Elon Musk mag dan wereldberoemd zijn om zijn uitgesproken mening op Twitter of zijn tests op dieren door het bedrijf Neuralink: als leider van SpaceX zet hij zich ook regelmatig positief op de kaart. Niet alleen door de mogelijkheden die het biedt in ruimtevervoer, maar ook met Starlink, het satelliet-internetbedrijf dat onder SpaceX valt.

Op dit moment zijn er zo’n 2.000 satellieten van Starlink actief in de baan rond de aarde. Het is het plan om hier nog duizenden aan toe te voegen. Iets wat voor het internet goed is, maar minder voor bijna alle andere initiatieven in de ruimte. Zo reflecteren de sattelieten soms erg lelijk op ruimtefoto’s en zorgen problemen met sommige satellieten voor extra ruimtepuin. Laatst waren er nog 40 satellieten die niet diep genoeg in de ruimte waren geschoten, waardoor ze in rook opgingen. Onder andere NASA heeft zich al uitgesproken over het gevaar om tegen zo’n satelliet aan te botsen. 

Starlink-satellieten

Toch zijn de satellieten tegelijkertijd de moeite waard. De tech van Starlink kan behulpzaam zijn bij natuurrampen, zo werd laatst bewezen in Tonga. Hier was een grote vulkanische eruptie waarna een tsunami volgde die het land deels verwoestte. De overheid in Nieuw-Zeeland schakelde Elon Musk met zijn satellieten in om de mensen van Tonga van internet te voorzien. Musk aarzelde eerst, omdat er nog niet genoeg satellieten zijn met laserlinks (die zorgen voor minder latency) en omdat er al satellieten zijn die het gebied in Polynesië bedienen. Toch is Starlink uiteindelijk mogelijk gemaakt in Tonga en blijft net zo lang tot de onderzeese internetkabel die door de eruptie stuk ging is gerepareerd, iets wat een maand kan duren.

Helaas heeft de wereld ook te maken met oorlogen en de meest recente, die van Rusland en Oekraïne, deed uiteindelijk ook een beroep op Elon Musk en zijn team. Zo zijn er Starlink-terminals naar Oekraïne gestuurd, nadat de Oekraïense minister Mykhailo Fedorov om hulp riep. Hij deed dat met een opvallend bericht: “Terwijl jij [Elon Musk] Mars probeert te koloniseren, probeert Rusland Oekraïne te bezetten! Terwijl je raketten met succes vanuit de ruimte landen, vallen Russische raketten Oekraïense burgers aan! We vragen je om Oekraïne te voorzien van Starlink-stations en om verstandige Russen aan te spreken om op te staan.”

Aan in Oekraïne

Elon Musk besloot dit inderdaad te doen: binnen een dag zette hij Starlink ‘aan’ in Oekraïne. Hierdoor kunnen mensen in Oekraïne die hun internet op zwart zagen gaan, mogelijk via Starlink toch om hulp vragen of naasten op de hoogte houden over hun welzijn. Er schuilt echter ook een gevaar in die Starlink-terminals. Als Putin namelijk het luchtruim boven Oekraïne overneemt, dan kunnen de transmissies vanuit die terminals een soort bakens worden voor luchtaanvallen. Een techniek die de Russen vaker schijnen te gebruiken. Toch is het internet hard nodig, want hierdoor kunnen onder andere via social media hulpacties op touw worden gezet.

Ook in de hulpverlening kan SpaceX een belangrijke rol spelen. Zo maken de hulpdiensten in Washington gebruik van Starlink-internet (via CNBC). Het gaat om de staatsmilitairen die uitrukken wanneer er bijvoorbeeld bosbranden zijn. Door zeven gebruikersterminals te hebben rondom een gebied waar branden snel voorkomen, kan er snel connectie worden gemaakt voor communicatie. Wat de hulpverleners hierbij vooral prettig vinden, is hoe snel een Starlink-terminal verbinding heeft en dat er niet uren met een satellietuitrusting hoeft te worden geploeterd, aldus de hulpverleners. Met Starlink kunnen gebruikers vanaf de meeste locaties downloadsnelheden verwachten tussen de 100 Mb/s en 200 MB/s met een latentie van 20 milliseconde.

Mensenlevens

De inzet van Starlink is dubbel: enerzijds kan het levens redden, anderzijds kan het levens kosten. Levens van astronauten die last hebben van ruimtepuin of een luchtruim vol satellieten, maar ook van mensen die het al moeilijk hebben in oorlogsgebied, omdat de vijand ze hierdoor mogelijk juist handig kan traceren. Tegelijkertijd hebben juist social media bewezen dat ze een enorm belangrijke, positieve bijdrage kunnen leveren aan noodhulp en kunnen mensen privé elkaar op de hoogte houden en eventueel ook helpen, met dank aan het internet, iets wat juist nu belangrijker is dan ooit, ook al is het altijd een afweging of het de potentie van mensenlevens kwijtraken waard is.

