Kabels, kabels, kabels... Een beetje elektronica-freak heeft er zo tientallen verzameld. Het is voorjaar dus we hebben een grote kabel-schoonmaak gehouden. Tijd om het bij jou thuis ook eens te doen?

Tip 01: Organiseren

Ben jij een type dat alle kabels een labeltje omhangt en netjes opgerold aan de wand hangt? Of heb jij een kist op zolder liggen met een kluwen aan oude usb-, ps2- en firewire-kabels? Komt het laatste je bekend voor, weet dan dat een oplossing nabij is. Maar hoe kun je nu het beste al je kabels sorteren en waar moet je in hemelsnaam beginnen? Voor iedereen is dit een beetje anders, het hangt er namelijk erg vanaf over hoeveel kabels je beschikt en wat voor kabels je hebt. Voordat we gaan beginnen met labels aanbrengen en het over oproltechnieken gaan hebben, nemen we eerst eens een kijkje in de bak met kabels.

©PXimport

Tip 02: Sorteren

Elk organisatiesysteem begint bij het in kaart brengen van wat je hebt en wat je uiteindelijk nodig hebt. De kans is aanwezig dat je in de loop der jaren allerlei oplaadkabels hebt verzameld van smartphones die je al lang niet meer hebt. Een Apple-oplaadkabel met 30pin-aansluiting? Tenzij je nog een antieke iPhone hebt liggen, kan deze gewoon weg: Apple gaat dit systeem echt niet meer gebruiken in de toekomst. Unieke oplaadkabels van een oude Samsung- of Motorola-telefoon? Ook weg ermee, tegenwoordig hebben bijna alle smartphones een standaard usb-aansluiting. Kijk ook eens naar hoe veel kabels je van een bepaald type hebt, het is echt niet nodig om tien usb-kabels te bewaren.

©PXimport

Tip 03: Verkopen

Eenmaal alles uitgezocht en gesorteerd? Bepaal dan wat je kunt weggeven, weggooien of verkopen. Een oude standaard usb-kabel levert niks meer op en kun je prima aan iemand geven of wegbrengen naar een kringloopwinkel. Sommige oude adapters kunnen echter best wat waard zijn. Op sites als Marktplaats en eBay gaan speciale adapters van laptops en smartphones soms nog voor een tientje weg. Het is voor eigenaars moeilijk om aan een vervangende adapter te komen en een standaard laptop-adapter werkt in veel gevallen niet.

©PXimport

Tip 04: Kabels testen

Bij een opruimrondje hoort ook het testen van kabels, in je opgeruimde systeem is geen plek voor kapotte kabels. Hoe je het beste een kabel kunt testen, hangt af van het type kabel. Een usb- of hdmi-kabel kun je gemakkelijk testen door hem even in je pc te steken en de andere kant in een accessoire of beeldscherm. Je kunt natuurlijk ook een paar tientjes in een kabeltester investeren. Als je veel kabels hebt, kan dit al snel heel wat tijd schelen. Kabeltesters zijn er heel veel soorten en maten, zo zijn er bijvoorbeeld multifunctionele testers waarmee je in een paar seconden usb-, video- of audiokabels kunt testen.

Tip 05: Solderen

Sommige kapotte kabels zijn heel makkelijk zelf te repareren. Tenminste, als je een soldeerbout hebt. Een analoge kabel, zoals een tulp-, jack of xlr-audiokabel is vrij eenvoudig. Digitale kabels zijn in sommige gevallen vrijwel niet zelf te repareren omdat de connector veel te veel kleine contacten bevat of doordat je de connector simpelweg niet open krijgt. Je moet zorgen dat je het uiteinde van de kabel met wat soldeertin voorbereidt en ook op de connector wat soldeertin aanbrengt. Nu kun je met een goed hete soldeerbout in een handomdraai een connectie maken. Bij het kiezen van een soldeerbout geldt dat een iets duurdere bout in de meeste gevallen zorgt voor een veel snellere workflow, je soldeerverbindingen sterker zijn en je dat je minder tin nodig hebt.

©PXimport

Tip 06: Oprollen

Een belangrijk thema bij het bewaren van kabels is hoe je een kabel het beste kunt oprollen. Een zijn verschillende kampen met verschillende technieken, maar over het algemeen kun je zeggen dat je zo min mogelijk druk op de kabel moet uitoefenen. Een kabel dubbelvouwen is in veel gevallen een slecht idee, het is beter om een kabel ruim op te rollen. De kabel heeft op deze manier veel speling en een kabelbreuk kan minder snel optreden. Aan twee kanten van de opgerolde kabel kun je een kabelbinder zetten zodat je hem goed kunt opbergen. De kwaliteit van de specifieke kabel heeft natuurlijk ook veel invloed op de levensduur van een kabel. De connectoren moeten goed vastzitten en de kabel zelf moet genoeg bescherming hebben zodat er geen kabelbreuk kan ontstaan.

