Blijkbaar zijn veel clouddiensten en IT-ontwikkelingen voor een groot deel van onze samenleving te moeilijk te begrijpen. Heeft opleiden nog zin of moeten we gewoon meer geduld hebben?

Verbijstering is misschien het enige woord dat van toepassing is op hetgeen ik zaterdag op tv voorbij zag komen. Het begon nog zo mooi in de vooraankondiging met de melding dat er een primeur aan zat te komen, namelijk dat het online betalingssysteem PayPal hartstikke onveilig zou zijn. Mijn interesse was direct gewekt.

Maar toen ik naar de uitzending van Kassa zat te kijken, viel mijn mond letterlijk open van verbazing. Het consumentenprogramma van de Vara trok fel van leer tegen PayPal, maar argument na argument sloeg de plank volledig mis. Volgens Kassa was het betalingssysteem namelijk onveilig omdat er nepmails verstuurd werden uit naam van PayPal, waardoor klanten producten naar verre landen verstuurden terwijl achteraf bleek dat er geen betaling gedaan was. Het tv-programma bood ruimte aan een wat naïeve vrouw die na verkoop via Marktplaats een tweedehands videocamera voor honderden euro’s – bij zo’n overdreven goed bod moet toch al een belletje gaan rinkelen, zou je zeggen - naar Nigeria verstuurde in de veronderstelling dat ze via PayPal het geld had binnengekregen. Helaas voor de vrouw kreeg ze geen geld, maar vond ze het wel nodig om PayPal de schuld te geven. “Ik zou niemand willen adviseren om via PayPal te betalen”, aldus het teleurgestelde slachtoffer.

Slecht onderbouwde klachten kregen alle ruimte

Opvallend genoeg was de door Nigerianen opgelichte vrouw niet de enige consument die in het programma haar anti-PayPal verhaal mocht doen. Zo kwam er een man aan het woord die zonder verzendbewijs van het postkantoor een tweedehands computeronderdeel naar India (!) had verstuurd, waarna hij geen geld terug kon krijgen omdat de koper berichtte het onderdeel niet te hebben ontvangen en vond een andere meneer het maar verdacht dat iemand uit het buitenland PayPal als betalingsmethode voorstelde om zijn fotocamera en printer te kopen. “Ik kende het niet, maar kwam er via Google achter dat PayPal niet te vertrouwen was.”

Ook de Kassa-redactie zelf ging op ‘onderzoek’ uit. Zo werd via Marktplaats een fotocamera te koop gezet, wat de interesse van ene Oluwayoumutshe Otshe wekte, die het tweedehands apparaat voor ongeveer de nieuwprijs plus vijftig dollar verzendkosten wilde kopen. De camera zou naar Lagos opgestuurd moeten worden, maar uiteraard kreeg ook de redactie een nepmail met daarin het bericht dat de betaling pas definitief zou zijn als de verkoper zijn of haar trackingnummer naar PayPal op zou sturen. Volgens Kassa andermaal een bewijs dat PayPal zo lek als een mandje zou zijn...

Het absurde aan de klacht van Kassa is dat niet PayPal het probleem van deze internetcriminaliteit is, maar de nepmails die de scammers versturen. PayPal wordt ten onrechte verantwoordelijk gesteld voor het feit dat deze internetoplichters mails versturen die dermate authentiek lijken, dat onervaren internetters voor de trucs van de veelal Nigeriaanse cybercriminelen vallen.

Kassa zwaait met het verkeerde vingertje

Wie hier even over nadenkt, weet dat Kassa niet bij PayPal aan zou moeten kloppen om dit probleem aan te kaarten. Het is niet reëel om van PayPal te eisen dat ze bij aanmelding voor scampraktijken moeten waarschuwen. Kassa heeft weliswaar een punt door te stellen dat de beveiligde aanmeldmethode in combinatie met verifiëring van het bankaccount karig is in vergelijking met de methodes van banken om internetbankieren te beveiligen, maar zou PayPal daarom miljoenen random readers of TAN-codes naar klanten moeten versturen? De kosten zouden in de tientallen, misschien honderden miljoenen euro’s lopen en ik denk niet dat klanten het zouden accepteren wanneer ze voor een tussendienst als PayPal moeten gaan betalen. Bovendien zou je gebruikers van creditcards buitensluiten of daar een apart systeem voor moeten bedenken.

