Volledig draadloze oordopjes gebruiken geen snoertjes en dat geeft je veel bewegingsvrijheid. Maar hoe lang houden hun kleine accu’s het uit? Hoe goed klinken ze? Zitten ze comfortabel? En blijven ze stevig zitten? We vergelijken enkele van de beste draadloze oordopjes van het moment.

Echt draadloze oordopjes zijn onderling niet verbonden door een kabeltje. Dat zorgt voor een groot draagcomfort, maar het heeft ook nadelen. Als één of beide dopjes uit je oren vallen zonder dat je het merkt, raak je ze misschien definitief kwijt. Volledig draadloze oordopjes zijn duurder dan dopjes met een snoertje, zodat je dit duur kan komen te staan. Vooral de ‘open-fit’ types die je in de oorschelp hangt, hebben nogal eens de neiging om té gemakkelijk los te komen.

De meeste fabrikanten kiezen echter voor een in-het-oor-ontwerp, met verwisselbare siliconen dopjes in verschillende maten, soms nog aangevuld met extra ‘wingtips’ voor een nog stevigere pasvorm. Dan hoor je je omgeving minder goed, maar vaak is er een open-luistermodus die je via een knop of app activeert om het omgevingsgeluid met behulp van de microfoons binnen te laten. Soms zorgen sensoren ervoor dat de muziek automatisch pauzeert wanneer je een dop uit een oor trekt.

Elk dopje heeft zijn eigen mini-accu. Die houdt het minder lang uit dan bij oordopjes met kabel, waarbij een grotere accu meestal in de kabel geïntegreerd is. Dankzij het energiezuinige bluetooth 5.0 mag je toch op een luisterduur van vier tot acht uur en een spraakduur van 2,5 tot 5 uur rekenen. Heeft je afspeelapparaat een lager en dus minder energiezuinig bluetoothniveau, dan liggen deze cijfers wel wat lager. Alle geteste oordopjes hebben een klein doosje waarin je ze veilig opbergt. Dankzij een ingebouwde accu laadt het doosje de dopjes automatisch bij. Het laaddoosje zelf laad je op via usb of soms zelfs draadloos.

Enkele dopjes zijn bestand tegen vocht en zweet en dus geschikt om mee te sporten. Hoe waterbestendig de dopjes zijn, is afhankelijk van hun ip-certificering. Vanaf ipx4 kun je er veilig mee sporten bij normaal weer. Sport je vaak bij onguur en regenachtig weer dan kun je beter kiezen voor dopjes met minstens een ipx7-codering.

We testten vijf echt draadloze oordopjes, compacte oortjes die noch met het afspeelapparaat, noch onderling verbonden zijn via een kabel. Je hebt dus wel bluetooth nodig om ze te gebruiken. De prijzen variëren tussen de 139 en 249 euro. Een aantal dopjes hebben actieve lawaaionderdrukking (anc). Eentje ondersteunt de verbeterde aptx-muziekcodec. De totaalscores variëren van 3,5 tot 4,5 sterren, dus het zijn allemaal behoorlijk goede oortjes. De beste uit de test is, zoals zo vaak, de duurste. Maar de goedkoopste presteert ook verrassend goed.

©PXimport

JBL Reflect Flow

©PXimport

Deze volledig draadloze oordopjes zijn verkrijgbaar in zwart en lichtblauw en geschikt om mee te sporten. Ze blijven zelfs bij stevige inspanningen goed zitten dankzij verwisselbare silicone dopjes en JBL’s speciale ‘Freebit’-oorclips (‘wingtips’). De JBL Reflect Flow is bestand tegen zweten en tegen onderdompeling in water (maximaal dertig minuten op één meter) volgens de ipx7-codering. Ze hebben geen actieve onderdrukking van omgevingslawaai, maar de passieve lawaaionderdrukking werkt op zich behoorlijk goed.

