Je wifi-kanaal veranderen kan verstandig zijn als je veel last hebt van de draadloze apparaten van je buren. Er is immers geen huis of kantoor, of je vindt er een draadloos netwerk. Daarom hebben we in dit artikel een aantal van de beste gratis wifi-analyzers op een rijtje gezet om zo je wifi-signaal te verbeteren.

Connectify Hotspot

Soms beland je in een omgeving waarin je over goed bekabeld internet beschikt, maar waar het draadloze netwerk veel te wensen overlaat waardoor je smartphone of tablet niet vooruit te branden zijn. Of je bent op een locatie (zoals een hotel) waar je per verbonden apparaat wordt afgerekend. Of je wilt een hotspot in combinatie met een packetsniffer opzetten om draadloos verkeer te onderscheppen.

In deze gevallen kun je bijvoorbeeld je laptop bekabeld aankoppelen en stel je die in als hotspot voor je andere apparaten. Dat kan met Connectify HotSpot 2017. Na een herstart van je systeem kun je met de gratis Lite-versie aan de slag. Een vriendelijke wizard gidst je in negen simpele stappen door het hele proces. Weet echter wel dat de betaalde variant meer opties biedt, waaronder 3G/4G-verbindingen delen en je laptop als repeater laten fungeren.

Xirrus Wi-Fi Inspector

Het kan best nuttig zijn je draadloze omgeving in kaart te brengen. Als je bijvoorbeeld merkt dat je eigen wifi-connecties niet altijd even stabiel zijn, zou dat best te maken kunnen hebben met omliggende wlan’s die bijvoorbeeld op hetzelfde kanaal opereren (binnen de 2.4 GHz-band). Daar bestaan verschillende tools voor, waaronder Xirrus Wi-Fi Inspector; compatibel met 802.11ac (wave 1 en 2) en na een gratis registratie beschikbaar voor Windows en MacOS.

Van de gedetecteerde netwerken kom je in principe te weten: ssid, bssid, signaalsterkte (in dBm), wifi-modus, gebruikte beveiliging, gebruikte kanalen, frequentie, netwerktype en producent van de draadloze router of toegangspunt. Het signaal wordt ook op een (beperkt historische) grafiek uitgezet. De gedetecteerde routers/toegangspunten laten zich tevens in ‘radarvorm’ bekijken, waarbij de apparaten met het sterkste signaal het meest centraal worden uitgezet.

Standaard wordt om de vijf seconden gepolld, maar dat is aanpasbaar. Het is eveneens mogelijk de signaalsterkte door een beepgeluid te laten weergeven, zodat je al rondwandelend met je laptop de dekkingsgraad kunt bekijken.

©PXimport

WiFi Channel Picker

Gebruik je (ook) de 2.4 GHz-band voor je draadloos verkeer en woon je bijvoorbeeld in een appartement met veel buren die uiteraard ook over een draadloos netwerk beschikken, dan is het zaak het beste kanaal voor je verbindingen te selecteren. Tools als Xirrus Wi-Fi Inspector of NetSpot kunnen je hierbij helpen, maar WiFi Channel Picker is daar wel heel specifiek op gericht.

De 2.4 GHz-band is opgedeeld in 11 – bruikbare – kanalen waarbij je eigen kanaal idealiter vijf kanaalnummers van de naburige is verwijderd (bijvoorbeeld kanalen 1 – 6 – 11). Kanalen die te dicht bij elkaar aanleunen kunnen namelijk voor interferentie zorgen.

Dat neemt niet weg dat er wel een mechanisme (CSMA/CA) is ingebouwd waarmee toegangspunten toch verschillende signalen over een gedeeld kanaal trachten te verwerken. WiFi Channel Picker evalueert al deze aspecten en vertelt je voor elk geselecteerde toegangspunt wat de beste kanaalkeuze is en waarom.

©PXimport

NetSpot en Ekahau HeatMapper

Met Xirrus Wi-Fi Inspector is dus al een basale vorm van ‘site survey’ mogelijk. Om de dekking van je draadloze netwerk en de optimale locatie van je draadloze toegangspunt(en) te bekijken, bestaan er echter betere – gratis – tools: NetSpot en Ekahau HeatMapper.

