Freewaremakers zijn enthousiaste computergebruikers die niet programmeren uit winstbejag, maar hun vaardigheden inzetten om iets te verbeteren. Dankzij de gratis programma's wordt computeren leuker en handiger! We bespreken de beste programma's van dit moment en nieuwe versies van 'evergreens'.

Tip 01: Lekker fris

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Glary Disk Cleaner kan schijfruimte vrijmaken door overbodige bestanden en programmaresten te verwijderen. Het programma voert automatisch een controle uit en toont hoeveel schijfruimte je terugkrijgt met een schoonmaakactie. Glary Disk Cleaner toont welke Windows-onderdelen en programmaresten er worden gesaneerd. Standaard zijn niet alle opties actief. Controleer de lijst en vink alleen de onderdelen aan die je kent. Dit geldt niet alleen voor Glary Disk Cleaner, maar voor alle schoonmaakprogramma's. Voer nooit schoonmaakacties uit waarvan je niet weet wat er gebeurt. Als je items aanpast in het 'schoonmaakschema', klik dan op Her scan. Met Start opschonen wordt de schoonmaker pas echt aan het werk gezet en krijg je je schijfruimte terug.

Wees alert tijdens de installatie van Glary Disk Cleaner om extra programma's te voorkomen: de makers willen graag dat je ook Glary Utilities installeert. Maar dit heb je niet nodig om Glary Disk Cleaner te gebruiken.

©PXimport

Glary Disk Cleaner verwijdert overbodige bestanden en verouderde instellingen.

Tip 02: Spionnensloper

Geschikt voor: Windows 10

Onze privacy komt steeds meer in het geding door het gebruik van smartphones en de computer. Windows 10 doet hier een flinke schep bovenop. Sommige programma's die beweren om hier een stokje voor te steken, maken het probleem alleen maar erger en injecteren soms zelfs malware. Op het forum van Spybot kwamen we een interessant programmaatje tegen dat direct actie onderneemt.

Spybot Anti-Beacon komt zonder enige garanties, maar werkt goed en toont direct welke telemetrie-opties nadelig zijn voor je privacy en of deze in- of uitgeschakeld zijn. Telemetrie is het op afstand meten en verzamelen van bepaalde gegevens (in dit geval onder meer diagnostische en gebruiksgegevens) en dat terugsturen voor onderzoek.

Let wel op: sommige aanpassingen hebben gevolgen voor het gebruik van je computer. Als je bijvoorbeeld bepaalde onderdelen van OneDrive laat uitschakelen, werkt de Windows Mail-app niet meer. Alle aanpassingen die je doet met Spybot Anti-Beacon zijn gelukkig eenvoudig ongedaan te maken. Gebruik hiervoor de knop Undo.

Tip 03: Klassieke start

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Met de komst van Windows 10 hebben we eindelijk het startmenu weer terug, maar wel in een nieuw jasje. Voor wie zich hierbij nog steeds niet prettig voelt (of functionaliteit mist), heeft aan Start10 een uitstekend alternatief. Dit programma is met vijf euro weliswaar betaalbaar, maar niet gratis. Het is dan ook niet zo gek dat veel mensen alsnog teruggrijpen op Classic Shell. Classic Shell was vooral bekend onder Windows 8/8.1, maar werkt ook uitstekend onder Windows 10 en brengen we daarom graag nog een keertje onder je aandacht. Classic Shell heeft zeer veel instellingen waardoor je je startmenu volledig aan je wensen kunt aanpassen. De keerzijde hiervan is dat je even de tijd moet nemen om alle opties te doorgronden. Gelukkig kun je de 'expert-instellingen' verbergen en voldoet de basis van Classic Shell zelfs voor beginners.

©PXimport

Classic Shell geeft ook Windows 10 weer een klassiek startmenu.

