Het tegen-kamp mag het sleepwet-referendum dan net hebben gewonnen, toch mogen geheime diensten binnenkort hoogstwaarschijnlijk in jouw systeem inbreken, en dat zelfs zonder concrete verdenking. Je computer is dan niet langer alleen het doelwit van ordinaire of criminele hackers. Vind je ook dat niemand het recht heeft om zomaar malware op je systeem te installeren, je bestanden te kopiëren, door je documenten te bladeren of je internetgeschiedenis te downloaden, dan is beveiliging meer dan ooit aan de orde. Welke risico’s loop je zoal en hoe kun je je pc beschermen tegen hackers?

01 Misvattingen

Veel gebruikers voelen zich helemaal niet bedreigd, maar dat gevoel van veiligheid wordt vaak gevoed door een paar hardnekkige misvattingen. Gezien het internet uit vele miljoenen computers bestaat, is de kans dat net hún pc wordt aangevallen uiterst klein, zo redeneren ze. Bovendien denken ze dat hun computer geen informatie bevat die interessant genoeg is voor een hacker.

Dat zijn helaas bijzonder naïeve redeneringen. Hackers – en bij uitbreiding ook geheime diensten – gebruiken immers geautomatiseerde tools waarmee ze razendsnel vele systemen tegelijk op mogelijke aanvalsvectoren kunnen onderzoeken. En ook jouw systeem bevat wel degelijk informatie die hackers de moeite waard kunnen vinden, zoals creditcardnummers, foto’s en documenten, maar ook (gecachete) wachtwoorden van allerlei webservices.

Misschien weten de volgende cijfers je te overtuigen: gemiddeld duurt het zo’n zeven minuten voordat een nieuwe, onbeveiligde computer via het internet wordt binnengedrongen, en het duurt doorgaans 200 dagen voordat iemand doorheeft dat zijn systeem effectief is gecompromitteerd … áls je er überhaupt achter komt.

02 Aanvalsvectoren

Om je systeem degelijk te kunnen beveiligen moet je goed op de hoogte zijn van de meest gebruikte aanvalsvectoren, oftewel de toegangswegen tot jouw systeem. Pas als je je daarvan bewust bent kun je focussen op de meest efficiënte verdedigingsmechanismen. We sommen de belangrijkste technieken voor je op.

E-mails - Berichten met een bijlage die, eenmaal geopend, een malafide programma uitvoert en eventueel bijkomende malware via het internet downloadt. Verder zijn er heel wat phishing-mails met links naar valse websites die bijvoorbeeld de login om te kunnen internetbankieren trachten te ontfutselen. Of ze leiden je naar websites die handig gebruikmaken van exploits in je browser of een add-in, om malware op je systeem te installeren.

Websites - Echter, ook zonder phishing-mails kun je op een ‘foute’ site terechtkomen. Dat kan een legitieme site zijn die ongewild advertenties met malafide code bevat, bijvoorbeeld afkomstig van een gehackte advertentieserver. Het kunnen echter ook sites zijn die malware verpakken als legitieme software (een zogenoemd Trojaans paard), en uiteraard zijn er ook de valse profielen op sociale netwerksites met links naar wederom kwaadaardige webpagina’s.

Poortscans - Met behulp van krachtige scantools, zoals Nmap, gaan hackers na welke poorten op systemen openstaan en welk OS en services daarop draaien. Vervolgens maken ze gebruik van exploits (zero-days) om je systeem langs die weg over te nemen. Wanneer er bijvoorbeeld een specifieke exploit van een router of firewall bekend is, kunnen ze ook ‘zombies’ inzetten (computers die al door hackers zijn overgenomen) om die kwetsbare systemen snel op te sporen.

©PXimport

03 Beveiligingstechnieken

Uit de vermelde aanvalsvectoren kunnen we al meteen een aantal beveiligingstechnieken destilleren, waarvan sommige voor zich spreken en waarmee je vast ook al bekend bent.

Om te beginnen is er het ‘gezond verstand’, waartoe je onder meer mag rekenen: het niet zomaar openen van onverwachte bijlagen, het niet zonder meer aanklikken van links in e-mails en posts, het niet onbedachtzaam ingaan op aanbiedingen in advertenties en pop-ups, en het ontwikkelen van een kritische houding tegenover allerlei social engineering-technieken (zoals een telefoontje in gebrekkig Engels, dat zogezegd van een medewerker van Microsoft afkomstig is).

