AMD heeft de gigahertz-koorts goed te pakken. Klokken ze de nieuwe Phenom II quad, tripel en dualcores al keurig tot 3,2 GHz, de nieuwe 965 BE loopt op 3,4 GHz. Dat is iets meer dan Intel nu kan bieden bij de Core i7. Betekent dit dat AMD eindelijk Intel echt bij kan houden in het topsegment?

De Phenom II 965 Black Edition (BE) is de nieuwe topprocessor van AMD. Met 3400 MHz is hij lekker hoog geklokt. Al komt deze snelheid met een prijs: een tdp van 140 watt om precies te zijn. U kunt dus beter direct een goede koeler kopen voor dit energiemonster. Overklokken moet met deze Black Edition een fluitje van een cent zijn. Immers: de gebruiker is vrij een hogere multiplier in te stellen. Standaard staat deze op 17 –17 x 200 = 3400 – maar volgens AMD moet deze met goede – lees: high-end – luchtkoeling gemakkelijk op 20 kunnen staan.

Upgradevriendelijk

Behalve een hoge kloksnelheid biedt de Phenom II ondersteuning voor ddr2- en ddr3-geheugen. Dat is met name handig voor mensen die graag stap voor stap opwaarderen. De AM3-processor past dus nog in een AM2-moederbord, al gebruikt u dan niet het volle potentieel van de processor.

Haasje over

We testen de Phenom II in combinatie met een MSI 790FX GD70-moederbord, 4GB Adata 1600 MHz ddr3-geheugen en een ATI Radeon 4870 512MB videokaart. Als koeler gebruiken we een Spire TherMax II-koeler.

De combinatie van de vernuftige geheugencontroller en de hoge kloksnelheid zorgt voor prima prestaties, zo zien we in Cinebench R10. De AMD zet daar een uiterst nette score neer van 14.316. Daarmee scoort de Phenom ongeveer 1000 punten lager dan de Core i7 920. Vergeet echter niet dat de Core i7 acht threads kan verwerken én over triple channel ddr3 beschikt. De AMD moet het doen met vier threads en twee geheugenkanalen.

In onze Everest bechmark blijkt al snel dat de Phenom II sneller is dan de QX9770 en zelfs vaak de Core i7 920 overtreft. Zeker bij gigahertz-intensieve applicaties scoort de AMD goed. Dat is natuurlijk niet vreemd met 3,4 miljard kloktikken per seconde. Echter, bij floating point-berekeningen wint Intel standaard de race. En dat geldt ook voor de Super Pi-test waar AMD simpelweg slecht scoort. 20 seconden over de test van 1 miljoen decimalen en 20 minuten en 28 seconden voor de 32-miljoen test.

De PCMark Vantage-test rondt de AMD glorieus af met maar liefst 6522 punten. Dat is een erg nette score, zeker gezien het feit dat een Core i7 965 ongeveer 1000 punten meer haalt met een vergelijkbare videokaart en harde schijf. Ook de 3DMark-test laat zien dat deze AMD zich goed thuis voelt in een gamingplatform. Een cpu-score van 11800 is absoluut niet slecht. Met een ATI Radeon 4870 512MB haalt het totale systeem een score van 9367.

Overklokken

Hoe klokt het nieuwe vlaggenschip van AMD? Met een vrij instelbare multiplier en een standaardsnelheid van maar liefst 3,4 GHz zouden we de 4 GHz-barriere graag eens doorbreken met een AMD. Echter, het lukt ons niet de Phenom II 965 stabiel op 4 GHz te krijgen. Zelfs met 1,55 volt – en erg hoge temperaturen – blijven we blue-screens zien als we een stabiliteitstest doen. Echter, 3,9 GHz bij 1,45 volt vormt geen probleem en daarmee klokt deze nieuweling evengoed – maar relatief gezien dus een stuk slechter - als eenPhenom II 955 BE. En dan rijst de vraag: heeft de 965 bestaansrecht?PluspuntenMinpuntenConclusie

AMD heeft op dit moment de hoogst geklokte processor in handen. Een standaardsnelheid van 3,4 GHz is indrukwekkend, al komt het met een prijs: 140 watt TDP. De hoge kloksnelheid zorgt er wel voor dat AMD de Core i7 in principe kan bijhouden. In spellen scoort de Phenom II goed, beter dan de QX9770 en de i7 920. Ook zijn de algemene prestaties goed. Toch zien we niet veel nut voor de 965. De overklokcapaciteit valt namelijk behoorlijk tegen. Sterker nog: de maximale overklok is in ons geval gelijk aan die van de 955... en dat maakt de keuze gemakkelijk: schaf een 955 aan en investeer het overgebleven bedrag in een goede koeler.SocketSocket AM3Aantal cores4KernDenebFabricageproces45 nmKlokfrequentie (GHz)3Front Side Bus-GeheugencontrollerDDR3-1333Level-2-cache (KB)2Level-3-cache (KB)664-bit ExtensiesjaHyperthreadingneeVirtualisatiejaTDP (Watt)140

Je bent onderweg en ziet dat je telefoon nog maar vijf procent batterij heeft. Op dat moment is een powerbank precies wat je nodig hebt. Alleen: welke? De juiste keuze begint met twee vragen: hoeveel energie heb je onderweg nodig en hoe snel moet die energie eruit kunnen?

