De slimme thermostaat staat momenteel volop in de belangstelling. Toch is de ene slimme thermostaat de andere niet. Leer de verschillen in mogelijkheden kennen, zodat je zelf de voor jou beste thermostaat kunt uitkiezen. We bespreken de wat grotere merken slimme thermostaten.

01 Abonnementskosten

Let er bij de aanschaf van een slimme thermostaat op of je abonnementskosten moet betalen voor het gebruik ervan. Bij de meeste slimme thermostaten is dat niet het geval, maar via een energiemaatschappij soms wel. Voor het gebruik van Eneco's Toon betaal je bijvoorbeeld 3,50 euro per maand. Voor Anna van de Nederlandse Energie Maatschappij betaal je 3,99 euro per maand. Overigens geldt dit abonnement niet als je de Anna los aanschaft via fabrikant. Eneco's Toon wordt later dit jaar ook voor niet-klanten van Eneco beschikbaar waarbij een maandelijks abonnement noodzakelijk blijft.

©PXimport

Let er goed op of de slimme thermostaat die je wilt aanschaffen een maandelijks abonnement vereist.

02 Gratis krijgen?

Sommige slimme thermostaten kun je flink goedkoper of zelfs gratis krijgen in combinatie met een (langdurig) energiecontract. Essent geeft bijvoorbeeld de Nest gratis bij een contractduur van vijf jaar, een korting bij een contractduur van drie jaar of hun eigen E-thermostaat gratis bij een contractduur van drie jaar. Eneco geeft een Toon gratis bij een contract van vier jaar. De Anna van de Nederlandse Energiemaatschappij is op de abonnementskosten van 3,99 euro per maand na zelfs gratis. Wel betaal je doorgaans installatiekosten. Je kunt de Anna ook los kopen voor 249 euro, zonder maandelijkse abonnementskosten. De Nest is los te koop voor 219 euro.

©PXimport

Je kunt via energiemaatschappijen een slimme thermostaat vaak gratis of met korting krijgen.

03 Mobiele apps

Vrijwel iedereen heeft een smartphone en een app is volgens ons dan ook onmisbaar voor wat wij een slimme thermostaat noemen. De app maakt een groot deel van de slimme functionaliteit mogelijk. Je kunt de temperatuur overal instellen en controleren. De opbouw van de apps van verschillende fabrikanten lijkt veel op elkaar. Op het hoofdscherm zie je iets dat op de fysieke thermostaat aan je muur lijkt waarmee je de temperatuur kunt bedienen. Daarnaast kun je via de app doorgaans het klokprogramma inzien en aanpassen. De appbediening heeft een belangrijk energiebesparend component: je kunt buitenshuis de verwarming lager zetten als je dat vergeten bent.

04 Aanwezigheidsdetectie

Een groot voordeel van slimme thermostaten is de belofte dat je energieverbruik omlaag gaat. Deze besparing moet komen uit het feit dat de verwarming nooit voor niets aanstaat. Deels kan dit doordat je de verwarming overal via je smartphone kunt bedienen, maar de meeste thermostaten detecteren ook of je thuis bent. Wanneer je niet thuis bent, dan gaat de thermostaat over op een energiezuinig steekprogramma. Essents E-thermostaat, Nest en Anna bevatten een aanwezigheidsssensor. De Nest en Anna gaan ook nog een stapje verder en gebruiken aanwezigheidsdetectie om het klokprogramma zelf samen te stellen en aan te passen.

©PXimport

Op de Essent E-thermostaat is de aanwezigheidssensor duidelijk zichtbaar.

05 Geo-fencing

Aanwezigheidsdetectie kan ook middels geo-fencing. Hierbij worden acties gekoppeld aan een bepaalde fysieke locatie van je smartphone. Zo kun je de verwarming automatisch lager laten zetten als je het huis verlaat en je verwarming juist aan laten gaan als je naar huis gaat. De Anna en Nefit Moduline Easy ondersteunen zelf geo-fencing. De Nest en Honeywell Evohome ondersteunen geen geo-fencing, maar dankzij IFTTT (zie tip 8) kun je toch geo-fencing gebruiken. Tevens biedt Nest ondersteuning voor Google Now, waarbij de verwarming automatisch wordt ingeschakeld als Google Now merkt dat je naar huis gaat. Voor de ThermoSmart is er een optionele app Drebl die die 2,95 euro per maand gaat kosten.