Een andere tip is dat je een up-to-date antivirusscanner draait, die continu actief is. Zo’n scanner monitort alle systeemactiviteiten en scant automatisch ook alle downloads en binnenkomende e-mails. Dat neemt niet weg dat je zelf ook nog alle downloads van het internet doorspeelt aan een gratis service als www.virustotal.com: die deelt een geüpload bestand met meer dan zestig antivirus-engines in de cloud en toont je nagenoeg meteen de scanresultaten.

©PXimport

04 Updates

Wellicht al iets minder vanzelfsprekend is dat je niet alleen je besturingssysteem, maar ook veelgebruikte toepassingen als je browser, extensies, pdf-lezer, Java RE enzovoort steeds goed up-to-date houdt. Sinds Windows 10 is het echter lastig om je besturingssysteem niét up-to-date te houden – Microsoft heeft er namelijk voor gezorgd dat je de automatische updates eigenlijk niet meer kunt tegenhouden. Desnoods forceer je een onmiddellijke updatecontrole via Instellingen / Bijwerken en beveiliging / Windows Update / Naar updates zoeken.

Er zijn nog andere toepassingen waar je oog moet voor hebben. Nu is het wel zo dat heel wat programma’s (waaronder de meeste browsers) zichzelf up-to-date houden, maar het kan absoluut geen kwaad een tool als Secunia Personal Software Inspector te installeren. Die checkt van diverse bekende programma’s in hoeverre ze nog up-to-date zijn. Je beslist daarbij zelf of je alleen op updates wilt laten controleren, of je de updates automatisch wilt laten downloaden en uitvoeren of dat je ze enkel wilt laten downloaden.

Updates en patches zijn belangrijk omdat ze ervoor kunnen zorgen dat inmiddels bekende veiligheidslekken worden gedicht. Waterdichte garanties biedt dat natuurlijk niet; er duiken regelmatig nieuwe exploits op en de AIVD hoeft die niet publiek te maken. Immers, zolang de exploits onbekend zijn, kunnen ze er ook zelf gebruik van blijven maken. Zo blijven veiligheidsproblemen ook voor criminelen bestaan, waardoor iedereen er onveiliger op wordt.

©PXimport

05 Poortscan

Zoals we eerder al aangaven: ervaren hackers (en daartoe mogen we ook medewerkers van de AIVD rekenen) maken gebruik van krachtige tools om het systeem van potentiële slachtoffers te verkennen. Het komt er in de meeste gevallen op neer dat je systeem of netwerk wordt gescand op open poorten. Een poort kun je zien als een link tussen een apparaat en het internet waardoor data kan worden uitgewisseld. Het mag duidelijk zijn dat zo’n hacker vooral geïnteresseerd is in poorten waarop een (niet up-to-date?) service draait die kwetsbaarheden bevat. Zowel het verkenningsproces als het eigenlijke exploitatieproces kunnen overigens verregaand worden geautomatiseerd.

Het komt er dus vooral op neer dat je geen poorten openzet tenzij dat absoluut nodig is.

Om na te gaan welke poorten bereikbaar zijn, kun je een online poortscan als ShieldsUP uitvoeren: klik op Proceed en vervolgens op All Service Ports.

Roodgekleurde vakjes duiden open poorten aan. Blauwe vakje wijzen op gesloten poorten, maar nog iets veiliger zijn groene vakjes: dat zijn stealth-poorten die helemaal niet reageren op binnenkomende pakketjes. Je hoeft zo’n vakje maar aan te klikken om meer te weten te komen over dit poortnummer en over de bijbehorende services en mogelijke exploits.

©PXimport

06 Firewall

Idealiter zijn dus alle vakjes groen gekleurd. Dat was in elk geval de situatie op onze test-pc met Windows 10 (en de Herfst Update) waarop de Windows-firewall was ingeschakeld. De enige uitzondering was een rood vakje voor poort 80, aangezien we daar een webserver op draaiden en we die als uitzondering aan de firewall hadden toegevoegd. Besef echter wel dat elke service met open poort(en) een potentiële aanvalsvector oplevert: het volstaat dat er exploits in zo’n service worden gevonden om je systeem te kunnen aanvallen. Laat dus geen overtollige services draaien en zorg voor regelmatige updates. We hebben ook even uitgetest wat het verschil was met een uitgeschakelde firewall: alle groene vakjes kleurden nu blauw.

