Sommige data houd je wellicht liever voor jezelf en dat lijkt ons niet meer dan een basisrecht. De beste manier om dat te doen blijft vooralsnog stevige encryptie. Je hoeft daar niet per se extra software voor te installeren. Encryptie in Windows is ook mogelijk via Encrypting File System, of EFS. Lees hier hoe.

In de duurdere varianten van Windows XP en hoger (zoals in Windows 10 Pro, Enterprise en Education) zit een degelijk versleutelingsmechanisme ingebouwd: EFS (encrypting file system). Onderliggend werkt EFS met een persoonlijk encryptiecertificaat, dat zowel je publieke als je private sleutel bevat. Windows gebruikt je publieke sleutel om de eigenlijke bestandsencryptiesleutel (FEK, File Encryption Key) te versleutelen.

Deze laatste sleutel is symmetrisch en wordt dus ook gebruikt om de gegevens te ontsleutelen. Aangezien die echter met je publieke sleutel is versleuteld, moet die eerst met je private sleutel worden gedecodeerd. Dit sleutelpaar is echter gekoppeld aan je Windows-account: een andere gebruiker die bij Windows is aangemeld kan je versleutelde data dus niet ontsleutelen.

Er zit hier wel een addertje onder het gras: ben je je wachtwoord voor je login-account vergeten of wijzigt de administrator je wachtwoord, dan krijg je geen toegang meer tot je versleutelde data. Het valt evenmin helemaal uit te sluiten dat data in tijdelijke bestanden kunnen ‘lekken’, gezien bij EFS niet de gehele schijf wordt versleuteld.

Bestanden versleutelen

Je gaat als volgt met EFS aan de slag. Start de Verkenner en rechtsklik op het een bestand of map. Vanaf Windows 10 (1607) hoeven die data zich trouwens niet noodzakelijk op een ntfs-partitie te bevinden; EFS werkt ook op exfat en fat(32). Vervolgens kies je Eigenschappen en klik je op het tabblad Algemeen de knop Geavanceerd aan. Plaats een vinkje bij Inhoud versleutelen om gegevens te beveiligen en bevestig met OK (2x).

Gaat het om een map, dan krijg je de bijkomende vraag of je de wijzigingen – lees: de encryptie – alleen op de inhoud van deze map wilt toepassen, dan wel ook op onderliggende mappen bestanden. Kies je voor de eerste optie dan worden alleen nieuwe bestanden in de hoofdmap versleuteld. Bij de tweede optie worden alle (bestaande en nieuwe) data in hoofd- en submappen versleuteld. Versleutelde bestanden herken je aan het icoon met het gele hangslotje.

Het ontsleutelen gebeurt geheel transparant voor de rechtmatige gebruiker; voor andere gebruikers blijven de data echter versleuteld.

©PXimport

Back-up maken

Je doet er in elk geval verstandig aan een back-up van je certificaat te maken: op die manier kun je nog bij je versleutelde data komen als je certificaat verloren of corrupt is geraakt. Zodra je data met EFS hebt versleuteld, verschijnt een EFS-pictogram in het systeemvak van Windows. Klik dit aan, geef aan dat je een back-up wilt maken en volg de verdere instructies.

Duikt dit pictogram niet op, dan kan het ook nog via de opdrachtprompt met het commando:

Zodra je dan het wachtwoord hebt ingetikt waarmee je het back-upbestand wilt afschermen, verschijnt het bestand MijnEfsCertificaat.pfx op je bureaublad, vanwaaruit je het bij voorkeur naar een extern medium kopieert. Of je zet de certificaatsbeheerder in (druk op Windows-toets+R en voer certmgr.msc uit). Open hier de rubriek Persoonlijk / Certificaten, rechtsklik op het certificaat met Encrypting File System in de kolom Beoogde doeleinden en kies Alle taken / Exporteren, waarna je de instructies van de wizard volgt.

Doet zich een calamiteit voor dan kun je je back-up via deze certificaatsbeheerder alsnog importeren: rechtsklik op Persoonlijk, kies Alle taken, Importeren en volg de instructies van de wizard.

Meta zou in de loop van dit jaar gezichtsherkenningstechnologie aan diens slimme brillen willen toevoegen.

