Het internet is een digitaal paradijs voor kinderen, om zich te amuseren, te leren en te communiceren. Als (groot)ouder ben je natuurlijk wel alert op wat – en wie – ze te zien en te horen krijgen. Gelukkig zijn er tools die je een oogje in het zeil laten houden en ongepaste inhoud kunnen blokkeren.

Tip 01: Aanpak

In dit artikel gaan we volop aan de slag met allerlei tools en technieken voor ouderlijk toezicht. Dit is wel iets lastiger dan het lijkt. Wanneer je dit doet op het niveau van je thuisnetwerk (router), dan valt deze beveiliging of controle weg zodra je kind een mobiel netwerk gebruikt of wanneer het zijn toestel met een ander (wifi-)netwerk verbindt. Je kunt zo’n beveiliging natuurlijk ook op afzonderlijke toestellen installeren, maar dit vergt dan weer meer werk en onderhoud. We geven concrete voorbeelden van beide methodes, zodat je zelf kun bepalen welke oplossing je het best ligt.

Houd wel in het achterhoofd dat overdreven ouderlijk toezicht oftewel creeping een averechts effect kan hebben of zelfs in strijd kan zijn met het Kinderrechtenverdrag. Besef bovendien dat geen enkele techniek helemaal waterdicht is, al zeker niet bij wat oudere kinderen. Het blijft dus belangrijk dat je – ook na het installeren van tools voor ouderlijk toezicht – regelmatig met je kind over zijn online-ervaringen spreekt.

Tip 02: Routeropties

Laten we beginnen met het installeren of configureren van tools voor ouderlijk toezicht die in het volledige thuisnetwerk werken, ongeacht of je kind zich met een pc, laptop, tablet of smartphone verbindt.

Voor je verder kijkt, ga even na wat je router op dit vlak zelf al mogelijk maakt. Heel wat thuisrouters laten je bijvoorbeeld toe een internettimer in te stellen of ongewenste sites handmatig aan een blacklist toe te voegen. Het is wel de vraag of dit ook voor specifieke toestellen kan, want je eigen pc houd je wellicht het liefst buiten zo’n blokkering. Sommige routers komen ook met een gratis, weliswaar meestal tijdelijke of afgeslankte dienst voor ouderlijk toezicht. Raadpleeg hiervoor de handleiding bij je router.

Tip 03: DNS-filters

Mist je router functies voor ouderlijk toezicht, dan kun je overwegen een zogeheten DNS-filter in te stellen. Het komt erop neer dat je alle aanvragen voor websites omleidt naar een server die nagaat of de aangevraagde site op een blacklist staat. Is dit inderdaad zo, dan gaat het feest niet door. In het andere geval wordt de aanvraag netjes aan de reguliere DNS-server doorgespeeld.

Er zijn verschillende DNS-filters beschikbaar, ook gratis versies zoals CleanBrowsing Free DNS Filtering en OpenDNS Family Shield. We nemen deze laatste als voorbeeld.

Surf naar deze pagina van OpenDNS en noteer de twee ip-adressen van de DNS-filterservers: 208.67.222.123 en 208.67.220.123. Op deze pagina vind je ook links naar instructies om de filtering te activeren op je thuisrouter (voor het hele netwerk), pc’s en smartphones (zowel voor Android als iOS).

Tip 04: Filter in Windows

We gaan uit van Windows 11, maar de werkwijze in Windows 10 is min of meer vergelijkbaar. Ga naar Instellingen en kies Netwerk en internet, waar je naar Geavanceerde netwerkinstellingen scrolt. Klik hierop en klik vervolgens op de gewenste netwerkadapter, normaliter Ethernet (bij een bedrade verbinding) of Wi-Fi (bij een draadloos netwerk). Daarna klik je op Aanvullende eigenschappen bekijken en ten slotte op Bewerken bij DNS-server toewijzing. Schakel IPv4 in, selecteer Handmatig en vul bij Voorkeurs-DNS en Alternatieve DNS de genoteerde adressen in. Bevestig met Opslaan. Heeft je pc zowel een ethernet- als een wifi-adapter, dan moet je dus beide instellen.