Hoe je het wendt of keert, betalen via PayPal is veiliger dan direct bankverkeer of gebruik van creditcards zonder betrouwbare tussenpersoon. Bankrekeningnummers worden geverifieerd en wanneer een koper kan aantonen dat hij een betaling verricht heeft of een product opgestuurd, zal hij altijd zijn geld terug krijgen. Ook wordt gevoelige creditcardinformatie afgedekt en door een extra beveiligingslaag beschermd.

Kassa gaat voorbij aan het feit dat de doorsnee consument te weinig van internet en 2.0-diensten afweet. Ook de redactie toont hiermee aan dat ook veel media de klok hebben horen luiden, maar niet weten waar de klepel hangt. De hamvraag is: kun je ze dat kwalijk nemen?

Er zijn helaas veel meer voorbeelden te noemen waarin consumenten en media, maar ook politie en politiek op een pijnlijke manier geconfronteerd worden met hun gebrekkige kennis van het internet. Zo waren er de voorvallen op Twitter, waarbij de ironie van ‘bedreigingen’ door een middelbare scholier op Twitter en in een retweet van columnist/journalist Bert Brussen niet werd begrepen en onterecht direct aan terroristische acties gelinkt. Ook het gelazer met de Vodafone-voicemailboxen van politici bracht naar voren dat het niet zozeer de techniek is die tekort schiet, maar dat beveiligingsopties door een gebrek aan kennis niet of verkeerd worden gebruikt.

Ook in de zakelijke IT zijn genoeg voorbeelden te geven van goedwerkende informatietechnologie die in de ogen van publiek, gebruikers of media faalt omdat een gebrek aan kennis hen partner speelt. Kijk bijvoorbeeld naar cloud computing, dat in theorie een prima technologie is maar dat door (irreële) twijfels bij de beveiliging en locatie van data nog niet de doorbraak heeft beleefd die analytici eerder hadden voorspeld. Ook Business Intelligence werd een paar jaar terug een gouden toekomst voorspelt, maar kan (nog) geen potten breken omdat het voor veel gebruikers vanuit de business te ingewikkeld in gebruik blijft of ze überhaupt niet het voordeel van de toegevoegde waarde die BI biedt kunnen begrijpen.

Hi-tech IT hoeft niet ingewikkeld te zijn

Het probleem van ‘de domme massa’ is van alle tijden. Zouden we van dat probleem geen last hebben, dan had ons IT-landschap er geheel anders uitgezien en waren we al een stuk verder geweest. Wat dat betreft moet je bedrijven als Apple en Google credits geven. Zij slagen er als IT-bedrijven namelijk wel in om innovatieve producten als de iPad, iPhone, Gmail en Android af te leveren die door de massa worden gebruikt en tegelijkertijd ook begrepen. Het gebruik van deze technologiëen is zo eenvoudig dat een handleiding niet nodig is, terwijl je er bijna alles mee kunt doen wat je ermee zou willen doen.

Ik wil even dat woordje bijna benadrukken, want natuurlijk zijn er tablets te vinden die technisch beter dan een iPad in elkaar zitten en meer mogelijkheden kennen. En ook Gmail haalt het niet bij geavanceerdere e-mailoplossingen. Apple en Google leveren dan ook niet de beste producten, maar komen verrassend goed tegemoet aan de wensen van de (beginnende) gebruiker. Ze leveren precies wat geadverteerd wordt en bieden universele oplossingen waarbij een kind de was kan doen.

