Op internet zijn allerlei leuke initiatieven ontstaan die u beslist moet kennen. Wat dacht u van gratis boeken en schatten, verstopt ergens ter wereld? Niet zozeer voor de heb, maar juist voor de kick van het vinden.Bent u ooit wel eens een 'loslopend' boek tegengekomen zonder eigenaar? In de trein, de supermarkt of het café?

Op internet zijn allerlei leuke initiatieven ontstaan die u beslist moet kennen. Wat dacht u van gratis boeken en schatten, verstopt ergens ter wereld? Niet zozeer voor de heb, maar juist voor de kick van het vinden.Bent u ooit wel eens een 'loslopend' boek tegengekomen zonder eigenaar? In de trein, de supermarkt of het café? Dan kan het zijn dat iemand het vergeten is mee te nemen, maar het is ook zeer goed mogelijk dat het boek expres voor u – een argeloze vinder – is neergelegd. Het boek is dan beplakt met stickers van BookCrossing en het heeft een geheimzinnige code. Pak het gauw op en neem het mee, want u bent de gelukkige vinder van een zogeheten BookCrossing-boek!

Gevonden en dan?

Wie de moeite neemt om de boekvondst kenbaar maken op internet, betreedt de wereld van BookCrossing. Op www.bookcrossing.nl (of de Engelstalige moedersite www.bookcrossing.com) hoeft u alleen het BCID-nummer in te typen dat in het boek staat. Lezen hoeft niet per se, maar een berichtje achterlaten over wat er met het boek is gebeurd, wordt erg gewaardeerd. Nu weet de oorspronkelijke eigenaar dát het boek is gevonden en in welke plaats het zich nu bevindt. Vervolgens laat u het boek opnieuw achter voor een volgende, toevallige passant. Dit kan zich jarenlang herhalen en is tegelijk de essentie van BookCrossing: boeken laten reizen om zo veel mogelijk anderen ermee te plezieren. BookCrossen zorgt er niet alleen voor dat u meer boeken kunt lezen, het kan ook leuke contacten opleveren. Via het Nederlandse forum wordt van alles ondernomen. Nieuwelingen kunnen gratis boeken winnen en er zijn talloze meetings waar BookCrossers onderling boeken kunnen doorgeven (zogenoemde Ringboeken).

De kunst van het loslaten

BookCrossing

Om mee te kunnen doen aan BookCrossen is het niet noodzakelijk om te wachten totdat u een boek vindt. U kunt zelf ook boeken in het wild loslaten. Daarvoor moet u zich wel eerst aanmelden via de Engelse site: bookcrossing.com/join. Bedenk een nickname voor uzelf en registreer het boek dat u wilt achterlaten. Dat kan via www.bookcrossing.com/register. Uw boek krijgt dan een BCID (bookcrossing ID). Dit nummer zet u, samen met wat aanwijzingen over BookCrossing, in het boek. Helemaal professioneel is het als u het boek beplakt met stickers. De etikettenvoorbeelden op www.bookcrossing.nl/etiket.php neemt u dan als uitgangspunt. Bedenk vervolgens een mooie plek om het boek neer te leggen. De trein, luchthavens of ziekenhuizen zijn favoriet. Buiten kan ook, maar dan wordt aangeraden het boek in een afsluitbare, doorzichtige plastic zak te verpakken. Meld op www.bookcrossing.com/release waar en wanneer en hoe laat (ongeveer) u het boek achterlaat. En dan is het afwachten. Net als met flessenpost is het niet gegarandeerd dat uw boek wordt gevonden. BookCrossing.com schat dat het bij 20 tot 25 procent van de losgelaten boeken 'raak' is. De score is afhankelijk van de plek en hoe goed u het boek hebt voorzien van stickers. Wanneer de vinder de moeite neemt om de vondst te melden op de website, krijgt u hiervan automatisch bericht in uw mailbox.

Jagen kan ook

Om een boek te vinden moet je op het goede moment op de juiste plaats zijn. Om dat geluk een handje te helpen, kunt u een e-mailbericht ontvangen wanneer iemand in uw buurt een boek te vondeling heeft gelegd. Ga hiervoor naar www.bookcrossing.com, kies Go hunting in de menubalk links, selecteer vervolgens uw land en klik op de provincie waar u woont. Klik vervolgens op de plaats (of het treintraject) van uw keuze en dan op de link 'Add this city to my Release Alerts list'. Dit kunt u herhalen voor andere plaatsen. Wilt u het uzelf nog makkelijker maken, bezoek dan eens een van de veertig Official BookCrossing Zones (OBCZ) in Nederland. Dit kan een café of winkel zijn waar BC-boeken veilig kunnen worden achtergelaten of geruild. Kijk op www.bookcrossing.nl/obcz.php waar ze zitten.