De ingebouwde firewall doet zijn werk dus goed en we raden je absoluut aan die te allen tijde ingeschakeld te laten (dat check je vanuit het Windows Defender-beveiligingscentrum), tenzij je natuurlijk een andere degelijke firewall hebt geïnstalleerd, zoals de gratis Comodo Firewall.

©PXimport

07 Router

Let wel: speciaal voor deze tests hebben we onze pc rechtstreeks aan de kabelmodem gehangen. Toen we die achter onze NAT-router testten, wat de normale opstelling van de pc binnen ons thuisnetwerk is, bleek de situatie behoorlijk anders (zelfs met ingeschakelde Windows-firewall): zes rode vakjes en een 70-tal blauwe vakjes. Dat mag vreemd lijken, aangezien een NAT-router doorgaans fungeert als een soort extra firewall en vaak ook in een eigen firewallfunctie voorziet, maar wanneer je bijvoorbeeld allerlei port forwarding-regels op je router activeert, kan dat je netwerk net iets méér openstellen.

Je doet er dus zeker goed aan ook de beveiligingsinstellingen van je router te controleren en zaken als UPnP, remote beheer en port forwarding zo veel mogelijk uit te schakelen. Vanzelfsprekend heb je ook een eigen, stevig login-wachtwoord voorhanden.

08 Encryptie

Wil je vermijden dat onbevoegden toegang tot je data krijgen, dan kun je die bijvoorbeeld versleutelen. Met het gratis VeraCrypt is het zelfs mogelijk je volledige partitie of schijf te versleutelen. Dat lijkt zeer veilig, maar dat geldt alleen voor wie niet over de sleutel beschikt. Wanneer je echter het wachtwoord invult dat je toegang tot de versleutelde data verschaft terwijl een hacker zich ongemerkt een weg tot in je systeem heeft gebaand, dan krijgt ook hij normaliter toegang tot de onversleutelde gegevens, en dus tot je volledige schijf indien je ‘full disk encryption’ (FDE) hebt toegepast.

Voor dieven die fysiek met je pc of schijf aan de haal gaan is zo’n versleuteling weliswaar een zeer zinvolle beveiliging, maar in het geval van hackers doe je er wellicht beter aan alleen belangrijke data te versleutelen en die uitsluitend te benaderen als dat nodig is. Het is overigens logisch dat je wachtwoorden nooit in leesbare vorm op je pc bewaart.

©PXimport

Administrator

©PXimport

Het langverwachte vijfde seizoen van sciencefictionserie For All Mankind begint op 27 maart op Apple TV.

Dat heeft Apple aangekondigd. Daarbij werd de eerste trailer uitgebracht, die hieronder kan worden bekeken. Elke week zal er een nieuwe aflevering online komen te staan, met de seizoensfinale die op 29 mei wordt uitgezonden. De eerste vier seizoenen zijn nu op Apple TV te zien.

Alternatieve geschiedenis

De serie For All Mankind schetst een alternatieve geschiedenis waarbij de Sovjet-Unie de eerste man op de maan weet te krijgen. Daardoor verandert de loop van de geschiedenis - vooral met betrekking tot ruimtevaart - enorm.

In de serie zien we bijvoorbeeld dat de Koude Oorlog ook deels op de maan wordt uitgevochten, en de mensheid bouwt zelfs een basis op Mars op. Elk seizoen speelt zich daarbij af in een ander decennium.

Ook in het vijfde seizoen wordt er een flinke tijdsprong gemaakt, waarbij te zien is hoe Happy Valley - de nederzetting op Mars - uitgebouwd is. Ondertussen lopen de spanningen tussen de Mars-kolonisten en de overheden op aarde op.

Spin-off in ontwikkeling

Overigens werkt Apple ook aan een spin-off serie op For All Mankind, genaamd Star City. Deze zal zich afspelen in het Russische kosmonautentrainingscentrum. Details over deze spin-off serie zijn er nog niet. Fans kunnen zich ondertussen in ieder geval opmaken voor het vijfde seizoen van de hoofdserie.

Het was de grote verrassing van The Game Awards in 2024: CD Projekt Red keert na Cyberpunk 2077 terug naar de Witcher-franchise met een vierde deel. Als vervolg op het grandioze The Witcher 3: Wild Hunt heeft de ontwikkelaar grote - en eigen - schoenen te vullen, dus de ontwikkeling kan nog wel even duren. In dit artikel houden we je op de hoogte over alles rondom The Witcher 4.