Door kort op de knop op de zijkant van het linkerdopje te drukken zet je het geluid zachter. Nog een keer drukken zet het volume in de laagste stand. Dat is niet hetzelfde als een stapsgewijze volumeregeling op de dopjes zelf, maar het laat wel toe om je omgeving beter te horen wanneer nodig. Tweemaal kort drukken op de rechterknop activeert de spraakassistent van je mobiel. Eenmaal drukken speelt of pauzeert muziek of gesprekken. Twee seconden indrukken schakelt de microfoon tijdelijk uit. Vijf seconden erop drukken schakelt de oortjes uit. Twee seconden drukken op de linkerknop schakelt ze weer in. Verder is er niets te regelen: JBL heeft voor deze dopjes geen bijbehorende app.

Standaard klinkt het geluid nogal iel, met een sterke benadrukking van de hoge- en middentonen en iets te zwakke bassen. Met een corrigerende eqalizer-configuratie is de audiokwaliteit toch aanvaardbaar.

JBL Reflect Flow True Wireless Sport Headphones

7Score70

Huawei FreeBuds 3

©PXimport

Qua design lijken de Huawei FreeBuds 3 als twee druppels water op de Apple AirPods 2. Deze ‘open-fit’-dopjes hangen als het ware in de oorschelp zonder dat je ze in het oorkanaal vastdraait of klemt. Verwisselbare silicone oordopjes ontbreken. De microfoons bevinden zich in staafjes die naar onderen gericht uit je oorschelpen hangen. Het laaddoosje laadt zowel op met een meegeleverde usb-kabel als draadloos met een Qi-lader.

De zijkanten van de dopjes zijn aanraakgevoelig. Dubbeltikken op het linkeroortje regelt bijvoorbeeld de actieve lawaaionderdrukking. Je activeert met een tikje de spraakassistent van je smartphone, of kiest een volgend nummer. De toetsenfuncties configureer je met de Huawei AI Life-app. Het volume regelen kan echter alleen in de app of met de smartphone, niet met de dopjes zelf. Geavanceerde functies, zoals ‘Wearing Detection’, dat het afspelen stopt en herneemt naarmate je de dopjes uittrekt of insteekt, werken momenteel alleen met Huawei-smartphones die EMUI 10 draaien. Alleen dan wordt het geluid draadloos tegelijkertijd naar beide dopjes gestuurd. Gebruik je andere smartphones dan gaat het geluid naar één dop, die het vervolgens draadloos doorsluist naar de tweede.

Het open-fit ontwerp zorgt niet bij iedereen voor een stabiele pasvorm. Bij ons viel het linkerdopje af en toe uit. Dat is jammer, want de geluidskwaliteit is goed, vooral bij de middentonen. Bassen klinken zwak, maar dit kun je gelukkig wel in de app bijregelen. Deze dopjes bieden nauwelijks passieve lawaaionderdrukking, en ook de actieve variant functioneert matig. Bij veel wind veroorzaakt de anc-functie soms een storende ruistoon.

Huawei FreeBuds 3

7Score70

Samsung SM-R170 Galaxy Buds

©PXimport

De silicone dopjes en wingtips van de Galaxy Buds zorgen voor een goede pasvorm en degelijke passieve lawaaionderdrukking. Dit op voorwaarde dat je de juiste maat monteert. De twee laadcontacten in het erg kleine en lichte laaddoosje zijn niet magnetisch: soms is het even zoeken om ze in de correcte richting weg te stoppen. Samsung-smartphones met de recentste SmartThings-app detecteren de Buds direct wanneer je ze inschakelt. Er verschijnt een pop-upvenster voor de verbinding. Maar ook op andere smartphones verloopt de bluetoothkoppeling probleemloos.

