ID.nl logo
Het oor wil ook wat: personaliseer de Windows-geluiden
© SHArtistry - stock.adobe.com
Huis

Het oor wil ook wat: personaliseer de Windows-geluiden

In Windows is het mogelijk om niet alleen je bureaubladachtergrond, maar ook systeemgeluiden te vervangen en te personaliseren. Daarnaast kun je met de juiste aanpassingen en tools problemen met audio oplossen en de geluidskwaliteit verbeteren.

Na het lezen van dit artikel weet je hoe je systeemgeluiden in Windows door eigen bestanden kunt vervangen en hoe je problemen met het geluid kunt oplossen:

  • Eigen geluiden instellen
  • Volume (per app) instellen
  • Geluid ruimtelijker laten klinken
  • Audiodrivers repapreren

Handig! Externe pc-speakers voor levendig geluid: waar moet je aan denken bij aanschaf?

Tip 01: Venster Geluid

Windows heeft standaardgeluiden voor diverse gebeurtenissen, zoals het verbinden van een apparaat, bij een onverwachte fout of wanneer het gebruikersaccountbeheer verschijnt. Voor andere acties, zoals het starten of sluiten van een programma of het minimaliseren van een applicatievenster, zijn standaard geen geluiden ingesteld. Veel gebruikers weten niet dat ze voor bijna 50 gebeurtenissen zelf kunnen kiezen welke geluiden ze willen horen.

Om dit aan te passen, ga je naar het dialoogvenster Geluid. Dit doe je door in Windows naar Instellingen te gaan en vervolgens Systeem / Geluid te kiezen, of door met de rechtermuisknop op het luidsprekericoon in de Windows-taakbalk te klikken en Geluidsinstellingen te selecteren. Klik vervolgens op Meer geluidsinstellingen. In het dialoogvenster Geluid open je het tabblad Geluiden.

Open het dialoogvenster Geluid op het tabblad Geluiden om eigen (systeem)geluiden in te stellen.

Tip 02: Andere geluiden

Op het tabblad Geluiden van het dialoogvenster Geluid staat waarschijnlijk de optie Windows standaard ingesteld en dat mag je voorlopig zo laten.

In de lijst bij Programmagebeurtenissen kies je onder Windows bijvoorbeeld voor Minimaliseren. Selecteer vervolgens een passend geluid in het uitklapmenu bij Geluiden. Tref je hier nauwelijks geluiden aan, klik dan op Bladeren en navigeer naar de map %windir%\media (waarschijnlijk komt dit overeen met C:\Windows\media). Hier bewaart Windows namelijk standaard de systeemgeluiden als wav-bestanden, zoals Windows Minimize.wav of Ring08.wav. Druk op Testen en daarna op Toepassen. Nu hoor je dit geluid telkens als je een applicatievenster minimaliseert. Windows luistert blijkbaar nauw: lukt het niet met het ene geluid, probeer het dan met een ander. Wil je het geluid verwijderen, selecteer dan weer Minimaliseren in de lijst en kies (geen) bij Geluiden. Op een vergelijkbare manier kun je bij ook andere gebeurtenissen het geluid aanpassen of verwijderen.

Je kunt trouwens ook naar een eigen geluidsbestand verwijzen dat je eerst in de map %windir%\media plaatst of op een locatie waar het bestand niet (onbedoeld) verwijderd dreigt te worden. In het kader ‘Wav!’ lees je hoe je audiobestanden kunt inkorten en naar wav kunt omzetten.

Een ander systeemgeluid instellen vergt weinig meer dan enkele muisklikken.

Wav! Als je een leuk deuntje hebt gevonden om aan een systeemgebeurtenis te koppelen, maar het is te lang of niet in wav-formaat, dan kun je dit met de juiste tools aanpassen.

Voor het inkorten van een audiobestand kun je AudioTrimmer gebruiken. Upload het bestand, houd Keep geselecteerd en verplaats de groene handvatten naar het begin en het einde van het gewenste fragment. Optioneel activeer je Fade in en/of Fade out. Klik op Crop en download het resultaat. Om een ander geluidsformaat naar wav om te zetten, gebruik je een onlinetool, zoals Convert audio to WAV. Sleep je audiobestand naar het venster of klik op Choose File. Je kunt optioneel parameters zoals bitratio, audiofrequentie en -kanalen, en PCM-formaat aanpassen en het audiofragment bijsnijden. Klik daarna op Start en Download om het geconverteerde bestand op te halen.