Capaciteit: mAh is handig, maar reken in Wh

In de specificaties van powerbanks zie je bijna altijd een getal in milliampère-uur (mAh). Maar daarbij moet je je wel realiseren dat dat niet het hele verhaal is. Fabrikanten geven die mAh vaak op bij de interne batterijspanning van de cellen in de powerbank (meestal rond 3,6 tot 3,7 volt). Jouw telefoon laadt meestal via 5 volt, en bij snelladen soms op 9 of 12 volt. Die omzetting kost energie.

Zie de powerbank als een watertank met een kraan die je moet omzetten naar een andere maat aansluiting. Dat omzetten levert altijd wat verlies op. Daarom haal je in de praktijk niet 10.000 mAh uit 10.000 mAh. Reken grofweg met een bruikbare opbrengst die vaak ergens rond de 60 tot 80 procent ligt, afhankelijk van de kwaliteit van de elektronica en hoe je laadt. Met 10.000 mAh kun je een gemiddelde smartphone daarom meestal geen twee keer volledig vullen, maar eerder ongeveer anderhalf keer. Heb je een telefoon met een kleinere accu, dan kom je dichter bij de opgegeven twee keer; met een grotere accu haal je dat juist minder snel.

Wil je wat preciezer rekenen, kijk dan naar wattuur (Wh). Dat is de eenheid die echt iets zegt over hoeveel energie erin zit. Een eenvoudige omrekening helpt: Wh = (mAh × volt) / 1000. Staat er op de powerbank bijvoorbeeld 10.000 mAh bij 3,7 V, dan is dat ongeveer 37 Wh aan energie in de cellen, voordat je het omzetverlies meeneemt.

Hoeveel capaciteit heb je echt nodig?

Als je vooral een extra lading voor je telefoon zoekt op een lange dag, dan zit je met 10.000 mAh in de praktijk vaak goed. Is 'bijna vol' al al genoeg, dan kan 5.000 mAh ook, maar reken er dan niet op dat je elke moderne smartphone die helemaal leeg is weer volledig volgeladen krijgt. Ga je een weekend weg of laad je meerdere apparaten op, dan is 20.000 mAh een logische stap. Je hebt dan meer oplaadcapaciteit, maar houd er wel rekening mee dat dat ook betekent dat de powerbank groter en zwaarder is.

Voor tablets geldt hetzelfde principe, alleen is de interne accu meestal groter dan die van een telefoon. Daardoor lijkt een powerbank die voor je telefoon prima is, bij een tablet ineens snel leeg. Dat is niet vreemd: je giet simpelweg meer water in een grotere emmer. Voor laptops ligt het net even anders: daar draait het niet alleen om capaciteit, maar vooral om het vermogen (wattage). Daar komen we zo op terug.

🔋Tot zover ging het over de hoeveelheid energie (mAh/Wh). De volgende stap is de afgifte: met welk vermogen (watt) kan de powerbank die energie aan je telefoon, tablet of laptop leveren? 

Snelheid: wattage maakt het verschil

Capaciteit zegt iets over hoe vaak je kunt laden. Snelheid gaat over wattage: hoeveel vermogen de powerbank kan leveren. Dat vermogen is vooral relevant als je snel wilt bijladen, of als je een tablet of laptop wilt opladen. USB-c is daarbij de norm geworden, en USB Power Delivery (PD) is de techniek waarmee lader en toestel afspraken maken over spanning en stroom. Je powerbank en je telefoon of laptop stemmen dat onderling af, zodat laden snel kan zonder dat het onveilig wordt. Daarvoor moeten de poort en je kabel het wel ondersteunen. Let daarom ook op de aansluitingen: usb-c heb je nodig voor snelladen met Power Delivery, terwijl usb-a vooral handig is als je oudere kabels of accessoires gebruikt.

©vadish - stock.adobe.com

Eén powerbank voor telefoon én laptop: waar je op let

Een laptop opladen vraagt meer dan een telefoon. Bij een telefoon kom je vaak weg met 10 tot 20 watt. Een laptop heeft meestal 45 watt of meer nodig, en veel modellen werken prettiger met 65 watt of hoger, zeker als je tijdens het laden ook blijft werken. De beste snelcheck is simpel: kijk naar het wattage van je eigen laptoplader. Dat is je richtgetal. Zit je daar ver onder, dan kan het laden extreem traag worden, of je laptop accepteert de lader helemaal niet.