De interface van NetSpot (beschikbaar voor MacOS en Windows) bestaat uit twee tabbladen: Discover en Survey. Het Discover-gedeelte is goed vergelijkbaar met wat Xirrus Wi-Fi Inspector aan detectie- en informatie-opties biedt.

Wij focussen ons hier uitsluitend op het Survey-gedeelte. Het is de bedoeling dat je met de laptop in de hand rondwandelt in het gebouw of domein waar je draadloze toegang wenst en ondertussen frequent aangeeft waar je je op elk moment bevindt. Idealiter laad je daartoe eerst een grondplan in. NetSpot registreert bij elk punt welke draadloos netwerk binnen bereik is en hoe sterk het signaal is. Na afloop tekent het programma dan een zogenoemde heatmap uit, waarbij een kleurenbereik de signaalsterktes aangeeft.

Ekahau HeatMapper doet iets vergelijkbaars en laat je eveneens een grondplan importeren zodat je de meetpunten nauwkeuriger kunt aanwijzen. Let wel, beide tools zijn de gratis varianten van commerciële – en krachtiger – producten.

©PXimport

Wifi Analyzer voor smartphone

Het kan natuurlijk ook handig zijn een wifi-analyzer op je smartphone of tablet te hebben – dat wandelt makkelijker rond. Voor Android zijn er diverse – ook gratis – tools beschikbaar. Eén van de betere gratis apps is WiFi Analyzer (door farproc; weliswaar met advertenties) die de naburige draadloze netwerken detecteert en analyseert. Via Weergave, Kanaalbeoordeling kun je bijvoorbeeld het meest optimale kanaal voor je netwerk opvragen. Een nog wat experimentele functie is die waarbij de door het apparaat gemelde waarden voor kanaalbreedte worden gebruikt voor de weergave en de berekening.

Wat iOS betreft wordt het meteen een stuk lastiger aangezien Apples api-restricties het niet zomaar mogelijk maken om draadloze netwerken te scannen en de signaalsterktes en andere informatie op te halen. Je hebt bijvoorbeeld wel het gratis Network Analyzer Lite (door Techet), maar die retourneert weinig meer dan de naam, ip-adres en mac-adres van de toestellen die met je netwerk zijn verbonden.

Softperfect WiFi Guard & Wireless Network Watcher

Je hebt je draadloze netwerk uiteraard goed afgeschermd met behulp van een wpa2-versleuteling, maar je hebt toch het stille vermoeden dat er wellicht af en toe een niet-geautoriseerd apparaat zich met je netwerk weet te verbinden. Dan kun je een monitoringtool als Softperfect WiFi Guard (beschikbaar voor Windows en MacOS en als portable applicatie) of Wireless Network Watcher inzetten.

Beide tools zijn nagenoeg identiek van opzet. Je laat je netwerk scannen en je geeft aan welke toestellen voor jou bekend en vertrouwd zijn. Met een door jou ingestelde frequentie zal de tool je netwerk opnieuw scannen. Detecteert die daarbij nieuwe toestellen, dan kun je een hoorbaar alarm genereren en/of een programma laten uitvoeren – WiFi Guard kan je tevens een e-mail toesturen met het ip- en mac-adres van de nieuw gedetecteerde apparaten. Het is bij beide ook mogelijk de detectie te beperken tot een bepaald ip-adresbereik.

©PXimport

Magical Jelly Bean Wi-Fi password revealer

Het kan iedereen wel eens overkomen: je wilt een nieuw toestel toegang geven tot je draadloze netwerk, maar je bent het wachtwoord vergeten. In principe geen probleem als je je het wachtwoord van de draadloze router of toegangspunt nog herinnert. In de meeste gevallen kun je vanuit de web-interface dan alsnog het wachtwoord aflezen in een rubriek als Wireless, eventueel nadat je een optie als Unmask Password hebt geactiveerd.

Als je via een Windows-toestel met dat draadloze netwerk verbonden bent kun je het wachtwoord ook daar wel aflezen, hoewel deze optie in Windows 10 behoorlijk diep verborgen zit. Open het Netwerkcentrum en klik het draadloze netwerk aan waarmee je verbonden bent (rechts bij Verbindingen). Vervolgens druk je op de knop Eigenschappen van draadloos netwerk, open je het tabblad Beveiliging en plaats een vinkje bij Tekens weergeven.