Voor zowel het bijsnijden als converteren kun je ook een gratis desktopapplicatie zoals Audacity gebruiken. Start de geïnstalleerde app, importeer het originele bestand, selecteer het fragment met de muis, kopieer dit met Ctrl+C en plak het in een nieuw project met Ctrl+N en Ctrl+V (kies Alleen geselecteerde audio). Bewaar dit in het gewenste formaat (zoals wav) via Bestand / Audio exporteren.

Audacity is een alleskunner: trimmen en converteren is zo gepiept.

Tip 03: Eigen geluidsschema

Als je het standaard-geluidsschema had geselecteerd en je een of meer systeemgeluiden wijzigt, slaat Windows deze wijzigingen automatisch op in een schema genaamd Windows standaard (aangepast). Dit voorkomt verwarring met het originele Windows geluidsschema. Je kunt je aangepaste geluiden ook opslaan in een eigen geluidsschema. Klik hiervoor op Opslaan als en geef een passende naam aan je schema. Dit nieuwe schema verschijnt dan in de selectielijst bij Geluidsschema. Een overbodig schema kun je weghalen met de knop Verwijderen. De schema’s Windows standaard en Geen geluiden kun je overigens niet verwijderen. Selecteer je dit laatste schema, dan verdwijnen de luidsprekericoontjes bij alle programmagebeurtenissen, wat handig is voor wie allergisch is geworden voor het gepiep en gekling van Windows.

Je kunt de geluidswijzigingen in een of meer eigen geluidsschema’s onderbrengen.

Tip 04: Aan- en afmelden

In eerdere versies van Windows kon je geluiden koppelen aan het in- en uitloggen bij Windows via de programmagebeurtenissen Windows aanmelden en Windows afmelden. Deze opties zijn in recentere versies niet direct zichtbaar, maar je kunt ze via een registerwijziging weer beschikbaar maken.

Druk op de Windows-toets+R en voer Regedit uit. Navigeer naar de sleutel Computer\HKEY_CURRENT_USER\AppEvents\EventLabels\WindowsLogoff. Selecteer deze sleutel en dubbelklik in het rechterdeelvenster op ExcludeFromCPL. Wijzig de waarde van 1 naar 0 en bevestig met OK. Herhaal dezelfde stappen voor de sleutel WindowsLogon, die je vlak daaronder vindt. Sluit vervolgens de Register-editor af.

Als je nu het dialoogvenster Geluid opent, vind je de opties Windows aanmelden en Windows afmelden terug tussen de programmagebeurtenissen. Je kunt hier nu geluiden aan koppelen, zoals Windows Logon.wav en Windows Logoff Sound.wav.

Liever ook een geluidje bij het aan- en afmelden? Dat kan.

Tip 05: Ander opstartgeluid

In het dialoogvenster Geluid vind je in de lijst met programmagebeurtenissen de optie Geluid van Windows starten afspelen. Dit is het geluid dat je hoort bij het opstarten van Windows. Je kunt deze optie uitschakelen om het geluid niet meer te horen of het vervangen door een eigen geluid. Deze procedure is echter complex en wijzigt het systeem diepgaand. Wil je dit wijzigen, dan is dat op eigen risico. Maak bij voorkeur eerst een herstelpunt!

Voor deze aanpassing is een tool als Resource Hacker nodig. Download en installeer Resource Hacker. Open het programma, ga naar File / Open en navigeer naar het systeembestand C:\Windows\SystemResources\imageres.dll.mun (ervan uitgaande dat je Windows 11 of Windows 10 versie 1903 of hoger gebruikt). Stel de bestandsweergave rechtsonder in op All files (*.*). In het linkerdeelvenster open je vervolgens de sectie WAVE en klik je op 5080 : 1033. Speel het geluid af met Play WAVE. Klik vervolgens met de rechtermuisknop op 5080 : 1033 en kies Replace Resource. Selecteer een geschikt wav-bestand. Bewaar de aangepaste imageres.dll.mun op je bureaublad via File / Save as en sluit Resource Hacker af.