Ook de juiste kabel is belangrijk. Voor hogere vermogens is niet elke usb-C-kabel geschikt. Tot ongeveer 60 watt (meestal 20 V bij 3 A) gaat het vaak goed met een kabel die expliciet 3 A ondersteunt. Ga je boven de 60 watt, dan heb je doorgaans een usb-c-kabel nodig die 5 A aankan. Zulke kabels hebben meestal een kleine chip in de stekker, een zogeheten e-marker. Die chip vertelt aan de powerbank en je laptop dat de kabel veilig meer stroom kan verwerken. Zie het als een identiteitsbewijs: zonder e-marker schakelt het systeem vaak terug naar een lagere stand, zodat het laden langzamer gaat en de kabel niet te warm wordt. Kijk in de specificaties of op de kabel zelf of er 3 A (tot circa 60 W) of 5 A (voor hogere vermogens) staat; dat is de snelste check. 

Formaat en gewicht: energie weegt nu eenmaal wat

Meer capaciteit betekent meestal meer cellen, en dus meer gewicht. Een powerbank van 20.000 mAh zit vaak ergens in de buurt van 350 tot 500 gram. Dat voelt in een jaszak al snel log. In een rugtas valt het mee. Stel jezelf dus de vraag: wil je elke dag een kleine powerbank mee voor noodgevallen, of is dat voor jou niet genoeg en ga je dus voor een grotere powerbank? 

Veiligheid: kies niet alleen op prijs

Bij draagbare accu's wil je geen twijfel over veiligheid. Een powerbank hoort bescherming te hebben tegen oververhitting, overladen en kortsluiting, maar bij heel goedkope modellen is dat niet altijd goed geregeld. De kans dat het misgaat is klein, alleen zijn de gevolgen groot als het wél gebeurt. Kies daarom liever een merk dat laat zien hoe het met veiligheid omgaat en dat testnormen en keurmerken gewoon vermeldt. Je hoeft die standaarden niet uit je hoofd te leren, maar het helpt als een merk concreet zegt welke testen en keurmerken het gebruikt. 

Zo kies je de juiste powerbank

 De juiste powerbank kies je door stap voor stap te bepalen wat je nodig hebt: eerst de hoeveelheid energie (liefst in Wh, met mAh als praktische indicatie), daarna de laadsnelheid (wattage en PD), en pas daarna pas de vorm en het gewicht. Voor dagelijks gebruik zit je vaak goed met een compacte powerbank rond 10.000 mAh met usb-c en Power Delivery. Wil je meer capaciteit zodat je meerdere keren kunt opladen (of ook je tablet opladen), dan is 20.000 mAh logischer. Houd er dan wel rekening mee dat de powerbank zwaarder wordt. Wil je ook een laptop kunnen laden, kijk dan naar het wattage van je laptoplader en kies een powerbank die dat vermogen via usb-c PD kan leveren, inclusief een kabel die geschikt is voor dat hogere vermogen.

Uitgever Square Enix heeft de game Life is Strange: Reunion aangekondigd, een nieuw deel in de Life is Strange-franchise.

Begin deze maand gingen er al geruchten over het spel, omdat de naam al gemeld werd op de website van PEGI, de Europese organisatie die leeftijdskeuringen geeft aan spellen. Inmiddels is de game dus officieel aangekondigd en valt hieronder de eerste trailer te zien.

De allereerste Life is Strange-game draaide om hoofdpersonage Max Caulfield en haar vriendschap met Chloe Price. Vervolgen Life is Strange 2 en Life is Strange: True Colors draaiden echter om andere personages. In het in 2024 uitgekomen Life is Strange: Double Exposure keerde Max al terug, en in het aanstaande Reunion zijn beide dames weer te zien.

Terug naar Caledon University

Sterker nog: Life is Strange Reunion moet de saga rondom Max en Chloe in zijn geheel afronden. Het is dus waarschijnlijk dat dit de laatste game wordt waarin beide vriendinnen te zien zijn. Spelers doen wederom Caledon University aan, waar Max als een fotografiedocente werkt. Wanneer ze na een weekendje weg terugkeert, staat de school echter in brand, wat desastreuse gevolgen heeft voor het gebouw en de studenten.

Max kan zelf echter ternauwernood ontsnappen dankzij een speciale kracht waardoor ze de tijd kan terugspoelen - een kracht die terugkeert uit het oorspronkelijke spel. Max heeft vervolgens drie dagen de tijd om uit te zoeken hoe de brand ontstond en het tegen te houden. Tegelijkertijd arriveert ook Chloe op Caledon, die geplaagd wordt door de nachtmerries van een verleden die ze nooit heeft meegemaakt.

Spelers besturen in deze verhalende adventuregame afwisselend Max en Chloe, waarbij men gebruik kan maken van de terugspoelkrachten van Max en Chloe's praatgrage mond om meer info te achterhalen.

Vanaf 26 maart beschikbaar

Life is Strange: Reunion verschijnt op 26 maart voor PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc. De standaard versie gaat 49,99 euro kosten, maar er komen ook een Deluxe Edition (59,99 euro), Twin Pack met Life is Strange: Double Exposure (69,99 euro) en Collector's Edition (prijs in euro's nog niet bekend, 99,99 dollar) beschikbaar.