Licht speelt een cruciale rol in ons dagelijks ritme, waardoor we 's ochtends fris wakker worden en 's avonds slaperig zijn. Onvoldoende, overmatig of verkeerd licht verstoort je slaap-waakritme. Maar hoe werkt dat precies? En wat kun je eraan doen? Dat ontdek je hier!

Te weinig licht in de ochtend

We hebben allemaal een biologische klok die wordt gestuurd door de hoeveelheid en het type licht dat onze ogen ontvangen. Het ochtendlicht van de zon bevat bijvoorbeeld blauw licht dat ons lichaam aanzet om serotonine te produceren. Hierdoor worden we alert en daalt het niveau van melatonine – het slaaphormoon. Onze lichaamstemperatuur gaat hierdoor omlaag: het signaal voor ons lichaam om wakker te worden en in actie te komen. Zolang onze ogen licht zien, blijft ons lichaam serotonine aanmaken.

In vroegere tijden stonden mensen op zodra de zon opkwam, wat in de zomer betekende dat ze al tussen vijf uur en half zes 's ochtends actief waren. Maar tegenwoordig draaien we ons dan graag nog een paar keer om. De gordijnen voor de ramen voorkomen dat ons lichaam de vroege zonnestralen opmerkt, daardoor lijkt het nog steeds nacht. Fijn en lastig tegelijk, want je mist wel het natuurlijke licht om rustig en tijdig wakker te worden. Dit verklaart ook waarom het zo lastig is om een goed dagelijks ritme te behouden als je pas rond het middaguur ontwaakt.

©David Prado

Wake-up light

Slaap je graag in een donkere kamer met verduisterende gordijnen? Dan kan een wekker die je wakker maakt met licht heel nuttig zijn. Een zogeheten 'wake-up light' bootst de zonsopgang na met licht dat geleidelijk intenser wordt, waardoor je op een natuurlijke en rustige manier wakker wordt. Zo’n wake-up light bevat helder licht met een koude kleurtemperatuur, wat de aanmaak van serotonine bevordert. Woon of werk je in een omgeving met weinig natuurlijk licht? En word je hierdoor tegen de middag steeds minder actief en alert? Zorg dan ook overdag voor verlichting met koud licht. Dit kan helpen om je energieniveau gedurende de dag op peil te houden.

Ook interessant: Waarom goed slapen zo belangrijk is.

Te veel licht in de avond

Je biologische klok werkt het beste als je lichaam een goed contrast tussen licht en donker ervaart tijdens een etmaal. Probeer dus de natuur te volgen en overdag zo veel mogelijk in het licht te zijn en dit ‘s avonds af te bouwen. Best lastig natuurlijk, want juist overdag zitten we misschien binnen op kantoor, en ‘s avonds ontspannen we voor de televisie of met de smartphone. Helaas verstoort dit ons slaapritme, want het blauwe licht van al die schermen houdt ons alert en zorgt ervoor dat er nauwelijks melatonine wordt aangemaakt.

©Kittirat

Uit onderzoek van het RIVM (Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) bleek ook dat volwassenen die dagelijks een scherm gebruikten in het uur voor het slapengaan, meer slaapklachten hebben. Zoals later in slaap vallen, korter slapen en 's nachts wakker worden. Ook meldden de participanten meer symptomen van slaaptekort overdag, zoals moeite hebben om wakker te blijven.

In onze Slaapwijzer vind je artikelen die je helpen om lekker te slapen en uitgerust wakker te worden. Welterusten!

Door een oranje bril

Uit hetzelfde onderzoek van het RIVM bleek ook dat de slaapklachten verminderden toen dezelfde volwassenen een week lang geen scherm gebruikten of tijdens het schermgebruik een oranje bril droegen die het blauwe licht blokkeert. Volgens promovendus Wisse van der Meijden van het Nederlands Herseninstituut zou rood licht weleens de oplossing kunnen zijn voor slechte slapers. Zijn proefpersonen moesten bij rood licht meer moeite doen om wakker te blijven en konden zich minder goed concentreren dan bij blauw licht. Misschien zit je er niet op te wachten om ‘s avonds met rood licht de dag af te sluiten, maar toch kan het slim zijn om in ieder geval warmer licht te gebruiken.