De zijkanten zijn aanraakgevoelig. Eenmaal tikken onderbreekt het afspelen, tweemaal tikken speelt het volgend nummer of beantwoordt/beëindigt een oproep, drie keer tikken speelt het vorige nummer, en tikken en vasthouden voert de functie uit die je als gebruiker zelf kiest via de Galaxy Wearable-app met Buds-plugin.

Die app bestaat overigens niet voor iOS. Je kunt deze dopjes wel aan een iPhone koppelen, maar geavanceerde functies zoals het definiëren van de aanraakknoppen zijn dan niet beschikbaar. Bij Android kun je functies toewijzen aan de knoppen, zoals oproep weigeren, spraakopdracht activeren, volume regelen of het omgevingsgeluid weergeven via de ingebouwde microfoons.

De geluidskwaliteit oordopjes is aanvaardbaar, maar hangt sterk af van de muzieksoort. Hoge en middentonen zijn goed gebalanceerd, zodat bijvoorbeeld stemmen of piano mooi helder kinken. De lage tonen daarentegen klinken zwak; zelfs met de equalizer-instelling kun je dit niet helemaal corrigeren. De Buds hebben een ipx2-rating dus zijn bestand tegen lichte blootstelling aan vocht of zweet.

Samsung Galaxy Buds

7Score70

Sennheiser Momentum True Wireless

©PXimport

Deze oordopjes zijn voorzien van de Qualcomm aptx-codec die beter klinkt dan de standaard bluetooth-codecs aac en vooral sbc. Daarnaast is ook ‘aptx low latency’ aanwezig, dat een betere stemsynchronisatie garandeert tussen gestreamde audio en video. Het afspeelapparaat moet deze overigens ook ondersteunen, anders worden automatisch de standaard codecs gebruikt. Aptx verbruikt wel wat meer energie dan aac en sbc.

De kleine accu is niet krachtig genoeg om ook nog eens actieve lawaaionderdrukking mogelijk te maken. Maar deze oordopjes onderdrukken omgevingslawaai wel vrij goed op passieve wijze, dankzij de goed sluitende silicone dopjes. Medium dopjes zijn al gemonteerd en Sennheiser levert naast de gebruikelijke kleine en grote dopjes ook extra kleine ‘xs’-dopjes mee.

Deze oortjes voldoen aan de ipx4-norm. Dat betekent dat ze redelijk goed bestand zijn tegen vocht, zweet en spatwater, maar echt waterproof zijn ze niet.

Muziek pauzeert automatisch als je één van de dopjes uitneemt en gaat verder zodra je die weer indoet. Daarnaast is er ook een open luistermodus. Die regel je met behulp van de aanraakgevoelige knoppen op de zijkant, of in de bijbehorende Sennheiser Smart Control app. De aanraaktoetsen zijn vast geprogrammeerd. Eenmaal tikken op de linkerdop pauzeert bijvoorbeeld de muziek. Het volume regel je hoger en lager door constant op de dopjes te drukken.

De geluidskwaliteit is van de betere soort en vergelijkbaar met die van de Sony-oordopjes. Zeker als je ze goed in je oren plaatst klinken ook de lage tonen goed, zelfs zonder dat je dit versterkt met de visuele equalizer in de Smart Control app.

Sennheiser Momentum True Wireless

8Score80

Sony WF-1000XM3

©PXimport

De actieve ruisonderdrukking van deze Sony-oordopjes functioneert goed. Lawaai wordt niet zo stevig onderdrukt als bij grotere draadloze koptelefoons met anc die je over het oor draagt, maar de actieve lawaaionderdrukking van deze dopjes is méér dan een gimmick.