Dat claimt The New York Times van bronnen te hebben vernomen. De gezichtsherkenningstechnologie zou ergens later dit jaar naar de slimme Ray-Ban- en Oakley-brillen van het bedrijf komen.

Volgens The New York Times zouden de brillen met de technologie gezichten in de omgeving kunnen identificeren via de ingebouwde camera. Daar zouden de brillen profielen van socialmediaplatforms van Meta, zoals Facebook en Instagram, voor gebruiken. Vervolgens zouden dragers van de bril informatie over de persoon in kwestie krijgen.

Logischerwijs zorgt het gerucht voor wat ophef rondom privacy. Meta zou dan ook nog overwegen dat het alleen mogelijk wordt om de technologie in te zetten bij mensen waar de drager een connectie mee heeft op social media. Maar het is nog niet uitgesloten dat Meta er voor kiest dat met de bril ook vreemden herkend kunnen worden via openbare profielen.

Het lijkt waarschijnlijk dat de functie er komt; The New York Times citeert een interne memo van Meta waarin te lezen valt dat het een goed moment is om de functie te lanceren gezien de huidige politieke onrust. Dit omdat veel organisaties die bezwaar zouden maken tegen dergelijke technologie, het te druk zouden hebben met andere problemen. Meta zelf heeft het gerucht aan The New York Times bevestigd noch ontkend.

Je merkt het aan laptops, smartphones en gameconsoles: de prijzen lopen dit jaar op. Inflatie speelt mee, maar dat is niet de voornaamste reden. Waar chipmakers, vooral de geheugenfabrikanten, tot voor kort vooral produceerden voor de traditionele (consumenten)markt, gaat er nu steeds meer capaciteit naar grote AI-datacenters. Daardoor worden geheugen en opslag schaarser. En als iets schaarser wordt, stijgt de prijs. Hoe dat zit en wat dat voor jou betekent, lees je hier.

AI als Rupsje Nooitgenoeg

Zie de geheugenchipindustrie als een bakkerij met een beperkt aantal ovens. Jarenlang werd de capaciteit van die ovens gebruikt voor standaardbrood: regulier DRAM-geheugen (Dynamic random access memory)en NAND-opslag (flashgeheugen) voor consumententech. Nu vragen AI-servers om een nieuw soort brood: high bandwidth memory (HBM). HBM is speciaal geheugen dat direct naast de rekenchip zit, zodat data veel sneller heen en weer kan. En de vraag is groot: marktanalisten verwachten dat datacenters in 2026 een heel groot deel van de geproduceerde geheugenchips gaan opslokken, met schattingen die richting 70 procent gaan Het gevolg is simpel: als meer ovens worden gereserveerd voor dat 'speciale brood', kan er minder standaardbrood gebakken worden. En dat betekent dus dat gewoon geheugen fors duurder aan het worden is.

©Bron prijsdata: Tweakers

RAM-tekort is niet de enige oorzaak

Dat de prijzen van geheugen en opslag in korte tijd zo gestegen zijn, ga je dus voelen: want dit zijn basis-onderdelen in bijna elke laptop of smartphone. Daar komt nog bij dat ook cpu's tijdelijk lastiger te leveren (en in sommige gevallen duurder) waren. Ook van andere onderdelen (denk: printplaten, batterijen en stroomregelchips) is de prijs omhoog aan het gaan. Daarnaast maken nieuwe standaarden zoals Wifi 7 en USB 4 sommige onderdelen bovendien complexer en daarmee duurder.

Geheugenchip en geheugen, wat is het verschil?

Een geheugenchip is het fysieke onderdeel dat uit de fabriek komt: zo'n klein rechthoekig blokje dat je op een printplaat ziet zitten. Je kunt het zien als bakstenen en een muur. De geheugenchips zijn de bakstenen. Een RAM-module is de muur, opgebouwd uit meerdere bakstenen op één printplaat. Een typische module bevat meerdere chips die samen die 8, 16 of 32 GB vormen. En precies daarom werkt een tekort aan chips zo snel door. Als er minder chips beschikbaar zijn, kun je minder RAM-modules maken, minder ssd's vullen en minder chips plaatsen in laptops, telefoons en tablets.