Het Windows-opstartgeluid zit diep verborgen in een systeembestand en vereist een hacktool.

Tip 06: Opnieuw opstarten

Open vervolgens Instellingen in Windows, ga naar Systeem / Systeemherstel en druk op de knop Nu opnieuw opstarten (2x). Na de opstart klik je achtereenvolgens op Problemenoplossen / Geavanceerde opties / Opdrachtprompt. Hier voer je de volgende commando’s uit:

c:
cd c:\windows\systemresources
ren imageres.dll.mun imageres.dll.mun.oud
cd c:\users\<je_accountnaam>\desktop
copy imageres.dll.mun c:\windows\systemresources

Vervang <je_accountnaam> door je eigen Windows-gebruikersnaam. Verlaat daarna Opdrachtprompt en start door naar Windows. Je zou nu het nieuwe opstartgeluid moeten horen.

Deze procedure houdt in dat je eerst het originele systeembestand hernoemt (in een bestand met de extensie .oud), en vervolgens het originele bestand vervangt door het aangepaste bestand. Houd er rekening mee dat een Windows-update deze wijziging mogelijk ongedaan maakt. Je kunt deze wijziging ook altijd zelf terugdraaien door het vervangende bestand te verwijderen uit C:\Windows\SystemResources en de eerder gekopieerde versie weer te hernoemen naar imageres.dll.mun.

Opnieuw opstarten in een speciale Windows-omgeving is vereist.

Last van slecht geluid?

Losse luidsprekers laten vaak beter geluid horen

Tip 07: Relatief volume

Nu je de gewenste geluiden hebt ingesteld, kunnen mogelijk nog de audio-instellingen binnen Windows geoptimaliseerd worden. We nemen we hier Windows 11 als voorbeeld.

Je kunt bijvoorbeeld het optimale volume voor actieve programma’s zelf instellen. Klik met de rechtermuisknop op het luidsprekerpictogram in de Windows-taakbalk en kies voor Volumemixer openen. Hier kun je naast het algemene volume en het actieve uitvoer- en invoerapparaat, voor diverse apps het relatieve volume regelen met een schuifknop (van 0% tot 100%). Merk hier ook de knop Systeemgeluiden op, waar je het volume desgewenst standaard wat lager kunt instellen. Met de knop Opnieuw instellen onderaan zet je het volume van alle apps in één keer op 100% van het hoofdvolume. Nog iets makkelijker wordt dit met de gratis app EarTrumpet. Na installatie kun je rechtstreeks via een icoon in het Windows-systeemvak het volume van afzonderlijke apps instellen en een aangepaste in- en uitvoer voor deze apps instellen.

Bij audio- of videochatten, zoals met Skype of Teams, kun je het volume van bepaalde geluiden automatisch laten verminderen of uitschakelen. Open hiervoor weer het dialoogvenster Geluid en ga deze keer naar het tabblad Communicatie. Kies hier de gewenste optie, zoals Alle andere geluiden dempen of Het volume van anderegeluiden verminderen met 80%. Bevestig met OK.

EarTrumpet laat je met één muisklik het volume van individuele apps instellen.

Tip 08: Extra geluidsopties

Afhankelijk van je hardware kun je verschillende audio-eigenschappen in Windows optimaliseren. Ga naar Instellingen en kies Systeem / Geluid. Klik op het pijlknopje naast het gewenste uitvoerapparaat. Hier kun je ook een nieuw uitvoerapparaat toevoegen, bijvoorbeeld  via bluetooth of Miracast. Bij elk uitvoerapparaat zie je extra instellingen, zoals het gewenste Audio-uitvoerformaat (bijvoorbeeld 24 bits, 48000 Hz Studio Quality) en het volume van het linker- en rechterkanaal. Er zijn ook opties voor Audioverbeteringen, die je kunt uitschakelen of instellen op Standaardeffecten van het apparaat. Bij Ruimtelijkgeluid kun je kiezen voor opties als Windows Sonic for Headphones om het geluid ruimtelijker te laten klinken, wat vooral nuttig is bij games of films. Meer apps voor ruimtelijk geluid vind je in de Microsoft Store, zoals Dolby Access (Dolby Atmos for Headphones) of DTSSound Unbound. Controleer wel zelf of je hardware hiermee overweg kan.