Dit overzicht is bijgewerkt op 19 januari .

Releasedatum en platforms

CD Projekt Red heeft nog geen releasedatum voor The Witcher 4 bekendgemaakt, al is er reden om te geloven dat het spel in 2027 of later in de winkels moet liggen.

Tijdens de aankondiging op The Game Awards werd al bekendgemaakt dat de game 'in 2026 of later' zou uitkomen, en bij het onthullen van de fiscale cijfers in 2025 heeft CDPR definitief wereldkundig gemaakt dat The Witcher 4 niet in 2026 uitkomt. Volgens Chief Financial Officer Piotr Nielubowicz is de game in het najaar van 2024 volledig in productie gegaan.

Daarentegen nam Eurogamer in 2024 - voor de onthulling van het spel - een uitgebreid interview af met verschillende ontwikkelaars bij CDPR, waarin onder andere duidelijk werd dat het bedrijf probeert hun nieuwe games binnen twee jaar na onthulling uit te brengen. In het geval van The Witcher 4 zou deze regel een release in december 2026 betekenen, maar het lijkt er dus eerder op dat we de game later in 2027 in handen krijgen.

Cyberpunk 2077-launch zorgde voor verandering

CD Projekt Red heeft in een interview met Digital Foundry aangegeven dat de consoleversies van The Witcher 4 leidend zijn bij de ontwikkeling. De game moet op 60 fps draaien op de PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het is een verandering voor de ontwikkelaar, die zijn games normaliter ontwikkelt met voornamelijk een pc-publiek in het achterhoofd. De aanname is dat dit besluit is voortgekomen uit de desastreuze launch van Cyberpunk 2077, waarbij de game voor velen bijna onspeelbaar was op consoles en zelfs pc-spelers problemen ervoeren.

CDPR is zich ervan bewust dat deze problemen nog in het achterhoofd van spelers hangen, en zegt alles op alles te zetten om te zorgen dat dit niet nog een keer gebeurt. Dat lieten de regisseur van The Witcher 4, Sebastian Kalemba, en executive producer Małgorzata Mitręga weten aan IGN. "Allereerst: let it cook," zegt Kalemba, doelend op het niet overhaast uitbrengen van de game. "Ten tweede is de manier waarop we games produceren inmiddels veranderd, op een erg goede manier. We definiëren heel bewust de verschillende stadia van ontwikkeling. Zo zorgen we dat de fundering eerst in orde is."

Dat leidt volgens Kalemba nu al tot merkbare verbeteringen ten opzichte van de Cyberpunk 2077-ontwikkeling: "Het helpt ons met het feit dat alles dat we creëren enorm goed samenhangt met de rest van het spel. Daardoor hebben we het gevoel dat we meer controle hebben over een enorm complexe omgeving. En het geeft iedereen ook meer zelfvertrouwen over de gameontwikkeling op een dagelijkse basis."

Verhaal en de wereld van The Witcher 4

Op het moment is er nog zeer weinig bekend over het verhaal van de nieuwe game, maar we weten wel dat we in dit deel Ciri - ofwel Cirilla Fiona Elen Riannon - onder de knoppen krijgen. In The Witcher 3: Wild Hunt was Geralt of Rivia het hoofdpersonage, al waren er ook secties waarin Ciri speelbaar was. In dit nieuwe deel is de 'Child of the Elder Blood' daarentegen de hoofdpersoon, al heeft ze een nieuwe stemactrice. Ciri werd in de vorige game namelijk ingesproken door Jo Wyatt, maar in dit nieuwe deel neemt Ciara Berkeley de rol op zich.

Ciri is een ontzettend belangrijk personage in de Witcher-reeks. Naast dat ze de prinses van het koninkrijk Cintra is, beschikt ze ook over magische krachten dankzij het zogenaamde 'Elder Blood' dat door haar aderen pompt. De boekenreeks waarin de Witcher-franchise is ontstaan toont in detail hoe de band tussen Geralt en Ciri ontstaat en evolueert, terwijl het jonge meisje continu achterna wordt gezeten door krijgers, tovenaars en een keizer. In The Witcher 3: Wild Hunt speelt ze ook een grote rol, omdat de Wild Hunt uit de titel – een bovennatuurlijke groep krijgers – achter haar aan zit.

