk zijn (symmetrisch). Als je vaak grote bestanden naar de cloud stuurt of veel videobelt, is een abonnement met een hogere uploadsnelheid geen overbodige luxe.

Gigabit-internet vaak overkill

Providers adverteren steeds vaker met snelheden van 1000 Mbit/s (1 Gbit/s) of hoger. Hoewel dat indrukwekkend klinkt, is het voor de gemiddelde consument vaak overkill. Je merkt dat verschil eigenlijk alleen als je zeer regelmatig gigantische bestanden downloadt, zoals updates voor moderne games die soms wel 100 GB groot zijn. Met een gigabit-verbinding is zo'n update in enkele minuten binnen, terwijl je met een 100Mbit/s-verbinding wat langer moet wachten. Voor dagelijks gebruik, inclusief streamen en surfen, merk je in de praktijk weinig verschil tussen 200 Mbit/s en 1000 Mbit/s, omdat de servers van websites en streamingdiensten de snelheid vaak zelf beperken.

Wifi als vertragende factor

Besef tot slot dat de snelheid die je bij je provider inkoopt niet altijd de snelheid is die je op je apparaat haalt. Vaak ligt een trage verbinding niet aan het abonnement, maar aan de wifi-dekking in huis. Een duur abonnement van 1 Gbit/s lost een slecht wifi-signaal op zolder niet op. Voordat je je abonnement upgradet omdat het internet traag aanvoelt, is het verstandig om eerst te controleren of je router op een goede plek staat of dat je wellicht een mesh-netwerk nodig hebt om het signaal te verbeteren. In veel gevallen is investeren in betere wifi-apparatuur effectiever dan betalen voor een hogere snelheid die je draadloos toch niet kunt benutten.

Je document is af, maar je wilt duidelijk maken dat het vertrouwelijk is of dat het een conceptversie betreft of enkel intern mag worden gedeeld. Dat kan eenvoudig met een watermerk. Zo geef je het bestand niet alleen een professionele uitstraling, maar ook een duidelijke bescherming.

Stap 1: Op één pagina

Word biedt uitgebreide mogelijkheden om een watermerk toe te voegen. Je kunt niet alleen het lettertype en de stijl aanpassen, maar ook de lay-out naar wens instellen. Net als kop- en voetteksten verschijnt een watermerk standaard op alle pagina's van een document, behalve op de omslagpagina. Wil je een watermerk slechts op één pagina plaatsen? Klik dan op de gewenste plek in het document. Ga vervolgens in het lintmenu naar het tabblad Ontwerpen en kies in de sectie Pagina-achtergrond de knop Watermerk. Via het pijltje eronder krijg je verschillende lay-outs te zien. Klik met de rechtermuisknop op de gewenste optie en selecteer Invoegen op huidige documentpositie. Het watermerk verschijnt direct in zachtgrijs onder de tekst. Omdat het in een tekstvak staat, kun je het eenvoudig bewerken. Pas de tekst aan, wijzig het lettertype en geef het de gewenste stijl, net zoals bij ieder ander tekstvak.

Stap 2: Op alle pagina's

Wil je een watermerk op alle pagina's van het Word-document? Ga dan naar Ontwerpen / Watermerk / Aangepast watermerk. Er verschijnt een venster met de titel Afgedrukt watermerk. Kies daar de optie Tekstwatermerk (standaard staat Geen watermerk geselecteerd). Vul de gewenste tekst in en bepaal het lettertype en de grootte. Met de optie Semitransparant maak je het watermerk subtieler. Tot slot kies je voor een horizontale of diagonale weergave, klik je op Toepassen en bevestig je met OK.

Stap 3: Afbeeldingswatermerk

In hetzelfde venster kun je ook een afbeeldingswatermerk toevoegen. Vink hiervoor de optie Afbeelding als watermerk aan en klik op Afbeelding selecteren. Je kiest vervolgens een grafisch bestand op de harde schijf of op OneDrive. Ook is het mogelijk om via Bing online naar een afbeelding te zoeken. In dit voorbeeld kiezen we een afbeelding van de harde schijf. Laat de instelling Schaal bij voorkeur op Automatisch staan, zodat de grootte van het watermerk zich aanpast aan de bladspiegel. Met de optie Wassen maak je de afbeelding lichter, zodat de tekst goed leesbaar blijft.