Met slimme verlichting van bijvoorbeeld Philips Hue en Hombli kun je overdag de lampen op standje helderblauw zetten en ‘s avonds juist warm en gedimd. Let bij de aanschaf van deze slimme lampen goed op een aantal kenmerken die invloed hebben op de lichtkwaliteit:
💡 De kwaliteit wordt vaak weergegeven aan de hand van de kleurweergave-index (CRI - Color Rendering Index). De CRI geeft aan in hoeverre de kleurweergave van de lichtbron overeenkomt met natuurlijk zonlicht. Hiervoor bevelen we ledlampen met een CRI-waarde van 80 of hoger aan.
💡 Ook de kleurtemperatuur, gemeten in Kelvin (K), speelt een rol. Lampen met lagere Kelvin-waarden, bijvoorbeeld 2700K, produceren warm licht. Lampen met hogere Kelvin-waarden, zoals 5000K, produceren koeler wit licht dat meer lijkt op daglicht.
💡 In een ledlamp met afzonderlijke lichtbronnen voor koud en warm licht, heb je meer flexibiliteit bij het aanpassen van de lichtkleur naar jouw voorkeur en het creëren van de gewenste sfeer.

Bij de meeste slimme lampen kun je ook een natuurlijk dagritme activeren, waardoor de kleur van de lampen automatisch verandert afhankelijk van het moment van de dag.

The Duskbloods, de nieuwe game van Elden Ring- en Dark Souls-ontwikkelaar FromSoftware, zal echt alleen op Nintendo Switch 2 uitkomen.

Dat heeft de ontwikkelaar benadrukt bij het bekendmaken van zijn kwartaalcijfers (via VGC). Daarbij werd ook nog eens benadrukt dat The Duskbloods nog altijd gepland staat om ergens dit jaar uit te komen, net zoals de Switch 2-versie van Elden Ring.

Over de exclusieve Switch 2-release van The Duskbloods: "Het wordt verkocht via een samenwerking met Nintendo, met verkoopverantwoordelijkheden verdeeld per regio. De game komt alleen voor Nintendo Switch 2 beschikbaar." Daarmee is dus duidelijk gemaakt dat Nintendo een nauwe samenwerking met FromSoftware is aangegaan voor de game en dat het spel niet zomaar op andere platforms uit zal komen.

Over The Duskbloods

The Duskbloods werd begin vorig jaar aangekondigd in een speciale Nintendo Direct waarin de eerste Switch 2-games werden getoond, maar sindsdien zijn er geen nieuwe beelden van het spel uitgebracht. Zoals gezegd is de game ontwikkeld door FromSoftware, het Japanse bedrijf dat naam voor zichzelf heeft gemaakt met enorm uitdagende spellen, waaronder de Dark Souls-serie en Bloodborne. Met de openwereldgame Elden Ring scoorde de ontwikkelaar enkele jaren geleden nog een megahit.

The Duskbloods wordt een PvPvE-game, waarbij spelers het dus tegen elkaar en tegen computergestuurde vijanden opnemen. Maximaal acht spelers doen aan potjes mee. Na het kiezen van een personage in een hub-gebied wordt men naar een gebied getransporteerd waar er met andere spelers en vijanden gevochten wordt, al kan men soms ook samenwerken om vijanden te verslaan.

Spelers besturen een 'Bloodsworn', wezens die dankzij een speciaal bloed dat in hun lichaam zit meer krachten tot hun beschikking hebben dan reguliere mensen. Ondertussen is het einde van de mensheid nabij, en bestaat de wereld uit verschillende tijdperken, wat voor een mengelmoes van stijlen zorgt.

Resolutie is marketing, refreshrate is beleving. Waar 4K zorgt voor een mooi plaatje, zorgt een hoge verversing (Hz) ervoor dat je daadwerkelijk wint. Hieronder lees je waarom snelheid in feite de échte koning is in gaming.

Veel gamers staren zich blind op 4K-resolutie. Ze kopen een duur scherm, zetten de settings op Ultra en vragen zich vervolgens af waarom hun spel stroperig aanvoelt. De misvatting is dat 'mooier' gelijkstaat aan 'beter'. In werkelijkheid is de vloeibaarheid van het beeld – de refreshrate, oftewel verversingssnelheid – veel bepalender voor hoe direct en responsief een game aanvoelt. Aan het eind van dit artikel weet je precies of jij moet kiezen voor pixels of snelheid.

