Groene stroom is fantastisch. Maar als het op een bewolkte dag niet waait, hebben we nog altijd aardgas nodig om elektriciteit op te wekken. Dat moet anders, maar hoe? In dit artikel kijken we naar een aantal mogelijkheden, waarbij de cryobatterij (die werkt met stikstof) een veelbelovende optie lijkt te zijn.

De toekomst van onze energievoorziening is duurzaam, daar bestaat grote overeenstemming over. Deze vergroening materialiseert zich in steeds meer windmolens, zonnepanelen en elektrische auto’s. Langzaam maar zeker nadert de dag dat we geen druppel fossiele brandstof meer nodig hebben. En het moet gezegd: er worden flinke vorderingen gemaakt. Ruwweg een kwart van alle energie (dus inclusief verwarming en verkeer) die in Nederland wordt verbruikt, is afkomstig uit duurzame bronnen, en dat aandeel groeit snel. 

Maar daarmee groeit ook een probleem. Wind- en zonne-energie zijn – in energiejargon – intermitterend. Op dagen zonder wind of zon leveren ze geen stroom. Op dit moment is dat geen probleem, omdat er nog volop fossiele centrales draaien. Maar in een theoretische situatie waarin alle benodigde elektriciteit in principe (dus bij gunstige weersomstandigheden) kan worden opgewekt door windmolens en zonnepanelen, dient er een net zo grote productiecapaciteit aanwezig te zijn in de vorm van ‘basislastcentrales’. Dit zijn centrales die à la minute ingeschakeld kunnen worden om acute stroomuitval te voorkomen. 

Dergelijke centrales draaien bijna altijd op aardgas oftewel methaan (CH4), op zichzelf al een krachtig broeikasgas en eveneens een bron van CO2. En hoe meer windmolens zonnepanelen er aan het stroomnetwerk gekoppeld worden, hoe meer gascentrales er nodig zijn. Gewoon omdat elke avond de zon onder gaat, en het lang niet altijd waait. Het lijkt daarom verstandig om nog méér molens en panelen te installeren, zodat er op goede dagen een energie-overschot ontstaat. Deze extra energie kunnen we dan bewaren voor later gebruik. 

©Highview Power

Gebrek aan lithium 

Maar hier stuiten we op de olifant in de kamer. Elektriciteit kan helemaal niet worden bewaard! Er moet meteen iets mee worden gedaan, anders gaat het verloren. 

Dit druist wellicht in tegen de intuïtie. We kunnen toch onze telefoons en elektrische auto’s opladen? We kunnen toch stroom in een accu stoppen? Helaas, nee. Wanneer we de Tesla aan de lader hangen, gebruiken we elektriciteit om een chemische reactie in de batterij op gang te brengen die een fysische verandering teweegbrengt. Zodra we wegrijden, begint de batterij terug te keren naar de oorspronkelijke chemische toestand, met als bijproduct een elektrische stroom die de auto aandrijft. Feitelijk is een batterij een elektriciteitscentrale in het klein – maar geen opslagmedium. 

Niettemin: batterijen kunnen worden gebruikt als energiebuffer in het stroomnetwerk. Elon Musk maakt daar graag goede sier mee. Zijn ‘megabatterij’ in Texas voorziet bij stroomstoringen twintigduizend huishoudens van energie. Musk verkoopt ook accu’s voor individuele huishoudens. In zo’n ‘powerwall’ kun je de stroom uit je zonnepanelen bewaren voor ‘s avonds of donkere dagen. Als iedereen zo’n accu zou bezitten, dan zouden netwerkbeheerders heel wat minder kopzorgen hebben. 

Maar dat gaat niet gebeuren. De accu’s in smartphones, auto’s en powerwalls zitten namelijk vol met lithium. En daar is nu al een schrijnend gebrek aan, zo signaleerde de financiële nieuwsdienst Bloomberg in 2022. Los daarvan is de winning van lithium een allesbehalve milieuvriendelijke activiteit die veel vervuiling en broeikasgassen voortbrengt. Daar komt bij dat lithium-ion-batterijen duur zijn en moeilijk te recyclen. Het is al met al moeilijk voor te stellen dat ze ooit als de belangrijkste buffer zullen dienen binnen een verduurzaamd energiesysteem. 

©Vladimir Efimov

Waterstof is lastig 

En waterstof (H2) dan? Kunnen de toekomstige stroomoverschotten op zonnige en winderige dagen niet worden aangewend om waterstof te bereiden uit zeewater? Jazeker, en de industriesector heeft het hier al vaak over. Maar we moeten ons niet voor de gek laten houden. Het proces waarmee water opgesplitst wordt in waterstof en zuurstof is erg inefficiënt. Je gooit er dus duurzame stroom mee weg – en dat doe je alleen wanneer je er echt veel te veel van hebt. 