©PXimport

Tip 07: Labelen

De volgende stap in het organiseerproces is het juist labelen van je kabels. Als je maar tien kabels hebt is dit natuurlijk niet noodzakelijk, maar bij tientallen kabels is dit geen overbodige luxe. Je kunt een kleurensysteem gebruiken en simpelweg bij de connectoren van de kabel een kleurenlabel plakken: blauw voor usb, rood voor hdmi en andere videokabels, geel voor internet en televisie, om maar eens een voorbeeld te noemen. Er zijn ook labels te koop waar je tekst op kunt schrijven. Is je handschrift niet zo goed leesbaar, investeer dan eens in een label-writer van bijvoorbeeld Brother of Dymo. Deze apparaten kosten maar een paar tientjes en je kunt er prachtig heldere labels mee printen, direct op klevende plastic tape. Deze labels kun je dan meteen ook op de kisten plakken waar je je kabels in doet. Tip: gebruik doorzichtige kisten, je ziet dan in één oogopslag welke kabels in de bak zitten. De Samla-serie van Ikea is een goede en goedkope oplossing.

©PXimport

Kabels in wc-rollen

©PXimport

Tip 08: Wegwerken

Een bron van irritatie is al die kabels die boven en onder je bureau zweven. Als je wilt dat je werkplek er strak uitziet, dan maak je gebruik van eventule kabelgoten en -geleiders in je bureau. Heb je die niet, dan kun je zelf een gat in je bureau zagen en hier je kabels doorheen leiden. Onder je bureau kun je dan kabelgoten bevestigen. Ook hier biedt Ikea een simpele en goedkope oplossing: Signum kost een tientje en schroef je zo onder elk bureau. Bij de meubelgigant vind je ook oplossingen om kabels bij elkaar te houden en kabelgoten die je langs de plint kunt leggen om televisie-, internet- en antennekabels weg te werken.

©PXimport

Tip 09: Oplaadstation

Uiteindelijk moet een stroomkabel wel naar een stekkerdoos geleid worden. Heb je er al eens aan gedacht om een stekkerdoos in een lade te monteren? Je kunt hier standaard je adapters voor je smartphones, tablets en laptops op aansluiten. Open de lade, leg je apparaat aan de stroom en sluit de lade weer. Een hele makkelijke maar slimme oplossing om minder kabels in het zicht te hebben. Denk er wel om dat de lade een beetje ventilatie nodig heeft. Een laptop die aan het opladen is, produceert nogal wat warmte, het is beter als de lucht ergens weg kan stromen. Je kunt natuurlijk ook een oplaadstation ergens in een hoekje van de kamer wegwerken. Zet hier ook de router neer, aangezien dit ook vaak één van de lelijkste objecten in de kamer is.

©PXimport

Tip 10: Dock gebruiken

Gebruik je je laptop op je bureau, eventueel met een extern beeldscherm? Dan is het een goed idee om eens naar een dock te kijken. In plaats van allerlei kabels klik je gewoon je laptop in een dock, de individuele kabels worden vanuit één plek in het Dock naar buiten geleid. Docks zijn niet goedkoop en je moet zeker weten dat een dock bij jouw type laptop past, maar het kan wel voor wat zen in je werkkamer zorgen. Nadeel is natuurlijk wel dat een dock maar bij één type laptop past. Koop je een andere laptop, dan moet er ook een ander dock komen.

©PXimport

Kabelclips

©PXimport

Tip 11: Kabelhangers

Heb je veel kabels van hetzelfde type, dan kun je ook overwegen om een kabelhanger te gebruiken. Dit zijn simpele metalen “kammetjes” die je aan de muur bevestigt. Vaak kosten ze maar een paar euro en kun je er tientallen kabels aan hangen. Je moet wel even kijken hoe groot de openingen mogen zijn, je wilt niet dat je kabels er naderhand doorheen vallen. Er zijn ook kabelhangers die je aan bureaus en tafels kunt bevestigen en er bestaan zelfs kleine plastic kabelhangers waar je lichte usb-kabeltjes in kunt klikken.

©PXimport

Tip 12: Origineel of fake?

Bij het kopen van een nieuwe kabel word je al snel verleid door supergoedkope kabels uit China. Simpele verbindingskabeltjes zijn vaak prima, maar kijk wel uit bij goedkope klonen van originele merkadapter- en oplaadkabels. Als een eenvoudige usb- of hdmi-kabel het niet doet heb je gewoon pech en hoef je hooguit een nieuwe te kopen. Maar een kloon-adapter kan leiden tot schade aan je smartphone, tablet of laptop, of zelfs het overlijden daarvan. In extreme gevallen leiden dit soort kabels ook nog wel eens tot een huisbrand. Wees dus heel erg zeker dat de namaak-kabel die je koopt een Europees keurmerk heeft en dat je aan reviews kunt zien of het een goed product is. En heeft je oplaad- of adapterkabel een breuk, vervang hem dan zo snel mogelijk.

©PXimport

Tip 13: Ga draadloos

Een handige tip om over na te denken bij een volgende aankoop: ga draadloos! Is je printer nu nog via een usb-kabel op je pc aangesloten, zorg dan bij de volgende printer dat je hem via wifi kunt aanspreken. Dit scheelt weer een vervelend kabeltje in huis. Ook bij tv- en internetoplossingen is het vaak mogelijk om een kabel te besparen door bepaalde informatie door de lucht te sturen. Een tv-decoder hoeft in sommige gevallen niet per se direct op de router met een kabel aan worden gesloten, maar kan zijn signaal draadloos ontvangen.

©PXimport

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.