Heb je op een Windows-pc al eerder een verbinding opgezet met dat draadloze netwerk, dan kan het ook met een tool als Magical Jelly Bean Wi-Fi password revealer. Dit is geen sniffer of cracker maar een tool die alle eerder opgeslagen – en versleutelde – wachtwoorden voor je opvist. Uitvoeren en aflezen maar!

©PXimport

Burp

Een proxyserver is een handige manier om uit te vissen welke gegevens een mobiele app als een browser allemaal verstuurt. Je installeert die bijvoorbeeld op een laptop die zich op hetzelfde draadloze netwerk als het mobiele apparaat bevindt. (De gratis versie van) Burp leent zich daar prima voor.

Zodra de tool geïnstalleerd en gestart (met de standaardwaarden) open je het tabblad Proxy en het subtabblad Options. Selecteer hier de – wellicht enige – interface, klik op Edit en selecteer de optie All interfaces. Ga vervolgens naar het tabblad Intercept en klik op Intercept is on (zodat je nu Intercept is off leest). Ten slotte houd je het tabblad HTTP History geopend.

Over naar het mobiele apparaat. We nemen een Android als voorbeeld. Ga naar Instellingen, Wifi, houd de naam van het verbonden netwerk even ingedrukt en kies Netwerk aanpassen. Tik Geavanceerde opties aan en kies Proxy, Handmatig. Vul het ip-adres van je Burp-machine in bij Hostnaam van proxy. De Proxy-poort stel je in op 8080. Bewaar deze wijzigingen (tijdelijk). Zodra je nu begint te surfen verschijnen de data op je HTTP History-tabblad. Dit werkt uiteraard ook voor bekabelde verbindingen.

Steeds meer webverkeer wordt versleuteld met https. In dit geval hoort een ssl-certificaat te garanderen dat een connectie daadwerkelijk met de beoogde webserver wordt opgezet, maar veel mobiele apps controleren dat niet grondig. Daar kun je dan handig gebruik van maken door je Burp-machine als MiTM (man in-the-middle) in te zetten.

Dat houdt logischerwijze in dat het mobiele apparaat het ca-certificaat (certificate authority) van Burp accepteert. Op een Android-apparaat kan dat als volgt. Surf naar http://burp/cert, terwijl je Burp-proxy draait. Hiermee haal je het bestand cacert.der op.

Wijzig de naam met een bestandsbrowser als het gratis ES File Explorer in cacert.cer waarna je het, met een geschikte naam, importeert via Instellingen, Beveiliging, Installeren vanuit opslag. Je zult zien: voortaan openbaart Burp ook het ‘versleutelde’ dataverkeer.

©PXimport

Wireshark

Met Burp als proxy haal je dus wel http(s)-verkeer op, maar vang je bot wat andere communicatieprotocollen betreft. Wellicht de eenvoudigste manier om ook die datacommunicatie te onderscheppen is door je eigen computer als een hotspot te laten fungeren, waarna je het mobiele apparaat een verbinding met die hotspot laat opzetten. Tegelijk zorg je ervoor dat op je computer een krachtige packetsniffer alias protocol-analyzer als het gratis WireShark draait.

Een uitgebreide beschrijving van dit pakket is een artikel of zelfs een fors boek op zich, maar in een notendop ga je er als volgt mee aan de slag. Installeer WireShark (en alle noodzakelijke componenten) en start de tool. Open het menu Capture en kies Options, wat je een overzicht oplevert van de beschikbare netwerkadapters. Selecteer de interface die je aan je mobiele hotspot hebt gekoppeld, laat het vinkje staan bij Enable promiscuous mode on all interfaces en druk op Start.

Het onderscheppen begint tot die je stopzet via Capture, Stop. De analyse en interpretatie van alle data is echter een geheel ander (en tamelijk complex) verhaal en valt buiten het bestek van dit artikel.

