De Stemwijzer is lek. De belangrijke tool waarmee kiezers aan de hand van een aantal stellingen een stemadvies krijgt blijkt last te hebben van privacy- en beveiligingsproblemen. Wat is er de afgelopen 2 dagen nou precies ontdekt?

De ophef over de Stemwijzer is tweeledig. Aan de ene kant ontdekte een beveiligingsonderzoeker dat er meerdere beveiligingslekken in de website zaten, maar er is nog een ander probleem: het is niet erg anoniem. De Stemwijzer maakt namelijk gebruik van een aantal tools van Google, én stuurt ieder antwoord door naar de makers van de wijzer.

De site van de Stemwijzer maakt gebruik van zowel Google Analytics voor het meten van websitebezoek, als van Google AdSense voor het tonen van advertenties.
 

Analytics

Google Analytics draait op een groot aantal websites op internet, en is een gedetailleerde manier om het bezoek van websites te meten. Dat betekent dat Google ook precies weet wie wat aanklikt op de website. Opvallend is daarbij dat de website elke keer een berihtje naar Analytics stuurt als er een keus is gemaakt. Dat betekent dat Google via Analytics precies kan zien welke aparte keuzes stemmers maken.

Google-data is via Analytics grotendeels geanonimiseerd, maar dat wil niet zeggen dat gegevens niet tot de persoon te herleiden zijn. ProDemos zegt zelf ip-adressen door Google te laten anonimiseren, maar dat geldt alleen voor Googles eigen diensten. Dat betekent dat het bedrijf zelf niets met de gegevens mag doen, maar dat kan wel als Google er bijvoorbeeld om gevraagd wordt in een gerechtelijk bevel. Ook zou het kunnen dat berichten onderweg onderschept worden.
 

Google Analytics is nooit écht anoniem

Daar komt bij dat de stemkeuzes nog steeds te koppelen zijn aan een unieke identifier. Als je die van iemand kunt achterhalen, is het in theorie mogelijk zijn keuzes te onderscheppen.
 

Data voor onderzoek gebruikt

Er staat daarnaast een opvallende clausule in het privacybeleid van de StemWijzer: data wordt "geanonimiseerd" gebruikt voor onderzoek. Dat gebeurt dit jaar voor het eerst. Er wordt ruwe data 'met encryptie' opgeslagen, en aangeboden aan de Universiteit van Amsterdam. Volgens de clausule is de data geanonimiseerd is kan niemand achterhalen vanaf welke computer de antwoorden zijn verstuurd.

Dat wordt bevestigd door de vondst van Kloeze, die ook zag dat alle data ná het stemmen wordt teruggestuurd naar de server van ProDemos. "Je kunt je afvragen of dat nodig is", schrijft hij in een post. De hele stemwijzer wordt namelijk al voor je begint ingeladen. "Je kunt dan je computer van het internet ontkoppelen en nog steeds de Stemwijzer gewoon maken".
 

Advertentienetwerken

Er is ook kritiek op de advertentienetwerken die op de site van de Stemwijzer staan. Ook die komen van Google af, en zijn afkomstig van het DoubleClick-netwerk. Volgens de Stemwijzer zijn advertenties nodig om de kosten te betalen, maar sommige critici zijn het daar niet mee eens. Uit een jaarverslag bleek vorig jaar namelijk dat ruim 90% van de kosten van de Stemwijzer door de overheid werd gesubsidieerd. Advertenties beslaan maar een minimaal deel van de inkomsten, en kunnen volgens critici dan ook makkelijk van de site worden gehaald.
 

Resultaten af te lezen

De resultaten zijn makkelijk uit te lezen

Er is echter meer aan de hand met de website. Die is namelijk lek, en de resultaten zijn makkelijk uit te lezen. Er wordt al maanden gewaarschuwd dat de website niet veilig is, al zijn er sinds die tijd ook wel veel maatregelen ingevoerd. Zo ging het verkeer lange tijd niet over SSL, maar is er inmiddels https geïmplementeerd. Toch zijn er nog meer dan genoeg fouten in de website te vinden.

Dat ontdekte beveiligingsonderzoeker Loran Kloeze, die zijn bevindingen op Twitter zette. Dat is niet eens moeiijk, want volgens Kloeze kon dat gewoon met de standaard debugging-tools die in browsers zitten. Een gedetailleerdere beschrijving heeft Kloeze op zijn blog gezet. Waar het op neer komt, is dat het eindresultaat te vinden is in een php-script op de pagina. Met een python-applicatie die Kloeze schreef kon hij onderscheppen welke resultaten uit de Stemwijzer naar voren kwamen. Zo kan hij monitoren welke partijen het vaakst wordt gegeven. Dat is belangrijke informatie, al zegt de organisatie achter de Stemwijzer dat dat geen representatieve weergave is van de uiteindelijke resultaten.
 

Manipuleren van resultaten

Belangrijker is het secundaire bewijs dat de website lek is. Waar Kloeze slechts data kan uitlezen, zijn er ook aanwijzingen dat de data actief gemanipuleerd is. In de broncode is namelijk ergens de variabele "SijmenRuwhofIsEenLul" te zijn, een verwijzing naar de beveiligingsonderzoeker die vorige week met RTL aantoonde dat het verkiezingsproces onveilig is.

Het lijkt erop alsof data ook te manipuleren is

Het lijkt erop dat het via een soort injectie mogelijk is eigen velden aan de Stemwijzer toe te voegen. De website 'Meedogenloos.nl' heeft inmiddels geclaimd die wijziging te hebben gedaan, maar geeft daar verder geen bewijs of uitleg over. Volgens een Tweakers-forumlid is het mogelijk om een JSON-injectie op te site uit te voeren. Dat gebeurt door een kwetsbaarheid in het AJAX-script dat ervoor zorgt dat de resultaten uiteindelijk weer worden teruggestuurd naar de server van ProDemos - opnieuw dat punt waar Kloeze zich al zorgen over maakte.