Om je luidsprekerconfiguratie te testen, open je het tabblad Afspelen in het dialoogvenster Geluid, selecteer je je afspeelapparaat en klik je op Configureren. Kies de meest geschikte configuratie, zoals Stereo of 7.1 Surround, en test elke luidspreker afzonderlijk door erop te klikken.

Afhankelijk van je (uitvoer)apparaat zijn er nog enkele optimalisaties mogelijk.

Equalizer Als je hardware het toelaat, kun je de geluidskwaliteit optimaliseren met betaalde apps zoals Dolby Access, die onder meer een softwarematige equalizer gebruiken. Er bestaan ook gratis apps met vergelijkbare functies, maar we raden je wel aan om voor de installatie een herstelpunt te maken.

Een wat oudere tool is ViPER4Windows. Zorg ervoor dat je V4W_Setup.zip downloadt, uitpakt en installeert. Deze bleek namelijk ook op een Windows 11-testtoestel te werken. Tijdens de installatie moet je aangeven voor welke audio-apparaten je de software wilt installeren, waarna een herstart van Windows is vereist.

Een vergelijkbare gratis tool is Equalizer APO. Start na de installatie en een herstart van Windows de app Configuration Editor. Het is mogelijk om ViPER4Windows en Equalizer APO naast elkaar te gebruiken. Activeer bij ViPER4Windows via Setting / Settings dan de optie Enable APO coexists. Maar eigenlijk raden we dit gewoon af, met het oog op mogelijke stabiliteitsproblemen.

Hoe dan ook, beide tools bieden uitgebreide audio-instellingen en een equalizer met diverse vooraf ingestelde configuraties.

Audiofielen (met de nodige hardware) weten vast goed weg met apps als Equalizer APO.

Tip 09: Snelle check-up

Je hebt alle (systeem)geluiden naar wens ingesteld en de audio op alle beschikbare manieren geoptimaliseerd en plots gebeurt het: Windows blijft stil of het geluid is ondermaats of valt af en toe weg.

Begin dan met het controleren van het audiovolume via het luidsprekerpictogram in het Windows-systeemvak. Zorg ervoor dat het volume is ingeschakeld en verhoog indien nodig de schuifknop. Open ook de Volumemixer en controleer of het volume van de betreffende app niet op 0% staat. Het kan zijn dat andere apps de audio-uitvoer hebben overgenomen. Sluit deze apps en kijk of het geluid met andere apps en apparaten nu wel functioneert. Controleer ook het ingestelde uitvoerapparaat via Instellingen / Systeem / Geluid. Klik op de pijlknop bij het betreffende apparaat en klik indien nodig op Toestaan en vervolgens op Testen.

Als de problemen aanhouden, controleer dan de verbindingen van alle audiokabels. Voor een bluetooth-verbinding ga je naar Instellingen / Bluetooth en apparaten en controleer je of het apparaat goed is gekoppeld.

Gebruik ook gerust de ingebouwde probleemoplosser van Windows. We beperken ons hier tot Windows 11. Klik met de rechtermuisknop op het luidsprekerpictogram en kies Problemen met geluid oplossen. Klik op Ja voor een geautomatiseerde diagnostiek en volg de verdere instructies van de wizard. In dit dialoogvenster vind je ook links naar online hulpbronnen van Microsoft voor problemen met de microfoon en verbindingsproblemen bij bluetooth-audioapparaten.

Klop gerust ook even bij de ingebouwde probleemoplosser aan.

