Vooral in de zomer komen portable bluetooth-speakers uitstekend tot hun recht. In de tuin, op de camping, bij een barbecue (of gewoon in je huiskamer natuurlijk): waar je ook bent, kan een muzikaal feestje worden ingezet. Draagbare bluetooth-speakers zijn er in veel soorten. En vooral veel maten. In dit artikel helpen we je het juiste model te kiezen.

Inmiddels is er haast geen feestje meer denkbaar zonder de aanwezigheid van een bluetooth-speakertje. Vooral de JBL Pulse is wat dat betreft een echte feestganger, die bijna synoniem is gaan staan voor draagbare speakers. Maar natuurlijk is JBL niet het enige merk dat draagbare speakers in de markt zet en de compacte Pulse is niet het enige formaatje dat beschikbaar is.

Om je te helpen de beste bluetooth-speaker te kiezen, vertellen we je niet alleen alle belangrijke info: we hebben in samenwerking met Review.nl ook elf bluetooth-speakers laten testen. Iedere speaker is door vijf testers (gewone consumenten zoals jij en ik) twee weken lang uitvoerig getest. Bij iedere tester is goed gekeken naar wat hij of zij verwacht van en zoekt in een speaker. Aan de hand daarvan zijn de testers gematcht met een specifiek model.

Dit zijn de geteste speakers:

Caliber StatementJBL Boombox 3JBL Charge 5JBL Charge 5 wifiJBL Flip 6JBL Partybox Encore

Marshall Emberton IIPhilips TAS7807Sonos RoamSalora PartySpeaker L1Teufel Boomster GO

Verschillende soorten en maten

Voordat we dus kunnen kijken welke portable bluetooth-speaker geschikt is voor jou, zoomen we eerst even uit naar de onderlinge verschillen. En moeten we even kijken naar wat jij belangrijk vindt in een bluetooth-speaker:

• Waterbestendigheid
• Geluidskwaliteit
• Formaat

• Gewicht
• Accuduur
• Prijs

Ook zijn er andere zaken die wellicht niet doorslaggevend zijn in je keuze, maar wel handig zijn om in het oog te houden. Denk hierbij aan multi-device (waarmee meerdere apparaten kunnen verbinden met de speaker), de bijbehorende app, spraakbesturing en wifi-ondersteuning.

Onderscheid op maat

Vervolgens kun je de speakers op formaat van elkaar onderscheiden. Party speakers kunnen wel tot bijna een meter hoog zijn en zo’n twintig kilo wegen. Ze zijn alleen korte afstanden te tillen en je moet ze vervoeren met de auto. Soms hebben ze zelfs wieltjes. Kijken we naar de andere formaten, dan kun je die - min of meer - onderscheiden in de manier waarop je ze kunt meenemen: formaat voor kleine handtassen, of voor rugzakken, of de boombox-achtige speakers die je aan hun eigen hengsel kunt dragen.

Over het algemeen kun je stellen dat het formaat bepaalt hoe krachtig het geluid is en hoe ver het geluid reikt. Bovendien hebben de grootste formaten ook wel eens ruimtelijk geluid aan boord: door de speakers alle kanten op te richten, kun je op alle plekken rondom de speaker met de voetjes van de vloer. Dagenlang. Iets wat met kleine speakertjes die je bij wijze van spreken in een handtas kunt vervoeren niet lukt. Die bluetooth-speakers kun je ook meer zien als een stapje omhoog ten opzichte van je smartphone-speakertje.

Waar let je op?

Hoe dan ook, iedere bluetooth-speaker nodigt enorm uit om lekker buiten in de tuin of in het park bijvoorbeeld een muziekje op te zetten. Let hierbij ten eerste op de anderen om je heen. Wees sociaal en breng niet meer omgevingsoverlast dan plezier met het geluidsvolume. Ten tweede: let op de waterdichtheid van de speaker. Wanneer je je meeneembare speaker gebruikt, wil je niet dat een regenbui of omgevallen pilsje je speaker fataal wordt.

Ook binnenshuis is je speaker van grote waarde, omdat je overal geluid hebt. Tegen een multiroom geluidssysteem is de speaker echter niet opgewassen. Dat heeft met name te maken met de beperkingen van bluetooth, zoals bereik en beperkte overdrachtssnelheid (waardoor geluidskwaliteit over het algemeen minder is dan bij bedrade speakers en wifi-speakers). Multiroom-speakers zijn ook makkelijker te koppelen. Maar je draagbare speaker bewijst bijvoorbeeld wel weer zijn waarde als je lekker in bad naar muziek wilt luisteren of als je (niet binnenshuis, maar toch) op kantoor een spontane vrijmibo wilt houden.

