We testen de zes beste multi-gigabitswitches. Deze desktopswitches maken je thuisnetwerk geschikt voor veeleisende netwerktoepassingen zoals 4K/8K-videostreaming, fiber-internet en/of krachtige NAS’en. Inpluggen volstaat om je netwerk te upgraden, maar drie van de zes switches hebben ook een beheerinterface, met geavanceerde instellingen voor bijvoorbeeld VLAN’s en prioriteitswachtrijen.

Glasvezelinternet, videostreams in hoge resoluties en NAS’en met 2,5Gbit/s-ethernetpoorten vergen steeds meer van een netwerkconfiguratie. De klassieke gigabitnetwerkswitch verandert dan al snel in een flessenhals die het thuis(kantoor)netwerk vertraagt. Dit los je op met een multi-gigabitswitch met hogere lijnsnelheid en dito schakelcapaciteit. Dergelijke snellere switches worden gelukkig steeds betaalbaarder. Dat geldt zeker voor de versies zonder beheerinterface, waarmee je je thuisnetwerk op een eenvoudige manier versnelt: bij deze apparaten is het een kwestie van insteken en vergeten.

Beheerde switch

Ook een ‘managed’ switch met beheerinterface kun je doorgaans zonder verdere configuratie in het netwerk integreren. Maar ook kun je dan zelf wijzigingen aanbrengen in de standaardwerking van de switch, als je dat nodig vindt.

Zo kun je bepaalde soorten netwerkverkeer voorrang verlenen via ‘quality of service’ (QoS). Of je deelt het netwerk in virtuele segmenten (VLAN’s) in om bepaalde soorten netwerkverkeer van elkaar af te schermen. Denk bijvoorbeeld aan aparte netwerksegmenten voor het thuiskantoor en het privéverkeer, of gescheiden segmenten voor game- en multimediaverkeer enerzijds, en doorsnee netwerkverkeer anderzijds.

Met behulp van ‘link aggregation groups’ (LAG’s) koppel je netwerkpoorten aan elkaar, zodat ze een hogere gecombineerde snelheid leveren of voor redundantie zorgen. Managed switches hebben daarnaast allerlei beveiligingsinstellingen waarmee je je netwerk tegen aanvallen beschermt, kabelproblemen opspoort of het netwerkverkeer tot op netwerkpakketniveau controleert.

Multi-gigabit

Hogere ethernetsnelheden maken wel degelijk een verschil. 2,5Gbit/s-ethernet werkt met bestaande Cat5e-netwerkkabels of beter, met een kabellengte tot maximaal honderd meter. Kopiëren van bestanden van of naar een 2,5Gbit-NAS gaat bijvoorbeeld tot wel tweemaal zo snel als met een 1Gbit-NAS. Ook multimedia streamen vlotter, tot wel een derde efficiënter.

Voor een 10Gbit-netwerk heb je minstens Cat6e-bekabeling nodig (al werkt het bij kortere afstanden ook via Cat6-bekabeling). Momenteel zijn dergelijke kabels in een thuisnetwerk nog niet aan de orde, maar een switch die ze vandaag al ondersteunt, is toekomstbestendiger. Switches gaan lang mee, soms wel decennialang, dus het kan geen kwaad om nu al te investeren in een exemplaar met één of meer 10Gbit-uplinkpoorten.

Een van de switches levert ook Power over Ethernet (PoE). Dit betekent dat apparaten via een ethernetkabel van stroom kunnen worden voorzien. Zo kun je met één kabel bijvoorbeeld een bewakingscamera of wifi-toegangspunt aansturen.

Zo test PCM

Snelheidstesten hebben bij desktopswitches weinig zin. Zelfs als je alle poorten tegelijk maximaal belast, zal een switch dicht bij zijn opgegeven capaciteit presteren. Dat blijkt ook uit de informele client/server-snelheidstest die we probeerden: er was nooit een meetbaar snelheidsverschil met of zonder een van de geteste switches.

Alle fabrikanten vermelden die capaciteit op dezelfde manier. De totale switching-capaciteit of ‘backplane’-bandbreedte vermeldt de snelheid van de switch in Gbit/s. In de praktijk komt het erop neer dat een switch met meer poorten een hogere totale bandbreedte heeft, omdat dergelijke modellen doorgaans over een snellere processor beschikken. Belangrijk is ook de snelheid waarmee pakketten worden verwerkt. Het is logisch dat een switch met meer poorten een hogere ‘packet forwarding rate’ heeft.

