Geen paniek! 5 pc-problemen die je zelf oplost
Je pc is misschien niet zo essentieel als je smartphone, maar de kans is groot dat hij nog altijd erg belangrijk is. Dus het is begrijpelijk dat je in eerste instantie panikeert als er iets ergs mee gebeurt - zoals een kapot scherm, een belangrijk bestand dat per ongeluk verwijderd is of een virus.
Maar paniek werkt averechts, omdat tijd meestal juist van groot belang is. Geen zorgen. Je kunt natuurlijk niet het alarmnummer bellen, maar er zijn wel een aantal dingen die je kunt doen om computerproblemen op te lossen. Hier bespreken we er vijf. Lees ook: Zo doe je dat: Netwerkproblemen oplossen
Kapot laptopscherm
Een paar maanden geleden was ik naast mijn Franse buldog Blanka op mijn MacBook Air aan het werken. Uit het niets sprong Blanka op mijn schoot en landde op het scherm van mijn laptop. Een laptopscherm is echt niet tegen een hond van meer dan 12 kilo bestand, dus helaas was mijn scherm naar de knoppen.
©PXimport
Buldogs en laptopschermen gaan helaas niet zo goed samen.
Om te beginnen: Controleer eerst of het alleen je scherm is dat beschadigd is en niet ook iets belangrijkers (zoals bijvoorbeeld de grafische kaart). Als je scherm zichtbaar beschadigd of gebarsten is, moet je je computer zoals normaal blijven gebruiken om te kijken of er zich andere problemen voordoen.
Als er geen zichtbare schade is, maar het scherm doet raar, dan kun je proberen om een externe monitor in te pluggen. Je zult hiervoor een uitgang (HDMI, mini-HDMI, DisplayPort, mini-DisplayPort, DVI of VGA) en een externe monitor of televisie nodig hebben, evenals de juiste kabel. Sommige laptops hebben ook een externe display modus die je moet activeren. Meestal gaat dit door middel van functietoetsen. Als de weergave van je laptop er op het externe scherm prima uitziet, is het waarschijnlijk een eenvoudig probleem met het scherm en niet iets ernstigers.
Oplossing: Het goede nieuws is dat een kapot scherm niet meteen gerepareerd hoeft te worden. Als er langs de rand een haarscheurtje zit kun je je laptop gewoon blijven gebruiken, maar het is een goed idee om het apparaat zo min mogelijk te verplaatsen of dicht te doen en er niet mee te reizen omdat druk op het apparaat ervoor kan zorgen dat de scheur groter wordt. Als je een externe monitor bij de hand hebt, kun je je laptop voorlopig als desktop gebruiken.
©PXimport
Koppel je laptop aan een externe monitor om te controleren of het daadwerkelijk het scherm is dat kapot is en niet iets diepers.
Als je je scherm wel wilt repareren, heb je twee opties: Je kunt het zelf doen, of je kunt het laten repareren door een reparateur (of door de fabrikant, mits je een uitgebreide garantie hebt die ook accidentele schade dekt ). Het repareren van een simpel laptopscherm is eenvoudiger dan je denkt, maar als je een speciale laptop hebt zoals een Ultrabook, twee-in-één of een MacBook is het beter om naar een expert te gaan. Ultradunne schermen zoals op Ultrabooks en de MacBook Air kunnen extra lastig te vervangen zijn en soms is het zelfs helemaal de moeite niet waard om het te vervangen.
Een belangrijk bestand gewist
Er zijn twee soorten "belangrijke" bestanden: bestanden die voor jou belangrijk zijn, zoals bijvoorbeeld foto's van het afstuderen van je kind, en bestanden die voor je computer belangrijk zijn, zoals bijvoorbeeld systeembestanden. Hopelijk maak je er geen gewoonte van om in de rootmappen van je pc rond te neuzen en lukraak bestanden weg te gooien, maar kritieke bestanden kunnen soms gewist worden of corrupt raken vanwege systeemcrashes, malware of overijverige antivirusprogramma's.
Om te beginnen: Als je per ongeluk een belangrijke foto of document weggegooid hebt, hoef je niet in paniek te raken. Kijk eerst of je het terug kunt vinden - open de Verkenner en typ te bestandsnaam in het zoekveld in de rechterbovenhoek. Het is mogelijk dat je het bestand helemaal niet hebt weggegooid maar het gewoon met een onbedoelde muisactie naar een andere map verplaatst hebt.
©PXimport
Als de zoekactie niets oplevert, kun je de Prullenbak openen die op je bureaublad staat en daarin naar het bestand zoeken. Als er een heleboel bestanden in de prullenbak staan kun je binnen het venster op de rechtermuisknop klikken en Sort by > Date Deleted kiezen. De bestanden die het laatst verwijderd zijn komen dan bovenaan in het venster te staan.
Als dat niet werkt, kun je een tool gebruiken om verwijderde bestanden te herstellen, zoals Recuva om je verloren data terug te halen.