Heb je meerdere draadloze netwerken en wil je de DNS-filtering alleen op een specifiek netwerk activeren, bijvoorbeeld een dat je kinderen gebruiken, dan ga je als volgt te werk: Klik bij Netwerk en instellingen op Wi-Fi / Bekende netwerken beheren en selecteer hier het gewenste netwerk. Vervolgens klik je op Bewerken bij DNS-server toewijzing en voer je de nodige aanpassingen uit.

Test de filtering, bij voorkeur na een herstart van je systeem, door enkele ‘ongewenste’ websites te bezoeken – iets wat nu normaal gesproken niet meer kan.

Tip 05: OpenDNS Home

Zo’n kant-en-klaar DNS-filter is wel handig, maar helaas kun je zelf niet bepalen welke sites (niet) zijn toegelaten. Vind je dit belangrijk, dan kun je nog bij een gratis alternatief terecht: OpenDNS Home. Dit vergt wel enig configuratiewerk, maar we geven je hier al een stevige aanzet.

Allereerst maak je een account aan en klik je op de link in de bevestigingsmail zodat je in je online dashboard belandt op https://dashboard.opendns.com. Hier klik je op Add a network en vul je het publieke IP-adres van je netwerk (router) in. Je leest dit af helemaal bovenaan de webpagina bij Your current IP is. Bevestig met Add this network. Geef een naam aan je netwerk, laat het vinkje staan bij Yes, it is dynamic en rond af met Done.

Je ontvangt alweer een bevestigingsmail, waar je eveneens op de link klikt.

Nu dien je nog de DNS-adressen van het toestel van het kind aan te passen in 208.67.222.222 en 208.67.220.220, zoals we al in tip 4 hebben gezien. Meer feedback hierover vind je verder nog in een welkomstmail en op deze supportpagina.

Nu kun je helemaal zelf bepalen welke sites je wilt laten blokkeren. Dit doe je vanuit je dashboard, waar je het tabblad Settings opent en op je publieke ip-adres klikt. Kies hier Custom en duid de categorieën aan die je wilt uitfilteren, zoals Pornography, Weapons enzovoort. Enkele minuten na je bevestiging met Apply is de blokkade een feit.

Tip 06: Familie-account

Ouderlijk toezicht op een Windows-pc is ook mogelijk langs een andere weg. Mogelijk beschik je al over een beveiligingssuite met een ingebouwde functie voor ouderlijk toezicht, zoals bij Bitdefender Total Security of Norton Internet Security, maar het kan ook gewoon met een gratis Windows-tool Microsoft Family Safety.

We gaan uit van Windows 11, maar de werkwijze bij Windows 10 is vergelijkbaar. Hiervoor moet je je als ouder wel zelf aanmelden met een Microsoft-account. Of dit zo is, kom je te weten via de Instellingen van Windows, waar je Accounts / Uw info selecteert. Hier kun je indien nodig en desnoods tijdelijk overschakelen naar een Microsoft-account.

Eenmaal je met zo’n account bent aangemeld, open je Accounts / Familie en kies je Iemand toevoegen. In het dialoogvenster vul je nu het Microsoft-account van je kind in. Is dit nog niet beschikbaar klik dan op Een account voor een onderliggend item maken en vul een e-mailadres, wachtwoord, naam en geboortedatum in. Na een wat complexe verificatie en aanmelding wordt het account aan Uw Familie toegevoegd en kan het kind zich hiermee aanmelden bij Windows.

Tip 07: Family Safety

Je bent nu klaar om het ouderlijk toezicht voor het toegevoegde account te configureren. Surf naar de Microsoft Family-pagina en meld je met je eigen account aan. Druk op het knopje met drie puntjes bij het kind-account en kies Ga naar overzicht met de rubrieken Schermtijd, Apps en games, Web- en zoekfilters en Besteding. Deze kun je haarfijn afstemmen.

We zoomen even in op Web- en zoekfilters. Zodra je deze rubriek opent, kun je op het tabblad Internet en zoeken allerlei filters inschakelen. Als je het erg strikt wilt, schakel je Alleen toegestane websites gebruiken in en vul je de toegelaten sites zelf in. Je kunt deze functie ook zo instellen dat educatieve websites zonder meer worden toegelaten, op basis van een lijst, gegenereerd met behulp van artificiële intelligentie.