De implicatie van The Witcher 4 is vrij duidelijk: Ciri is in een Witcher. De onthullingstrailer laat vrij 'standaard' bezigheden voor de monsterjagers zien, waarin Ciri op een monster jaagt en juist mensen haar verraden. Hoewel specifieke details rondom het verhaal ontbreken, kunnen we vanuit de beelden wel het een en ander opmaken over de nieuwe status quo.

Verschillende eindes van The Witcher 3 en magische krachten

Dat Ciri een Witcher is, is bijvoorbeeld opvallend. Er zijn verschillende scenario's mogelijk in The Witcher 3: Wild Hunt op basis van de keuzes die je maakt, waaronder één waar Ciri inderdaad door het leven gaat als een monsterjager. Ook is het mogelijk dat ze de koningin van Nilfgaard wordt, of ze kan op pad gaan met de Wild Hunt. Volgens regisseur Sebastian Kalemba moet geen van deze eindes botsen met het verhaal in The Witcher 4, dus het maakt niet uit welk einde je in jouw playthrough hebt behaald.

Desalniettemin zijn de magische krachten die Ciri gebruikt in de eerste trailer opvallend. Witchers beschikken weliswaar over een sterker metabolisme, snellere reflexen en een paar simpele magische spreuken - in de vorm van Signs - maar Ciri lijkt nóg sterkere magie te hebben. In The Witcher 3 had zij al magische krachten, maar dat was nog voordat Ciri een volwaardige Witcher was. Volgens executive producer Małgorzata Mitręga gaat het spel uiteindelijk duidelijkheid scheppen over haar krachten.

School of the Lynx

In de Witcher-games is er sprake van verschillende 'scholen' waar de monsterjagers worden opgeleid en muteren. Zo valt Geralt of Rivia bijvoorbeeld onder de Wolf-school, maar zijn er ook Witchers uit de Cat-, Bear- en Griffin-school te vinden. In The Witcher 4 wordt hier een nieuwe school aan toegevoegd: de School of the Lynx. In de beelden is namelijk te zien dat Ciri een Witcher-medaillon van een Lynx draagt, wat herbevestigd wordt in de CD Projekt Red Store, waar de Lynx-ketting te koop is. Hoe deze school is ontstaan is niet duidelijk, maar het is mogelijk dat Ciri hem zelf heeft opgericht.

Nieuwe regio en grootte van de spelwereld

Ook is inmiddels bekend dat je in The Witcher 4 de regio Kovir kunt verkennen. Een Unreal Engine 5-techdemo laat deze locatie uit de Witcher-boeken namelijk zien. Het is voor het eerst dat we in een Witcher-game deze locatie kunnen bezoeken. Kovir is een bergachtig gebied dat hier en daar voorkomt in de Witcher-boeken, en bekendstaat om glashandel. Uit de demo blijkt dat er daarbij ook een heus smokkelwereldje in de regio schuilt, en dat er monsters zoals manticores ronddwalen. Genoeg voor een Witcher om de tanden in te zetten, dus.

Diezelfde techdemo onthult ook dat Ciri beschikt over een paard om mee rond te rijden, Kelpie genaamd. Je gaat het paard ook nodig hebben, aangezien de game minstens net zo groot wordt als The Witcher 3: Wild Hunt - een game die al honderd uur aan content biedt voor spelers die alles willen voltooien. Zowel qua oppervlakte en hoeveelheid quests moet dit nieuwe deel vergelijkbaar zijn met diens voorganger. Maar CDPR heeft ook ambitie, zo vertelde Sebastian Kalemba in een interview met SkillUp.

"De kaart is vergelijkbaar qua grootte, net als de hoeveelheid missies. Nogmaals: het spel wordt groot. Maar we hebben ook veel ambitie, dus het allerbelangrijkste is dat we een enorm boeiende ervaring willen leveren. Kwaliteit boven kwantiteit. Maar we kunnen beloven dat dit spel behoorlijk groot wordt. Het wordt groot vergeleken met al het andere wat we tot nu toe hebben gedaan."