Als je bestand niet in de prullenbak staat en niet door Recuva teruggevonden kan worden, kun je het misschien eenvoudig vanaf een back-up herstellen. Windows 7 maakt automatisch "eerdere versies" van je bestanden aan, maar in Windows 8 moet je hiervoor de functie File History inschakelen. In Windows 7 open je de Verkenner en ga je naar de map waarin het bestand stond. Klik met de rechtermuisknop op de map en klik op Restore previous. Je krijgt dan een lijst met back-ups van de map te zien die gesorteerd is op datum. Klik op een back-up die aangemaakt was voordat je het bestand verwijderd had en klik op Restore.
©PXimport
In Windows 8 kun je verwijderde bestanden herstellen door het File History-menu te openen en op Restore personal files te klikken.
Oplossing: Als je het verwijderde bestand niet eenvoudig kunt vinden of het niet zomaar kunt herstellen vanuit File History, heb je niet meteen helemaal pech gehad. Als je je computer regelmatig back-upt, kun je proberen om op je back-up schijf naar het bestand te zoeken - en als je back-up "schijf" een clouddienst is, zoals Dropbox, Copy of OneDrive, kun je het bestand misschien op de website van de clouddienst vinden.
Als je een back-up hebt gemaakt, is het tijd om een professionele oplossing te proberen: je kunt herstelsoftware gebruiken die een diepe scan op je schijven uitvoert om naar het verwijderde bestand te zoeken, of je kunt een dure maar effectieve datahersteldienst gebruiken, zoals bijvoorbeeld DriveSavers.
Als het gewiste bestand geen persoonlijk bestand is, maar een cruciaal systeembestand, dan moet je waarschijnlijk je pc repareren met System Restore of misschien moet je zelfs Windows helemaal opnieuw installeren.
Iets op je spullen gemorst
Het kan iedereen overkomen - je bent iets aan het drinken terwijl je achter je bureau zit en oeps... Ineens zit je toetsenbord onder de cola.
Om te beginnen: Vloeistoffen beschadigen elektronica omdat bepaalde dingen in de vloeistof, zoals zout en mineralen, elektriciteit geleiden (technisch gezien is het geheel veilig om puur water op je computer te morsen). Als je computer of component aanstaat terwijl je er iets op morst, kan deze willekeurige, vrij stromende elektriciteitsgeleiding kortsluiting veroorzaken. Dus je moet je computer zo snel mogelijk uitzetten - haal de stekker en de batterij (indien van toepassing) er zo snel mogelijk uit. Hoe sneller de stroom eraf is, hoe beter.
Oplossing: Als je computer eenmaal uit staat, moet je alle kabels, componenten, mediakaarten en verwisselbare schijven verwijderen en de computer omkeren. Als het om een laptop gaat, moet je proberen te voorkomen dat er vocht in de buurt van het scherm komt; als het om een desktop-pc gaat, kun je hem beter op zijn kant leggen dan helemaal ondersteboven neerzetten. Draai de computer naar de kant toe waar je gemorst hebt (dat wil zeggen, als je iets op de linkerkant van je toetsenbord gemorst hebt moet je het op de linkerzijde leggen). Je kunt vocht aan de buitenkant van de pc met een pluisvrije doek opdweilen.
©PXimport
Haal je PC zo snel mogelijk uit elkaar als je er vloeistof in gemorst hebt - uiteraard nadat je de stroom eraf gehaald hebt.
Nadat het grootste deel van de vloeistof is weggelopen moet je proberen om de pc zo veel mogelijk te demonteren. Als je hem helemaal uit elkaar kunt halen is dat geweldig. Lukt dat niet, probeer dan in ieder geval de toetsen van het toetsenbord af te halen om alle vocht eruit te krijgen. Als je iets anders dan water gemorst hebt, is het een goed idee om je pc schoon te maken met een circuitreiniger, omdat veel drankjes plakkerig en corrosief zijn en dus schade aanrichten aan de binnenkant van je pc.
Zodra je pc geen stroom heeft, uit elkaar gehaald is en schoongemaakt is moet je hem met rust laten en wachten. Wacht zo lang mogelijk en dan nog een dag of twee extra (idealiter op zijn minst een week). Daarna moet je hopen dat je net op tijd was en proberen om het apparaat aan te zetten.
Geen internettoegang
Er is niets vervelender dan erachter komen dat je geen internetverbinding hebt wanneer je naar schattige puppyvideo's wilt kijken. Naast het vervloeken van je provider, kun je het volgende doen.
©PXimport
Om te beginnen: Er zijn drie of vier mogelijke oorzaken van je internetperikelen, afhankelijk van het type verbinding (bedraad of draadloos) dat je hebt. De eerste oorzaak is je provider. Er kan een lokale, regionale of nationale uitval zijn. De tweede oorzaak is een probleem met je modem. De derde oorzaak is een probleem met je draadloze router. En oorzaak vier is je computer.
