Heb je geen nas, maar wel een (oudere?) computer ter beschikking en waarop je zelf een fotosharing-server kunt installeren? In deze Piwigo-tutorial vertellen we je over de mogelijkheden daarvan.

Lees ook: Eigen cloud maken voor het delen van foto's

Piwigo is een php-applicatie, gebruikt een MySQL-database en werd onder een GPL-licentie uitgebracht. Het programma bestaat al zo’n vijftien jaar en werd door de maker, de Fransman Pierrick Le Gall, aanvankelijk uitgebracht onder de naam PhpWebGallery. Op het moment van schrijven is versie 2.9.2 de nieuwste, daterend van oktober 2017.

De systeemvereisten van Piwigo zijn alles bij elkaar bescheiden: een webserver (als Apache) die php ondersteunt, MySQL 5 en PHP 5 of hoger. Hoewel je zo’n ‘AMP’-stack (Apache, MySQL, PHP) ook onder Linux en zelfs macOS kunt realiseren, focussen we ons in dit artikel op een Windows (10)-omgeving. Een ‘WAMP’-configuratie dus.

Je kunt gemakkelijk een WAMP-server downloaden en installeren. Check eerst of je systeem over de vereiste componenten beschikt, waaronder Visual CC+ Redistributable for Visual Studio 2012 Update 4. Je kunt ook handmatig die AMP-stack installeren, de uitleg hiervoor vind je via deze site.

Heb je echter geen zin of tijd om je met een soms wat recalcitrante WAMP-installatie bezig te houden, dan kan het ook makkelijker: met behulp van de portable USBWebserver V8.6. Die is weliswaar al enkele jaren oud, maar bevat wel alle benodigde onderdelen.

USB-server configureren

Er verschijnt nu een klein programmavenster waar je via Instellingen niet alleen de taal maar ook de poort van de webserver (standaard 8080) en van de MySQL-server (standaard 3307) kunt aanpassen. Je start (en stopt) beide services door respectievelijk Apache en MySQL te openen en op Start te drukken (of Stop om te stoppen natuurlijk).

Voor de installatie van Piwigo heb je een MySQL-database nodig, dus maak die gelijk maar aan. Dat doe je door in het programmavenster Algemeen te kiezen en vervolgens PHPMyAdmin te starten. De standaard inloggegevens zijn root (naam) en usbw (wachtwoord). Als je bent aangemeld, wijzig dan het wachtwoord in de rubriek Algemene instellingen bij Wachtwoord wijzigen, wel even bevestigen via Start.

Over naar het tabblad Databanken, waar je bij Databank aanmaken een geschikte naam voor je fotodatabank invult. Laat de optie Collatie ongemoeid. Bevestig met Aanmaken. De nieuwe database verschijnt in het linkerpaneel en je kunt PhpMyAdmin verlaten.

©PXimport

Piwigo instellen

je vindt het Piwigo-pakket op deze site, via de knop Download Package. Pak het zip-archief uit en kopieer de complete inhoud van de uitgepakte map \piwigo naar een lege, zelf te creëren submap (bijvoorbeeld met de naam \fotos) van de map \root van je USBWebserver.

Heb je nu zowel Apache als MySQL ingesteld, dan kunnen we aan de slag. Ga in je browser naar http://localhost/<naam_van_de_submap>. De kans is groot dat er nu een foutmelding opduikt in verband met de datum en tijd. Piwigo is pas tevreden als je zelf de juiste tijdzone hebt ingesteld. Dat doe je in het bestand php.ini, dat je vindt in de map \php, een submap van je USBWebserver-installatie. Idealiter open je php.ini in een teksteditor als Notepad++. Hier verwijder je vervolgens de puntkomma voor de regel

en wijzig je die in

In Notepad++ is dit regelnummer 923. Herstart de Apache-server na deze wijziging.