Verder is het (soms letterlijk) een hel om waterstof te vervoeren en te bewaren. Het kookpunt bedraagt -253°C, zodat je een fortuin kwijt bent aan koeling. Het spul lekt overal doorheen en maakt metalen bros. Het spreekt boekdelen dat er op de hele wereld vooralsnog maar één tanker voor vloeibare waterstof in de vaart is: de experimentele Suiso Frontier uit Japan. Vergelijk dat met de enorme vloot van LNG-tankers die sinds Poetins oorlog af en aan varen naar onze havens. 

De energiebedrijven prediken waterstof, maar stoken methaan. Logisch, want dat gas begint pas bij -161°C te koken, en laat de opslagtanks heel. Bovendien hoeft het niet te worden gemaakt, maar komt het gewoon uit de grond. 

©audioundwerbung

Stikstof als buffer 

Met methaan jagen we de opwarming van de aarde verder aan. Toch hoeven we voor onze basislastcentrales niet tot aan de ondergang van de beschaving aan deze energiebron vast te zitten. In het Britse Manchester is inmiddels een buffersysteem aan het stroomnetwerk gekoppeld dat gebruikmaakt van nog weer een ander, veel voorkomend gas: stikstof. Niet schrikken: het gaat hier niet om de stikstofverbindingen die Nederland op stelten zetten, maar om het onschadelijke gas N2 dat iedereen voortdurend in- en uitademt en dat 78 procent van de atmosfeer uitmaakt. Het kookpunt van stikstof bedraagt -196°C. Wanneer je vloeibare stikstof blootstelt aan normale buitentemperaturen, zo bedachten de oprichters van het Britse bedrijf Highview Power, dan gaat het koken. De stikstofstoom die hiervan het resultaat is, kan aan een turbine worden gevoerd. Resultaat: elektriciteit. 

Uiteraard werkt dit alleen als de stikstof eerst vloeibaar wordt gemaakt. Daar is elektriciteit voor nodig. Aldus is het systeem van Highview een zogeheten cryobatterij (Grieks: kryos = koud). De cyclus is niet zo efficiënt als die van lithium-ion-batterijen, zo geven de uitvinders toe, namelijk 60 tot 75 procent tegenover 75 tot 85 procent, maar het proces is wél heel veel efficiënter dan het splitsen van waterstof dat daarna wordt verbrand in een gascentrale. 

Wat de cryobatterij vooral aantrekkelijk maakt, is dat er geen schaarse materialen voor nodig zijn. De stikstoftanks zijn van staal, een goedkoop en robuust materiaal dat uitstekend te recyclen is. Evenmin zijn er schadelijke stoffen in het spel. In Manchester draait inmiddels een systeem met een capaciteit van 250 MWh, en dat is 50 MWh meer dan de veel beroemdere ‘megabatterij’ van Musk in Texas. 

💡Wil jij zelf groene stroom opslaan? Overweeg een thuisaccu!

Het derde seizoen van Game of Thrones-spin-off House of the Dragon zal in juni op HBO Max verschijnen. Daarbij is gisteren de eerste teaser trailer uitgebracht.

Veel details over het derde seizoen zijn er nog niet, maar in het tweede seizoen stond het conflict tussen de verschillende groepen binnen Huis Targaryen centraal, en de spanningen zullen in het derde seizoen nog verder oplopen.

House of the Dragon is een prequel op Game of Thrones en gebaseerd op Fire and Blood van schrijver George R. R. Martin, die ook de boeken schreef waar Game of Thrones op gebaseerd is. Onder de acteurs in de serie vallen onder andere Emma D'Arcy, Matt SMith en Olivia Cooke.

Een vierde seizoen voor de serie is ook al bevestigd, maar het is zo goed als zeker dat dat het laatste seizoen wordt. Er zijn namelijk plannen gemaakt voor vier seizoenen - dan is het verhaal verteld.

Daar blijft het natuurlijk niet bij op het gebied van Game of Thrones-content. Op HBO Max is onlangs het eerste seizoen van spin-off A Knight of the Seven Kingdoms afgerond, gebaseerd op Tales of Dunk and Egg (wederom uit de koker van Martin). Deze serie werd erg positief ontvangen en er zijn plannen om elk jaar een nieuw seizoen uit te brengen. De wachttijd tussen seizoenen van House of the Dragon is vaak juist twee jaar of langer.

De ETNA CM250MZ is officieel bekroond met de Best Reviewed 2025 award van Kieskeurig.nl. Deze matzwarte combi-oven combineert een ruime inhoud van 50 liter met geavanceerde turbo-hetelucht en een intuïtieve touch-bediening. In dit artikel ontdek je waarom consumenten dit model massaal verkiezen boven andere ovens en wat deze award precies betekent voor jouw aankoopkeuze.