Eerder vertelden andere ontwikkelaars bij CD Projekt Red echter dat The Witcher 4 'groter en beter' moet worden dan hun vorige werk, al is het ook mogelijk dat daarmee niet de fysieke grootte van de kaart wordt bedoeld. De studio lijkt namelijk ook sterk in te zetten op immersie en de geloofwaardigheid van de wereld, blijkt uit een interview met Gamertag Radio.

"We hebben de regel om elke NPC (in The Witcher 4) eruit te laten zien alsof ze een leven hebben, met een eigen verhaal." Volgens Kalemba wordt dit ondersteund door het verhaal in de onthullingstrailer, waarin inwoners van een dorp geloven dat er een god in het bos woont. Eigenlijk is dit een monster, waar de dorpelingen al jaren jonge meisjes aan offeren.

"We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Waar is Geralt?

Het einde van The Witcher 3: Blood and Wine - de tweede uitbreiding van het spel - deed een aardige strik om het verhaal van Geralt of Rivia, dus dat we in dit nieuwe deel als Ciri spelen is weinig verrassend. Maar Geralt is voor velen toch synoniem aan de Witcher-reeks, en er zijn dus veel vragen rondom zijn aanwezigheid in The Witcher 4. CDPR heeft in ieder geval aangegeven dat de White Wolf een rol speelt in de nieuwe game, wat ook al te herleiden was uit de aankondiging op The Game Awards, waar de trailer werd opgevolgd door stemacteur Dough Cockle die zegt: "Tijd voor een nieuwe saga. Zie je op het Pad". Wat Geralts rol in de game precies gaat worden, is vooralsnog onbekend.

Gameplay in The Witcher 4

Over de gameplay van The Witcher 4 is momenteel nog weinig te zeggen. De onthullingstrailer was een geregisseerd filmpje, en hoewel CD Projekt Red samen met Epic Games een Unreal Engine 5-techdemo heeft uitgebracht, representeren die beelden niet het eindproduct - daarover later meer.

In ieder geval is duidelijk dat The Witcher 4 net als zijn voorganger een openwereld-RPG wordt, waarin verschillende quests te ondernemen zijn. Daaronder valt onder andere het jagen op en verslaan van monsters en menselijke vijanden, terwijl spelers keuzes maken die de voortgang van die quests en de overkoepelende verhaallijn beïnvloeden.

Ciri als Witcher

Wat gameplay betreft moet The Witcher 4 spelers meer vrijheid geven, zoals Cyberpunk 2077 toegang geeft tot uiteenlopende builds. Hoewel je in The Witcher 3 vooral met een zwaard wappert, is dit verder in te vullen door onder andere te focussen op het gebruik van signs (magische vaardigheden), alchemie voor extra status-effecten of speciale aanvallen. Het zal ons benieuwen hoe dit systeem er voor Ciri uit gaat zien.

Verhaalsgewijs biedt de verandering naar Ciri als hoofdpersonage ook mogelijkheden, zo geeft de regisseur van het spel aan. Spelers krijgen zo meer controle over hoe zij haar willen definiëren, gezien ze ook een stuk jonger is dan Geralt. "Ze staat op het punt de Witcher te worden. (...) Ze gaat op haar eigen manier om met monsters, missies en avonturen. Het geeft ons ook meer ruimte om andere verhalen te vertellen."

Daarbij hoort volgens Kalemba ook de mogelijkheid om betekenisvolle (romantische) relaties op te bouwen met personages in het spel, net zoals dat in The Witcher 3 bijvoorbeeld kon met tovenaressen Yennefer of Vengerberg en Triss Merigold.

"Het maakt onderdeel uit van hoe we spellen ontwikkelen. Het maakt ook onderdeel uit van de menselijke natuur. Het is doodnormaal. Zonder dat zouden we niet het volledige verhaal kunnen vertellen. We willen er veel tijd aan besteden en het enorm boeiend en erg betekenisvol maken. Het wordt geen romantiek alleen maar om romantiek in de game te hebben. Daar doen we niet aan bij CD Projekt Red."

Unreal Engine 5

Met de aankondiging van The Witcher 4 werd ook bekendgemaakt dat de ontwikkeling van het spel niet met de in-house RED Engine van CD Projekt Red gebeurt. In plaats daarvan gebruikt de studio nu Unreal Engine 5, waarvan de technische capaciteiten getoond werden met de eerder getoonde techdemo.