De foutmelding hoort nu te verdwijnen en je kunt met de configuratie van de database en het Piwigo-beheer beginnen. Laat MySQL host (wellicht) ingesteld op localhost(:<poortnummer>), vul root in als gebruiker met het bijhorende wachtwoord voor MySQL (usbw of iets anders als je dat daarnet hebt aangepast). Vul tevens de Database-naam in (mijnfotos in ons voorbeeld). De prefix kun je gerust ingesteld laten op piwigo_.

Tot slot kies je zelf een gebruikersnaam, die zal zichtbaar zijn voor bezoekers. Stel ook geen goed wachtwoord in. Vul tevens je e-mailadres in (en verwijder beide vinkjes). Rond af met Start installatie. Piwigo is zo vriendelijk je een rondleiding aan te bieden en waarom zou je niet?

(Lees verder onder de afbeelding)

©PXimport

Foto's uploaden met Piwigo

Er valt op dit moment natuurlijk nog weinig te beleven op je Piwigo, want je hebt nog geen fotoalbums. Daar brengen we snel verandering in. Ga in je browser naar http://localhost(<:poortnummer>)/<submap>/admin.php (of andere gegevens als je in de vorige stappen andere keuzes hebt gemaakt) en meld je aan. Je belandt nu als beheerder op je dashboard. Klik op Foto’s / Toevoegen in het linkerpaneel en kies Maak een nieuw album aan.

Je kunt hier nog geen Hoofd-album selecteren omdat je nog nooit eerder een album in Piwigo hebt aangemaakt. Voor daaropvolgende albums is het dus wél mogelijk die in bovenliggende albums onder te brengen, dus je kunt hier een logische structuur aanbrengen. Selecteer het gewenst (sub)album en open het tabblad Via webformulier. Versleep de foto’s naar het browservenster of klik op Foto’s toevoegen en bevestig met Start Upload.

Er zijn nog andere methodes om foto’s aan je albums toe te voegen: op het tabblad Via toepassingen tref je negen applicaties aan, waaronder Piwigo Remote Sync, Piwigo voor iOS (zie verder), Lightroom, digiKam en iPhoto.

Op het tabblad Via FTP + Synchronisatie lees je hoe je via een ftp-client ‘fysieke albums’ creëert. Dergelijke albums kun je binnen Piwigo niet zomaar verplaatsen of verwijderen.

Een andere handige tool om snel een hele reeks foto’s van je computer naar Piwigo te uploaden is nog het portable pLoader for Windows (je vindt het exe-bestand in de uitgepakte submap \bin).

Foto's delen

Komen we bij het delen van je foto’s. Je wilt waarschijnlijk albums met anderen delen, maar wel zó dat niet iedereen zomaar alle foto’s kan bekijken. We gaan uit van de situatie dat je een bepaald album uitsluitend wilt delen met je collega’s.

Ga naar je dashboard en open Gebruikers / Groepen. Klik hier op Voeg een groep toe, vul een geschikte naam in en bevestig met Toevoegen. Over naar de rubriek Gebruikers / Beheer, waar je Voeg een gebruiker toe aanklikt en de bijhorende naam en wachtwoord invult. Bevestig met Verzenden, selecteer de toegevoegde naam en kies Wijzig. Vervolgens selecteer je de gewenste groep in het uitklapmenu bij Groepen. Bevestig met Werk de gebruiker bij.

Nu moet je nog aangeven dat je een bepaald fotoalbum alleen zichtbaar wilt maken voor je collega’s. Open de rubriek Albums / Beheer, selecteer het gewenste (sub)album en kies Wijzig. Open het tabblad Rechten van dit album, kies Privé en selecteer de juiste groep(en) bij Rechten verleend aan groepen.

Overigens is het ook mogelijk rechten aan specifieke gebruikers te verlenen. Bevestig met Bewaar instellingen, eventueel nadat je een vinkje hebt geplaatst bij Toepassen op subalbums. Wanneer nu een van je toegevoegde collega’s zich bij je Piwigo-galerie aanmeldt, zal hij toegang krijgen tot het bedoelde album (let op, gebruikersnamen zijn hoofdlettergevoelig). Tenzij je dat als beheerder anders hebt ingesteld, kunnen bezoekers ook commentaar achterlaten bij foto’s.

