Stap je in het voorjaar vaak op de elektrische fiets en rijd je graag nieuwe routes? Met fietsnavigatie voorkom je dat je onnodig extra kilometers over lelijke (hoofd)wegen maakt. Je kunt bijvoorbeeld een weerbestendige smartphonehouder op het stuur monteren of een fietscomputer met route-instructies aanschaffen. Wie weet heeft jouw boordcomputer al fietsnavigatie in huis. We zetten in deze checklist alle voors en tegens op een rij.

Tip 01: Boordcomputer

Tegenwoordig bevat zo’n beetje iedere recente e-bike een uitgebreide boordcomputer, maar helaas is er bij de meeste modellen geen navigatiefunctie ingebakken. Bosch is een bekende fabrikant van onderdelen voor elektrische fietsen en ontwikkelt twee typen e-bikedisplays waarmee je ook kunt navigeren. Wellicht kun je jouw huidige e-bike met een nieuwe boordcomputer upgraden. Zo koppel je de Bosch Nyon- en Kiox-fietscomputers via bluetooth aan een smartphone en kun je vervolgens routegegevens uitwisselen. Bepaal vooraf welke route(s) je wilt fietsen en kopieer de trajectgegevens naar de boordcomputer. Voer vervolgens op het aanraakscherm de gewenste eindbestemming in en start de fietstocht. Via pieptonen waarschuwt de Bosch Nyon je voor komende afslagen.

Een geïntegreerde navigatiefunctie heeft als voordeel dat je geen smartphone of losse fietscomputer op het stuur hoeft te monteren. Wel zo overzichtelijk, want je doet voor alle fietsfuncties een beroep op slechts één apparaat. Daarnaast zijn de navigatiefunctie en Bosch-fietsmotor goed op elkaar afgestemd. Zo laat de Bosch Nyon op een kaartje zien hoe ver je met de huidige ondersteuningsstand kunt komen. Hierbij houdt de boordcomputer rekening met de geografische eigenschappen van de route. Om te voorkomen dat de accu onderweg leeg raakt, adviseert de Bosch Nyon zo nodig een andere ondersteuningsstand.

Tip 02: Smartphonehouder

De kans is dus groot dat de boordcomputer van jouw e-bike geen geïntegreerde navigatie bevat. Gebruik je een e-bike van bijvoorbeeld Shimano of Bafang, dan is er ook geen upgrade mogelijk. Dan kun je door je smartphone aan het stuur vast te maken tegen geringe kosten alsnog over fietspaden navigeren. Op internet stuit je algauw op allerlei smartphonehouders voor fietsen. De prijzen voor universele smartphonehouders liggen ergens tussen de tien en vijftig euro. Controleer vooraf of jouw mobiele toestel in het opgegeven diameterbereik van de beoogde fietshouder valt. Voor populaire smartphones zijn er ook op maat gemaakte fietshouders verkrijgbaar, zoals iPhones en Samsung Galaxy-toestellen. In dat geval past het mobiele apparaat naadloos in de houder.

Er is een aantal aspecten waarop je kunt letten. Bepaal eerst waar je de fietshouder wilt bevestigen. De meeste houders monteer je via een riempje, tiewraps of klittenband op het stuur, maar er bestaan ook modellen die je boven op de stuurpen kwijt kunt. Het scherm zit dan exact in het midden. Deins je niet terug voor een fietstocht in de regen? Neem dan een waterdicht exemplaar. Om lichtweerspiegelingen tegen te gaan, bestaan er ook fietshouders met een zonnekap.

©PXimport

Tip 03: Houder met accu

Een nadeel van fietsnavigatie via een smartphone is dat de accu in rap tempo leeg raakt. Logisch, want het scherm staat continu aan en er zijn meestal draadloze verbindingen actief. Voor korte ritjes is dat niet zo’n probleem, maar bij urenlange tochten is de beperkte accuduur van een smartphone een heikel punt. Heb je een e-bike met een usb-poort, dan kun de smartphone-accu onderweg bijladen. Uiteraard gaat dat dan wel weer ten koste van de accucapaciteit van de elektrische fiets. Het Bafang-display van nieuwe Amslod-fietsen bevat bijvoorbeeld een usb-aansluiting.

Als alternatief zijn er smartphonehouders met een geïntegreerde powerbank verkrijgbaar. Bovendien bestaan er ook handige fietshouders die je met een eigen powerbank kunt uitrusten. Sluit het mobiele toestel via een usb-kabel op de externe batterij aan en gebruik voortaan een navigatie-app voor lange fietstochten. Sommige smartphonehouders met geïntegreerde powerbank ondersteunen zelfs draadloos opladen via de Qi-standaard. Controleer vooraf de capaciteit van de powerbank. Hoe hoger de mAh-waarde, hoe meer elektrische lading de externe batterij kan vasthouden.