We geven punten aan de hand van deze en andere criteria die de snelheid en capaciteit van de switch bepalen. Daarnaast geven we punten voor ruim negentig verschillende technische aspecten, variërend van de grootte van de geheugenbuffer voor het schakelen van pakketten tot de ondersteuning van allerlei standaarden, en van criteria zoals geluidsproductie tot, indien aanwezig, het maximale vermogen per PoE-poort. Met deze cijfers berekenen we een gewogen oordeel. De switch met het beste oordeel krijgt het keurmerk Best getest. Het product met de beste prijskwaliteitverhouding krijgt het keurmerk Slimme koop.

Testsamenvatting

We testen zes compacte multi-gigabitswitches voor desktopgebruik. Alle switches werken direct wanneer je ze inplugt, maar de beheerde varianten bieden meer mogelijkheden op het gebied van prioritering en segmentering van netwerkverkeer, koppeling van poorten en beveiliging.

De geteste switches kosten tussen de negentien en zesenvijftig euro per poort. De duurdere switches bieden meer instelmogelijkheden en hebben een hogere totale schakelcapaciteit, al is zelfs de goedkoopste switch voldoende snel voor gebruik in een thuis(kantoor)omgeving.

D-Link DMS-106XT

©PXimport

De D-Link DMS-106XT 6-Port Multi-Gigabit Unmanaged Switch is onbeheerd, maar ondersteunt wel automatische QoS-prioritering om apparaten zoals NAS’en of streamers voorrang te verlenen. Deze prioritering schakel je in en uit met een druk op een knop.

De DMS-106XT heeft vijf 2,5Gbit/s-poorten en één uplink-poort die tot 10 Gbit/s ondersteunt. Deze compacte desktopswitch heeft een mooier design dan gebruikelijk bij dit soort apparaten. De trapeziumvormige behuizing van grijs geborsteld aluminium is passief gekoeld. Een fluisterstille werking is gegarandeerd.

Alle poorten bevinden zich samen met de led- en turboknoppen aan de achterzijde. Vooraan vind je zoals gebruikelijk statusleds voor de switch zelf en voor elke poort. Ook prijkt er een ledstrip aan de voorkant. Die schakel je in of uit met de ledknop.

De turboknop schakelt poortafhankelijke ‘strict mode’ IEEE 802.1p QoS-prioritering in en verbetert de latentie (netwerkvertraging). Activeer je deze turbomodus, dan begint de ledstrip aan de voorkant in verschillende kleuren te pulseren (tenzij je de strip hebt uitgeschakeld). Poort één heeft de hoogste prioriteit, gevolgd door poort zes. Poort twee heeft de volgende prioriteit en de overige poorten krijgen allemaal dezelfde voorrang.

Behalve de turbomodus en de werking van de ledstrip vooraan is er niets in te stellen aan deze onbeheerde switch.

D-Link DMS-106XT

Prijs
€ 179,-
Websitehttps://kwikr.nl/dms1067Score70

Netgear MS108EUP

©PXimport

De Netgear MS108EUP 8-port Ultra60 PoE++ Multi-Gigabit (2.5G) Ethernet Plus Switch is passief gekoeld, ondanks de PoE++-ondersteuning (802.3bt) die meestal actieve koeling vereist. De MS108EUP gebruikt dan ook een externe voeding. Die is met zijn stroomsterkte van 4,7 ampère onvermijdelijk fors en zwaar, even zwaar en bijna even groot als de volledig van grijs staal vervaardigde switch zelf. Het totale stroombudget van 230 watt vereist nu eenmaal een stevige voeding.

Van de acht multi-gigabitpoorten leveren de vier aan de linkerkant (blauw gekleurd) 60 watt PoE++-vermogen. De vier rechterpoorten (geel gekleurd) leveren tot 30 watt aan een verbonden PoE+-apparaat. Via de beheerinterface regel je de PoE-prioritering, het stroomverbruik en het stroomschema van elke poort. Ook kun je het netwerk in VLAN-segmenten verdelen en QoS-prioriteit toewijzen. Die QoS-prioriteit kan poortafhankelijk werken of automatisch, op basis van informatie in de netwerkpakketten. Dat laatste moet de aangesloten apparatuur dan wel ondersteunen. Er zijn vier poortkoppelingen of LAG’s mogelijk met maximaal vier leden in elke LAG.