Tekst: Toon van Dale

Hoewel oude arcadekasten en klassieke spelcomputers op den duur verdwijnen, hebben de bijbehorende games het eeuwige leven. Met MAME boots je de originele hardware namelijk exact na. Daarmee wek je oude videospelletjes op je pc, laptop of Mac weer tot leven! Lijkt het spelen van nostalgische Atari-, Sega- en (S)NES-spellen je wel wat? In dit artikel leggen we uit hoe je dat doet.

Emuleren

Emuleren betekent dat speciale software de elektronica van een bestaand apparaat nabootst. In plaats van de originele printplaten en chips te gebruiken, vertaalt een emulator de instructies en signalen van die hardware naar je huidige pc of laptop. Een voordeel, want oude spelcomputers gaan op den duur namelijk kapot. Bovendien zijn reserveonderdelen schaars.

MAME is de bekendste emulator voor arcadekasten. De afkorting van deze freeware staat voor Multi Arcade Machine Emulator. Daarnaast ondersteunt dit programma tegenwoordig ook allerlei klassieke spelconsoles.

De doelstelling van de softwareontwikkelaars is om de hardware tot in detail na te bootsen en daarmee de technische kennis te behouden. Hierdoor speel je de games zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren. Prettig is dat MAME iedere maand een nieuwe update vrijgeeft. Hierdoor weet je vrijwel zeker dat deze populaire emulator op jouw systeem goed blijft werken.

©jon anders wiken

Installatie

Met het opensource-project MAME bouw je een nauwkeurige digitale replica van één of meerdere spelcomputers. Je hoeft hiervoor alleen gratis emulatiesoftware op je systeem te installeren. MAME is voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Nuttig om te weten is dat de makers nauwkeurigheid boven snelheid prefereren. Bepaalde games vormen dan ook een behoorlijke belasting voor jouw pc of laptop. Installeer het programma daarom bij voorkeur op een vlot systeem met minimaal 4 GB werkgeheugen. Volgens de ontwikkelaars werkt MAME ook op gedateerde computers van hooguit tien jaar oud, maar hierbij ervaren gebruikers wel eerder vertraging.

Ga naar www.mamedev.org en scrol een stukje omlaag. Klik onder Supported Platforms op de downloadknop van jouw besturingssysteem. Bij dit artikel werken we met de Windows-versie. Je downloadt het exe-bestand naar de computer en dubbelklikt hierop. Kies Uitvoeren en bepaal via de knop met de drie puntjes in welke map je de bestanden van het programma wilt opslaan. Bevestig met OK / Extract.

MAME verkennen

Ga naar de map waarin je in de vorige tip MAME hebt geïnstalleerd. Je ziet hierin flink wat mappen en bestanden. Dubbelklik op mame.exe. Er verschijnt een ietwat onorthodoxe gebruikersomgeving met de namen van tienduizenden systemen en games. Aan de linkerkant kun je het aanbod onder meer op jaartal of fabrikant sorteren.

Je kunt ook de zoekfunctie gebruiken. Begin in dat geval gewoon met typen. Zo krijg je een idee welke emulators er allemaal beschikbaar zijn. Typ je bijvoorbeeld Nintendo, dan komen iconische spelcomputers als Game Boy (Color) en Entertainment System tevoorschijn. Klik bovenaan op het sterretje om een emulator als favoriet te markeren. Op die manier vind je die later makkelijker terug.

Je kunt alvast de status van een geselecteerde emulator controleren. Als onderin beeld Status: Working verschijnt, kan MAME deze spelcomputer of arcadekast goed nabootsen. Is dat niet het geval, dan voegt de emulatiesoftware wellicht later ondersteuning toe via een update. Controleer verder ook of het beeld en geluid goed werken. In dat geval staat er OK achter respectievelijk Graphics en Sound.

Configuratiebestand

Ten opzichte van veel andere programma's wijkt de werking van MAME op bepaalde punten nogal af. Je dient bijvoorbeeld eerst twee zogeheten configuratiebestanden aan te maken. Doe je dat niet, dan slaat de emulatiesoftware jouw voorkeursinstellingen slechts tijdelijk op. Denk onder meer aan de gewenste beeldresolutie, geluidsinstellingen en invoerapparatuur.