Op het tabblad Apps en games kun je op basis van de aangeduide leeftijd apps automatisch laten goed- of afkeuren. Je krijgt hier ook een lijst met geblokkeerde apps te zien, maar je kunt hier apps selectief uit verwijderen. Merk op dat hier standaard alle browsers behalve Edge worden opgenomen, aangezien de ingestelde inhoudsfilters alleen binnen Edge werken.

Tip 08: Family Link

Er zijn natuurlijk ook allerlei apps voor ouderlijk toezicht, specifiek voor mobiele apparaten. In tip 10 vermelden we er een paar, maar we focussen ons hier op een gratis app voor Android, die van Google zelf afkomstig is en behoorlijk goed werkt: Family Link.

Overigens kun je deze app ook vanaf een toestel met iOS (11 of hoger) beheren. Op deze helppagina van Google Link kun je terecht voor allerlei concrete vragen en antwoorden. Je gaat hiermee in het kort als volgt aan de slag: start de app Family Link op je eigen toestel en houd het apparaat van je kind bij de hand. Tik op Volgende en geef aan dat het om een toestel van een Ouder gaat. Op het toestel van je kind – dat over een eigen Google-account dient te beschikken – open je vervolgens Instellingen en kies je Google / Ouderlijk toezicht. Selecteer Aan de slag / Kind of tiener en volg de instructies om het account te koppelen.

Als alles goed is, tref je het account van je kind nu aan in je Family Link-app. Hier kun je nu onder meer een Daglimiet instellen en via App-limieten aangeven welke apps je wilt toestaan of blokkeren. Je kunt ook de locatie van het Android-toestel van je kind opvragen en het apparaat op afstand vergrendelen. Overigens kun je het account van je kind ook beheren door te surfen naar https://g.co/YourFamily.

Tip 09: Schermtijd (iOS)

Ook op iOS-apparaten is standaard een functie voor ouderlijk toezicht beschikbaar. Open hiervoor Instellingen / Schermtijd. Selecteer Schakel schermtijd in, tik op Ga door en kies Dit is de <apparaat> van mijn kind. Kies Configureer later (3x) tot je om een Toegangscode voor ‘Schermtijd’ wordt gevraagd. Vul de gewenste code in (2x), bij voorkeur een code die verschilt van de ontgrendelcode van het toestel. Bevestig door je aanmelding met je Apple ID.

Je kunt in de app Schermtijd vervolgens allerlei limieten instellen, waaronder de Apparaatvrije tijd. Hiermee leg je dus periodes vast waarbinnen het toestel alleen kan worden gebruikt voor telefoonoproepen en voor door jou gekozen apps. Verder kun je hier terecht voor Applimieten (daglimieten voor specifieke app-categorieën en voor zelf te bepalen websites) en Communicatielimieten. Via deze laatste leg je vast met welke contacten communicatie mogelijk is via Telefoon, FaceTime, Berichten en iCloud. In de rubriek Altijd toegestaan kies je apps en contacten die tijdens de apparaatvrije tijd altijd beschikbaar moeten zijn. Ten slotte is er nog de rubriek Beperkingen, waarmee je allerlei app- en inhoudsfilters kunt activeren. Kies hier bijvoorbeeld Beperkingen voor materiaal / Webmateriaal om specifieke sites toe te staan of te blokkeren.

Je kunt Schermtijd natuurlijk ook altijd weer uitschakelen na het invoeren van je toegangscode.

Tip 10: Nog meer apps

In tip 6 hebben we al aangegeven dat diverse internetbeveiligingssuites vaak een functie voor ouderlijk toezicht hebben ingebouwd en meestal hoort hier ook een mobiele app bij. Er zijn natuurlijk nog meer apps, waaronder Qustodio en Norton Family, maar de eerste biedt slechts beperkte mogelijkheden in de gratis versie en bij de tweede kun je gratis alleen voor een proefperiode van 30 dagen terecht.

Een degelijke app is ook nog Kaspersky Safe Kids (Windows, macOS, Android en iOS). Er is een gratis versie beschikbaar, maar die beperkt je tot het blokkeren van ongepaste websites en inhoud, het beheren van apps op basis van categorie, gebruikstijd of leeftijd, en het instellen van een dagelijkse gebruikslimiet. Voor extra’s als een gps-locatiefunctie en het instellen van toegelaten schermtijden heb je de Premium-versie nodig (circa 17 euro per jaar en per gebruikersaccount).

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.