Volgens Netgear heeft de switch (niet de vervangbare voeding) een gemiddelde levensduur van meer dan veertig jaar. Je krijgt er een levenslange garantie bij, op voorwaarde dat je het apparaat na aankoop tijdig bij Netgear registreert.

Netgear MS108EUP

Prijs
€ 449,-
Websitehttps://kwikr.nl/ms1088Score80

Netgear MS510TX

©PXimport

De MS510TX 8-Port Multi-Gigabit Smart Managed Pro Switch is een van de meer betaalbare multi-gigabitmodellen in Netgears uitgebreide aanbod van professionele switches. Hij is ook verkrijgbaar in een PoE+-versie (MS510TXPP) met een vergelijkbare of zelfs iets lagere prijs dan de MS108EUP.

Het verschil met de eenvoudigere Netgear-switches is een veel uitgebreider beheer, al werkt deze switch zoals alle andere die we testen ook gewoon direct uit de doos. Nog een verschil is de totale schakelcapaciteit: die is twee tot drie keer zo hoog als die van de andere switches. De gemiddelde levensduur bedraagt meer dan honderd jaar, aldus de fabrikant, die ook op deze switch een levenslange garantie geeft (op voorwaarde van tijdige registratie).

Door de interne voeding is de MS510TX iets breder en hoger, maar het blijft een compacte desktopswitch die perfect op een kast of tafel past. De krachtigere processor en interne voeding vereisen actieve koeling door twee zelfregelende ventilatoren. Wanneer hij volledig belast wordt, produceert de MS510TX 21 dB(A), vergelijkbaar met het geluid van een fluistergesprek op anderhalve meter afstand.

Deze switch heeft tien poorten. De vier uiterst links leveren maximaal 1 Gbit/s. De twee volgende hebben een maximale snelheid van 2,5 Gbit/s. De twee daar weer naast gaan (bij gebruik van de juiste kabels) maximaal tot 5 Gbit/s. RJ45-poort nummer negen ondersteunt alle ethernetsnelheden met een maximum van 10 Gbit/s. In de tiende poort ten slotte, eveneens met maximaal 10 Gbit/s, past een optioneel verkrijgbare SPF+-module voor integratie in een groter (bedrijfs)netwerk.

De webinterface is klassiek vormgegeven en beveiligd met een sterk wachtwoord. Je kunt deze zowel lokaal bereiken als op afstand. De MS510TX ondersteunt acht LAG’s met maximaal acht leden binnen elke gekoppelde poort. Toewijzen van QoS-prioriteit kan naar keuze poortafhankelijk of automatisch, op basis van informatie in de netwerkpakketten. Ook kunnen de poorten worden beschermd (‘protected ports’), zodat alle unicast-, broadcast- en multicast-verkeer geblokkeerd wordt. Dat is interessant om bijvoorbeeld internetgesprekken tegen afluisteren te beschermen.

De vele mogelijkheden maken het beheer uiteraard iets moeilijker dan bij een vergelijkbaar geprijsde, eenvoudigere switch zoals de MS108EUP. Maar in een iets ambitieuzer thuis(kantoor)netwerk komen ze mogelijk wel van pas.

Netgear MS510TX

Prijs
€ 299,-
Websitehttps://kwikr.nl/ms5109Score90

QNAP QSW-2104-2S

©PXimport

De QNAP QSW-2104-2S heeft vier 2,5Gbit/s- en twee 10Gbit/s-ethernetpoorten. De compacte behuizing is volledig van zwart staal vervaardigd en wordt passief, dus zonder ventilator, gekoeld. Dat garandeert een stille werking. De meegeleverde externe voeding is klein, compact en past in elk stopcontact.

Deze switch regelt alles zelf, detecteert lussen en blokkeert ze indien nodig, en vermindert het stroomgebruik zoveel mogelijk door de ondersteuning van energie-efficiënt ethernet. Omdat de switch onbeheerd is, valt er niets aan te configureren. De QSW-2104-2S heeft van alle geteste onbeheerde switches de hoogste schakelsnelheid en de laagste prijs per poort. Dat maakt dit apparaat de verdiende winnaar van het keurmerk Slimme koop.