©PXimport

Extra's

Er zijn nog heel wat meer functies en instelopties beschikbaar in Piwigo, die kun je zelf gaan ontdekken. Een paar in het kort: in de categorie Configuratie vind je allerlei thema’s terug op het tabblad Nog niet geïnstalleerde thema’s. Bij Plugins / Beheer tref je circa 150 uiteenlopende extensies aan (op het tabblad Andere plugins).

Er zijn ook gratis mobiele apps beschikbaar voor Piwigo. Voor Android zijn de beschikbare apps (Piwigo Client en ReGalAndroid behoorlijk rudimentair. De iOS-app is een stuk gebruiksvriendelijker, hiermee kun je onder meer foto’s downloaden en uploaden en albums bekijken, verplaatsen en verwijderen.

Disney en Lucasfilm hebben gisteren een nieuwe trailer van de aankomende bioscoopfilm The Mandalorian and Grogu uitgebracht.

Tijdens de Super Bowl werd er al een trailer uitgezonden, maar die viel niet bij alle fans even goed in de smaak. Lucasfilm lijkt het goed te willen maken met deze nieuwe trailer, die veel meer als een trailer voor een traditionele Star Wars-film voelt.

The Mandalorian en Grogu worden in de aankomende film ingehuurd om Colonal Ward te redden uit de klauwen van Rotta the Hutt - de zoon van Jabba the Hutt. De rol van The Mandalorian wordt zoals in de serie gespeeld door Pedro Pascal, maar ook acteurs als Jeremy Allen White en Sigourney Weaver zijn van de partij.

De film, die de Disney+-serie The Mandalorian opvolgt, draait vanaf 20 mei in Nederlandse bioscopen.

SSD's zijn snel, stil en energiezuinig, maar ze vragen om een iets andere aanpak dan klassieke harde schijven. Windows 11 biedt heel wat instellingen die de prestaties en levensduur van je SSD beïnvloeden. Met deze tips ontdek je welke functies je beter inschakelt, uitschakelt of controleert, zodat je SSD jarenlang betrouwbaar blijft werken.

Solid state drives (SSD) zijn tegenwoordig de standaardopslag in laptops en pc's. Maar ze werken fundamenteel anders dan traditionele harde schijven. Ze gebruiken geheugencellen in plaats van roterende platen, wat enorme snelheidsvoordelen biedt, maar ook specifieke aandacht vraagt voor schrijfbewerkingen, caching en systeeminstellingen. Met enkele gerichte optimalisaties haal je maximale prestaties uit de SSD en verleng je de levensduur. 

Schakel Snel opstarten uit

Snel opstarten is bedoeld om het opstartproces te versnellen, maar de tijdwinst die je hiermee boekt op een SSD is verwaarloosbaar. De functie slaat de kern van het systeem, inclusief essentiële stuurprogramma's, op de schijf op in de toestand waarin je de vorige sessie hebt afgesloten. Daardoor lijkt het systeem sneller te starten, maar eigenlijk hervat het deels de vorige sessie. Snel opstarten kan er ook voor zorgen dat bepaalde updates niet worden geïnstalleerd, omdat de computer niet echt volledig afsluit. Wanneer je deze optie uitschakelt, start het systeem altijd volledig opnieuw op, wat stabieler werkt en problemen voorkomt. Om Snel opstarten uit te schakelen, typ je in de zoekbalk Configuratiescherm en open je Systeem en beveiliging. Klik op Energiebeheer.

Kies in de linkerkolom Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen. Wanneer je dit venster voor de eerste keer opent dan zal het selectievakje grijs staan, waardoor je niets kunt wijzigen. In dat geval moet je eerst klikken op de optie Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn.