Tip 04: Alles over je pc

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Altijd al meer willen weten over de 'ingrediënten' van je computer? Dankzij HWiNFO32 hoeft je pc of laptop niet open. Het programma toont alle informatie over je hardware. De gegevens worden gerubriceerd in categorieën als Memory (geheugen), Motherboard (moederbord) en Drives (opslag). Per onderdeel leest HWiNFO32 ook de sensors uit (indien aanwezig) en zie je bijvoorbeeld hoe warm bepaalde componenten zijn. HWiNFO32 is zeer uitgebreid en dat kan lastig zijn voor de absolute beginner. De knop Summary geeft direct een beknopt overzicht met de meest essentiële informatie.

De gedetailleerde informatie van HWiNFO32 is handig als je je computer wilt verkopen of upgraden. Dankzij HWiNFO32 weet je bijvoorbeeld welk geheugen je nodig hebt en of er nog plaats is voor uitbreiding. Let op: de knoppen Driver update en BIOS update leiden je naar overbodige commerciële programma's.

©PXimport

HWiNFO32 biedt een kijkje onder de motorkap van je computer.

Tip 05: Gegevens overzetten

Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8(.1), 10

Als je een upgrade uitvoert naar Windows 10, blijven je bestanden en programma's en bestanden behouden. Bij de aanschaf van een nieuwe pc of als je je systeem 'schoon installeert' met Windows 10, moet je je gegevens op een andere manier overzetten.

Laplink PCmover Express kan dit voor je regelen. Laplink PCmover Express werkt tussen Windows XP of hoger en Windows 8.1/10. Je installeert Laplink PCmover Express op je oude (of vorige) computer waarna je aangeeft welke gegevens en informatie je wilt overbrengen. Laplink PCmover Express maakt een 'pakketje' dat je op de nieuwe frisse computer kunt importeren, waarna alles automatisch wordt neergezet en ingesteld. Dit laatste werkt uiteraard alleen in een 'perfecte wereld' en daarin leven we niet. In de praktijk kan er veel misgaan door allerlei factoren, te veel om op te noemen. Gelukkig gaat het ook vaak goed en dan heb je aan Laplink PCmover Express een goede oplossing om je gegevens te migreren.

©PXimport

Laplink PCmover Express zet gegevens om tussen je oude en nieuwe computer.

Tip 06: Usb-virus

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Wie de tv-serie Mr. Robot heeft gezien, weet dat het bijzonder onveilig is om een usb-stick van iemand anders aan te sluiten op je computer. Scripts en malware vinden op deze manier hun weg. UsbFix is gespecialiseerd in het tackelen van dit probleem en kan een usb-stick controleren op malware en andere ellende. Gebruik hiervoor de knop Research. Met de knop Clean verwijder je aangetroffen problemen. UsbFix toont reclames en is hierdoor niet echt overzichtelijk. De commerciële versie heeft hier geen last van en biedt ook realtime bescherming. Bij de gratis versie moet je usb-sticks handmatig controleren. Hoewel we de insteek van UsbFix waarderen, moet goede beveiligingssoftware dezelfde bescherming bieden en malware buiten de deur houden, zelfs als deze via usb probeert binnen te komen.

©PXimport

UsbFix controleert usb-opslag op malware en andere problemen.

Tip 07: Bestanden delen

Geschikt voor: Linux, OS X, Windows 7, 8(.1), 10

Als je thuis meer dan één computer hebt, is het handig om af en toe bestanden uit te kunnen wisselen. Hiervoor kun je een thuisgroep instellen, maar voor incidenteel gebruik is dit misschien te veel van het goede. Ook ben je hiervoor afhankelijk van het besturingssysteem (en versie) van de andere computers. Dankzij NitroShare kan het veel eenvoudiger. Installeer NitroShare op je computers. Zodra je iets wilt versturen, klik je met de rechtermuisknop op het NitroShare-icoontje in je systeemvak (rechts onder in beeld). Kies Send files en wijs de bestanden aan die je wilt verzenden. Je andere computer(s) met NitroShare worden automatisch gevonden waarna het bestand wordt gekopieerd. Met Send directory kopieer je de inhoud van een map. NitroShare werkt onder bijna alle besturingssystemen. Je kunt dus eenvoudig bestanden uitwisselen tussen Windows-computers onderling, maar ook met een Mac- of Linux-systeem.