Dubbelklik onderin beeld op General Settings en dubbelklik op Save Settings. De melding Settings saved verschijnt. Kies Return to Previous Menu om weer terug te keren naar het beginscherm. Je kunt hiervoor trouwens ook de Escape-toets gebruiken. Controleer voor de zekerheid of er in de MAME-map op de computer twee nieuwe configuratiebestanden staan, namelijk mame.ini en ui.ini.

Nederlandse taal

De voertaal is weliswaar standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Ga naar General Settings / Customize UI en dubbelklik op Language. Klik vervolgens twee keer op Dutch. Zodra je nu Return to Previous Menu kiest, verandert het menu direct naar het Nederlands. Bevestig met Instellingen opslaan en sluit het menu af. Houd er rekening mee dat niet alle onderdelen in MAME correct zijn vertaald.

Maplocatie ROM's

MAME heeft standaard géén spellen. Die ga je zo dadelijk namelijk zelf toevoegen. Je regelt dat door zogenoemde ROM-bestanden in het programma te laden. Zo'n ROM-bestand is kort gezegd een digitale kopie van een klassieke game. Handig, want je kunt tenslotte niet zomaar een oude spelcartridge of floppydisk op een hedendaagse computer aansluiten.

Geef in MAME aan waar je ROM's bewaart. Navigeer hiervoor achtereenvolgens naar General Settings / Mappen configureren / ROMs / Map toevoegen en selecteer de map roms binnen de MAME-opslagmap. Je bevestigt met Enter, waarna je driemaal klikt op Terug naar vorig menu. Bewaar de wijzigingen met Instellingen opslaan en sluit het menu af.

ROM's downloaden?

Hoewel emulators zoals MAME legaal zijn, ligt dat voor de benodigde ROM-bestanden van games helaas iets anders. Het is dan ook begrijpelijk dat de videospellen niet bij de emulatiesoftware zijn inbegrepen, want hierop rust auteursrecht. Bovendien zouden tienduizenden spellen te veel opslagcapaciteit opeisen.

Wie op Google speurt, vindt al gauw allerlei downloadbare ROM-bestanden van bekende gametitels. Kijk daarmee uit! Je mag officieel alleen een digitale back-up maken van een origineel videospel dat je zelf bezit. Het kopiëren van een authentieke cartridge is nogal complex. Je hebt hiervoor namelijk specifieke apparatuur en software nodig. Bovendien is het niet toegestaan om eventuele kopieerbeveiliging te omzeilen. Om de genoemde redenen is het natuurlijk verleidelijk om ROM-bestanden uit illegale bron te downloaden, maar volgens de Nederlandse wet is dat dus verboden.

Op talloze websites liggen illegale ROM-bestanden van bekende spellen voor het oprapen.

ROM's downloaden

Auteursrechtelijk beschermde ROM's mag je niet downloaden. Gelukkig beheert MAME zelf ook een behoorlijke collectie klassieke games. De originele makers hebben toestemming gegeven om deze ROM-bestanden gratis te gebruiken. Het betreft tientallen titels die tussen 1977 en 2001 zijn uitgebracht.

Ga naar www.mamedev.org/roms/ en klik op een interessante titel. Je zet een vinkje voor I understand that these ROM images are for non-commercial use only, waarna je op de downloadknop klikt. Bewaar het zip-bestand nu in de ROM-map van MAME. Pak dit zip-bestand beslist niet uit, want anders werkt de emulatie niet.

Retrogame starten

Zodra je de ROM's eenmaal in de juiste map hebt geplaatst, kun je deze games in MAME starten. Overigens circuleren er op internet ook ROM's die in de praktijk helaas niet werken. Het is dus echt een kwestie van uitproberen. Als je in de vorige tip legale kopieën vanaf de website van MAME hebt gedownload, krijg je die relatief eenvoudig aan de praat.

Klik in het linkermenu op Beschikbaar en druk vervolgens op de F1-toets. Bevestig met Enter. De emulatiesoftware controleert nu alle aanwezige ROM's. Na even wachten zie je in de lijst verse titels die je kunt spelen. Klik hierop en controleer onderaan of de status, het beeld en het geluid in orde zijn. Je opent rechtsboven eventueel het tabblad Informatie om extra details te tonen, zoals jaartal en fabrikant. Kun je een bepaalde titel niet vinden? Gebruik dan de zoekfunctie! Klik tweemaal op een titel om het videospel te starten.