©PXimport

Navigatie-apps

Tip 04: Fietsnavigatiesysteem

Vind je het gebruik van een smartphone op een e-bike maar niets? Misschien is een gespecialiseerd fietsnavigatietoestel dan iets voor jou. Aan de hand van een gps-chip berekent zo’n apparaatje voortdurend je actuele positie en wijst het je vervolgens de juiste weg. Eigenlijk werkt het min of meer hetzelfde als autonavigatie, met het verschil dat het aanwezige kaartmateriaal fietspaden bevat. Een aantal merken is gespecialiseerd in de ontwikkeling van gebruiksvriendelijke navigatiesystemen voor fietsers, zoals Garmin, Mio en Wahoo. Naast een navigatiefunctie hebben deze producten ook allerlei extra’s in huis. Logischerwijs zijn er dan ook de nodige verschillen in prijs en functionaliteit. In de komende tips gaan we dieper op de aandachtspunten voor fietsnavigatietoestellen in.

©PXimport

Tip 05: Scherm

De ene fietsnavigatie is de andere niet. Zo bestaan er kleine fietscomputers van merken als Sigma en Bryton met een gps-chip die louter kompasnavigatie ondersteunen. Hierbij geeft een minuscuul pijltje de richting van de eindbestemming aan. Daar heb je in de praktijk niet zo veel aan. Verwarrend is dat veel webwinkels dergelijke fietscomputers in de categorie fietsnavigatie plaatsen. Voor gedetailleerde route-instructies heb je altijd een systeem met een ruim scherm nodig. Ga uit van een schermformaat van minimaal 1,8 inch tot een maximum van 4 inch. Voor aanraakbediening en het volgen van routes is dat een mooi formaat. Groter is niet handig, want dan belemmert het navigatiesysteem je fietscomfort.

Fietsnavigatiesystemen van gerenommeerde merken als Garmin en Mio beschikken doorgaans over een antireflecterende coating. Vooral op zonnige dagen heb je daardoor minder last van lichtweerkaatsingen. Verder is het fijn wanneer het scherm een hoge helderheid ondersteunt, zodat de route-instructies ook bij daglicht duidelijk zichtbaar zijn. Wens je een goede fietsnavigatie tegen lage kosten? Overweeg dan een apparaat met een zwart-witscherm. Het ziet er misschien wat minder flitsend uit, maar hiermee volg je net zo gemakkelijk de mooiste routes.

©PXimport

Tip 06: Audio

Met een e-bike fiets je op een relatief laag tempo waardoor je tijd genoeg hebt om aan de hand van het scherm de juiste route te volgen. Ben je snel afgeleid of kijk je liever naar je omgeving, dan zijn gesproken afslagaanwijzingen geen overbodige luxe. Zoek dan een bijpassend navigatieapparaat, want lang niet ieder product ondersteunt audio. De meeste fietsnavigatiesystemen van Mio laten in plaats van gesproken instructies bij elke afslag een pieptoon horen. Dat kan ook, want hierdoor kijk je als fietser automatisch naar het scherm.

©PXimport

Tip 07: Accucapaciteit

Een van de belangrijkste eigenschappen van een fietscomputer is de accucapaciteit. Met name bij lange toertochten is het belangrijk dat het navigatiehulpje het de hele weg volhoudt. Ieder nieuw navigatietoestel van Garmin of Mio bevat een efficiënte lithium-ion-accu. Afhankelijk van het gekozen model gaat die op een enkele batterijlading tussen de 10 en 24 uur mee. Houd er rekening mee dat een lithium-ion-accu onderhevig is aan slijtage, waardoor de capaciteit na een aantal jaar afneemt. Om die reden is de aanschaf van een tweedehands navigatieapparaat niet zo interessant.

De fabrikant levert een usb-kabel mee voor het opladen van de accu. De betere toestellen van Garmin bevatten een energiebesparende modus, waardoor de fietsnavigatie onderweg langer meegaat. Denk je extra accucapaciteit nodig te hebben, bijvoorbeeld omdat je op fietsvakantie gaat? De meeste Garmin-navigatieapparaten kun je koppelen aan een zogeheten Garmin Charge Power Pack. Hiermee voeg je tot wel 24 uur extra batterijcapaciteit toe. Houd wel rekening met een stevige adviesprijs van 129,99 euro.