Gebruikerstest: bluetooth-speakers in praktijk

Het aanbod van portable speakers is enorm. De producten zijn hip en populair, waardoor vele merken speakers in verschillende vormen aanbieden. Usual suspects zijn merken die hun strepen hebben verdiend op audiogebied. Denk aan Sony, Bose, Teufel en JBL. Maar wist je dat Sonos ook steeds meer portable speakers aanbiedt? Ook veel merken die je niet zo snel met audio associeert bieden bluetooth-speakers aan: Chinese merken zoals Huawei en Anker bijvoorbeeld, maar ook merken als Philips en Denver.

In samenwerking met een groot testpanel van Review.nl hebben we elf bluetooth-speakers getest, om ervaringen te verzamelen die kunnen helpen met jouw eventuele keuze voor een bluetooth-speaker. Iedere speaker is een paar weken lang door vijf testpanelleden uitvoerig getest. Iedere tester heeft een uitgebreid logboek gedeeld en de speaker een cijfer gegeven. Op basis daarvan zijn wij tot een conclusie gekomen.

Caliber Statement

De Caliber Statement valt onder de grote modellen van de bluetooth-speakers. De speaker weegt meer dan vier kilo en heeft een formaat van 18 bij 45 bij 24 centimeter, wat hem beperkt in zijn draagbaarheid, ondanks het handvat aan de bovenzijde. De speaker heeft een accuduur van zo’n twaalf uur en is spatwaterdicht (IPX 5).

JBL Boombox 3

 De JBL Boombox 3 lijkt fysiek op bovenstaande Caliber Statement. De Boombox 3 is echter een slagje groter (48 bij 20 bij 26 centimeter) en met 6,7 kilo flink zwaarder. De speaker heeft gelukkig wel een handvat om ‘m mee te nemen en kan zorgeloos buiten gezet worden bij wisselvallig weer dankzij z’n IP67-waterbestendigheidsrating. De accu biedt een uithoudingsvermogen van ongeveer 24 uur. Deze geteste uitvoering beschikt over wifi; er is echter ook een variant beschikbaar met alleen bluetooth.

JBL Charge 5

De bekendste draagbare bluetooth-speaker moet wel de JBL Charge 5 zijn. Het is dan ook een veelvoorkomende gast op tuinfeestjes. Het ovaalvormige speakertje met de meeverende basspeaker heeft alles te bieden wat je van draagbare bluetooth-speakers nodig hebt. De Charge 5 is makkelijk mee te nemen, heeft meer uithoudingsvermogen dan de meeste feestgangers en heeft een krachtig geluid. Om dat op te voeren, kunnen er zelfs meerdere JBL-speakers aan elkaar gekoppeld worden. Ook is de speaker waterbestendig (IP67) en kun je ‘m als powerbank voor je telefoon gebruiken. Het formaat van 22 bij 10 bij 9 centimeter zorgt ervoor dat hij in een schoudertas past. Ook het gewicht van ongeveer een kilo gaat je niet tegenhouden de speaker mee te nemen.

JBL Charge 5 Wi-Fi

De JBL Charge 5 met wifi is precies wat je ervan verwacht: dezelfde Charge 5, maar dan met een wifi-chipje ingebakken. Zo kun je bijvoorbeeld hoogwaardigere muziek blijven luisteren zonder onderbrekingen, zoals wanneer het afspeelapparaat uitgeschakeld wordt of buiten bereik komt. Het formaat (22 bij 10 bij 9 centimeter) en gewicht (1 kilo) zijn hetzelfde gebleven. Evenals de powerbank-functie, koppelfunctie, accuduur van ongeveer twintig uur en IP67-waterbestendigheid.

JBL Flip 6

Iets kleiner, iets minder krachtig, iets minder uithoudingsvermogen, maar wel iets goedkoper dan de Charge 5 is deze JBL Flip 6. Overigens zonder functies te verliezen als IP67 waterbestendigheid en de JBL-functie om meerdere speakers aan elkaar te koppelen. De JBL Flip 6 heeft een accuduur van ongeveer twaalf uur, weegt 550 gram en heeft een formaat van 7 bij 3 bij 3 centimeter. Kortom: handtasformaat!