Gamen maar!

Een game start met de standaardinstellingen altijd op volledige schermgrootte. Vind je dat niet prettig, dan druk je in Windows op de sneltoets Alt+Enter om de vensterweergave te openen. Pixelachtige videospelletjes kun je vaak beter in een wat kleinere weergave spelen. Je past de grootte van het dialoogvenster naar eigen wens aan.

De bediening verschilt per spel. Vaak verschijnt er eerst een korte animatie, waarna je het spel kunt starten. Het loont de moeite om eerst even de invoerinstellingen door te nemen. Druk in de spelweergave op de Tab-toets en ga naar Invoerinstellingen / Input Assignments (this system). Je ziet nu welke knoppen je kunt gebruiken. Liever een andere indeling? Geen probleem, want het is mogelijk om de bedieningsknoppen te wijzigen. Selecteer een functie en druk vervolgens op Enter. Druk nu op de toets die je voortaan wilt gebruiken.

Klaar met spelen? Klik dan rechtsboven op het kruisje om weer terug te gaan naar het beginscherm van MAME. Je kunt als alternatief ook op de Escape-toets drukken.

Let op: artikel gaat verder onder de afbeelding en de video.

🎢 Ook leuk: gratis achtbanen bouwen in je browser

Game-instellingen

Je kunt van iedere game de instellingen even doornemen. Klik met de rechtermuisknop op een titel om een contextmenu te openen. Zoals de naam al doet vermoeden, verschijnen er bij Geavanceerde opties allerlei complexe instellingen. Dat zijn er weliswaar flink wat, maar voor doorsneegebruikers zijn de meeste opties niet zo interessant.

Overigens is het wél de moeite waard om het onderdeel Automatisch opslaan/hervatten te activeren. Afhankelijk van het spel sla je daarmee de voortgang op. Kijk daarnaast ook even bij Invoerinstellingen. De Muis staat namelijk vaak uit, terwijl je veel games met dit bedieningsapparaat kunt spelen. Klik op Terug naar vorig menu.

Kijk verder ook even bij Video opties. Schakel bijvoorbeeld de Venstermodus in wanneer je liever niet wilt dat de game in een volledig scherm opent. Kies daarna Terug naar vorig menu en Save System Settings. Sluit ten slotte het menu.

Muntinworp

Veel oude arcadekasten hebben een muntgleuf. Pas wanneer iemand daar een gulden of rijksdaalder in gooide, begon het spel. Aangezien MAME de hardware van klassieke arcadespellen exact nabootst, is het veelal nodig om een virtueel muntje in het systeem te werpen. Anders kun je namelijk niet spelen. Meestal druk je hiervoor op 5 voor munt één en 6 voor munt twee. Druk meermaals op deze getallen om extra credits toe te voegen.

Bij veel virtuele arcadekasten druk je verder op 1 of 2 om respectievelijk met één of twee spelers te gamen. Daarnaast zijn F6 en F7 nuttige sneltoetsen. Daarmee bewaar of laad je namelijk zogeheten savestates. Wil je even pauzeren? Druk dan op F5. Je kunt meestal met de pijltjestoetsen bewegen. Als je een schietspel speelt, is de vuurknop natuurlijk cruciaal. Dat is veelal de Spatie-, Ctrl- of Alt-toets.

Extra credits

Speel je een arcadespel en blijf je telkens virtuele muntjes inwerpen? Bij een echte arcadekast is het via fysieke schakelaars op de printplaat vaak mogelijk om de instellingen te wijzigen. Een kastbeheerder kan zo bijvoorbeeld extra credits of levens aan een muntinworp toewijzen. MAME heeft hiervoor een aangepast menu, zodat je langer kunt doorspelen.

