Je bankzaken op internet doen is tegenwoordig de normaalste zaak van de wereld. Niet onterecht, want het gebruiksgemak van online je rekeningen onderhouden, betalingen doen of simpelweg je saldo checken is groot. Toch loert er gevaar. Hoe veilig regel jij je bankzaken?

Geavanceerde virussen die het verkeer vanuit je browser naar de bank manipuleren of phishingmails die soms niet van echt zijn te onderscheiden. Banken leggen de verantwoordelijkheid voor een veilige internetbankieromgeving bij de gebruikers, dus als je aantoonbaar onveilig bezig bent geweest, krijg je opgelopen schade niet vergoed. Daarom is het goed deze tips ter harte te nemen.

01 Gebruik geen Windows XP

Waarschijnlijk weet je al dat Microsoft de ondersteuning van Windows XP heeft beëindigd. Dat houdt in dat iedere nieuw ontdekte kwetsbaarheid in het besturingssysteem niet meer wordt verholpen. Of je Windows XP wilt blijven gebruiken op je pc, is natuurlijk een eigen keuze. Maar doe er vooral geen bankzaken op. In de loggegevens ziet de bank welk besturingssysteem je gebruikt, en als er onverhoopt toch iets mis gaat, is de kans groot dat de bank de schade niet vergoedt. Ongeacht hoe je Windows XP hebt dichtgetimmerd en welke antivirussoftware je gebruikt.

©PXimport

Internetbankieren op Windows XP is een slecht idee.

02 Wachtwoorden

Een open deur, maar we kunnen het niet vaak genoeg herhalen: zorg voor een wachtwoord dat moeilijk valt te achterhalen! Dat geldt nog steeds als je een reader nodig hebt om in te loggen bij je bank. Zorg er allereerst voor dat je wachtwoord uniek is; hergebruik deze niet op een andere site. Maak het wachtwoord vervolgens zo moeilijk mogelijk om te raden, door letters en hoofdletters te combineren en cijfers en leestekens te gebruiken. Ook is het regelmatig wijzigen van het wachtwoord aan te raden. Natuurlijk, het is vervelend om een moeilijk wachtwoord te moeten onthouden, maar het gaat wel om je bankzaken.

©PXimport

Eventueel kan wachtwoordbeheerder KeePass je helpen met je lastige wachtwoorden.

03 Installeer goede antivirussoftware

Op het systeem waarop je werkt, moet goede securitysoftware geïnstalleerd staan, zodat je systeem schoon blijft van malware die de bankzaken kunnen manipuleren. Dit geldt niet alleen voor Windows-computers, maar ook voor de Mac. Betaalde antivirus- en internet-securitysoftware bieden de uitgebreidste beveiligingsmogelijkheden, maar in de basis volstaan de gratis varianten van bijvoorbeeld AVG, Avira en Avast. Ook kun je ervoor kiezen om Windows Defender (voorheen bekend als Security Essentials) te gebruiken. Let er echter wel op dat deze virusscanner een stuk minder goed is in het detecteren van malware dan zijn tegenhangers. Zie hiervoor de witte lijn.

©PXimport

De volgende open deur: zorg voor goede beveiligingssoftware.

04 Controleer Windows Update

Er wordt constant aan Windows gewerkt, om functionaliteit te verbeteren, bugs te verhelpen en beveiligingsgaten te dichten. Laatstgenoemde lekken kunnen worden misbruikt om malware te installeren of om je systeem te hacken. Om narigheid te voorkomen kun je er beter voor zorgen dat Windows de updates automatisch downloadt en installeert. Hetzelfde geldt voor de andere programma's die je gebruikt. Installeer updates wanneer ze beschikbaar zijn (hoe vervelend het ook is) en controleer regelmatig of je recente versies van programma's gebruikt.

©PXimport

Windows Update dicht bekende beveiligingslekken.