JBL Partybox Encore

Met de JBL PartyBox Encore heb je een partyspeaker die niet in een tas mee kan, maar ook geen rugklachten veroorzaak en wieltjes vereist. De speaker heeft een handgreep, maar houd er rekening mee dat de speaker zo’n 6,5 kilo weegt. Ook moet je de PartyBox op een veilige plek neerzetten of niet vergeten na het feest weer binnen te zetten: de speaker is niet waterbestendig - maar heeft wel een IPX 4 spatwaterbestendigheid. Feestelijke functies zijn de aanwezigheid van een microfoon, lichteffecten en mogelijkheid JBL-speakers te koppelen. De speaker heeft tenslotte een formaat van 28 bij 33 bij 29 centimeter en kan met een volle accu zo’n tien uur afspelen.

Marshall Emberton II

Hoewel je het merk Marshall doorgaans op festivalpodia ziet op gigantische speakersets, wordt de merknaam ook op kleine speakers geplakt, zoals deze Emberton II. De speaker is 16 bij 7 bij 8 centimeter groot en biedt daarin ruimte voor twee drivers. De Marshall Emberton weegt 700 gram en is waterbestendig (IP67). Volgens Marshall gaat een opgeladen accu maar liefst dertig uur mee.

Philips TAS7807

De Philips-speaker zit behoorlijk volgepakt, want de speaker is compact genoeg voor een tas (10 bij 28 bij 10 centimeter), maar weegt redelijk zwaar: bijna twee kilo. De 5.000 mAh-accu kan voor 24 uur luisterplezier zorgen tot hij weer opgeladen moet worden. Ook is de speaker voorzien van een IP67-waterdichtheidsrating.

Salora PartySpeaker L1

Het grote formaat van een heuse partyspeaker. Inclusief feestverlichting en (draai)knoppenset aan de bovenzijde die doet denken aan de gettoblaster van weleer. Voor een prijs rond de honderd euro. Dat is goedkoper dan de miniformaatjes van JBL die ook aan bod komen in dit artikel. De partybox is 62 bij 27 bij 25 centimeter groot en weegt meer dan 7,5 kilo. Een bedrade microfoon wordt meegeleverd. Waterbestendig is de Salora PartySpeaker L1 niet.

Sonos Roam

Waar je de eerder geteste JBL Charge 5 Wifi als bluetooth-speaker met wifi kunt zien, is de Sonos Roam beter te beschrijven als een wifi-speaker met bluetooth. Zie de Sonos Roam dan ook als een perfect speakertje voor wanneer je ook de muziek wilt verplaatsen naar de tuin, het park of de badkamer. De Sonos Roam heeft een accuduur van zo’n tien uur, weegt 430 gram, is spatwaterdicht (IP67) en kan dankzij z’n formaat van 17 bij 6 bij 6 makkelijk meegenomen worden.

Teufel Boomster Go

 De Teufel Boomster Go is de kleinste speaker uit de test: 11 bij 5 bij 10 centimeter, met een gewicht van 350 gram. Dat is zo klein en licht zelfs dat ‘ie met een touwtje komt om de speaker vast te houden of op te hangen. Je kunt bij het Duitse audiomerk ook terecht voor een stereo-setje van twee van deze bluetooth-speakers. De speaker heeft een IPX 7-bestendigheid tegen water en stof. De accu van de speaker kan zo’n tien uur door voordat deze opgeladen dient te worden. Dat opladen is wel een dingetje: daar wordt de micro-usb-stekker voor gebruikt. Een oplader die zo ouderwets is dat ‘ie binnenkort niet meer op nieuwe elektronica mag van de EU.

Conclusie: welke bluetooth-speaker kopen?

Met de elf bluetooth-speakers die we in samenwerking met het Review.nl testpanel getest hebben, maak je een keuze die in ieder geval de testers goed is bevallen. Er is geen enkele onvoldoende toegekend door een van de deelnemers. Uiteraard is het aanbod van bluetooth-speakers veel groter dan wat het testpanel wordt aangeboden. Zo zijn er nog meer high-end merken verkrijgbaar, maar kun je ook bij de Action terecht voor een bluetooth-speakertje. Met de informatie uit dit artikel weet jij in ieder geval waar je op moet letten. 

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