Heb je een vraag met betrekking tot veiligheid, privacy of virussen op al je mobiele en vaste technische apparaten? Samen met G Data geven wij antwoord. Heb je ook een vraag stuur deze redactie@pcmweb.nl.

Vraag: Je leest vaak over gaten in Java en de Flash Player enzovoort. Hoe ziet een aanval die via zo'n gat wordt uitgevoerd eruit? 

Eddy: Het gebruik van zogenaamde exploits om beveiligingslekken in software te misbruiken is een zeer populaire methode bij cybercriminelen om pc’s met malware te infecteren.

Niet elk beveiligingslek wordt gelijk gedicht nadat het voor het eerst is ontdekt. De periode die tussen deze momenten ligt, is het moment waarop cybercriminelen het lek kunnen misbruiken om malware op computersystemen te smokkelen. In ondergrondse marktplaatsen zijn zogenaamde exploit kits te koop, waarmee een hele rij beveiligingslekken kan worden misbruikt. Als er ook maar één lek  uit die rij niet is gedicht op een computer, kan malware op het systeem terecht komen. Een dergelijke exploit kit kan voor ongeveer €1.000 worden aangeschaft. In 2013 was ongeveer 90% van de succesvolle infecties van computers met malware toe te schrijven aan het gebruik van exploit kits. Dit geeft maar aan hoe vaak exploits worden gebruikt, en hoe lastig gebruikers het vinden om alle software op hun pc altijd volledig up-to-date te houden.

Om pc’s goed tegen exploits te beveiligen, zonder dagelijks te hoeven controleren of er updates beschikbaar zijn voor de geïnstalleerde software, kan een beveiligingssoftware worden gebruikt. Helaas vertrouwt traditionele antivirussoftware op virushandtekeningen. Dat betekent dat scanners alleen code tegenhouden, waarvan ze al weten dat die kwaadaardig is. Nieuwe kwaadaardige code, waarmee de scanner nog nooit eerder geconfronteerd is geweest, wordt niet tegengehouden. Daarom is het van belang dat een beveiligingssoftware naast reactieve (op virushandtekeningen gebaseerde scanners) bescherming, ook proactieve bescherming (detectie op basis van gedrag en andere kenmerken) biedt. Zo zit in de pc-beveiliging van G DATA de proactieve module Exploitbescherming, die juist deze gevaarlijk exploits herkent en onschadelijk maakt.

Hoe werkt een exploit?

Malware wordt vaak verspreid via websites die zijn gemanipuleerd door cybercriminelen - dit gebeurt dus vaak zonder dat de beheerder van de website zich hiervan bewust is. Het kan gaan om legitieme websites zoals bijvoorbeeld nieuwssites, carrièresites, gemeentesites, webshops, datingsites, enzovoorts. Websites die met een exploit kit zijn uitgerust controleren snel de computer van elke bezoeker op de aanwezigheid van ongepatchte beveiliginslekken. Als er één wordt ontdekt, wordt deze door de betreffende exploit gebruikt als toegangspoort voor de infectie van het systeem met malware. De volgende stap is dat de exploit de Windows-schermen controleert die nodig zijn om toegang te krijgen tot de harde schijf, het internet of een ander gedeelte van het systeem. Als de malware deze stappen heeft doorlopen, wordt de daadwerkelijke malware –de zogenaamde “payload” – gedownload via de internetverbinding. Het is ook mogelijk dat een exploit kit op een andere manier het systeem controleert, bijvoorbeeld via een geïnfecteerde USB-stick, of een kwaadaardige attachment bij een e-mail.

Een lucratieve online zwarte markt

Cybercriminelen bieden meestal pakketjes aan met daarin een hele verzameling aan effectieve exploits, zogenaamde exploit kits. Deze bevatten verschillende ‘poortenopeners’ voor verschillende typen software. Tot voor kort waren deze kits verkrijgbaar voor vaste prijzen op de ondergrondse marktplaatsen. Tegenwoordig bieden steeds meer criminelen exploit kits aan als een abonnement. Tegen een maandelijkse vergoeding ontvangt de klant telkens nieuwe exploits en updates voor de al aanwezige exploits. Een exploit kit die op zoek gaat naar zwakke plekken in Internet Explorer, Java en PDF readers kost ongeveer €1000,- per maand. Deze kit wordt doorlopend geüpdatet met nieuwe exploits, voor nieuw ontdekte beveiligingslekken in deze programma’s en met nieuwe versies van al bestaande exploits. Door de snelle wisseling van exploits, is het voor traditionele antivirussoftware erg lastig om altijd de nieuwste varianten te herkennen. Vandaar dat proactieve beschermingstechnieken bij exploits de voorkeur verdienen boven reactieve technieken.

Als je wilt weten hoe G DATA exploitbescherming werkt, klik dan hier voor meer informatie.  

Wie is Eddy Willems?