Oplossing: Om te controleren of je provider platligt, kun je naar AlleStoringen gaan (op je telefoon, aangezien je geen internettoegang hebt) en op je aanbieder klikken. AlleStoringen is een website waarop gebruikers problemen met hun internetdienst kunnen rapporteren. Als je provider inderdaad plat blijkt te liggen, kun je niet veel anders doen dan je provider opbellen en je geld terug te vragen voor de periode waarin je internet platgelegen heeft.
Als er geen storing is - of als je AlleStoringen niet kunt bereiken - moet je je modem en router controleren. Haal de stekker van je router eruit en vervolgens die van het modem. Wacht tenminste 30 seconden en plug het modem weer in. Wacht nog eens 30 seconden en plug de router weer in. Start je computer (opnieuw) op. Je zou nu weer een internetverbinding moeten hebben. Zo niet, kijk dan of je router het probleem is door je pc direct in het modem te pluggen met een ethernetkabel. Als je na deze stap wel internet hebt, heeft het aan je router gelegen.
Als je na deze stap nog geen internet hebt, kan het aan je modem liggen, of aan de ethernetkabel zelf. Probeer een andere ethernetkabel als je er eentje bij de hand hebt.
Als alles lijkt te werken (maar je hebt nog steeds geen internet), dan kan je pc het probleem zijn. De eenvoudigste manier om dit te testen is te proberen om met een ander apparaat een internetverbinding te krijgen - een pc, telefoon of tablet. Lukt dit, dan legt het aan je pc. Controleer of de netwerkadapter ingeschakeld is door naar Control Panel > Device Manager > Network adapters te gaan.
©PXimport
Klik met de rechtermuisknop op je netwerkadapter en klik op Enable als deze is uitgeschakeld. Klik anders op Properties en controleer de status van het apparaat (er zou moeten staan This device is working properly). Als het apparaat niet naar behoren functioneert, kan het zijn dat je de driver moet updaten. Klik op het tabblad Driver en selecteer Update Driver.
Als je wifi gebruikt, moet je controleren of je wifi is ingeschakeld - sommige laptops hebben een schakelaar of functietoets waarmee je de wifi aan of uit kunt zetten.
Je hebt een virus
Misschien is je antivirusabonnement verlopen, misschien heb je op een onbetrouwbare pop-up geklikt of misschien heb je iets gedownload wat je beter niet had kunnen doen - ik zal je niet veroordelen. Maar hoe je er ook aan gekomen bent, je zit nu met een virus dat je pc snel aan het aantasten is.
Om te beginnen: Eerst moet je bepalen of je daadwerkelijk een virus hebt. Virussen en malware kunnen zich op vele manieren presenteren. Misschien krijg je onverklaarbare pop-ups te zien, je pc kan enorm traag worden of constant crashen. Tenzij je een antivirusprogramma hebt dat je waarschuwt wanneer er een virus aanwezig is, is het niet eenvoudig om erachter te komen of je echt een virus hebt of een probleem met je moederbord of andere hardware, maar het kan geen kwaad om voorzichtig te zijn.
Voordat je iets anders gaat doen moet je je internetverbinding verbreken. Virussen zijn dol op het internet en het laatste wat je wilt hebben is één of andere superupdate van de host van het virus dat je pc vast laat lopen of hem in een zombie verandert.
©PXimport
Oplossing: Start je pc op in de Safe Mode. Om dit te doen moet je je computer opnieuw opstarten en herhaaldelijk op de F8 toets drukken - houd hem niet ingedrukt - totdat je het Advanced Boot Options menu te zien krijgt. Gebruik de pijltjestoetsen om Safe Mode with Networking te selecteren en druk op Enter.
Als je je eenmaal in de Safe Mode bevindt, kun je een antivirus- en antimalware-programma gebruiken om een aantal scans te draaien. Je zult een nieuw antivirusprogramma moeten installeren, ook al heb je er al één op je pc staan, omdat het oude programma duidelijk iets over het hoofd gezien heeft. Je kunt dit doen door het programma op een flashdrive te laden en van daaraf te installeren zodat je je pc niet opnieuw met het internet hoeft te verbinden. Naast een antivirusscan moet je voor de zekerheid ook een anti-malware (on-demand) scan met MalwareBytes draaien.
Hopelijk kunnen de antivirus- of antimalware-programma's het virus ontdekken en de boel repareren. Maar als dit niet werkt - of als ze verdwijnen of crashen wanneer je ze probeert te draaien (omdat sommige virussen erg slim zijn en programma's kunnen herkennen die bedoeld zijn om ze te vernietigen) - kan het zijn dat je Windows opnieuw moet installeren. Dan moet je je bestanden en instellingen herstellen door middel van die back-up die je eerder gemaakt hebt (toch?).
Er is één soort virus dat je op deze manier misschien niet kunt verwijderen: ransomware. Probeer erachter te komen hoe je de ransomware kunt verwijderen en vergeet niet: als je vermoedt dat je ransomware hebt, moet je meteen alle automatische cloud-synchronisatiediensten die je hebt ingesteld uitschakelen. Want je wilt natuurlijk niet dat de ransomware je cloudmap vergrendelt en zichzelf naar al je andere apparaten synchroniseert.