PayPal, BI, cloud, Twitter en Vodafone-voicemail zijn prima technieken, maar niet iedereen weet er goed mee om te gaan. Je kunt opleiden wat je wilt, maar er zullen altijd personen zijn die tegen onverwachte problemen aanlopen of perfect geformuleerde adviezen gewoonweg negeren. Je kunt wel gaan roepen dat het de schuld van die mensen is, maar daarmee neem je de oorzaak nog niet weg. En je kunt wel aan voorlichting doen, maar het is moeilijk om je hele doelgroep te bereiken en je ervan te verzekeren dat zij de boodschap ook voor honderd procent begrepen hebben. Misschien is het daarom wel verstandig dat PayPal mensen die een account aanmaken op voorhand waarschuwt voor nep-mails en misschien moet Vodafone gebruikers verplichten een pinwachtwoord voor hun voicemail te nemen anders dan ‘3333’, ‘0000’ of ‘1234’. Misschien moeten we de nieuwste cloudtechnologie ook on-premise mogelijk maken (private cloud) en eerst daarmee beginnen voordat we bedrijven naar de publieke cloud willen lokken. En misschien moet je BI juist niet als dure ingewikkelde on-premise oplossing aanbieden, maar laagdrempelig en eenvoudig via cloud beschikbaar stellen. Voor domheid bestaat geen medicijn, een handreiking is daarom misschien wel het verstandigst.

Epic Games, de ontwikkelaar en uitgever van Fortnite, moet in Nederland twee boetes van in totaal 1,125 miljoen euro betalen. Dit omdat het bedrijf kinderen op een oneerlijke manier aanzet om aankopen te doen in het populaire battle royale-spel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde Epic Games in 2024 al de boetes op. Epic Games ging in hoger beroep, maar de rechtbank in Rotterdam heeft eerder deze week besloten dat de boetes blijven staan en de aanklacht van de ACM dus correct is.

Redenen voor de boetes

Epic heeft met Fortnite volgens de rechtszaak op drie punten de wet overtreden. Zo bevat het spel de Item Shop, waarbij items elke 24 uur worden vervangen. Hiermee wordt volgens het oordeel kunstmatig schaarste gecreëerd en worden kinderen onder tijdsdruk gemotiveerd om snelle en dus mogelijk ondoordachte aankopen te doen. Dit is overigens een vrij vaak voorkomende verkoopstrategie in diverse multiplayergames.

Daarnaast worden Fortnite-spelers - en dus ook kinderen - gebombardeerd met verschillende beelden, video's en berichten die tot aankoop aanzetten. Op die manier wordt het voor hen verleidelijker gemaakt om items en zogeheten Battle Passes te kopen. Volgens Epic Games zetten deze advertenties niet rechtstreeks aan tot aanschaf, omdat men na het klikken op zo'n bericht nog meer stappen moet zetten, maar de rechtbank wuift dat weg.

Tot slot staan er bij sommige items in de Item Shop timers die aflopen. Daarmee wordt gesuggereerd dat sommige items spoedig uit de verkoop gehaald worden, terwijl dat niet altijd het geval is. Ook dit probeerde Epic Games te weerleggen - zonder succes.

Naast de boete moet Epic Games Fortnite aanpassen om jongere spelers te beschermen. Dat zal het bedrijf mogelijk meer geld en moeite kosten dan de daadwerkelijke boetes betalen. Epic heeft de timer inmiddels al uit de Item Shop gehaald, en spelers onder de 16 jaar kunnen geen aankopen met echt geld meer doen zonder ouderlijke toestemming. Daarbij kan er ook ouderlijk toezicht worden ingesteld

Kritische kijk op games

Nederland is niet het enige land waar met een vergrootglas naar Fortnite wordt gekeken: in de Verenigde Staten werden ook al boetes uitgedeeld voor soortgelijke zaken. Sowieso wordt er wereldwijd steeds kritischer gekeken naar de manier waarop met name videogames met een online component met jeugdige spelers omgaan. Een ander bekend voorbeeld is Roblox, dat volgens critici door sommige spelers met kwade bedoelingen als platform wordt gebruikt om kinderen te lokken.