Aan de kant van de ontvanger bewaart NitroShare de bestanden op het bureaublad. Deze locatie kun je aanpassen bij de programma-instellingen.

©PXimport

Met NitroShare deel je bestanden met andere gebruikers in je (thuis) netwerk.

Tip 08: Systeemherstelpunt

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Windows Systeemherstel kan je redder in nood zijn om een haperende computer weer aan de praat te krijgen. Als het goed is maakt Windows zelf herstelpunten, bijvoorbeeld als je een nieuw programma installeert of essentiële wijziging doorvoert. Met Restore Point Creator heb je meer controle of je herstelpunten. Alle instellingen en opties vind je terug in één overzicht. Klik op Create system checkpoint om snel handmatig een herstelpunt aan te maken. Je kunt je systeemherstelpunten met Restore Point Creator ook selectief verwijderen en zo schijfruimte vrijmaken. Bij Program options / Keep X ammount of restore points bepaal je hoeveel herstelpunten Windows moet bewaren.

Restore Point Creator is een aanrader voor iedereen die regelmatig sleutelt aan Windows-instellingen, of nieuwe programma's of tweaks uitprobeert. Je kunt beter één herstelpunt te veel hebben dan één te weinig.

©PXimport

Restore Point Creator helpt bij het snel aanmaken van herstelpunten.

Tip 09: Flash-blokkade

Geschikt voor: Firefox en Chrome

Flash is zowel geliefd en gehaat op websites, maar wordt nog steeds gebruikt ondanks de beperkte ondersteuning van met name Apple. De techniek wordt gebruikt voor animaties, filmpjes en geluid. Als je niet gediend bent van de (bewegende) Flash-elementen kun je in Firefox en Chrome een uitbreiding installeren. Voor Chrome-gebruikers heet de uitbreiding 'Flashcontrol' en voor Firefox-gebruikers 'Flash Control'. De uitbreidingen zijn niet gemaakt door dezelfde programmeur, maar doen nagenoeg hetzelfde. Standaard worden alle Flash-elementen geblokkeerd tijdens het internetten. In plaats daarvan zie je een zwart vlak met een icoontje dat aangeeft dat er iets geblokkeerd is. Als je het Flash-element alsnog wilt afspelen, klik je op het zwarte vlak.

©PXimport

Flash Control blokkeert alles wat met Flash te maken heeft in Firefox.

Tip 10: Basisbeveiliging

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Hoewel Windows 10 met Windows Defender een goede basisbeveiliging aan boord heeft, kan het altijd beter. Hiervoor hoef je niet per se een commercieel beveiligingsprogramma te installeren, het kan ook met een gratis oplossing. Comodo Antivirus Free heeft bijvoorbeeld alles in huis om je systeem veilig te houden en te beschermen tegen virussen. Comodo Antivirus Free kan je systeem scannen en biedt met 'realtime protection' ook permanente beveiliging. Na de installatie heb je bijna geen omkijken naar Comodo Antivirus Free. Je bestanden worden gecontroleerd en het programma haalt automatisch de meest recente updates op.

Wees alert tijdens de installatie om te voorkomen dat de maker meer producten van zichzelf installeert of aanpassingen doet aan je browser.

©PXimport

Comodo Antivirus biedt goede basisbescherming tegen virussen en andere ellende.

Tip 11: Verborgen agenda

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Windows heeft een taakplanner aan boord die wordt gebruikt voor allerlei onderhoudstaken van programma's en Windows zelf. Zo controleert bijvoorbeeld Adobe op nieuwe versies van geïnstalleerde Adobe-producten. TaskSchedulerView is een handig programmaatje om een goed overzicht te krijgen van alle geplande taken. De lijst van een gemiddelde Windows-computer kan meer dan honderd items bevatten. Achter elk onderdeel vind je de instellingen in kolommen.