JBL brengt met de BandBox-serie zijn eerste audioproducten uit die specifiek gericht zijn op het maken van muziek. De BandBox Solo en Trio zijn bluetooth-speakers die tegelijkertijd functioneren als versterker voor instrumenten. De opvallendste toevoeging is het gebruik van kunstmatige intelligentie om audiosporen in realtime te scheiden, wat het meespelen met bestaande nummers makkelijker moet maken.

De kern van de nieuwe serie is de zogeheten 'Stem AI'-technologie. Hiermee kunnen gebruikers specifieke onderdelen van een liedje, zoals de zang, drums of gitaar drums in realtime op het apparaat zelf kunt isoleren of verwijderen uit elk nummer. Voor muzikanten biedt dit praktische voordelen: je kunt een gitaarpartij isoleren om precies te horen hoe deze gespeeld wordt, of de partij juist wegdraaien om zelf mee te spelen over de originele begeleiding.

Voor één muzikant

De instapversie is de BandBox Solo, een compacte speaker met een vermogen van 18 watt RMS. Het apparaat beschikt over één ingang die geschikt is voor een gitaar of microfoon. Gebruikers kunnen via de JBL One-app diverse digitale versterkers en effecten zoals reverb, chorus en phaser instellen, waardoor externe effectpedalen in veel gevallen overbodig zijn. Daarnaast functioneert de Solo als audio-interface: via de usb-c-aansluiting koppel je hem aan een laptop om direct opnames te maken in muziekproductiesoftware (DAW).

Voor meerdere muzikanten tegelijk

Voor wie meer aansluitmogelijkheden of volume nodig heeft, is er de BandBox Trio. Dit model levert 135 watt vermogen en is uitgerust met een ingebouwde vierkanaalsmixer. Hierdoor is het mogelijk om met meerdere mensen tegelijk te spelen, bijvoorbeeld een zanger en twee instrumentalisten. De Trio onderscheidt zich verder door een verwisselbare accu die tot tien uur speeltijd biedt en een LCD-scherm voor directe feedback. Ook heeft dit model meer fysieke knoppen, zodat je het geluid tijdens het spelen kunt aanpassen zonder direct de app erbij te hoeven pakken.

Prijs en beschikbaarheid

De JBL BandBox Solo en Trio zijn vanaf februari verkrijgbaar. De BandBox Solo heeft een adviesprijs van 249,99 euro. De grotere BandBox Trio kost 599,99 euro. Een belangrijk detail voor vroege kopers is dat de 'looper'-functie, waarmee je laagjes muziek over elkaar opneemt, bij lancering nog niet beschikbaar is; deze wordt volgens JBL pas in oktober via een update toegevoegd.

AMD heeft de Europese adviesprijs van de snelste game-cpu tot nu toe - Ryzen 7 9850X3D - aangekondigd.

De Ryzen 7 9850X3D krijgt in Europa een adviesprijs van 514,75 euro, zo schrijft Tweakers. Dat is opvallend, omdat de Europese adviesprijs van voorganger 9800X3D op release 539 euro was - iets duurder dus. Inmiddels is die laatstgenoemde kaart wel voor 449 euro te koop.

De lagere adviesprijs voor de nieuwe 9850X3D komt omdat de dollar zwakker is geworden. AMD rekent de Europese adviesprijs voor hun cpu's altijd uit door de Amerikaanse prijs letterlijk door te rekenen en er btw bij op te tellen. In de VS gaat de 9850X3D 500 dollar kosten.

Snelste processor voor games tot nu toe

AMD deed de Ryzen 7 9850X3D begin dit jaar uit de doeken, en claimde toen dat het de snelste processor tot nu toe voor games ter wereld wordt. Dat was altijd de 9800X3D van AMD. De 9850X3D lijkt op die cpu, met zestien threads en acht cores.

Nieuw aan de 9850X3D is echter een hogere boostsnelheid van 5.6GHz op één core. Dat is een verhoging van 400MHz ten opzichte van de 9800X3D. Het maakt de cpu naar schatting 7,7% sneller dan diens voorganger.

Officieel komt de AMD Ryzen 7 9850X3D volgende week uit, al hebben sommige winkeliers in Europa de kaart al in de verkoop gegooid.