Wanneer je surft, tik je doorgaans een webadres op basis van een (sub)domeinnaam in. Daarmee zet je wel een heel systeem in werking, want achterliggend wordt naar de gewenste webserver op basis van het ip-adres gezocht. Er is dus een vertaalslag nodig en daar zorgt het DNS-protocol voor. Wat is DNS?

Wat is DNS?

DNS (Domain Name System) is een client-serversysteem dat via het gelijknamige protocol een ip-adres dat bij een hostnaam hoort (of omgekeerd) opzoekt in een gedistribueerde en dynamische database.

De oorsprong van het internet ligt bij het Amerikaanse DARPAnet (Defense Advanced Research Projects Agency Network). Aanvankelijk was dit netwerk nog voldoende behapbaar om de koppeling tussen ip-adressen en hostnamen in een statisch tekstbestand (host.txt) te vatten en nieuwe adressen handmatig toe te voegen. Het team dat deze lijst onderhield, ontwikkelde trouwens ook het concept van (sub)domeinen en zette een whois-directory op om administratieve gegevens van een host te achterhalen.

De explosieve groei van het internet vanaf de jaren 80 maakte de behoefte aan een geautomatiseerd systeem steeds groter en dit leidde tot het ontstaan van DNS in 1983. De specificaties werden in 1987 vastgelegd in RFC’s 1034 en 1035, de verdienste van computerwetenschapper Paul Mockapetris (https://kwikr.nl/rfc1034 en https://kwikr.nl/rfc1035). RFC’s (Request for Comments) zijn documenten die de protocollen en andere aspecten van het internet beschrijven.

Inmiddels hebben bijkomende RFC’s voor allerlei uitbreidingen van het DNS-protocol gezorgd. Op https://kwikr.nl/dnstl vind je hiervan een overzicht.

Zoekmechanisme

Wat gebeurt er nu wanneer je bijvoorbeeld www.pcmweb.nl in je browser intikt of een e-mail verstuurt naar iets als mailbox@pcmweb.nl?

In eerste instantie vraagt je netwerkapplicatie aan de lokale resolver naar de hostgegevens. Deze software kijkt normaliter eerst in het lokale hosts-bestand (in /etc/hosts of in %systemroot%\System32\etc\hosts). Vindt die niks, dan wordt mogelijk nog een (caching of forwarding) resolver binnen je eventuele bedrijf geraadpleegd. Geen succes? Dan gaat je DNS-verzoek naar een recursive resolver, kortweg recursor, zoals die van je internetprovider of van een DNS-provider als Google of Cloudflare. Kent ook die het antwoord niet, dan verzoekt deze aan de root-nameservers om de DNS-records voor www.pcmweb.nl in hun databases op te zoeken.

De kans is groot dat die als respons geven “ik vind de host niet, maar ik beschik wel over de DNS-gegevens van .nl; je checkt het daarom best even bij de tld-nameservers (topleveldomein) van .nl”. De recursor gaat hierop in en krijgt vervolgens wellicht de suggestie door “check het bij de sld-nameserver (secondleveldomein) van pcmweb.nl”, waarop die vermoedelijk zal reageren met het gezochte antwoord: www.pcmweb.nl A 149.210.193.187. De recursor stuurt dit vervolgens netjes terug naar je webapplicatie.

Merk ook op dat in dit proces alleen de recursor recursief werkt en het geretourneerde antwoord verwerkt en doorstuurt. De andere, gezaghebbende (authoritative) DNS-servers zijn van het iteratieve type en zorgen slechts voor een doorverwijzing. Dit is begrijpelijk, omdat recursie veel te intensief zou zijn voor de overbevraagde nameservers.

©PXimport

Caching

In de praktijk beschikken de resolvers ook over uitgebreide caches. Dat geldt tevens voor je eigen systeem. Zo beschikt niet alleen je besturingssysteem over een eigen DNS-cache – in Windows haal je die op met ipconfig /displaydns en maak je die leeg met ipconfig /flushdns – maar kunnen ook de internetapplicaties zelf een DNS-cache bevatten. In Chrome bijvoorbeeld beheer en leeg je die via chrome://net-internals/#dns en in Firefox via about:networking#dns.

Ook recursors beschikken normaliter over caches, bedoeld om de DNS-nameservers te ontlasten. Hoelang een DNS-record wordt gecachet, hangt af van de TTL-waarde (Time To Live) die in (het SOA-record van) het zogenoemde zonebestand van je DNS-server is ingesteld. In Windows Opdrachtprompt kun je deze waarde opvragen met een opdracht als nslookup -type=soa pcmweb.nl.