Controleer regelmatig op firmware-updates

Firmware-updates kunnen de prestaties van je SSD optimaliseren en de levensduur verlengen. Ze verlopen wel iets complexer dan gewone software-updates, omdat elke fabrikant zijn eigen methode heeft om de firmware bij te werken. Ga daarom altijd naar de officiële website van de fabrikant van de SSD en volg zorgvuldig de instructies.

Een handig hulpmiddel is CrystalDiskInfo. Deze gratis tool toont gedetailleerde informatie over de schijf, waaronder de firmwareversie. Zo kun je snel zien of er een update beschikbaar is. Heeft Windows ondertussen nieuwe stuurprogramma's gedownload maar nog niet geïnstalleerd, dan kun je die toepassen via Apparaatbeheer. Klik met de rechtermuisknop op het Startmenu en kies Apparaatbeheer. Vouw Schijfstations uit. Klik met de rechtermuisknop op je SSD en kies Stuurprogramma bijwerken.

Controleer de S.M.A.R.T.-status

Met tools zoals CrystalDiskInfo zie hoe gezond de SSD is. Van elke harde schijf krijg je bovenaan heel wat informatie: de gezondheidstoestand, het volume, het type schijf, de temperatuur, de interface, het aantal keren dat de schijf is opgestart en het aantal bedrijfsuren dat dit stukje elektronica al meedraait. Het programma toont bovendien het merk en het serienummer van de schijf. Die informatie kan van pas komen als er sprake is van garantie. Daaronder lees je of de schijf de S.M.A.R.T.-technologie ondersteunt en of TRIM actief is. Daarnaast zie je nog een aantal technische parameters die vooral voor specialisten interessant zijn. Wanneer alle indicatoren blauw zijn, kun je op beide oren slapen. Fouten die in het geel verschijnen, zullen mettertijd verergeren. Wanneer bijvoorbeeld het onderdeel Media en Data Integriteit Fouten geel wordt gemarkeerd, is het tijd om een back-up te maken en de schijf te vervangen.

Alle informatie en de status van je SSD via CrystalDiskInfo.

Laat voldoende vrije ruimte over

Een SSD bestaat uit geheugencellen waarin data wordt opgeslagen. Die cellen slijten telkens wanneer ernaar wordt geschreven. Zonder bescherming zouden sommige cellen, zoals diegene waarop vaak systeemdata wordt geschreven, veel sneller verslijten dan andere. Daarom zit diep in de ingebouwde controllerchip van de SSD, een ingebouwde functie die zorgt dat alle geheugencellen evenwichtig worden aangesproken, zodat de schijf gelijkmatig slijt en betrouwbaar blijft. Wear leveling verdeelt de schrijfbewerkingen gelijkmatig over alle cellen, maar deze technologie heeft ruimte nodig om goed te kunnen werken. Als de schijf bijna vol is, kan de controller minder efficiënt herschikken en dan slijten bepaalde cellen sneller. Probeer slechts 75% van de SSD te gebruiken voor opslag en laat de overige 25% vrij om de schijf snel te houden. Dit zal de duurzaamheid op de lange termijn ook vergroten. Er zijn verschillende manieren om opslagruimte vrij te maken in Windows 11. Ga naar Instellingen / Systeem / Opslag en schakel Opslaginzicht in. Of gebruik Schijfopruiming om tijdelijke en ongewenste bestanden te verwijderen.

Controleer TRIM

TRIM is essentieel om een SSD gezond en snel te houden. Wanneer je in Windows een bestand verwijdert, markeert het besturingssysteem die ruimte als beschikbaar, maar de SSD weet dat niet vanzelf. Voor de SSD lijkt het alsof de data nog steeds aanwezig zijn.