Hoe je ogen bedrogen worden door Hertz

Stel je voor dat je snel met je muis over je bureaublad beweegt. Op een standaard 60Hz-scherm zie je de cursor in schokjes over het beeld springen; je hersenen vullen de gaten in. Op een 144Hz- of 240Hz-gaming-monitor verdwijnen die gaten.

Het technische verschil zit hem in de verversingssnelheid: het aantal keren per seconde dat het beeld wordt vernieuwd. Bij 60 Hz krijg je elke 16,6 milliseconden een nieuw beeld. Bij 144 Hz is dat elke 6,9 milliseconden. Dat klinkt als een klein verschil, maar je voelt het direct. Het gestotter dat je onbewust gewend bent verdwijnt. Bewegingen voelen boterzacht aan, alsof de cursor (of je crosshair) aan je hand vastgeplakt zit in plaats van er achteraan zwemt. Dit effect wordt motion clarity genoemd: objecten blijven scherp, zelfs als ze snel door het beeld bewegen.

©Framestock

De winst in shooters en snelle actie

Wanneer werkt dit in je voordeel? Vooral in competitieve shooters zoals Call of Duty, Counter-Strike of Valorant. In dit soort games telt elke milliseconde. Een hogere refreshrate vermindert de input lag, oftewel de tijd tussen jouw klik en de actie op het scherm.

Stel, je draait je personage snel om. Bij een lage refreshrate wordt de vijand een fractie later getoond en zie je veel bewegingsonscherpte (motion blur). Met een hoge refreshrate zie je de vijand eerder en scherper, waardoor je sneller kunt reageren. Je hebt letterlijk actuelere informatie dan je tegenstander. Om dat te bereiken heb je wel een krachtige videokaart nodig die genoeg beelden per seconde (FPS) kan genereren om je snelle scherm bij te houden.

Wanneer resolutie het toch wint van snelheid

Is snelheid altijd heilig? Nee. Als je vooral tragere, meer verhalende games speelt (zoals Cyberpunk 2077 in de 'sightseeing' modus), Microsoft Flight Simulator of grafische RPG's, dan voegt 240 Hz weinig toe. In deze titels kijk je vaak naar stilstaande of langzaam bewegende omgevingen.

In dat geval wil je juist de texturen van de bomen, de reflecties in het water en de details in gezichten zien. Een 4K-monitor op 60 of 120 Hz is dan een logischer keuze dan een onscherp 1080p-scherm op 360 Hz. De visuele pracht weegt hier zwaarder dan de milliseconden reactietijd. Ook voor console-gamers die op de bank zitten, is een goede televisie met 4K en HDR vaak indrukwekkender dan puur de hoogste framerates.

Situaties waarin een hoge refreshrate zinloos is

Er zijn momenten dat investeren in een snel scherm weggegooid geld is. Dat gebeurt bijvoorbeeld als je hardware de snelheid niet kan leveren; als je videokaart maar 50 frames per seconde kan leveren, heeft een 144Hz-scherm geen nut omdat het scherm wacht op de computer. Daarnaast beperken oude kabels je bandbreedte, waardoor je monitor soms terugvalt naar 60 Hz zonder dat je het doorhebt. Ook op oudere consoles zoals de Nintendo Switch of de standaard PS4 heb je niets aan snelle schermen, omdat deze hardware fysiek gelimiteerd is op 60 Hz of lager.

Bepaal wat jouw setup aankan

Kijk dus kritisch naar je huidige situatie voordat je naar de winkel rent. Heb je een high-end pc die makkelijk 120+ FPS haalt in jouw favoriete games? Dan is een upgrade naar een 144- of 165Hz-monitor de grootste sprong in spelplezier die je kunt maken. Speel je op een PlayStation 5 of Xbox Series X? Zoek dan specifiek naar een scherm met HDMI 2.1-ondersteuning om 120 Hz op 4K mogelijk te maken. Zit je ver van je scherm af en speel je relaxed? Investeer dan liever in resolutie en kleurdiepte.

©Proxima Studio

Kortom: snelheid is de sleutel tot succes!

Verversingssnelheid is belangrijker dan resolutie voor iedereen die actie- of competitieve games speelt. Het zorgt voor een vloeiender beeld, minder input lag en betere motion clarity, wat je direct een voordeel geeft in het spel. Resolutie is vooral luxe voor het oog, maar refreshrate is pure prestatie voor de speler.