Verantwoordelijk voor de anc is dezelfde ‘Sony QN1e HD Wireless Noise Cancelling’-processor die ook gebruikt wordt door de veel grotere Sony WH-1000XM3, maar dan in een 24bit- in plaats van een 32bit-uitvoering. De ruisonderdrukking werkt vooral binnenshuis en in voertuigen redelijk goed. Buiten, bijvoorbeeld in een stadsomgeving met veel verkeer, dringt er voldoende omgevingsgeluid binnen om je veilig te verplaatsen terwijl je toch min of meer ongestoord naar muziek luistert. Bij heel erg druk verkeer laat de anc het afweten en hoor je nog met moeite de audio, tenzij je die zeer (té) hard zet. Een discreet geluidssignaal waarschuwt je wanneer de adaptieve geluidsregeling het geluid omschakelt, maar deze waarschuwing kun je in de Sony Headphones-app uitschakelen.

De ronde zijkant van elke oordop is aanraakgevoelig. De functies regel je apart voor het linker- en het rechteroor. De linkerknop activeert standaard de gekozen spraakassistent, terwijl de rechterknop de afspeelbediening regelt. Als je de nieuwste firmware toepast, regel je voortaan ook het volume via deze knoppen. De dopjes blijven, mits correct ingebracht, perfect in je oren zitten. Ze dragen comfortabel, zelfs bij urenlang gebruik. De geluidskwaliteit is behoorlijk goed. Bij gebrek aan een beter woord willen we de geluidsweergave als ‘zeer muzikaal’ omschrijven, met een natuurlijk klinkend geluid zonder overdreven bassen.

Sony WF-1000XM3

9Score90

Conclusie

Technisch en muzikaal heeft de Sony WF-1000XM3 een voorsprong op de andere geteste oordopjes en dat levert het predicaat Best Getest op. De Sony draagt comfortabel, de actieve lawaaionderdrukking werkt echt goed en de bijbehorende app biedt geavanceerde mogelijkheden, zoals automatische aanpassing van het geluid aan je activiteit.

De oordopjes van Sennheiser zijn muzikaal heel vergelijkbaar met die van Sony en ondersteunen de verbeterde aptx-codec. Ze hebben daarnaast een ipx4-rating en zijn dus zweet- en spatwaterbestendig.

Zoek je oortjes die speciaal ontworpen zijn voor stevige sporters dan kom je terecht bij de JBL Reflect Flow. Die hebben een ipx7-rating, zodat ze uitstekend bestand zijn tegen zweet en water. Je zou er zelfs mee zou kunnen zwemmen, want ze zijn waterbestendig. Maar houd je van stevige bassen dan dien je die wel op te pompen met behulp van een equalizer, want daar blinkt de JBL niet echt in uit.

Wil je zo min mogelijk uitgeven dan bieden de Samsung Galaxy Buds veel voor een relatief lage prijs. Deze Slimme Koop klinkt en zit goed. De oordopjes hebben een ipx2-rating en zijn daarmee licht vochtbestendig.

Hoewel oude arcadekasten en klassieke spelcomputers op den duur verdwijnen, hebben de bijbehorende games het eeuwige leven. Met MAME boots je de originele hardware namelijk exact na. Daarmee wek je oude videospelletjes op je pc, laptop of Mac weer tot leven! Lijkt het spelen van nostalgische Atari-, Sega- en (S)NES-spellen je wel wat? In dit artikel leggen we uit hoe je dat doet.

Emuleren

Emuleren betekent dat speciale software de elektronica van een bestaand apparaat nabootst. In plaats van de originele printplaten en chips te gebruiken, vertaalt een emulator de instructies en signalen van die hardware naar je huidige pc of laptop. Een voordeel, want oude spelcomputers gaan op den duur namelijk kapot. Bovendien zijn reserveonderdelen schaars.

MAME is de bekendste emulator voor arcadekasten. De afkorting van deze freeware staat voor Multi Arcade Machine Emulator. Daarnaast ondersteunt dit programma tegenwoordig ook allerlei klassieke spelconsoles.

De doelstelling van de softwareontwikkelaars is om de hardware tot in detail na te bootsen en daarmee de technische kennis te behouden. Hierdoor speel je de games zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren. Prettig is dat MAME iedere maand een nieuwe update vrijgeeft. Hierdoor weet je vrijwel zeker dat deze populaire emulator op jouw systeem goed blijft werken.

