Nederland is een uitgesproken gasland. Toen in 1959 de gasbel in Slochteren werd ontdekt, werd in sneltempo het gasnet aangelegd. Het gemiddelde gasverbruik per inwoner is daardoor meer dan het dubbele van onze buurlanden. Terwijl 95% van de Nederlanders op het gasnet is aangesloten, realiseren we ons vandaag dat we van het gas af moeten. Dit vraagt om een behoorlijke omslag. Omdat de meeste woningen niet op een centraal warmtenet kunnen worden aangesloten en nog niet klaar zijn voor een all-electric warmtepomp, zullen veel woningeigenaren overstappen op een hybride warmtepomp.

In samenwerking met Nefit Bosch.

Een hybride is een tandemoplossing

Bij een all-electric warmtepomp kan de cv-ketel de deur uit en is er zelfs geen aansluiting op het gasnet meer nodig. Dat niet iedereen de overstap naar dit type warmtepomp kan maken, heeft niet alleen met het financiële plaatje te maken. Een warmtepomp verwarmt je woning met met een lagere watertemperatuur, zo'n 30 a 40 graden Celsius. Een groot aantal woningen is hiervoor (nog) niet geschikt. Ze zijn bijvoorbeeld nog onvoldoende geïsoleerd of hebben nog geen vloerverwarming. De meeste ‘gewone’ radiatoren hebben een temperatuur van 70 tot 80 graden nodig om een woning te verwarmen. Een all-electric warmtepomp kan deze hogere temperatuur niet leveren.

Daarnaast zijn er ook woningen waarbij er recentelijk is geïnvesteerd in een nieuwe hoogrenderende gasketel. Voor deze situaties is de hybride warmtepomp een betere oplossing, want dit toestel werkt samen met de bestaande cv-ketel. Een hybride installatie bestaat uit twee verwarmingstoestellen die samen de hybride opstelling vormen. De binnen-unit van de hybride hangt meestal ook gewoon naast de cv-ketel. Alle Nefit Bosch cv-ketels zijn combineerbaar met een hybride warmtepomp. Dit geldt ook voor de oudere modellen.

75% minder gasverbruik

De warmtepomp in een hybride-opstelling werkt op elektriciteit. Hij haalt de energie om het binnen comfortabel warm te maken uit een duurzame bron zoals de buitenlucht. Net als andere warmtepompen genereert dit toestel op een slimme manier warmte door enkele natuurkundige processen toe te passen. De aangezogen buitenlucht laat het koudemiddel in de warmtepomp verdampen. Met een compressor wordt de druk verhoogd, waardoor energie vrijkomt. De ontstane warmte wordt via de binnenunit afgegeven aan de cv-installatie. Het resultaat is dat een warmtepomp voor elke kW die hij verbruikt, maar liefst 4 kW aan warmte produceert.

In de hybride-opstelling zal een warmtepomp op jaarbasis gemiddeld zo'n driekwart van de benodigde warmte leveren. De cv-ketel neemt het pas over als de warmtepomp het niet meer redt: wanneer het buiten echt flink gaat vriezen. Daarnaast zorgt de cv-ketel voor het warme water. Het resultaat van de duo-opstelling is dat je zeker weet dat het binnen altijd lekker warm is en dat je tegelijk op jaarbasis véél minder gas verbruikt. Zelfs minder goed geïsoleerde huizen kunnen zo worden verwarmd. In de praktijk betekent dit dat je doorgaans 70 tot 80% minder gas verbruikt.

Omschakelpunt

De hybride installatie heeft een slimme regeling die inschat welke warmtebron op dat moment het hoogste rendement geeft. Het systeem kan meestal automatisch de meest voordelige balans kiezen op basis van de ingevoerde energietarieven. Als de buitentemperatuur beneden een bepaalde waarde komt, kan de warmtepomp niet langer voldoende vermogen leveren om zelfstandig de woning warm te houden. Dan schakelt het systeem automatisch over op de cv-ketel. Vaak ligt dit omschakelpunt rond de 4 graden boven het vriespunt. De luchtwarmtepompen van Nefit Bosch halen tot -4 á -5°C nog steeds voldoende energie uit de buitenlucht om je woning te verwarmen.

©Nefit Bosch

En warm water?

Een hybride warmtepomp produceert geen warm kraanwater, maar laat dit altijd over aan de cv-ketel. Het gaat hier om het water voor de douche, het bad en (keuken)kranen in het huis. In tegenstelling tot bij een all-electric warmtepomp, heb je bij een hybride geen extra warmwaterboiler nodig. Zo bespaar je ruimte en kosten.

Soorten hybride

De meest voorkomende hybride warmtepompen zijn lucht-waterwarmtepompen (luchtwarmtepompen) en ventilatiewarmtepompen. Zo’n ventilatiewarmtepomp gebruikt de restwarmte uit de ventilatielucht. Deze warmtepomp kun je alleen gebruiken als je woning een mechanisch ventilatiesysteem heeft.

Op vlak van uitvoering heeft Nefit Bosch twee soorten hybride warmtepompen: de split- en de monoblockwarmtepompen. Een split warmtepomp bestaat uit een buiten- en een binnenunit, waartussen de warmtepompcomponenten verdeeld zijn. De buitenunit is compact en kan zowel op een plat dak als aan een gevel gemonteerd worden. Om de warmte van de buitenunit naar de binnenunit te brengen, is een koudemiddel nodig. De split luchtwarmtepomp is vaak goedkoper dan de monoblockwarmtepomp. Bij deze laatste zit de eigenlijke warmtepomp geheel in de buitenunit en bevat de binnenunit enkel het besturingssysteem. Een monoblock is stiller, heeft een hoger rendement en de buitenunit is vaak groter, dan een split buitenunit. Bovendien heeft de installateur voor monoblock warmtepompen geen speciale certificeringen nodig omdat er geen koudemiddel door de leidingen gaat.