Hier zie je bij Status of een taak actief is. Bij Last run zie je wanneer een taak voor het laatste werd uitgevoerd. Triggers geeft aan wat er moet gebeuren om de taak uit te voeren. Hier kan een datum staan, maar ook de aanduiding 'weekly' (wekelijks). De trigger 'idle' zorgt er voor dat de taak wordt gestart zodra je de computer een tijdje niet aanraakt. De geplande taken kun je met TaskSchedulerView eenvoudig activeren of juist uitschakelen. Gebruik hiervoor de stoplicht indicator in het menu. Let op: het is af te raden om taken uit te schakelen waarvan je niet weet waarvoor ze dienen. Het per ongeluk uitschakelen van essentiële onderdelen is een beveiligingsrisico voor je computer.

©PXimport

TaskSchedulerView toont alle taken die ingepland zijn in Windows.

Tip 12: Video roteren

Geschikt voor: Windows 7, 8(.1), 10

Per ongeluk een video gefilmd op je smartphone waarbij het beeld gedraaid is? Dan moet je tijdens het afspelen op je computer je hoofd een slag draaien. Dankzij Movie Rotator los je dit eenvoudig op. Start Movie Rotator en sleep het probleemfilmpje naar het Movie Rotator-venster. Klik op de roteerknoppen totdat het beeld recht staat en bewaar het eindresultaat. Het leuke aan Movie Rotator, ten opzichte van vergelijkbare programma's, is dat je het gratis kunt gebruiken, er geen watermerken worden geplaatst en Movie Rotator geen overbodige extra's installeert.

©PXimport

Movie Rotator draait je filmpjes een slag zodat ze weer goed worden weergegeven.

Niet schrikken?

De beste beveiligingssoftware laat weleens een steekje vallen waardoor een risico over het hoofd wordt gezien en de computer in gevaar komt. Omgekeerd zijn er ook veel voorbeelden. Een handig programmaatje wordt als 'gevaarlijk' gezien waarna de beveiligingssoftware groot alarm slaat. Dit kan ook voorkomen bij freeware uit deze rubriek, maar uiteraard hoef je dan niet echt te schrikken. We hebben alle programma's uitgebreid voor je getest. Zorg er wel voor dat je de download binnenhaalt via de website van de programmamaker. Twijfel je toch aan de 'goede bedoelingen' van een download? Bij VirusTotal kun je je bestand laten onderzoeken door alle gerenommeerde beveiligingsprogramma's. Als één of twee van de programma's een waarschuwing geeft is het waarschijnlijk vals alarm. Als meerdere programma's melding maken van problemen is er mogelijk wel iets aan de hand.

©PXimport

Vertrouw je een download niet of twijfel je aan je beveiligingssoftware? Voer een second opinion uit bij VirusTotal.

Pas op voor ongewenste software!

Veel programmamakers bundelen andere (ongewenste) programma's in hun installatieprocedure. Dit houdt in dat wanneer je een programma installeert, je er zomaar één of meer programma's bij krijgt. Ook worden soms instellingen van je browser aangepast en heb je plotseling een andere zoekmachine of extra werkbalk. Als we dergelijke praktijken tegenkomen bij freeware, maken we hier melding van. Het is echter altijd mogelijk dat er iets verandert tussen het tijdstip van testen en het moment dat je de besprekingen leest. Gelukkig zijn overbodige extra's en wijzigingen meestal eenvoudig te voorkomen door alert te zijn tijdens de installatieprocedure. Doorloop deze aandachtig en vink alle opties uit die je niet wilt installeren of wijzigen.

©PXimport

Wees altijd alert als je een programma installeert: voor je het weet, installeer je overbodige extra's of worden er instellingen aangepast.

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