©jon anders wiken

Installatie

Met het opensource-project MAME bouw je een nauwkeurige digitale replica van één of meerdere spelcomputers. Je hoeft hiervoor alleen gratis emulatiesoftware op je systeem te installeren. MAME is voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Nuttig om te weten is dat de makers nauwkeurigheid boven snelheid prefereren. Bepaalde games vormen dan ook een behoorlijke belasting voor jouw pc of laptop. Installeer het programma daarom bij voorkeur op een vlot systeem met minimaal 4 GB werkgeheugen. Volgens de ontwikkelaars werkt MAME ook op gedateerde computers van hooguit tien jaar oud, maar hierbij ervaren gebruikers wel eerder vertraging.

Ga naar www.mamedev.org en scrol een stukje omlaag. Klik onder Supported Platforms op de downloadknop van jouw besturingssysteem. Bij dit artikel werken we met de Windows-versie. Je downloadt het exe-bestand naar de computer en dubbelklikt hierop. Kies Uitvoeren en bepaal via de knop met de drie puntjes in welke map je de bestanden van het programma wilt opslaan. Bevestig met OK / Extract.

MAME verkennen

Ga naar de map waarin je in de vorige tip MAME hebt geïnstalleerd. Je ziet hierin flink wat mappen en bestanden. Dubbelklik op mame.exe. Er verschijnt een ietwat onorthodoxe gebruikersomgeving met de namen van tienduizenden systemen en games. Aan de linkerkant kun je het aanbod onder meer op jaartal of fabrikant sorteren.

Je kunt ook de zoekfunctie gebruiken. Begin in dat geval gewoon met typen. Zo krijg je een idee welke emulators er allemaal beschikbaar zijn. Typ je bijvoorbeeld Nintendo, dan komen iconische spelcomputers als Game Boy (Color) en Entertainment System tevoorschijn. Klik bovenaan op het sterretje om een emulator als favoriet te markeren. Op die manier vind je die later makkelijker terug.

Je kunt alvast de status van een geselecteerde emulator controleren. Als onderin beeld Status: Working verschijnt, kan MAME deze spelcomputer of arcadekast goed nabootsen. Is dat niet het geval, dan voegt de emulatiesoftware wellicht later ondersteuning toe via een update. Controleer verder ook of het beeld en geluid goed werken. In dat geval staat er OK achter respectievelijk Graphics en Sound.

Configuratiebestand

Ten opzichte van veel andere programma's wijkt de werking van MAME op bepaalde punten nogal af. Je dient bijvoorbeeld eerst twee zogeheten configuratiebestanden aan te maken. Doe je dat niet, dan slaat de emulatiesoftware jouw voorkeursinstellingen slechts tijdelijk op. Denk onder meer aan de gewenste beeldresolutie, geluidsinstellingen en invoerapparatuur.

Dubbelklik onderin beeld op General Settings en dubbelklik op Save Settings. De melding Settings saved verschijnt. Kies Return to Previous Menu om weer terug te keren naar het beginscherm. Je kunt hiervoor trouwens ook de Escape-toets gebruiken. Controleer voor de zekerheid of er in de MAME-map op de computer twee nieuwe configuratiebestanden staan, namelijk mame.ini en ui.ini.

Nederlandse taal

De voertaal is weliswaar standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Ga naar General Settings / Customize UI en dubbelklik op Language. Klik vervolgens twee keer op Dutch. Zodra je nu Return to Previous Menu kiest, verandert het menu direct naar het Nederlands. Bevestig met Instellingen opslaan en sluit het menu af. Houd er rekening mee dat niet alle onderdelen in MAME correct zijn vertaald.