Reactie van ProDemos

ProDemos heeft inmiddels gereageerd op de aantijgingen. Volgens de organisatie heeft het al enkele maanden contact met het Nationaal Cyber Security Centrum om diverse beveiligingsproblemen op te lossen, maar zijn er sinds de onthullingen van Kloeze nog extra maatregelen genomen. De instantie erkent dat het mogelijk was dat de code 'SimonRuwhofiseenlul' op de site kon komen, maar voegt daar direct aan toe dat het nooit mogelijk is geweest om stemmen te beïnvloeden.

Het gevaar van onveilige stemwijzers

Onveilige stem-tools zijn zeker nu een heet hangijzer

Ondanks die uitspraak is de beveiliging van de website juist nu een belangrijk onderwerp. Security-experts waarschuwen er namelijk al maanden voor dat de beveiliging van de aankomende verkiezingen gevaar loopt. Vorige week ontdekte RTL bijvoorbeeld al dat de software waarmee de stemmen worden geteld lek was, waardoor het van een afstandje mogelijk is die te onderscheppen en zelfs te manipuleren.

Daarnaast onthulde de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Dick Schoof vorige week dat Rusland diverse inbraakpogingen had gedaan bij het Ministerie van Algemene Zaken, al werd er tijdens die hacks geen data buitgemaakt.

Inmiddels is ook al bekend dat Rusland achter de hacks zat op de Democratic National Committee, de Amerikaanse Democratische Partij waarvan vorig jaar tienduizenden emails naar buiten kwamen. Amerikaanse inlichtingen- en opsporingsdiensten hebben inmiddels geconcludeerd dat Rusland dat deed om de verkiezingen actief te beïnvloeden.

Geen Nintendo-spelcomputer is ooit zo goed verkocht als de Nintendo Switch: er zijn inmiddels 155,37 miljoen exemplaren van verkocht.

Het bedrijf kondigde zijn kwartaalcijfers van het kwartaal dat eindige op 31 december 2025 aan, waaruit dit blijkt. In de laatste negen maanden van vorig jaar zijn nog eens 1,36 miljoen exemplaren van de Switch verkocht, waardoor het totale aantal op 155,37 miljoen exemplaren is gekomen.

Overigens is het wel belangrijk om daarbij te vermelden dat Nintendo het niet over verkoopcijfers naar consumenten heeft, maar naar winkels. Het gaat dus om het totaal aantal verscheepte consoles naar retail.

Meest succesvolle Nintendo-console aller tijden

Daarmee heeft de in 2017 uitgekomen Nintendo Switch de totale verkoopaantallen van de Nintendo DS ingehaald - dat tot voor kort de bestverkochte (draagbare) spelcomputer van Nintendo was. De Switch staat nu dus bovenaan. Alleen de PlayStation 2 van Sony is meer verkocht - naar schatting zo'n 160 miljoen exemplaren.

Nintendo verwacht in het huidige fiscale jaar, dat tot 1 april loopt, nog eens 750.000 exemplaren van de Switch te verkopen. De Switch is een gigantisch succes voor het bedrijf, mede door het concept: het gaat om een hybride console, die zowel als draagbare spelcomputer gebruikt kan worden, als aan de televisie aangesloten kan worden.

Nintendo Switch 2

Afgelopen jaar bracht Nintendo ook de Nintendo Switch 2 uit. Ook daar zijn verkoopcijfers van bekend. Van de Switch 2 zijn wereldwijd inmiddels 17,37 consoles geleverd. De drie laatste maanden van het jaar gingen er 7,01 miljoen exemplaren van de Switch 2 over de toonbank.

Afgelopen najaar verhoogde Nintendo al de verwachte verkoopcijfers van de Switch 2 voor dit fiscale jaar van 15 miljoen naar 19 miljoen. Gezien de huidige cijfers en met nog tot eind maart te gaan lijkt het er dan ook op dat het bedrijf dit gaat halen.

Verkoopcijfers van games

Tot slot heeft het bedrijf ook de totale verkoopcijfers van succesvolle Switch- en Switch 2-games aangekondigd. Hieronder volgen de wereldwijde verkoopcijfers van enkele Switch 2-games:

Totale verkoopcijfers van een aantal Switch-games:

De Logitech G325 Lightspeed Wireless, de nieuwe instap-gamingheadset van het bedrijf, is vanaf vandaag beschikbaar.

Volgens Logitech is de headset gericht op zowel comfort als een luxe game-ervaring. Zo weegt de G325 Lightspeed Wireless 212 gram en heeft het ontwerp een modernere uitstraling om ook buiten het gamen te dragen. Daarmee is ook de microfoonarm vervangen voor een beamforming microfoon, die met behulp van AI-ruisonderdrukking en spraakversterking de stem van spelers opvangt.

Ook ondersteunt de headset 24-bit audio, moet de batterij tot 24 uur meegaan kent het Lightspeed- en bluetoothverbindingen voor verbindingen met consoles en pc. Zoals gebruikelijk kunnen spelers ook een flink aantal instellingen aanpassen, zoals het geluid met een equalizer en game-presets, in de mobiele app of G Hub-software op pc.

De G325 heeft een adviesprijs van 79,99 euro is vanaf vandaag beschikbaar Logitech en andere winkels in de kleuren zwart, wit en lila.

Previous slideNext slide