©PXimport

Dankzij geo-fencing weet de thermostaat waar je bent en kan hij daar op anticiperen.

06 Zones

Een thermostaat monitort doorgaans alleen de woonkamer en zal de verwarming alleen stoken als het in de woonkamer te koud wordt. Hierdoor kan het voorkomen dat een slaap- of studeerkamer koud is, terwijl de woonkamer wel warm is. De oplossing is een zoneregeling, waarbij in iedere ruimte een thermostaat hangt. Honeywells EvoHome kun je met een app bedienen en is geschikt voor zoneregeling. Hierdoor kun je de temperatuur per kamer bedienen en zit je dus niet in een koude werkkamer als de woonkamer met thermostaat al op temperatuur is. Je hebt voor iedere zone wel een speciale radiatorknop met ingebouwde thermostaat nodig, deze kost 80 euro per stuk.

©PXimport

Honeywells Evohome is een slimme thermostaat die dankzij speciale radiatorknoppen temperatuurregeling per ruimte mogelijk maakt.

07 Koppelen van Hue

Slimme verlichting is heel eenvoudig met Philips Hue en het is natuurlijk nog leuker als je de verlichting kunt koppelen met je thermostaat. Via Eneco's Toon kun je Hue-verlichting via het aanraakscherm compleet bedienen. Zo heb je Philips eigen lichtknopje, de Hue Tap, niet meer nodig! Ook de Nest kun je koppelen met Hue. Je kunt niet zelf je lampen bedienen via Nest, maar de verlichting wordt gebruikt voor een aanwezigheidssimulatie als je meer dan een dag niet thuis bent. Ook gaan de lampen rood knipperen als een eventuele Nest Protect brand bespeurt. Via IFTTT (zie tip 8) kun je Hue ook op andere manieren koppelen aan Nest- of Honeywell-thermostaten.

©PXimport

Je kunt met de Eneco Toon je Hue-verlichting volledig bedienen.

08 IFTTT

IFTTT (If this, then that) is een dienst die apparaten en webdiensten aan elkaar koppelt om acties te automatiseren. Dat klinkt wat vaag, maar het nut wordt al snel duidelijk als je door de recepten van de ondersteunde thermostaten bladert. Zo kun je de in te stellen temperatuur koppelen aan de zonsondergang, notificaties ontvangen van statusveranderingen en de in te stellen temperatuur koppelen aan de buitentemperatuur. Ook kun je via IFTTT geo-fencing (zie tip 5) instellen, iets dat zowel Nest als Honeywell standaard niet kan. Je kunt naast de al gemaakte recepten ook zelf aan de slag met je eigen ideeën. Naast Nest en Honeywell krijgt ook ThermoSmart ondersteuning voor IFTTT.

©PXimport

Ondersteuning voor IFTTT maakt een hoop leuke dingen mogelijk.

09 API

Een API (Application Programming Interface) maakt het mogelijk om op een relatief eenvoudige manier toegang te krijgen tot de mogelijkheden van een thermostaat. Zo kun je als ontwikkelaar apps maken waarmee de thermostaat te beheren is. Of je kunt de API gebruiken voor een koppeling met een eigen domotica-systeem. Een API is dus vooral voor ontwikkelaars of slimme knutselaars. Toch is het wellicht ook voor normale gebruikers interessant. Door de aanwezigheid van een API is de kans immers hoger dat je thermostaat in de toekomst kan samenwerken met andere apps en producten. Momenteel bieden ThermoSmart, Netatmo en Nest een Api. Eneco is voor Toon bezig met een API.

©PXimport

Via een API kunnen ontwikkelaars op een gestandaardiseerde manier met een slimme thermostaat communiceren.

10 Energieverbruik bijhouden

Energiebesparing is een belangrijk aanschafargument, maar in de praktijk is het energieverbruik van je verwarming lastig te achterhalen. Bij de Eneco Toon wordt er een kabel aangesloten op de slimme meter, of worden er sensoren op oudere meters geplakt. Het scherm van Toon laat hierdoor zien hoeveel gas en elektriciteit je verbruikt en kan dit zelfs 'live' doen. De Nefit Moduline Easy heeft een directe koppeling met de verwarmingsketel en laat precies zien hoeveel gas er voor verwarming en warm water gebruikt is. Andere slimme thermostaten gaan een stuk minder ver. Zo geven de Nest en de Netatmo enkel het aantal branduren weer.