Fortnite is speelbaar op alle moderne platforms, waaronder PlayStation, Switch-consoles, Xbox, pc en smartphones. Het is een van de populairste games van deze tijd. In het spel landen honderd spelers op een eiland en vechten ze het uit tot er maar één speler overblijft. De game is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot meer dan dat: er zijn festivals met echte artiesten die optreden, spelers kunnen het uiterlijk van uiteenlopende personages uit allerlei franchises ontgrendelen voor hun eigen personage - van Marvel tot South Park - en er zijn zelfs een racegame en een Lego-versie binnen het platform beschikbaar.

Kathleen Kennedy, de voorzitter van Lucasfilm die eerder deze week aankondigde te vertrekken bij het bedrijf, heeft een update gegeven over verschillende Star Wars-films die er aan zitten te komen.

Dat deed ze in een interview met Deadline, waarin ze ook terugblikt op haar tijd bij Lucasfilm. We wisten al van het bestaan van de aankomende films die ze vervolgens aanhaalde, maar op deze manier wordt er iets meer duidelijkheid gecreëerd over de status van deze projecten.

Mogelijke projecten

Zo werken James Mangold en Beau Willimon aan een script voor een film over het ontstaan van de Jedi - mogelijk genaamd Dawn of the Jedi. Volgens Kennedy heeft het duo een geweldig script geschreven, maar ligt de progressie rondom de film nu tijdelijk stil.

Daarnaast heeft ook Taika Waititi - bekend van de moderne Thor-films, What We Do in the Shadows en Jojo Rabbit - een script ingeleverd die blijkbaar "hilarisch" is. "Het is alleen niet mijn besluit (wat ermee gebeurt), zeker nu ik wegga." Steve Soderbergh en (acteur) Adam Driver willen daarnaast een script van Scott Burns verfilmen. Eerder werd er al een film rondom Drivers personage Ben Solo afgeschoten.

Tot slot is er nog de mogelijkheid dat Rian Johnson, de maker van The Last Jedi, terugkeert. Kennedy legt uit dat Johnson het erg druk heeft met de Knives Out-films, en dat hij ook bang is geworden van de kritiek die online werd geplaatst rondom zijn meest recente Star Wars-film. In eerste instantie zou Johnson een geheel nieuwe Star Wars-trilogie regisseren, maar dat lijkt nu dus onwaarschijnlijk. Kennedy kon dan ook geen uitsluitsel geven.

Aankomende bevestigde Star Wars-films

Er is in ieder geval veel onduidelijk over de staat van de toekomstige Star Wars-films, maar gelukkig weten we van enkele films dat ze sowieso uitkomen - mede omdat ze al zijn opgenomen.

Zo is daar de Mandalorian-film - The mandalorian and Grogu - geregisseerd door Jon Favreau - die in mei uitkomt - en volgend jaar Star Wars: Starfighter. In die film hebben onder andere Ryan Gosling, Flynn Gray en Matt Smith rollen. Fans kunnen zich de komende jaren dus nog opmaken voor meer dan genoeg Star Wars.

Het vertrek van Kathleen Kennedy

Zoals gezegd treedt Kathleen Kennedy dus af als voorzitter van Lucasfilm. Zij speelde zo'n veertien jaar lang een belangrijke rol binnen deze gigantische franchise. Ze zal wel deels betrokken blijven bij de reeks, onder andere als producent van The Mandalorian and Grogu en Starfighter.

Dave Filoni en Lynwen Brennan nemen het stokje van Kennedy over. Filoni gaat zich richten op de creatieve koers van Lucasfilm en Star Wars, terwijl Brennan de zakelijke kant op zich neemt. Beiden zullen onder leiding staan van Disney-voorzitter Alan Bergman.