Partnerbijdrage - in samenwerking met ETNA

Het vinden van de juiste keukenapparatuur voelt vaak als een gok waarbij je moet kiezen tussen design en functionaliteit. Veel consumenten laten zich leiden door alléén het uiterlijk, om er later achter te komen dat de bakresultaten tegenvallen of de bediening onnodig ingewikkeld is. De jaarlijkse Best Reviewed-award van Kieskeurig.nl maakt een einde aan die onzekerheid door echte gebruikerservaringen centraal te stellen. Na het lezen van dit artikel weet je exact of de ETNA CM250MZ de juiste aanvulling is voor jouw keuken.

©ETNA

Het keurmerk van échte consumentenervaringen

De Best Reviewed 2025-award is geen prijs die door een vakjury achter gesloten deuren wordt uitgereikt, maar een erkenning gebaseerd op talloze onafhankelijke reviews van gebruikers. Een product komt pas in aanmerking voor deze titel als het gedurende het hele jaar consistent hoog scoort op gebruiksvriendelijkheid, prijs-kwaliteitverhouding en prestaties. Voor een merk als ETNA is dat de hoogste vorm van erkenning, omdat het direct reflecteert hoe de apparatuur in de dagelijkse praktijk functioneert. Wanneer je een combi-oven zoekt die dit label draagt, weet je dat andere kopers je al voorgingen en hun goedkeuring hebben gegeven aan de duurzaamheid en het gebruiksgemak van het apparaat.

De techniek achter de matzwarte afwerking

Zodra je de deur van de ETNA CM250MZ opent, voel je de degelijkheid van de scharnieren en het gladde oppervlak van de binnenruimte. Onder de motorkap vind je een krachtig turbo-heteluchtsysteem dat temperaturen tussen de 50 en 250 graden Celsius nauwkeurig vasthoudt.

De bediening van dit model verloopt via een modern touch-paneel met een slider die direct reageert op je vingerbewegingen. In plaats van herhaaldelijk op knoppen te tikken, veeg je soepel door de temperatuurinstellingen en tijden. Dit werkt intuïtief en snel, waardoor je de juiste van de acht ovenfuncties binnen enkele seconden hebt ingesteld voordat je de bereiding start.

©ETNA

Optimaal resultaat in een compacte keuken

Deze oven is bij uitstek geschikt voor huishoudens die de ruimte van een volwaardige oven willen zónder een enorme nis op te offeren. Met een inhoud van 50 liter en meerdere bakniveaus kun je probleemloos twee bakplaten met koekjes of een grote ovenschotel kwijt. De dertien automatische programma's nemen het denkwerk uit handen; je selecteert het type gerecht en het gewicht, waarna de oven zelf de juiste verhouding tussen magnetronvermogen en hetelucht bepaalt. Dat werkt bijzonder goed bij het bereiden van vlees dat sappig van binnen moet blijven, maar een krokante korst vereist. De vijf magnetronstanden bieden bovendien genoeg souplesse om zowel voorzichtig te ontdooien als snel een maaltijd op te warmen.

Beste match voor jou?

Er zijn situaties waarin de ETNA CM250MZ niet de beste match voor je is. Als je een professionele thuisbakker bent die regelmatig meerdere grote broden tegelijk bakt, heb je meer aan de inhoud van een volledig formaat oven. Ook wanneer je keuken een nismaat heeft die afwijkt van de standaard 45 centimeter hoogte, zal dit model niet passen zonder ingrijpende aanpassingen aan je kasten. Voor mensen die moeite hebben met digitale menu's en alleen een simpele knop voor start en stop willen, kan de uitgebreide interface misschien wat overweldigend aanvoelen. Tot slot is dit model minder geschikt voor al te kleine studentenkamers waar een vrijstaand model op het aanrecht de enige optie is, aangezien dit toch echt een inbouwmodel is.

©ETNA

Een betrouwbare alleskunner voor dagelijks gebruik

De ETNA CM250MZ is de Best Reviewed combi-oven van 2025 vanwege de uitstekende balans tussen een luxe matzwart design, een ruime 50 liter inhoud en veelzijdige kookfuncties. Met acht ovenfuncties en dertien automatische programma's biedt het apparaat gebruiksgemak voor zowel snelle opwarmtaken als uitgebreide bakprojecten. Het full touch-bedieningspaneel en de turbo-hetelucht zorgen voor een moderne kookervaring en gelijkmatige resultaten. Dit model is de ideale keuze voor wie een betrouwbare, stijlvolle inbouwoplossing zoekt die door echte gebruikers hoog wordt gewaardeerd op Kieskeurig.nl.