Maplocatie ROM's

MAME heeft standaard géén spellen. Die ga je zo dadelijk namelijk zelf toevoegen. Je regelt dat door zogenoemde ROM-bestanden in het programma te laden. Zo'n ROM-bestand is kort gezegd een digitale kopie van een klassieke game. Handig, want je kunt tenslotte niet zomaar een oude spelcartridge of floppydisk op een hedendaagse computer aansluiten.

Geef in MAME aan waar je ROM's bewaart. Navigeer hiervoor achtereenvolgens naar General Settings / Mappen configureren / ROMs / Map toevoegen en selecteer de map roms binnen de MAME-opslagmap. Je bevestigt met Enter, waarna je driemaal klikt op Terug naar vorig menu. Bewaar de wijzigingen met Instellingen opslaan en sluit het menu af.

ROM's downloaden?

Hoewel emulators zoals MAME legaal zijn, ligt dat voor de benodigde ROM-bestanden van games helaas iets anders. Het is dan ook begrijpelijk dat de videospellen niet bij de emulatiesoftware zijn inbegrepen, want hierop rust auteursrecht. Bovendien zouden tienduizenden spellen te veel opslagcapaciteit opeisen.

Wie op Google speurt, vindt al gauw allerlei downloadbare ROM-bestanden van bekende gametitels. Kijk daarmee uit! Je mag officieel alleen een digitale back-up maken van een origineel videospel dat je zelf bezit. Het kopiëren van een authentieke cartridge is nogal complex. Je hebt hiervoor namelijk specifieke apparatuur en software nodig. Bovendien is het niet toegestaan om eventuele kopieerbeveiliging te omzeilen. Om de genoemde redenen is het natuurlijk verleidelijk om ROM-bestanden uit illegale bron te downloaden, maar volgens de Nederlandse wet is dat dus verboden.

Op talloze websites liggen illegale ROM-bestanden van bekende spellen voor het oprapen.

ROM's downloaden

Auteursrechtelijk beschermde ROM's mag je niet downloaden. Gelukkig beheert MAME zelf ook een behoorlijke collectie klassieke games. De originele makers hebben toestemming gegeven om deze ROM-bestanden gratis te gebruiken. Het betreft tientallen titels die tussen 1977 en 2001 zijn uitgebracht.

Ga naar www.mamedev.org/roms/ en klik op een interessante titel. Je zet een vinkje voor I understand that these ROM images are for non-commercial use only, waarna je op de downloadknop klikt. Bewaar het zip-bestand nu in de ROM-map van MAME. Pak dit zip-bestand beslist niet uit, want anders werkt de emulatie niet.

Retrogame starten

Zodra je de ROM's eenmaal in de juiste map hebt geplaatst, kun je deze games in MAME starten. Overigens circuleren er op internet ook ROM's die in de praktijk helaas niet werken. Het is dus echt een kwestie van uitproberen. Als je in de vorige tip legale kopieën vanaf de website van MAME hebt gedownload, krijg je die relatief eenvoudig aan de praat.

Klik in het linkermenu op Beschikbaar en druk vervolgens op de F1-toets. Bevestig met Enter. De emulatiesoftware controleert nu alle aanwezige ROM's. Na even wachten zie je in de lijst verse titels die je kunt spelen. Klik hierop en controleer onderaan of de status, het beeld en het geluid in orde zijn. Je opent rechtsboven eventueel het tabblad Informatie om extra details te tonen, zoals jaartal en fabrikant. Kun je een bepaalde titel niet vinden? Gebruik dan de zoekfunctie! Klik tweemaal op een titel om het videospel te starten.

Gamen maar!

Een game start met de standaardinstellingen altijd op volledige schermgrootte. Vind je dat niet prettig, dan druk je in Windows op de sneltoets Alt+Enter om de vensterweergave te openen. Pixelachtige videospelletjes kun je vaak beter in een wat kleinere weergave spelen. Je past de grootte van het dialoogvenster naar eigen wens aan.