©Batorskaya Larisa

Laptops, smartphones en consoles: daarom worden ze duurder

De onderstaande tabel laat zien globaal zien welk deel van het budget naar de verschillende onderdelen gaat. Daarbij moet wel aangetekend dat het om een schatting van percentages gaat; harde cijfers hierover zijn moeilijk te vinden.  Hierdoor zie je beter waar de pijn van de huidige geheugen- en chiptekorten het hardst wordt gevoeld.

Kijk je puur naar deze tabel, dan zou je verwachten dat vooral gameconsoles heel sterk in prijs gaan stijgen. Maar volgens kenners van de markt zouden consolebouwers hun best doen om in ieder geval voorlopig de prijs gelijk te houden – juist omdat de Switch 2 net uit is en de Xbox Series en PS5 al meerdere prijsverhogingen hebben gehad. De klap daar zal eerder opgevangen worden door alles eromheen: denk aan accessoires en abonnementen zoals PlayStation Plus.

Bij laptopfabrikanten en smartphonemakers ligt dat anders. Die hebben geen andere producten in het ümfeld die ingezet kunnen worden om de kosten van het belangrijkste product niet al te veel te hoeven verhogen. De stijgende kosten van geheugen, opslag en processor zullen daar dus wel impact gaan hebben, zo is de verwachting.

Hogere prijzen of minder waar voor je geld

Die impact heeft grofweg twee smaken. Enerzijds zal vooral premium tech duurder worden, maar krijg je daar wel meer voor terug; anderzijds zullen bij mid-range tech de prijzen waarschijnlijk minder hard stijgen, maar krijg je daar tegelijkertijd minder waar voor je geld. Krimpflatie.

Premiumtech: duurder, maar meer mogelijkheden

Hier spelen twee dingen: niet alleen zijn chips minder goed leverbaar, er wordt tegelijkertijd hard gewerkt aan nieuwe productietechnieken (zoals de 2-nanometer chiptechnologie van marktleider TSMC). De productie van zo'n nieuwe chip is een ingewikkeld en duur proces. Dat drijft de prijs op.

Wel is het zo dat je als consument profiteert van de mogelijkheden van de nieuwste generatie chips. Die kunnen langer hoge prestaties volhouden en toch koeler blijven, simpelweg omdat de chip efficiënter met energie omgaat. Dat merk je echt in de praktijk. Dus ja, je betaalt meer, maar je krijgt er ook meer voor terug.

©StocksJust4You - stock.adobe.com

Mid-range: niet duurder, wel mindere specs

Bij de middenklasse proberen merken de prijs aantrekkelijk te houden. Als onderdelen duurder worden, moeten ze ergens compenseren. Je krijgt dan voor ongeveer dezelfde adviesprijs als het model van vorig jaar een smartwatch of telefoon met minder opslag, minder RAM of trager werkgeheugen dan de generatie van vorig jaar. Of het model wordt uitgekleed: extra's (bijvoorbeeld een snellere opslagvariant, betere camera, luxere afwerking) verdwijnen.

En de budgetmodellen?

Hele goedkope modellen hebben het extra lastig. Daar zit weinig marge op, dus een stijging van onderdelenprijzen hakt er direct in. Het principe is hetzelfde als bij mid-range, maar het pakt hier vaker scherper uit: er is minder ruimte om kosten op te vangen, dus je merkt het sneller in RAM, opslag of snelheid. Daarnaast kunnen fabrikanten in het laagste segment ook kiezen om instapmodellen te schrappen, of om 'nieuwe' modellen uit te brengen die intern weinig veranderen. Dat betekent vaak ook: minder keuze voor jou.

Conclusie

Tech is in 2026 duurder geworden omdat de chipindustrie zich steeds meer richt op AI-datacenters. Daardoor verschuift productiecapaciteit naar specialistisch geheugen, en stijgen de prijzen van standaardgeheugen en opslag.

Het advies voor jou is vooral praktisch: als je nu al weet dat je extra RAM, een grotere ssd of een nieuwe smartphone, laptop of gameconsole nodig hebt, wacht dan niet te lang. De signalen uit de markt wijzen erop dat prijzen en beschikbaarheid voorlopig onder druk blijven staan. Dat maakt vergelijken weer belangrijker dan de afgelopen jaren. Kijk niet alleen naar de prijs, maar kijk extra goed naar de specificaties. En kijk daarbij vooral naar RAM en opslag: daar zie je de effecten van wat er nu speelt het snelst terug.