Wij leggen jullie vragen voor aan onze expert Eddy Willems. Hij is bestuurslid van brancheorganisaties AMTSO en EICAR en Security Evangelist bij G Data Software. Gespecialiseerd in IT-beveiliging. Presenteert, geeft workshops en seminars over dit onderwerp, wordt regelmatig geïnterviewd en is al in meer dan 5000 artikelen in de media (print, online, radio en televisie) wereldwijd verschenen. In oktober van 2013 publiceerde hij zijn eerste boek: Cybergevaar.

Leeftijd: 53 jaar

Functie: Malware-expert

Opleiding: Informatica aan IHB en VUB

Dit artikel is op initiatief van G Data tot stand gekomen.

Frustraties over een trage pc of ongewenste advertenties? Grote kans dat de standaard Windows-instellingen de boosdoener zijn. Met drie simpele ingrepen optimaliseer je direct de snelheid, privacy en veiligheid van je systeem. Wij zetten de belangrijkste aanpassingen op een rij, zodat je direct weer vlot en zorgeloos aan de slag kunt!

Of je nu net een gloednieuwe laptop uit de doos haalt of al jaren op dezelfde vertrouwde desktop werkt, de standaardinstellingen van Windows zijn zelden optimaal. Microsoft kiest vaak voor opties die hun eigen diensten promoten in plaats van jouw gebruiksgemak centraal te stellen. Gelukkig kun je met een paar gerichte ingrepen direct winst behalen. Pas deze drie essentiële instellingen aan voor meer privacy, snelheid en overzicht.

Schakel onnodige opstart-apps uit

Niets is zo frustrerend als een computer die er minutenlang over doet om startklaar te zijn. De grootste boosdoener hiervoor is vaak een overdaad aan programma's die automatisch opstarten zodra je de pc aanzet. Veel applicaties, van Spotify tot samenwerkingstools als Microsoft Teams, nestelen zich tijdens de installatie ongevraagd in je opstartproces. Dat vreet direct aan je systeemgeheugen en vertraagt de opstarttijd aanzienlijk.

Je lost dit eenvoudig op door naar de instellingen van Windows te navigeren en te zoeken naar de optie Opstart-apps. Hier zie je een duidelijk overzicht van alle software die met Windows mee start, inclusief de impact die elk programma heeft op de prestaties. Loop kritisch door deze lijst heen. Programma's die je niet dagelijks direct na het inloggen nodig hebt, kun je zonder risico uitschakelen door het schuifje om te zetten. Je verwijdert de software hiermee niet; je voorkomt alleen dat ze op de achtergrond draaien zonder dat je erom gevraagd hebt. Je pc zal hierdoor merkbaar vlotter reageren.

Weg met die advertenties en suggesties!

Windows is in de loop der jaren steeds meer veranderd in een platform waarop Microsoft eigen en gesponsorde diensten probeert te verkopen. Dat uit zich in zogenaamde 'suggesties' in je Startmenu, op je vergrendelingsscherm en zelfs in de Verkenner. Voor de meeste gebruikers voelt dat – terecht – als ongewenste reclame binnen een besturingssysteem waarvoor al betaald is. Het zorgt bovendien voor ruis en leidt af van waar je eigenlijk mee bezig bent.

Om deze stroom aan prikkels te stoppen, duik je in het menu Persoonlijke instellingen. Bij de instellingen voor het Startmenu en het Vergrendelingsscherm vind je opties die verwijzen naar het tonen van suggesties, tips of leuke weetjes. Vink deze opties uit om een schonere, rustigere interface te krijgen. Vergeet ook niet bij de privacy-instellingen de optie uit te zetten die Windows toestaat om je Instellingen-app te gebruiken voor het tonen van voorgestelde inhoud. Het resultaat is een professionelere werkomgeving die doet wat hij moet doen, zonder je continu te proberen te verleiden tot extra klikken.

Maak bestandsextensies zichtbaar

Een van de meest riskante standaardinstellingen in Windows is het verbergen van bestandsextensies voor bekende bestandstypen. Standaard zie je alleen de naam van een bestand, bijvoorbeeld 'factuur', maar niet of het een .pdf, .docx of een .exe is. Cybercriminelen maken daar dankbaar gebruik van door virussen te vermommen als onschuldige documenten. Een bestand dat 'foto.jpg.exe' heet, wordt door Windows dan getoond als 'foto.jpg', waardoor je denkt een afbeelding te openen terwijl je in werkelijkheid schadelijke software installeert.

Je kunt dit veiligheidsrisico direct verhelpen via de Bestandsverkenner. Zoek in de menubalk naar de optie Weergeven en navigeer vervolgens naar de instellingen voor weergeven. Hier vind je een optie genaamd Extensies voor bestandsnamen. Zorg dat deze optie aangevinkt staat. Hoewel het in het begin even wennen kan zijn om achter elk bestand een punt en drie of vier letters te zien staan, geeft het je volledige controle en inzicht. Je ziet nu in één oogopslag met wat voor type bestand je écht te maken hebt, en dat verkleint de kans op een succesvolle malware-infectie drastisch.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!