Door deze caching zal een wijziging in een DNS-record ook niet meteen overal worden gepropageerd – dat kan wel tot drie dagen duren. Daarom is het vaak een goed idee de TTL-waarde tijdelijk lager in te stellen, voordat je aanpassingen aan je DNS-records doorvoert.

©PXimport

DNS-records

We hebben het al even gehad over zogeheten zonebestanden (zone files) in de nameservers, die zowat alle informatie over een domeinnaam bevatten en in principe uit twee delen bestaan: richtlijnen, zoals het al vermelde $ TTL, en bronrecords (resource records). Deze laatste bevatten DNS-informatie over een specifieke host of internetbron. De IETF (Internet Engineering Task Force) heeft talrijke recordtypes gedefinieerd. We beperken ons hier tot enkele van de meest gebruikte.

Zo bevatten de al eerder vermelde SOA-records (Start Of Authority) administratieve informatie voor de complete zone, waaronder dus de TTL-waarde. A-records linken dan weer een domeinnaam aan IPv4-adressen, terwijl AAAA-records dat voor IPv6-adressen doen. Een CNAME (Canonical Name Record) verwijst naar een andere domeinnaam, wat handig is als je een subdomein hebt dat naar hetzelfde ip-adres als je hoofddomein mag verwijzen. Ook MX-records verwijzen naar een domeinnaam, maar hier is dat de doelserver voor e-mailverkeer.

Veiligheid en privacy

Sinds het ontstaan van DNS in 1983 werd tot voor kort eigenlijk uitsluitend het UDP-transportprotocol gebruikt, kortweg Do53 (DNS-over-UDP op poort 53). Hierbij wordt een DNS-query in leesbare tekst van de client naar de server verstuurd en ook de reply komt in leesbare vorm in zo’n UDP-pakket terug. Erg veilig of privacybewust is dit uiteraard niet, omdat er op dit niveau niet in encryptie of in enig authenticatiemechanisme wordt voorzien en je evenmin garanties krijgt op een succesvolle of niet-gemodificeerde aflevering.

Via een RFC werd daarom naderhand ook TCP (Transmission Control Protocol) als mogelijk transportprotocol toegevoegd en nog later werd het DNSCrypt-protocol ontwikkeld, dat encryptie toeliet aan de downstream-zijde van recursive DNS-resolvers.

Inmiddels werden er ook diverse andere DNS-transportroutes ontwikkeld, waaronder DNS-over-TLS (DoT), DNS-over-HTTPS (DoH), DNS-over-Quic (DoQ), DNS-over-HTTPS/3 (DoH3) en Oblivious DNS-over-HTTPS (ODoH). Bij Apple heet die laatste trouwens Private Relay.

©PXimport

De ontwikkeling van DNS

1983 Ontwikkeling van DNS

1985 Verdere ontwikkeling van DNS-serversoftware BIND

1989 Ook TCP kan worden ingezet voor DNS-query-transport (RFC 1123)

2000 BIND 9 (geheel nieuwe versie)

2011 DNSCrypt-protocol

2016 DoT

2018 DoH

2019 Toevoeging van een ‘geanonimiseerde’ modus aan DNSCrypt

2019 DNS-over-TOR

2021 ODoH

Ben je verdwaald in het eindeloze aanbod van series en films? Geen stress, wij hebben ook deze week weer het kaf van het koren gescheiden zodat je zonder keuzestress kunt bingen. Dit zijn de lekkerste nieuwe releases, speciaal voor jou op een rijtje gezet.

Roofman | Amazon Prime Video | 9 februari

De comedyfilm Roofman vertelt het waargebeurde verhaal van Jeffrey Manchester (Channing Tatum), een voortvluchtige voormalige reserveofficier van het Amerikaanse leger. Wanneer hij gepakt wordt, krijgt hij de bijnaam ‘Roofman’, omdat hij McDonald’s-filialen beroofde door via het dak naar binnen te gaan. Hij weet echter uit de gevangenis te ontsnappen en maandenlang uit handen van de politie te blijven door zich op bizarre wijze te verstoppen.