Tip 10: Grondige controle

Als de stappen in de vorige tip niet werken, controleer dan de audiodrivers. Druk op Windows-toets+X en kies Apparaatbeheer. Open de sectie Besturing voor geluid, video enspelletjes en klik met de rechtermuisknop op het stuurprogramma van je audioapparaat. Als er onlangs een driverupdate is uitgevoerd, kun je terugkeren naar de vorige versie die wel werkte. Ga hiervoor naar Eigenschappen, open het tabblad Stuurprogramma en klik op Vorig stuurprogramma. Probeer ook een driverupdate; klik op Stuurprogramma bijwerken en kies eerst Automatisch zoeken naar stuurprogramma’s. Als dit niet werkt en je hebt een geschikte driver gevonden op de website van de producent, kies dan voor Op mijn computer naar stuurprogramma’s zoeken en volg de instructies. Als laatste redmiddel kun je het apparaat verwijderen, in de hoop dat Windows na een herstart automatisch een goed functionerende driver installeert.

Als het probleem niet door de driver wordt veroorzaakt, druk dan op Windows+R, voer services.msc uit en controleer of de services Windows Audio, Windows Audio EndpointBuilder en Remote Procedure Call (RPC) actief zijn. Als dit niet het geval is, rechtsklik dan op de betreffende service, kies Eigenschappen, wijzig het opstarttype in Automatisch en herstart de pc.

Mogelijk is je audiodriver corrupt en aan vervanging toe.

Watch on YouTube
▼ Volgende artikel
Trage computer? Zo versnel je de opstarttijd van Windows 11
© MG | ID.nl
Huis

Trage computer? Zo versnel je de opstarttijd van Windows 11

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

WPA: een geavanceerd meetinstrument.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

BootRacer geeft je een mooi beeld van de opeenvolgende opstarttijden.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

BootRacer registreert nauwkeurig de opstarttijd van elke automatisch opstartende app.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Je kunt ook de onderlinge opstartvolgorde aanpassen in BootRacer.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Je kunt apps eventueel ook laten opstarten nadat je bureaublad is verschenen.

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Windows heeft een ingebouwde functie om de opstarttijd wat in te korten. 

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

De energiebesparende modi kunnen je ook flink wat opstarttijd besparen. 

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Services kun je uitschakelen vanuit Boot Optimizer, maar ook vanuit de Services-module.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Met een registeringreep kun je nog eens tot tien seconden besparen.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

Als enige gebruiker kun je wellicht ook zonder aanmeldwachtwoord leven. 

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.

Je checkt ook even enkele instellingen in het UEFI/BIOS, zoals Fast boot.

▼ Volgende artikel
Resident Evil Village en meer titels komen naar PlayStation Plus-gamecatalogus
Huis

Resident Evil Village en meer titels komen naar PlayStation Plus-gamecatalogus

Sony heeft bekendgemaakt welke spellen deze maand aan de gamecatalogus voor PlayStation Plus Extra- en Premium-leden worden toegevoegd, en Resident Evil Village is er een van.

Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.

Het lijkt geen toeval dat de game naar de catalogus komt, want eerder bleek al dat Village deze maand ook op Xbox Game Pass verschijnt. Daarbij zal eind februari het negende deel in de reeks, Resident Evil Requiem, uitkomen, dus dit is het ideale moment om nog even het geheugen op te frissen met Village, dat het achtste deel in de horrorfranchise betreft.

Deze games komen op 20 januari naar PS Plus Extra en Premium:

Andere spellen die vanaf 20 januari worden toegevoegd, zijn onder andere Like a Dragon: Infinite Wealth, A Quiet Place; The Road Ahead, de oorspronkelijke Ridge Racer en Art of Rally. Voor de duidelijkheid: de moderne spellen op onderstaande lijst zijn speelbaar voor alle PlayStation Plus Extra- en Premium-leden, de klassieke game is alleen voor Premium-leden bestemd.

  •        Resident Evil Village (PS5 / PS4)

  •        Like a Dragon: Infinite Wealth (PS5 / PS4)

  •        Expeditions: A MudRunner Game (PS5 / PS4)

  •        A Quiet Place: The Road Ahead (PS5 / PS4)

  •        Darkest Dungeon 2 (PS5 / PS4)

  •        The Exit 8 (PS5 / PS4)

  •        Art of Rally (PS5 / PS4)

  •        A Little to the Left (PS5 / PS4)

Deze game komt op 20 januari naar PS Plus Premium:

  • Ridge Racer

Meer informatie over deze games valt te vinden op PlayStation Blog.

View post on X