De beelden zijn dus niet representatief van hoe het spel er uiteindelijk uit gaat zien en hoe het speelt, maar moeten een indruk geven van wat er mogelijk is met de technologie. Een woordvoerder van CDPR zei er het volgende over:

"Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat deze techdemo niet bedoeld is als representatie van The Witcher 4 - het is een tentoonstelling van de gereedschappen die we samen met Epic Games ontwikkelen. Dat betekent dat specifieke graphics, zoals de modellen van personages en omgevingen, anders kunnen zijn in The Witcher 4."

In ieder geval representeert de tech demo de kwaliteit waar CDPR op mikt, al is het nog te vroeg om te zeggen welke hardwarespecificaties hiervoor nodig zijn.

Levendige spelwereld

Naast het feit dat de Unreal-demo er bloedmooi uitziet, wordt er veel aandacht besteed aan het natuurlijke gedrag van de NPC's, wat aansluit bij wat de ontwikkelaar vertelde over immersie. Zoals je bij het stuk over het verhaal en de wereld hierboven al kon lezen zei de regisseur van het spel: "We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Het begin van een trilogie

CD Projekt Red kondigde in 2022 aan dat The Witcher 4 (dat in 2022 alleen nog bekendstond als Project Polaris) het begin vormt van een nieuwe Witcher-trilogie. Verdere informatie over de invulling van deze trilogie is er niet, maar de eerste game is dan ook nog altijd niet uitgekomen.

Meer Witcher-games

Met die aankondiging van een trilogie bracht CDPR ook direct naar buiten dat er aan meer projecten werd gewerkt. Naast het vervolg op Cyberpunk 2077 - werknaam Orion - onthulde het bedrijf twee Witcher-titels. Helaas is één daarvan inmiddels geannuleerd: Drake Hollow-ontwikkelaar The Molasses Flood werkte aan een Witcher-game met multiplayer-elementen, maar die gaat het daglicht helaas niet zien.

Dan is er wel nog Project Canis Majoris, wat een remake is van het eerste Witcher-spel. De ontwikkeling daarvan wordt uitgevoerd door Fool's Theory, bekend van hun gameThe Thaumaturge en als ondersteunende studio voor onder andere Baldur’s Gate 3. De status van dit project is onbekend, maar er gaan geruchten dat de ontwikkelaar de laatste jaren de focus heeft verschoven naar een nieuwe uitbreiding voor The Witcher 3: Wild Hunt.

Het Poolse platform Strefa Inwestorów heeft namelijk van een aantal bronnen vernomen dat het bedrijf werkt aan een nieuwe DLC om de 'marketing' voor The Witcher 4 af te trappen en de tijdsperiode tussen de games te overbruggen. Het is dus mogelijk dat we in de uitbreiding dus ook als Ciri spelen, gezien het verhaal van Geralt volgens velen prachtig werd afgesloten in Blood and Wine - de tweede uitbreiding van The Witcher 3.

Borys Nieśpielak, een van de mensen die dit gerucht in de wereld heeft geholpen, had een maand later contact met Eurogamer. Hij vertelde nog altijd achter het gerucht te staan, en verwijst naar een specifieke zin van de ceo van CD Projekt Red bij het bekendmaken van de kwartaalcijfers:

"Gezien de huidige geboekte progressie is er een mogelijkheid dat nieuwe content waar recentelijk naar gehint is komend jaar uitkomt en een impact heeft op onze financiële resultaten."

Het klinkt absurd: een nieuwe The Witcher 3-uitbreiding, elf jaar na release. Neem dit gerucht dus uiteraard met een korreltje zout, ook al kunnen we het niet geheel negeren.

Meer van The Witcher

Met de gigantische populariteit van de Witcher-games weten nieuwkomers of minder ingelezen fans soms niet dat de franchise veel verder gaat dan steengoede RPG's. Hieronder vind je een paar tips om je verder te verdiepen in de wereld van The Witcher.