Cross (seizoen 2) | Amazon Prime Video | 11 februari

Het tweede seizoen van de misdaadserie Cross is vanaf deze woensdag te zien op Amazon Prime Video. Cross is gebaseerd op de boeken van James Patterson en volgt Alex Cross, een rechercheur en forensisch psycholoog in Washington D.C. en zijn partner Detective John Sampson. Na de moord op zijn vrouw worstelt Cross al meer dan een jaar met woedeproblemen en overweegt hij om tijdelijk verlof te nemen, tot hij bij een nieuwe zaak betrokken raakt. De eerste drie afleveringen van het nieuwe seizoen verschijnen deze week, de overige vijf worden wekelijks toegevoegd.

Predator: Badlands | Disney+ | 12 februari

De zesde Predator-film, Predator: Badlands, is vanaf deze donderdag te zien op Disney+. De jonge Yautja Dek (Dimitrius Schuster-Koloamatangi) is verstoten door zijn clan. Om het respect van zijn volk terug te winnen, gaat hij erop uit om het op te nemen tegen het gevaarlijkste monster in het universum. Tijdens zijn reis wordt hij gedwongen samen te werken met de android Thia (Elle Fanning). Onze Dunke vond de film destijds een frisse wind:

“Als actieblockbuster vinkt Predator: Badlands alle goede vakjes af. Fantastische actiescènes voel je tot op je botten door de keiharde soundtrack, het verhaal doet precies genoeg om de vele set pieces te waarborgen en de meedogenloze Yautja worden in een intrigerend nieuw licht neergezet.”

The Grand Budapest Hotel | Netflix | 12 februari

The Grand Budapest Hotel speelt zich af in de jaren twintig van de vorige eeuw en volgt een hotel-conciërge, Monsieur Gustave (Ralph Fiennes). Na een one-night-stand met de rijke Madame D. (Tilda Swinton), wordt zij op mysterieuze wijze vermoord en erft Gustave een kostbaar schilderij. Hij wordt als schuldige voor haar moord aangewezen en moet zich met de hulp van de lobbyjongen Zero Moustafa (Tony Revolori) en zijn vriendinnetje Agatha (Saoirse Ronan) zien te verstoppen voor de autoriteiten en de zoon van Madame D, Dimitri (Adrien Brody). The Grand Budapest Hotel is zonder twijfel een van regisseur Wes Andersons beste films. Voor wie houdt van charmante en absurde verhalen, is deze film absoluut het kijken waard. 

Daddio | HBO Max | 13

Daddio speelt zich volledig af in een taxi die van JFK Airport naar Manhattan rijdt. Normaal gesproken duurt die rit minder dan een uur, maar door een ongeluk komen de hoofdpersonen vast te zitten in het verkeer. De chauffeur, Clark (Sean Penn), en zijn passagier, die alleen bekendstaat als Girlie (Dakota Johnson), hebben ineens veel tijd te doden. In eerste instantie bestaat het gesprek uit de smalltalk die je in een taxi verwacht. Hoe langer ze praten, hoe dieper het gesprek echter wordt en de twee beginnen een onverwachte band te vormen.

De afgelopen najaar aangekondigde remake van de eerste Halo, genaamd Halo: Campaign Evolved, zou mogelijk al ergens aankomende zomer verschijnen.

Dat claimt The Verge-journalist Tom Warren van bronnen te hebben vernomen. Toen de game vorig jaar werd aangekondigd, werd gemeld dat het spel ergens in 2026 uit zou komen, maar werd er geen preciezere indicatie gegeven.

Warren meldt nu dat de game dus waarschijnlijk ergens aankomende zomer uitkomt. Wel wordt benadrukt dat de releasedatum nog niet helemaal zeker is, en dat er dus nog vertragingen kunnen plaatsvinden.

Warren meldt daarnaast overigens dat er ook nog altijd gewerkt wordt aan een remake van Fallout 3. Daar gaan al jaren geruchten over, maar vooralsnog is die remake niet officieel aangekondigd. De remake zou volgens Warren in ieder geval van vergelijkbare kwaliteit moeten worden als de remake van The Elder Scrolls 4: Oblivion.

Halo voor het eerst naar PlayStation

De remake van de singleplayercampagne van Halo: Combad Evolved werd zoals gezegd vorig najaar aangekondigd. De game krijgt daarbij verbeterde graphics, aangepaste filmpjes en verfijndere besturing. Campaign Evolved draait daarbij op Unreal Engine 5. De game bevat daarnaast nieuwe missies, wapens en de mogelijkheid om te sprinten.

Overigens is het grootste nieuws rondom deze Halo-game dat hij niet alleen naar Xbox Series-consoles en pc komt, maar ook naar PlayStation 5. Het is voor het eerst dat er een Halo-game naar een Sony-console komt.