©PXimport

Tip 08: Route instellen

Kijk vooraf goed naar de kaartdekking van het beoogde navigatietoestel. Overigens is dat meestal niet zo’n probleem, want de fietsnavigatiesystemen hebben doorgaans routekaarten van heel Europa aan boord. Controleer eventueel nog wel of je later extra kaartmateriaal aan het systeem kunt toevoegen voor het geval je eens buiten Europa op vakantie gaat. Overigens bestaan er ook fietsnavigatiesystemen met werelddekking.

Navigatiesystemen accepteren verschillende methoden voor het instellen van de route. Kies om die reden een navigatieapparaat met een invoermethode die bij je past. De meest doeltreffende optie is om rechtstreeks op het navigatietoestel een eindbestemming in te voeren. Vervolgens komt het systeem met enkele routesuggesties, waarna je het gewenste traject aantikt. Niet ieder product biedt deze mogelijkheid. Op websites en forums voor fietsliefhebbers wisselen leden onderling gpx-bestanden van mooie routes uit. Die kun je downloaden en vervolgens naar je navigatietoestel kopiëren. Dat gaat meestal via een usb-kabel of wifi. Vaak is het ook mogelijk om aan de hand van een mobiele app of browser eigenhandig een mooie route uit te stippelen, waarbij je deze data vervolgens overhevelt naar het navigatietoestel. Tot slot bestaan er systemen waarop je kunt aangeven via welke knooppunten je wilt fietsen. Kortom, mogelijkheden te over!

©PXimport

Kaartupdates

©PXimport

Tip 09: Extra accessoires

Met name voor navigatiesystemen van Garmin zijn er allerlei nuttige extra’s verkrijgbaar. Zo kwam in tip 7 al de externe accu ter sprake, maar het Amerikaanse merk heeft nog veel meer aanvullende fietsgadgets te bieden. Zo zijn veel navigatiesystemen compatibel met de Varia-productlijn. Voeg bijvoorbeeld een radarachterlicht toe en ontvang een waarschuwing zodra voertuigen je van achteren naderen. Deze waarschuwing ontvang je in de vorm van een geluidssignaal en een melding op het scherm. Verder produceert Garmin een slimme koplamp die je vanaf een Edge-navigatiesysteem bedient. Hierbij past de verlichting zich automatisch aan op het omgevingslicht én de snelheid van je e-bike. Er zijn daarnaast afstandsbedieningen verkrijgbaar, zodat je je handen niet meer van het stuur hoeft te halen voor de bediening van het navigatiesysteem. Je gebruikt dan je duim bij het handvat. En om je navigatiesysteem tegen onder meer weersinvloeden beschermen, zijn er voor de meeste systemen siliconen beschermhoezen verkrijgbaar.

Voor bezitters van een e-bike zijn de sportieve accessoires wellicht minder interessant, maar voor de volledigheid vermelden we ze evengoed. Je kunt namelijk aan geschikte navigatiesystemen allerlei sensoren koppelen, zodat je de sportieve prestaties tot in detail kunt monitoren. Denk onder meer aan hartslagmeters, snelheids- en cadanssensoren.

©PXimport

Kooptips

Garmin Edge 130

Prijs: € 129,99

Met de Garmin Edge 130 monteer je een betaalbaar navigatieapparaat op je stuur zonder dat je hiervoor de hoofdprijs betaalt. Vergeleken met duurdere versies doe je wel een aantal concessies. Zo is het schermformaat van 1,8 inch relatief bescheiden. Verder betreft het een zwart-witscherm en bevatten de routekaarten weinig details. Voor het afleggen van de gewenste route voldoet deze fietsnavigatie prima. Verder monitor je onder meer de afgelegde afstand, snelheid en tijdsduur. Een leuk extraatje is dat je in een grafiek de gereden hoogteverschillen van de route kunt bekijken. Geef via de functie Live Track veiligheidshalve je geografische locatie door aan zelfbepaalde contactpersonen. Voor extra functionaliteit kun je je smartphone aan de Edge 130 koppelen. Dan verschijnen er op het scherm binnenkomende meldingen en weersinformatie. Garmin claimt een batterijduur van maximaal vijftien uur.

©PXimport

Mio Cyclo 210

Prijs: € 159,99

Mio ontwikkelt al jarenlang betaalbare systemen voor fietsnavigatie en deze Cyclo 210 is daarvan een goed voorbeeld. Het kleurendisplay van 3,5 inch springt direct in het oog, zodat je in combinatie met geluidssignalen voortaan geen afslag meer mist. Er is kaartmateriaal van Europa voorgeïnstalleerd, dus je kunt er ook over de grens mee uit de voeten. Gebruik eventueel de Suprise Me-functie en leer nieuwe routes in de omgeving kennen. Het navigatietoestel geeft onderweg aan welke relevante locaties je passeert, zoals toiletten en eetgelegenheden. Volgens de fabrikant gaat de accu ongeveer tien uur mee. De meegeleverde montageset bestaat uit een bevestigingsmodule en twee tiewraps, waardoor je na pakweg tien minuten knutselen al op pad kunt.