TRIM vertelt de SSD welke gegevens echt verwijderd zijn, zodat de schijf intern kan opruimen en die ruimte klaar kan maken voor nieuwe schrijfbewerkingen. In Windows 11 is TRIM standaard ingeschakeld, maar het is een kleine moeite om dit even te controleren. Open de Opdrachtprompt als administrator. Dan typ je fsutil behavior query DisableDeleteNotify. Krijg je als resultaat DisableDeleteNotify = 0 dan is TRIM ingeschakeld. Zie je daarentegen DisableDeleteNotify = 1 dan is TRIM uitgeschakeld. Om TRIM in dat geval te activeren, typ je fsutil behavior set DisableDeleteNotify 0 en druk je op Enter.

Laat de ingebouwde defragmentatie ingeschakeld

In de begindagen van SSD's waren deze schijven minder duurzaam dan nu. Daarom werd destijds afgeraden om te defragmenteren. Het leverde geen snelheidswinst op en kon zelfs schadelijk zijn, omdat het onnodig veel lees- en schrijfbewerkingen veroorzaakte. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, kunnen SSD's nog steeds in beperkte mate fragmenteren. Met de huidige technologie is de ingebouwde defragmentatie-optie in Windows 11 toch een veilig en nuttig hulpmiddel om de schijf gezond te houden. Tijdens deze optimalisatie voert het systeem ook automatisch een TRIM-opdracht uit, zoals in de vorige tip werd uitgelegd. Laat de ingebouwde optimalisatie dus gewoon ingeschakeld. Zoek op Stations defragmenteren en optimaliseren. Selecteer dee SSD en klik op Optimaliseren. Controleer via Instellingen wijzigen of Geplande optimalisatie is ingeschakeld. De meeste experts raden een wekelijks schema aan om dit te doen. Gebruik liever geen defragmentatietools van derden. Veel van die tools beweren dat ze de SSD versnellen, maar in de praktijk doen ze vaak niets of voeren ze overbodige schrijfopdrachten uit.

Stel de energiemodus in op Beste prestaties

Wanneer je computer een tijdje inactief is geweest, kun je vooral bij een laptop merken dat hij in het begin traag reageert. Dat komt doordat Windows standaard de energie-instellingen aanpast om stroom te besparen. Door de energiemodus op Beste prestaties te zetten in plaats van op Beste energie-efficiëntie, kun je die vertraging elimineren en de snelheid merkbaar verhogen. Druk op Win+I om Instellingen te openen. Ga dan naar Systeem / Aan/uit en accu. Vouw het menu Energiemodus open en kies bij zowel Aangesloten op netstroom als Op batterijstroom de optie Beste prestaties.

Indexering uitschakelen, ja of nee?

Windows indexeert standaard de bestanden om sneller te kunnen zoeken. Daarvoor maakt het systeem een catalogus van alle bestanden op de schijf. Bij oudere, trage harde schijven had dit een merkbare invloed op de prestaties, omdat de schijf voortdurend kleine stukjes data moest lezen en schrijven. Op een SSD liggen de zaken anders. De toegangstijden zijn extreem kort en de kleine schrijfbewerkingen van de indexering zijn verwaarloosbaar op vlak van snelheid en levensduur. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan het zinvol zijn de indexering uit te schakelen, bijvoorbeeld op een lichte pc met weinig RAM of op oudere hardware, of als je zelden zoekt via Verkenner of het Startmenu. In alle andere gevallen laat je de functie beter aan, of beperk je de indexering tot specifieke mappen, zoals Documenten. Op deze manier beperk je de indexering. Druk op Win+S en typ Indexeringsopties. Klik op het resultaat Indexeringsopties. Selecteer Wijzigen om te zien welke locaties worden geïndexeerd. Haal de vinkjes weg bij overbodige mappen en laat alleen Documenten (of andere gewenste mappen) geselecteerd.

Wil je de indexering volledig uitschakelen dan open je Verkenner en klik je in het linkerdeelvenster op Deze pc. Klik met de rechtermuisknop op het Windows-station (meestal C:). Kies Eigenschappen en onder het tabblad Algemeen verwijder je het vinkje bij De inhoud en eigenschappen van bestanden op dit station mogen worden geïndexeerd. Klik op Toepassen om de wijziging op te slaan.