©Nefit Bosch

Op de groei én duurzaam

Een hybride installatie is een prima oplossing wanneer het isolatieniveau van de woning nog niet optimaal is. Als je over enkele jaren de isolatieschil van de woning verder verbetert, zal de warmtepomp steeds vaker zelfstandig de woning kunnen verwarmen, en een hoger rendement behalen. Bovendien heb je bij een hybride installatie geen extra warmwaterboiler nodig en pin je je als gebruiker niet vast op één energiebron.

De hybride warmtepomp is een oplossing die aansluit bij de meeste woningen die ouder zijn dan 10 jaar. Vandaag hangen er zo’n 7 miljoen cv-ketels in Nederland die in de meeste gevallen perfect kunnen samenwerken met een hybride warmtepomp. Dit zou direct een gasbesparing van 70% opleveren en een gigantische reductie aan CO2-uitstoot.

Het langverwachte The Elder Scrolls 6 draait op de Creation Engine 3, zo heeft Bethesda bevestigd.

Dat liet Bethesda's topman Todd Howard weten in een interview met de Kinda Funny Gamescast. Daarin vertelde hij iets meer over wat spelers van The Elder Scrolls 6 kunnen verwachten, waaronder de engine waarop de game draait.

Het enkele jaren geleden uitgekomen Starfield draaide op de Creation Engine 2, een game-engine die door Bethesda zelf is gemaakt. Nu is dus duidelijk dat Bethesda de Creation Engine 3 heeft gemaakt. "Daar gaan The Elder Scrolls 6 en de games daarna op draaien."

Howard vervolgt: "We hebben een gamestijl waar we heel tevreden mee zijn, en die mensen van ons verwachten. Er valt nog veel te innoveren, zodat wanneer je in een spelwereld stapt, het voelt alsof je het echt voor de eerste keer meemaakt. Ik denk dat we blij zijn met de richting waarin we opgaan. Dat is wat ik kan zeggen."

Wachten op The Elder Scrolls 6

The Elder Scrolls 6 werd in 2018 aangekondigd met een korte teaser, maar sindsdien is er geen concrete informatie over de game gegeven - behalve dan dat het spel nog geruime tijd op zich laat wachten.

Howard gaf in het nieuwe interview zelf ook aan dat de game te vroeg is aangekondigd. Als het aan hem ligt, worden games zelfs niet aangekondigd en komen ze zomaar opeens uit. Ondanks dat zal Bethesda binnenkort een belangrijke mijlpaal tijdens de ontwikkeling behalen, dus het lijkt er op dat de ontwikkeling voorspoedig loopt.

Over The Elder Scrolls

In de The Elder Scrolls-games verkennen spelers een fantasievolle wereld. Men maakt zelf een personage aan en gaat op avontuur, waarbij men buiten het hoofdverhaal zelf op zoek gaat naar allerlei zijmissies. De games staan er om bekend dat spelers in principe hun eigen avontuur creëren, en dat men min of meer alles kan doen - waaronder het doden van belangrijke personages.

Het vorige deel in de reeks, The Elder Scrolls 5: Skyrim, verscheen in 2011. Dat betekent dus dat het al vijftien jaar geleden is dat er een nieuw deel in de franchise uit is gekomen. Skyrim bleek een groot succes en is op talloze consoles en pc uitgekomen. Vorig jaar is wel The Elder Scrolls 4: Oblivion Remastered uitgekomen op moderne consoles en pc.

En Starfield dan?

Tijdens het interview praatte Howard overigens ook over de toekomstplannen van het in 2023 uitgekomen Starfield, een soort 'The Elder Scrolls in de ruimte'. Er gaan al geruime tijd geruchten dat de game een forse update krijgt en dat het ook op PlayStation 5 uitkomt naast de Xbox- en pc-versies.

Howard liet tijdens het interview weten dat de update het spel niet verandert in 'Starfield 2.0', maar dat mensen die de game al tof vonden, de update ook gaan waarderen. Volgens Howard zal er binnenkort meer over bekendgemaakt worden.

Google heeft de Pixel 10a volledig uit de doeken gedaan, een nieuwe smartphone voor de prijs van 549 euro.

De nieuwe smartphone werd eerder deze maand al getoond, maar nu zijn alle details bekendgemaakt. De Pixel 10a is nagenoeg gelijk aan de Pixel 9a, al wordt hij sneller draadloos opgeladen en is hij ook iets kleiner. Dat laatste komt door de dunnere schermbezels, want het formaat van het scherm blijft wel 6,3".

Het scherm zal ook iets feller worden, met een maximale helderheid van 3000cd/m², ten opzichte van de Pixel 9a die een maximale helderheid van 2700cd/m² aan. De Pixel 10a wordt daarnaast beschermd door Gorilla Glass 7i.

Zoals gezegd kan de Pixel 10a sneller draadloos opladen met een maximaal vermogen van 10W (in plaats van 7,5W). De accucapaciteit blijft met 5100mAh gelijk. Verder draait de Pixel 10a op Android 16.

De Pixel 10a oogt verder nagenoeg hetzelfde als de Pixel 9a. Het frame is daarbij gemaakt van 100 procent gerecycled aluminium, 81 procent gerecycled plastic en gerecycled koper, goud, kobalt en wolfraam.

De Pixel 10a is vanaf 5 maart beschikbaar, al kan hij nu al gereserveerd worden. Zoals gezegd luidt de adviesprijs 549 euro - althans, voor de variant met 128 GB aan opslagruimte. Er is ook een model met 256 GB die 649 euro kost. Meer informatie is op de website van Google te vinden.