De boeken en comics

Net als veel welbekende fantasy-epieken ligt de oorsprong van The Witcher in boeken, en dan zowel in de korte verhalen en romans van Poolse schrijver Andrzej Sapkowski. Zijn saga neemt zes romans en twee bundels met korte verhalen in beslag waarvan die bundels zich voor het grote overkoepelende verhaal van de overige boeken afspelen. De volgorde van de boeken is als volgt:

-       The Witcher: Crossroads of Ravens

-       The Witcher: The Last Wish

-       The Witcher: Sword of Destiny

-       The Witcher: The Blood of Elves

-       The Witcher: Time of Contempt

-       The Witcher: Baptism of Fire

-       The Witcher: The Tower of the Swallows

-       The Witcher: The Lady of the Lake

-       The Witcher: Season of Storms

Het laatste boek in bovenstaande lijst, Season of Storms, is overigens een roman die zich afspeelt tussen de korte verhalen in The Last Wish, maar daarna pas uitkwam. Daarbij heeft Sapkowski in 2025 een nieuwe Witcher-roman uitgebracht: Crossroads of Ravens. Dit verhaal volgt een jonge Geralt of Rivia, die pas net zijn opleiding als Witcher heeft voltooid en vrij naïef de wijde wereld ingaat.

Daarbij heeft uitgever Dark Horse een fikse collectie Witcher-comics uitgebracht, waaronder ook adaptaties van Andrzej Sapkowski's korte verhalen. Sommige comics vertellen daarbij unieke verhalen met Geralt of andere - nieuwe - personages. The Witcher: Ronin heeft sterke Oosterse invloeden, en een verhaal als The Witcher: The Bear and the Butterflyvertelt een klassiek Witcher-verhaal waarin Geralt in een dorpje onderzoek doet naar een monster.

Overigens maakt CD Projekt Red met zijn games geen adaptaties van Sapkowski's verhalen. De games spelen zich in principe af na de gebeurtenissen van de boeken , maar Sapkowski hoeft het verhaal van de studio ook niet in acht te nemen als hij eventueel een boek in dat tijdperk wil schrijven.

The Witcher op Netflix

We gingen er met relatief goede moed in, maar het tijdperk van The Witcher op Netflix ging vrij snel bergafwaarts. In 2019 kwam het eerste seizoen van de serie uit, met Superman-acteur Henry Cavill als Geralt of Rivia. Dat seizoen was een adaptatie van verschillende gebeurtenissen in The Last Wish en Sword of Destiny, en werd ondanks wat klachten over Geralts karakterisatie en verwarring door het continu springen tussen tijdlijnen redelijk goed ontvangen.

In de seizoenen die daarop volgden steeg de onvrede met de serie en de karakterisatie van Geralt, die in de serie veel meer stoïcijns is dan in het bronmateriaal. Ook werden sleutelmomenten uit de romans maar losjes of helemaal niet overgeheveld naar de serie, wat bij fans in het verkeerde keelgat schoot. Na het derde seizoen werd bekendgemaakt dat in de laatste twee seizoenen van de serie Cavill niet langer zou doorgaan als Geralt. In seizoen 4 en 5 wordt de monsterjager nu dus gespeeld door Liam Hemsworth. Het laatste seizoen van The Witcher moet ergens in 2026 uitkomen.

Daarbij heeft Netflix twee geanimeerde films geproduceerd die zich in de wereld van The Witcher afspelen. Allereerst The Witcher: Nightmare of the Wolf, die het verhaal van de Witcher Vesemir vertelt, en onthult waarom er nog maar weinig Witchers over zijn op het Continent. Later kwam ook The Witcher: Sirens of the Deep uit, een adaptatie van het verhaal A Little Sacrifice uit The Sword of Destiny. De troubadour Jaskier en Geralt hebben daarin geen cent te makken, maar raken verwikkeld in een conflict tussen mensen en Meermensen met een Little Mermaid-sausje. Ook leuk: Geralt wordt in deze film ingesproken door Doug Cockle - de stemacteur van Geralt in The Witcher 3: Wild Hunt.

Thronebreaker: The Witcher Tales

Naast de genummerde Witcher-games is er ook een spin-off uitgebracht door CD Projekt Red, dat ook fungeert als een soort standalone-versie van het kaartspelGwent. Menig Witcher 3-speler is verknocht geraakt aan dit spel, en Thronebreaker is in grote lijnen een versie van Gwent waarin je daadwerkelijk een leger aanvoert.

Waar velen vooral mee weglopen na het spelen van Thronebreaker is echter het verhaal. Dat speelt zich af tijdens de gebeurtenissen van de Witcher-boeken, waarin spelers de controle krijgen over Queen Meve - de leider van Rivia Lyria. Keuzes staan ook weer centraal, dus als je The Witcher 3: Wild Hunt inmiddels wel gezien hebt en niet kunt wachten op The Witcher 4, is deze game een meer dan prima tussendoortje.