©PXimport

Garmin Edge Explore

Prijs : € 199,-

Leg je jaarlijks duizenden kilometers af en zoek je een uitgebreide fietscomputer met navigatiefunctie? De Garmin Edge Explore voldoet aan alle eisen. Het aanraakscherm van 3 inch is ruim, zodat je gemakkelijk het gewenste traject kunt instellen. Volgens de fabrikant houdt de accu het ongeveer twaalf uur vol, zodat dit navigatiehulpmiddel zich ook leent voor de langere toertochten. Voor extra functionaliteit kunnen fietsers hun smartphone aan de Edge Explore koppelen. Zo zie je smartphonemeldingen op het kleurendisplay voorbijkomen en kun je het navigatiesysteem zelfs aan fiets-apps koppelen. Ook aan de veiligheid is gedacht. Als je onverhoopt bij een valpartij bent betrokken, stuurt het navigatiesysteem jouw locatie naar vooraf ingestelde contactpersonen.

©PXimport

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.

Behoefte aan totale rust tijdens je treinreis? De juiste koptelefoon filtert lawaai weg en verhoogt je concentratie. Ontdek waarom active noise cancelling (ANC) niet mag ontbreken. Wij laten je zien welke functies, zoals comfort en lange accuduur, belangrijk zijn voor de forens of gelegenheidsreiziger.

Reizen met de trein kan heerlijk zijn, maar luidruchtige medepassagiers en het gedender over het spoor verstoren nogal eens de rust. Een goede koptelefoon maakt hier het verschil tussen irritatie en ontspanning. Als je op zoek bent naar de beste optie voor onderweg, is er eigenlijk maar één technologie die er echt toe doet: active noise cancelling. In dit artikel lees je waar je precies op moet letten.

Waarom active noise cancelling onmisbaar is

De absolute topprioriteit voor elke treinreiziger is active noise cancelling, oftewel ANC. Deze techniek gebruikt microfoons aan de buitenkant van de oorschelpen om omgevingsgeluid op te vangen en een tegengeluidsgolf te produceren. Vooral het constante, lage gebrom van de treinmotor en de wielen op de rails worden hiermee effectief weggefilterd. Hoewel geen enkele koptelefoon álle geluiden volledig blokkeert, zorgen modellen met hoogwaardige ANC ervoor dat je op een normaal volume naar muziek of podcasts kunt luisteren zonder dat je het volume ongezond hard hoeft te zetten om het lawaai te overstemmen.

Over-ear versus in-ear in het openbaar vervoer

Naast de technologie is de pasvorm van groot belang voor de demping. Over-ear modellen, die volledig over je oren vallen, bieden van nature al een goede passieve isolatie. De oorkussens sluiten je gehoorgang af van de buitenwereld, wat de actieve ruisonderdrukking aanzienlijk ondersteunt. Voor de meeste forenzen is dit de beste keuze. In-ear oordopjes zijn weliswaar compacter en makkelijker mee te nemen, maar laten vaak toch iets meer geluid door omdat ze minder fysieke barrière opwerpen. Als comfort en maximale stilte voorop staan, wint de over-ear variant het sowieso.

©ER | ID.nl

Comfort en accuduur voor lange ritten

Omdat je in de trein vaak langere tijd stilzit, mag de koptelefoon niet gaan knellen. Let daarom goed op de kwaliteit van de hoofdband en de oorkussens; traagschuim (memory foam) is hierbij een aanrader omdat dit materiaal zich naar je hoofd vormt en de druk verdeelt. Daarnaast is de accuduur een belangrijke factor voor de frequente reiziger. Zoek naar modellen die minimaal 20 tot 30 uur meegaan met ANC ingeschakeld. Veel moderne koptelefoons beschikken bovendien over snellaadfuncties, waardoor je na 10 minuten laden weer uren vooruit kunt. Daarmee voorkom je dat je halverwege je reis opeens zonder muziek komt te zitten.

Connectiviteit en handige functies

Een functie die specifiek in de trein van pas komt, is de transparantiemodus. Hiermee versterk je tijdelijk het omgevingsgeluid via de microfoons, zodat je een omroepbericht van de conducteur kunt horen zonder je koptelefoon af te zetten. Ook multipoint-bluetooth is een waardevolle toevoeging voor forenzen die werken tijdens het reizen. Hiermee koppel je de koptelefoon gelijktijdig aan zowel je smartphone als je laptop, zodat je naadloos kunt wisselen tussen een videocall en je favoriete afspeellijst zonder opnieuw verbinding te hoeven maken.