Zet de slaapstand (hibernate) uit als je die niet gebruikt

Wanneer de slaapstand is ingeschakeld, schrijft je Windows 11-pc bij het afsluiten grote hoeveelheden gegevens naar de SSD. Het bestand hiberfil.sys, dat Windows hiervoor aanmaakt, kan tientallen gigabytes groot zijn. Gebruik je de slaapstand nooit, dan kun je die beter uitschakelen. Zo bespaar je schijfruimte en verminder je onnodige schrijfbewerkingen, wat de levensduur van de SSD ten goede komt. De slaapstand is bedoeld om je snel te laten hervatten waar je was gebleven, maar dat voordeel weegt niet altijd op tegen de extra belasting van de SSD. Om de slaapstand uit te schakelen, typ je Opdrachtprompt in het zoekvak en kies je Als administrator uitvoeren. Bevestig met Ja in de prompt van het Gebruikersaccountbeheer. Typ vervolgens het commando: powercfg /hibernate off en druk op Enter. Wil je later de slaapstand opnieuw activeren, gebruik dan hetzelfde commando met on in plaats van off: powercfg /hibernate on.

Schrijfcache inschakelen

De schrijfcache is een tijdelijk buffergeheugen (meestal RAM) waarin Windows en de SSD-controller gegevens eerst opslaan voordat ze fysiek naar de NAND-cellen van de SSD worden geschreven. Dat heeft twee voordelen. Het verhoogt de snelheid, omdat meerdere kleine schrijfbewerkingen worden samengevoegd tot één grotere, efficiëntere operatie, én het verlengt de levensduur van de SSD doordat er minder vaak hoeft te worden geschreven. Het enige risico is dat je bij stroomuitval of een plotselinge systeemcrash gegevens kunt verliezen als de data in de cache nog niet naar de SSD zijn weggeschreven. Bij laptops met een batterij is dat risico klein, maar bij desktops zonder noodvoeding (UPS) kan het wel voorkomen. Om de schrijfcache in te schakelen open je via het zoekvak Apparaatbeheer. Vouw Schijfstations open en dubbelklik op je SSD.

Open het tabblad Beleidsregels. Zorg dat de optie Schrijfcache op het apparaat inschakelen is aangevinkt. Dit bevordert zowel de prestaties als de duurzaamheid. Laat de optie Leegmaken van Windows-schrijfcachebuffer op apparaat uitschakelen uitgeschakeld, tenzij je zeker weet dat je computer beschermd is tegen stroomuitval (bijvoorbeeld met een noodstroomvoeding).

Laat het wisselbestand ingeschakeld

Sommige bronnen raden aan om het wisselbestand (pagefile.sys) voor de SSD uit te schakelen, omdat dit het aantal schrijfbewerkingen zou verhogen en zo de levensduur zou verkorten. In de praktijk is dat niet meer relevant. Moderne SSD’s kunnen enorme hoeveelheden schrijfcycli aan, gemeten in TBW (terabytes written). Het wisselbestand wordt door Windows zeer spaarzaam gebruikt, alleen wanneer het RAM tijdelijk tekortschiet. Bovendien gaat het meestal om kleine, tijdelijke blokken die continu worden overschreven. Zelfs bij intensief gebruik kom je met een SSD van 300 TBW pas na vele jaren in de buurt van de slijtagegrens. Een systeem met 16 GB RAM en normaal gebruik schrijft hoogstens enkele gigabytes per dag naar het wisselbestand. Zelfs bij 10 GB per dag is dat slechts 3,6 TB per jaar. Dat is nog geen 2% van de levensduur van een doorsnee SSD van 500 TBW. Laat het wisselbestand dus gewoon ingeschakeld. Zonder pagefile loop je kans op instabiliteit of "Out of memory"-fouten, en sommige programma's (zoals Photoshop, Premiere of CAD-software) vereisen het zelfs.

Laat het virtueel geheugen in de Systeemeigenschappen gewoon ingeschakeld.