05 Het groene slotje

Het verkeer tussen de browser en de bank wordt versleuteld via een https-verbinding, in plaats van het onversleutelde http. Zo valt het verkeer niet zomaar te onderscheppen. Als je naar de website van de bank surft, verwijst deze je meestal automatisch door naar de https-versie. Om er zeker van te zijn, tik je zelf het best https://www.jebanksite.nl in (of sla je dit adres op als bladwijzer). Wanneer je op de inlogpagina van je bank bent aangekomen, kun je in de navigatiebalk van de browser nagaan of er aan de linkerkant een groen slotje is te vinden. Dit betekent dat de website en de versleuteling zijn geverifieerd.

©PXimport

Controleer of het goed zit met de https-verbinding in de browser.

06 Phishing herkennen

Phishing blijft een veelvoorkomend probleem. Internetcriminelen proberen via een nagemaakte site je inloggegevens te achterhalen. De link naar deze website wordt massaal via e-mail verspreid. Meestal zijn het banksites die worden nagemaakt (let op dat deze sites vaak een extra invoerveld hebben bij het inloggen, zoals geboortedatum en rekeningnummer). Meestal herken je phishingmails aan het slechte taalgebruik, maar soms zijn ze niet van echt te onderscheiden. Als je diverse e-mailaccounts hebt, controleer ook welk mailadres bij de bank bekend is. Zo kun je alle naar een ander account gestuurde mails meteen verwijderen. Eventueel kun je ook een speciaal mailadres (of Outlook.com-alias plus eigen mapje) aanmaken voor bankmailtjes.

©PXimport

Uiteraard gebruiken we ons algemene redactiemailadres niet voor bankzaken.

07 Omgaan met phishing

Krijg je alsnog een e-mail op het mailadres dat bekend is bij je bank, en is dat niet van echt te onderscheiden? Klik absoluut niet op een linkje, maar sluit de mail gewoon af. Open je browser en navigeer zelf naar de website van je bank om na te gaan of er problemen bekend zijn. Twijfel je alsnog, of heb je het vermoeden dat het webverkeer door een browserinfectie alsnog wordt doorgesluisd naar een phishing-site? Log niet in, maar neem telefonisch contact op met je bank om na te gaan wat er aan de hand is.

©PXimport

Internetcriminelen vissen niet alleen naar bank-inloggegevens.

08 Browserkeuze

De standaardbrowser voor Windows, Internet Explorer, is een geliefd doelwit voor kwaadwillenden. Uiteraard omdat het de meest gebruikte browser is, maar ook omdat er met enige regelmaat nieuwe beveiligingsproblemen worden ontdekt. In het voorjaar van 2014 werd zelfs het gebruik van Internet Explorer door onder meer Betaalvereniging Nederland afgeraden, vanwege een browserprobleem waardoor de versleuteling viel uit te schakelen. Bovendien worden problemen in Internet Explorer traag opgelost. Qua beveiliging ben je beter af met Firefox of Chrome voor je bankzaken, die minder heftige beveiligingsproblemen kennen en sneller reageren met patches.

©PXimport

Afgelopen voorjaar werd het gebruik van Internet Explorer zelfs door banken afgeraden.

09 Alternatief besturingssysteem

Met een besturingssysteem, virusscanner en software die up-to-date zijn, ben je in principe veilig. Maar wat als je bijvoorbeeld nog een computer hebt met Windows XP, of Windows niet genoeg vertrouwt qua veiligheid? Overweeg dan eens de installatie van een Linux-variant. Dat kan als stand-alone besturingssysteem of in een dualboot-opstelling, waarbij je naar je Linux-besturingssysteem overgaat wanneer je bankzaken gaat doen. De bekendste en eenvoudigste Linux-variant is Ubuntu. Maar je kunt ook bijvoorbeeld kiezen voor Linux Mint of Fedora. Onder Linux is het gebruik van een virusscanner niet nodig, maar blijf wel op je hoede voor phishing.

©PXimport

Met Linux maak je je oude XP-computer weer veilig voor bankzaken.

10 Gebruik een vertrouwd netwerk

Wanneer je op pad bent met je laptop, smartphone of tablet en je wilt je bankzaken doen, bedenk dan goed met welk netwerk je bent verbonden. Als de netwerkbeheerder kwade bedoelingen heeft, kan hij het netwerkverkeer omsluizen, bijvoorbeeld door de url van de bank naar een phishing-site door te verwijzen. Wees je hiervan bewust voordat je bankzaken doet op het netwerk van een ander. Als je verbinding maakt met een open wifi-netwerk, dan is al je internetverkeer in principe te onderscheppen door anderen die met het netwerk zijn verbonden. Ook als het open netwerk een browser-inlogpagina heeft. Doe dus nooit zomaar bankzaken op een open wifi-netwerk.