©PXimport

Eneco's Toon maakt door een koppeling met de elektriciteits- en gasmeter je energiegebruik inzichtelijk.

11 Veiligheid

Een slimme thermostaat kan ook de veiligheid verhogen. Het meest concrete voorbeeld is de koppeling tussen de Nest Thermostat en Nests eigen rook/CO-melder Nest Connect. Slim is dat er bij een CO-waarschuwing (een reukloos gas dat bij verbranding vrijkomt) de Nest de warmtevraag zal stoppen. Zo wordt een potentiele bron van CO gestopt. Dankzij IFTTT zijn de Nest Connect-rookmelders ook te koppelen aan Honeywells Evohome en kan ook de Evohome de warmtevraag stoppen als er CO gemeten wordt. Uiteraard kan CO naast de verwarmingsketel ook uit een andere bron komen, maar slim is deze mogelijkheid wel. Eneco heeft aangekondigd dat bij Toon de koppeling met rookmelders ook mogelijk wordt.

©PXimport

De Nest Thermostat is te koppelen met de Nest Protect.

12 Smartwatch

Hoewel de smartwatch nog niet echt is doorgebroken, is het wel een logisch apparaat om je thermostaat mee te bedienen. De eerste stappen zijn voorzichtig gemaakt. De Nest kun je bedienen met een Pebble Smartwatch. Vreemd genoeg is er geen officiële koppeling met Android Wear-smartwatches, terwijl Nest wel samenwerkt met Google Now op een smartphone. Wel zijn er apps van derde partijen. De Pebble Smartwatch is ook te gebruiken in combinatie met de Honeywell Evohome-thermostaat via een app die Honeywell zelf gemaakt heeft. De Nefit Moduline Easy-thermostaat is te gebruiken in combinatie met een Android Wear-smartwatch.

©PXimport

Sommige slimme thermostaten zoals Honeywells Evohome kun je met een smartwatch bedienen.

13 Webinterface

Je zult je slimme thermostaat meestal met je smartphone bedienen, maar het is toch erg handig als er een webinterface of webportal voorhanden is. Als is het alleen maar om de temperatuur aan te passen als je op je pc of laptop aan het werk bent. Een webinterface komt echter het meest van pas als je ingrijpende zaken aan je weekprogramma wilt veranderen. Dat gaat in de praktijk met de muis nog altijd een stuk sneller dan op het aanraakscherm van je smartphone of tablet. De Nest, Netatmo, Eneco Toon, ThermoSmart en Essent E-thermostaat bieden een webinterface of webportal.

©PXimport

Kijk of de slimme thermostaat een webinterface heeft als je hem ook met je laptop of pc wilt bedienen.

14 Weerbericht

Voor veel mensen is het controleren van het weerbericht een vast onderdeel van het ochtendritueel. Natuurlijk heb je al met je smartphone, tablet laptop of zelfs teletekst al een hoop kanalen om aan deze informatie te komen. Toch is het handig als ook je thermostaat je kan voorzien van een weerbericht. De thermostaat hangt op een centrale plaats, waardoor je er waarschijnlijk regelmatig langs loopt. De Nest Thermostat laat een heel simpel weerbericht zien met de huidige buitentemperatuur en een pictogram dat aangeeft of de zon schijnt of dat het juist regent. Ook Eneco's Toon toont op het hoofdscherm een simpel weerbericht, maar kan ook een (regen)voorspelling voor meerdere dagen tonen.

©PXimport

De Nest en Eneco's Toon kun je raadplegen voor een snel weerbericht.

15 Windows Phone

Voor Windows Phone-gebruikers lijkt het erop dat slimme thermostaten aan hun voorbij gaan. De enige uitzondering is Netatmo's Thermostaat, waar een Windows Phone-app voor beschikbaar is. Toch is er genoeg mogelijk. De mobile webinterface van Nest is een prima alternatief voor een echte app. Voor Essents E-thermostaat is er de app E-thermostaat van een derde ontwikkelaar die in de praktijk prima werkt. Voor Honeywells Evohome is er sinds kort de app Evohome Remote waarmee je het systeem kunt bedienen. Eneco's Toon heeft een mobiele webinterface en daarnaast zijn er apps van derde ontwikkelaars. Ook gebruikers van ThermoSmart kunnen terecht bij de webinterface die ook geschikt is voor smartphone.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.