Druk binnen de spelomgeving op de Tab-toets en ga naar DIP-schakelaars. De beschikbare instellingen zijn afhankelijk van het gekozen arcadespel. Vaak kun je het aantal levens en/of credits opvoeren. Soms zijn er ook opties om de gametijd te verlengen, een andere taal te kiezen en de moeilijkheidsgraad te wijzigen. Tot slot kun je het geluid van de 'arcadekast' wellicht aan- of uitzetten. Klaar? Klik dan achtereenvolgens op Terug naar vorig menu en Close Menu.

Geluid

Tijdens het spelen van een spel kun je diverse geluidsopties aanpassen. Hoor je bijvoorbeeld deuntjes uit de monitorspeakers, maar gebruik je hiervoor liever aangesloten pc-speakers? Druk dan in het gamevenster op de Tab-toets. Via Audio Mixer verschijnt er een klein venster. Klik achter Device zo nodig meermaals op het pijltje totdat de juiste audiobron is geselecteerd. Daarnaast pas je optioneel ook nog het standaardvolume aan. Klik op Terug naar vorig menu.

MAME heeft ook nog diverse geavanceerde audio-opties. Open hiervoor het onderdeel Audio Effects. Via Equalizer kun je bijvoorbeeld de intensiteit van hoge en lage tonen wijzigen. Sluit het menu door twee keer op de Escape-toets te drukken.

Plug-ins

MAME ondersteunt het gebruik van plug-ins. Je voegt daarmee extra functies aan het programma toe. Ga vanuit het hoofdvenster naar General Settings en kies Plugins. Er wordt een lijst geopend van alle uitbreidingen die je kunt activeren.

Een leuke plug-in is bijvoorbeeld Hiscore support. Je bewaart daarmee je hoogste scores. Verder kun je met Input macro plugin een reeks toetsaanslagen aan een enkele knop toewijzen. Cheat finder helper library helpt je misschien met het vinden van handige trucs. Dat kan net het verschil zijn om een level of volledige game uit te spelen. Laat ten slotte met Game play timer tijdens het spelen desgewenst een tijdklok meelopen. Navigeer naar Terug naar vorig menu en kies Instellingen opslaan. Sluit het menu vervolgens af.

Ben je benieuwd hoe de plug-ins in de praktijk werken? Herstart dan eerst MAME en start een spel. Je drukt daarna op de Tab-toets, waarna je het onderdeel Plugin opties opent. Je kunt nu de aanwezige plug-ins configureren.

De mogelijk binnenkort te verschijnen iPhone 17e zou evenveel gaan kosten als de iPhone 16e, namelijk 599 dollar - omgerekend mogelijk wederom 719 euro.

Dat claimt journalist en Apple-expert Mark Gurman op Bloomberg. De iPhone e-modellen zijn betaalbaardere versies van de iPhone. Dat blijkt wel uit de prijs van de begin vorig jaar uitgekomen iPhone 16e, die op release 719 euro (en 699 dollar in de VS) kostte.

Gurman claimt dat de prijs van opvolger iPhone 17e in ieder geval in de VS gelijk blijft, oftewel nog steeds 699 dollar. Dat zou dus kunnen betekenen dat hij ook weer 719 euro in Europa gaat kosten.

Verbeteringen

De prijs blijft waarschijnlijk dan wel gelijk, maar de 17e zou toch enkele verbeteringen ten opzichte van de 16e kennen. Zo zou er een A19-chip in de iPhone 17e zitten, een chip die ook in de duurdere, reguliere iPhone-modellen voorkomt.

Verder zou de 17e ook Apple's 5G-chip bevatten, net zoals de duurdere iPhones. Tot slot zou ook MagSafe ondersteund worden voor Apple’s magnetische accessoires. Dit was bij de iPhone 16e niet het geval.

Volgens Gurman wordt de iPhone 17e op 19 februari onthuld en ergens binnenkort uitgebracht. De 16e kwam op 28 februari 2025 uit, dus het is waarschijnlijk dat de opvolger ook ergens later deze maand of begin volgende maand uitkomt. De reguliere iPhone-modellen worden altijd pas in september aangekondigd en uitgebracht.

Overigens claimt Gurman ook dat Apple binnenkort nieuwe iPads uitbrengt - een iPad Air met een M4-chip en een instapmodel met een A18-chip - en nieuwe Macbook Airs en Pro's. Die zouden mogelijk ergens in maart uitkomen.