De bediening verschilt per spel. Vaak verschijnt er eerst een korte animatie, waarna je het spel kunt starten. Het loont de moeite om eerst even de invoerinstellingen door te nemen. Druk in de spelweergave op de Tab-toets en ga naar Invoerinstellingen / Input Assignments (this system). Je ziet nu welke knoppen je kunt gebruiken. Liever een andere indeling? Geen probleem, want het is mogelijk om de bedieningsknoppen te wijzigen. Selecteer een functie en druk vervolgens op Enter. Druk nu op de toets die je voortaan wilt gebruiken.

Klaar met spelen? Klik dan rechtsboven op het kruisje om weer terug te gaan naar het beginscherm van MAME. Je kunt als alternatief ook op de Escape-toets drukken.

Let op: artikel gaat verder onder de afbeelding en de video.

🎢 Ook leuk: gratis achtbanen bouwen in je browser

Game-instellingen

Je kunt van iedere game de instellingen even doornemen. Klik met de rechtermuisknop op een titel om een contextmenu te openen. Zoals de naam al doet vermoeden, verschijnen er bij Geavanceerde opties allerlei complexe instellingen. Dat zijn er weliswaar flink wat, maar voor doorsneegebruikers zijn de meeste opties niet zo interessant.

Overigens is het wél de moeite waard om het onderdeel Automatisch opslaan/hervatten te activeren. Afhankelijk van het spel sla je daarmee de voortgang op. Kijk daarnaast ook even bij Invoerinstellingen. De Muis staat namelijk vaak uit, terwijl je veel games met dit bedieningsapparaat kunt spelen. Klik op Terug naar vorig menu.

Kijk verder ook even bij Video opties. Schakel bijvoorbeeld de Venstermodus in wanneer je liever niet wilt dat de game in een volledig scherm opent. Kies daarna Terug naar vorig menu en Save System Settings. Sluit ten slotte het menu.

Muntinworp

Veel oude arcadekasten hebben een muntgleuf. Pas wanneer iemand daar een gulden of rijksdaalder in gooide, begon het spel. Aangezien MAME de hardware van klassieke arcadespellen exact nabootst, is het veelal nodig om een virtueel muntje in het systeem te werpen. Anders kun je namelijk niet spelen. Meestal druk je hiervoor op 5 voor munt één en 6 voor munt twee. Druk meermaals op deze getallen om extra credits toe te voegen.

Bij veel virtuele arcadekasten druk je verder op 1 of 2 om respectievelijk met één of twee spelers te gamen. Daarnaast zijn F6 en F7 nuttige sneltoetsen. Daarmee bewaar of laad je namelijk zogeheten savestates. Wil je even pauzeren? Druk dan op F5. Je kunt meestal met de pijltjestoetsen bewegen. Als je een schietspel speelt, is de vuurknop natuurlijk cruciaal. Dat is veelal de Spatie-, Ctrl- of Alt-toets.

Extra credits

Speel je een arcadespel en blijf je telkens virtuele muntjes inwerpen? Bij een echte arcadekast is het via fysieke schakelaars op de printplaat vaak mogelijk om de instellingen te wijzigen. Een kastbeheerder kan zo bijvoorbeeld extra credits of levens aan een muntinworp toewijzen. MAME heeft hiervoor een aangepast menu, zodat je langer kunt doorspelen.

Druk binnen de spelomgeving op de Tab-toets en ga naar DIP-schakelaars. De beschikbare instellingen zijn afhankelijk van het gekozen arcadespel. Vaak kun je het aantal levens en/of credits opvoeren. Soms zijn er ook opties om de gametijd te verlengen, een andere taal te kiezen en de moeilijkheidsgraad te wijzigen. Tot slot kun je het geluid van de 'arcadekast' wellicht aan- of uitzetten. Klaar? Klik dan achtereenvolgens op Terug naar vorig menu en Close Menu.