©PXimport

Een open wifi-netwerk versleutelt je dataverkeer niet, waardoor anderen kunnen meekijken.

11 VPN

Er is echter een methode om veilig je bankzaken te doen op een netwerk van een ander of zelfs een open wifi-netwerk: via een VPN-verbinding. Daarmee maak je eerst een versleutelde verbinding tussen jouw pc, tablet of smartphone en de VPN-server. Vervolgens vindt in feite al je internetverkeer plaats via de VPN-server. Je kunt zelf thuis een VPN-server maken, maar je kunt ook tegen betaling een VPN-dienst kiezen. Bij de keuze van de aanbieder is het wel van belang dat je deze vertrouwt. Meer over VPN lees je hier.

©PXimport

Een VPN-verbinding kun je configureren in de verbindingsinstellingen van je mobiele apparaat.

12 Mobiel netwerk

Beschik je niet over een VPN-verbinding en wil je onderweg toch je bankzaken regelen? Als je met je mobiele apparaat ook een mobiele internetverbinding via 3G of 4G kunt maken, dan ben je veiliger af met deze directe dataverbinding met je mobiele provider. Houd echter wel rekening met de hoeveelheid data die je verstookt, aangezien dit ten koste gaat van je databundel of (als je in het buitenland bent) extra roamingkosten met zich meebrengt.

©PXimport

Met een mifi-router deel je je mobiele netwerkverbinding met al je apparaten.

13 Gebruik van de app

Smartphones en tablets hebben geen antivirus nodig en in principe kun je zonder bijkomende zorgen via de app van je bank internetbankieren, hoewel de zojuist besproken verbinding belangrijk blijft. Omdat smartphones en tablets makkelijk zijn mee te nemen en gewilde doelwitten voor dieven zijn, is het wel erg belangrijk dat je je apparaat beveiligt met een ontgrendelingscode die anders is dan de code die je gebruikt om je app te openen. Configureer ook Vind mijn iPad of Android Apparaatbeheer om je apparaat op afstand terug te vinden, vergrendelen of (als het echt niet anders kan) de data te wissen.

©PXimport

Beveilig je smartphone, tablet of laptop altijd met een vergrendelingsscherm.

14 Opstartbare usb-stick

De regels die banken hebben opgesteld voor het internetbankieren, melden dat je moet zorgen voor een veilig systeem. Maar wat als je op de pc van iemand anders even vlug een bedrag wilt overmaken of tijdens de vakantie in een internetcafé wilt internetbankieren? In dat geval kan het slim zijn een opstartbare usb-stick te maken die je een veilige Linux-omgeving biedt voor je bankzaken. Je plaatst de usb-stick, start de pc op en meteen laadt je Linux-omgeving. Wanneer je klaar bent, sluit je de pc af en verwijder je de stick zonder dat er een spoor op de computer achterblijft. Zo'n opstartbare stick installeer je zo.

©PXimport

Met een opstartbare usb-stick kun je overal veilig aan de slag.

15 En als het toch mis gaat...

In de praktijk komt het niet vaak voor dat kwaadwillenden geld weten te stelen door middel van online bankieren. Creditcardmaatschappijen en PayPal hebben een geheel eigen beleid ten opzichte van internetfraudeurs en zullen na vaststelling van bedrog vrij snel in het voordeel van het slachtoffer handelen. Banken zijn minder coulant. Ze gaan per geval na of er iets verwijtbaars is gebeurd, waarna wordt besloten de schade al dan niet te vergoeden. Bovendien hanteren sommige banken ook nog eens een eigen risico van 150 euro. Neem echter in het geval van diefstal altijd contact op met de bank of betaaldienst en neem maatregelen om herhaling te voorkomen.

©PXimport

Mocht er toch iets mis zijn gegaan, klop dan direct bij je bank aan!

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.