Geocaching

Geocaching

Nog zo'n fenomeen waarbij vondsten kunnen worden gelogd op internet is Geocaching (spreek uit: dziejo kesjing).Dit is een outdoor-activititeit waarbij u op zoek gaat naar de schat (cache) die anderen in of op de aarde (geo) hebben verstopt. Het zoeken doet u met behulp van gps; u hebt dus een hand-gps-ontvanger of een pda met gps-functionaliteit nodig. Op http://www.geocaching.nl kunt u de locatiecoördinaten en een beschrijving van de tocht naar de schatplaatsen vinden. Wanneer u zo'n schat eenmaal hebt gevonden is het de bedoeling dat u iets uit de schat neemt en er weer iets voor teruglegt. De grootste kick is eigenlijk de avontuurlijke puzzeltocht naar de schat. Wat er in de schatkist (een emmer, pot, munitiekistje of fotokokertje) zit, is van ondergeschikt belang. Het lijkt namelijk makkelijker dan het is om met gps de locatie te bepalen. Gps-ontvangers zijn namelijk nauwkeurig tot op drie tot vijftien meter. Bovendien geven ze de weg naar het eindpunt in een rechte lijn aan, dus zonder rekening te houden met paden of obstakels. Naast een 'goodie' (klein cadeautje) is er ook een logboek te vinden in de schat. Dit tekent u en ook op internet moet u uw vondst 'loggen'.

Waar te beginnen?

©CIDimport

Volg Patrick

Het poppetje Patrick, ooit losgelaten in een cache, is al de hele wereld over gegaan. Zijn reis is te hier hier volgen.Eerst registreert u zich op de Engelstalige moedersite www.geocaching.com en logt u in. Ga vervolgens naar www.geocaching.nl om een eerste cache in Nederland te vinden. Klik bovenaan op de link Kaart van Nederland. Klik vervolgens op de regio waarin u woont en het plaatje wordt uitvergroot. Wanneer u op een van de stipjes of driehoekjes klikt, verschijnt de 'cachebeschrijving' (start van de route, wat moet je meenemen) en de bijbehorende coördinaten. Er zijn verschillende soorten caches, variërend van eenvoudige rechttoe rechtaan tochten waarbij alleen eindlocatie wordt aangegeven, tot ingewikkelde vijfsterrenpuzzeltochten met tussenstations. Wanneer u inderdaad de schat hebt gevonden, logt u weer in op www.geocaching.com en zoekt u weer de kaart van Nederland op via www.geocaching.nl. Klik op de cache die u gevonden hebt en kies 'log your visit' (rechtsboven). Selecteer Found it achter Type of log, geef de datum op en schrijf nog even een berichtje (comments). Uw eerste gevonden Geocache is nu wereldkundig gemaakt

Tot slot: andere internethypes

Behalve BookCrossing en Geocaching zijn er nog meer hoogst aardige internet-iniatieven. We hebben er vijf voor u verzameld.

www.eurobilltracker.com
EuroBill-Tracker volgt eurobiljetten over de hele wereld. Leuk voor de statistieken en reisinformatie. Er bestaat ook een dollarvariant: WheresGeorge.com. www.PhotoTag.org
Soort Book-Crossing, maar dan met wegwerpcamera's: maak een foto en geef 'm door. Sterker nog: hier is BookCrossing van afgeleid.
www.couchsurfing.com
Wereldwijd gastvrijheidsnetwerk. Vraag andere internetters om een overnachting en geef zelf aan of je een bank (couch;-) hebt voor anderen.
www.NaNoWriMo.org
Schrijf een roman in een maand (november), anderen doen het ook!
www.flashmob.co.uk

Flashmobben lijkt in Nederland alweer een stille dood gestorven: een grote groep mensen organiseert zich via internet, gaat naar een publieke plek, doet iets ongebruikelijks voor een paar minuten (supermarktklanten fotograferen bijvoorbeeld) en vertrekt weer.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!