Geluid

Tijdens het spelen van een spel kun je diverse geluidsopties aanpassen. Hoor je bijvoorbeeld deuntjes uit de monitorspeakers, maar gebruik je hiervoor liever aangesloten pc-speakers? Druk dan in het gamevenster op de Tab-toets. Via Audio Mixer verschijnt er een klein venster. Klik achter Device zo nodig meermaals op het pijltje totdat de juiste audiobron is geselecteerd. Daarnaast pas je optioneel ook nog het standaardvolume aan. Klik op Terug naar vorig menu.

MAME heeft ook nog diverse geavanceerde audio-opties. Open hiervoor het onderdeel Audio Effects. Via Equalizer kun je bijvoorbeeld de intensiteit van hoge en lage tonen wijzigen. Sluit het menu door twee keer op de Escape-toets te drukken.

Plug-ins

MAME ondersteunt het gebruik van plug-ins. Je voegt daarmee extra functies aan het programma toe. Ga vanuit het hoofdvenster naar General Settings en kies Plugins. Er wordt een lijst geopend van alle uitbreidingen die je kunt activeren.

Een leuke plug-in is bijvoorbeeld Hiscore support. Je bewaart daarmee je hoogste scores. Verder kun je met Input macro plugin een reeks toetsaanslagen aan een enkele knop toewijzen. Cheat finder helper library helpt je misschien met het vinden van handige trucs. Dat kan net het verschil zijn om een level of volledige game uit te spelen. Laat ten slotte met Game play timer tijdens het spelen desgewenst een tijdklok meelopen. Navigeer naar Terug naar vorig menu en kies Instellingen opslaan. Sluit het menu vervolgens af.

Ben je benieuwd hoe de plug-ins in de praktijk werken? Herstart dan eerst MAME en start een spel. Je drukt daarna op de Tab-toets, waarna je het onderdeel Plugin opties opent. Je kunt nu de aanwezige plug-ins configureren.

De mogelijk binnenkort te verschijnen iPhone 17e zou evenveel gaan kosten als de iPhone 16e, namelijk 599 dollar - omgerekend mogelijk wederom 719 euro.

Dat claimt journalist en Apple-expert Mark Gurman op Bloomberg. De iPhone e-modellen zijn betaalbaardere versies van de iPhone. Dat blijkt wel uit de prijs van de begin vorig jaar uitgekomen iPhone 16e, die op release 719 euro (en 599 dollar in de VS) kostte.

Gurman claimt dat de prijs van opvolger iPhone 17e in ieder geval in de VS gelijk blijft, oftewel nog steeds 599 dollar. Dat zou dus kunnen betekenen dat hij ook weer 719 euro in Europa gaat kosten.

Verbeteringen

De prijs blijft waarschijnlijk dan wel gelijk, maar de 17e zou toch enkele verbeteringen ten opzichte van de 16e kennen. Zo zou er een A19-chip in de iPhone 17e zitten, een chip die ook in de duurdere, reguliere iPhone-modellen voorkomt.

Verder zou de 17e ook Apple's 5G-chip bevatten, net zoals de duurdere iPhones. Tot slot zou ook MagSafe ondersteund worden voor Apple’s magnetische accessoires. Dit was bij de iPhone 16e niet het geval.

Volgens Gurman wordt de iPhone 17e op 19 februari onthuld en ergens binnenkort uitgebracht. De 16e kwam op 28 februari 2025 uit, dus het is waarschijnlijk dat de opvolger ook ergens later deze maand of begin volgende maand uitkomt. De reguliere iPhone-modellen worden altijd pas in september aangekondigd en uitgebracht.

Overigens claimt Gurman ook dat Apple binnenkort nieuwe iPads uitbrengt - een iPad Air met een M4-chip en een instapmodel met een A18-chip - en nieuwe Macbook Airs en Pro's. Die zouden mogelijk ergens in maart uitkomen.