QNAP QSW-2104-2S

Prijs
€ 166,-
Websitehttps://kwikr.nl/qsw21047Score70

TP-Link TL-SG105-M2

De onbeheerde TP-Link TL-SG105-M2 5-Port 2.5G Multi-Gigabit Desktop Switch is een stille, platte, volledig metalen netwerkswitch met vijf multi-gigabitnetwerkpoorten. Er is ook een iets grotere variant van met acht 2,5Gb-poorten; die TL-SG105-M2 kost ongeveer vijftig euro meer dan de hier geteste uitvoering.

De afwezigheid van bewegende onderdelen zoals een ventilator zorgt niet alleen voor een volledig stille werking, maar ook voor een langere levensduur. TP-Link geeft een levenslange garantie op het apparaat, zolang dit door TP-Link wordt geproduceerd. Is de switch niet meer leverbaar, dan blijft de garantie nog vijf jaar doorlopen.

De TL-SG105-M2 is weliswaar stil, maar wordt aan de onderkant wel relatief warm, zelfs met een beperkt aantal bezette netwerkpoorten. Zorg dus voor voldoende ademruimte rond de metalen behuizing.

Deze switch kan overweg met QoS-tags. Als die aanwezig zijn, krijgt dergelijk netwerkverkeer automatisch voorrang. Als gebruiker heb je daar overigens geen enkele invloed op en er is geen ondersteuning voor poortafhankelijke prioritering.

TP-Link TL-SG105-M2

Prijs
€ 127,-
Websitehttps://kwikr.nl/tlsg1056Score60

Zyxel XGS1210-12

De Zyxel XGS1210-12 heeft acht gigabitethernetpoorten, twee 2,5Gbit/s-ethernetpoorten en evenveel 10Gbit/s-uplink-poorten (SFP+). De grijze behuizing is gemaakt van geborsteld aluminium. Het is een erg compacte switch, niet groter dan twee naast elkaar gelegde pocketboeken. Dezelfde switch bestaat ook in een goedkopere, onbeheerde versie met productnummer XGS1010-12.

De Engelstalige beheerinterface is volledig menugestuurd. Het startscherm biedt een overzicht waarin je in één oogopslag de netwerkgegevens en de individuele poortstatussen ziet. Energie-efficiënt ethernet is standaard uitgeschakeld. Meerdere van deze en andere Zyxel-switches beheer je centraal met behulp van het Zyxel ZON-hulpprogramma voor Windows.

Onder het ‘Port’-menu vind je de configuratieopties per poort: je kunt ze in- of uitschakelen, een vaste lijnsnelheid instellen en ‘flow control’ activeren. Je kunt vier poortkoppelingen creëren: LAG 1 koppelt poorten één tot en met vier; LAG 2 poorten vijf en zes; LAG 3 poorten zeven en acht; LAG 4 poorten negen en tien.

Je hebt de keuze tussen poortafhankelijke QoS en QoS volgens de IEEE 802.1p-specificatie. De switch ondersteunt daarbij acht verschillende wachtrijen.

Zyxel XGS1210-12

Prijs
€ 226,-
Websitehttps://kwikr.nl/xgs12108Score80

Conclusie

Van de goedkopere, onbeheerde multi-gigabitswitches biedt de QNAP QSW-2104-2S/2T de hoogste schakelcapaciteit. Het is de logische winnaar van het keurmerk Slimme koop. De D-Link DMS-106XT is ook een goede keuze. Deze switch is iets duurder dan die van QNAP, maar heeft een mooier design en QoS-prioritering die je regelt met een druk op de knop.

Bij de beheerde switches steekt de Netgear MS510TX er met zijn hoge schakelcapaciteit en vele configuratiemogelijkheden bovenuit. Dit apparaat verdient dan ook het keurmerk Best getest. Maar de eenvoudigere, goedkopere Zyxel XGS1210-12 is ook een goede, gebruiksvriendelijke keuze. Houd er wel rekening mee dat de Zyxel maar twee 2,5Gbit/s-aansluitingen heeft.

©PXimport

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.