De geruchten over Windows 12 als opvolger van Windows 11 worden steeds sterker. Zou je het liefst nu al naar Windows 12 willen overstappen? Nergens voor nodig! Met wat slimme stappen breng je Windows 11 weer helemaal bij de tijd en kan Windows 12 nog best even wachten.

De komst van Windows 12 is nog altijd niet officieel bevestigd door Microsoft. Er wordt uiteraard continu druk gewerkt aan nieuwe mogelijkheden, maar de kans bestaat dat deze nieuwigheden de komende tijd simpelweg worden toegevoegd aan updates voor Windows 11 en dat het nog wel even duurt voordat Windows 12 het levenslicht ziet.

Taakbalk

Bij de introductie van Windows 11 viel direct op dat de Windows-taakbalk aanzienlijk minder flexibel was dan in Windows 10. Inmiddels hebben de makers die situatie verbeterd, waardoor je de taakbalk ook in Windows 11 meer naar je hand kunt zetten. Klik met de rechtermuisknop op de taakbalk en kies Taakbalkinstellingen. Klap de sectie Gedrag van taakbalk uit. In Windows 11 zie je standaard alleen pictogrammen op de taakbalkknoppen: de naam van het programma is niet zichtbaar. Wil je altijd de namen van de geopende programma’s zien in de taakbalk, dan kies je voor Nooit bij Taakbalkknoppen combineren en labels verbergen. Gebruik je meerdere beeldschermen, dan kun je dezelfde instelling opgeven bij Taakbalkknoppen combineren en labels op andere taakbalken verbergen. Bovendien kun je de taakbalk en de startknop ook weer links uitlijnen, in plaats van in het midden. Kies voor Links uitlijnen bij Uitlijning van taakbalk.

AI

Windows 12 zal straks flink leunen op een NPU: een Neural Processing Unit. Dit is een gespecialiseerde processor die zich hoofdzakelijk bezighoudt met het afhandelen van AI-gerelateerde taken. Hij neemt hierdoor werk uit handen van de traditionele processor van de computer. Nieuwe computers worden hiermee uitgerust. Onder meer Copilot, de AI-assistent van Windows, kan hiervan gebruikmaken. Toch hoef je niet op Windows 12 te wachten om met AI en Copilot aan de slag te gaan. De Engelstalige versie van Windows 11 heeft Copilot al aan boord: met de toetscombinatie Windows+C roep je de assistent op. In de Nederlandse versie is het nog niet zover. Wel kun je er al gebruik van maken via Edge.

Open de browser, klik op de Copilot-knop rechtsboven in beeld of gebruik de toetscombinatie Ctrl+Shift+. (punt). Het deelvenster opent rechts. Bovenin vind je drie tabbladen: Chatten, Opstellen en Inzichten. Op de eerste tab ga je conversaties met Copilot aan. Zo typ je in het vak onderin de gewenste prompt, zoals een vraag of een opdracht. De tab Opstellen helpt je bij het maken van een bericht, zoals brief, e-mail of blog. De tab Inzichten geeft informatie over je online (zoek)gedrag, zoals zoektermen en een analyse van de website die je bezoekt.

AI via taakbalk

In de toekomst heb je snel toegang tot Copilot via de taakbalk, zodat je niet meer afhankelijk bent van de browser. Maar wie slim is, bouwt deze functionaliteit nu alvast handmatig in. Open Edge en ga naar https://copilot.microsoft.com. Van deze website maken we nu een web-app, zodat je met een enkele klik via het startmenu en/of de taakbalk de website kunt openen. Klik in Edge rechtsboven op de knop met de drie puntjes (Instellingen en meer). Kies nu Meer hulpprogramma’s / Aan taakbalk vastmaken. Bevestig met een klik op Ja. Je kunt de AI-functie ook eenvoudig toegankelijk maken via het Windows-startmenu. Kies dan voor Vastmaken aan startscherm.

Meer AI

Heb je de smaak te pakken, dan kun je Windows 11 ook uitbreiden met een uitgebreidere versie van AI. Deze Pro-editie komt hoogstwaarschijnlijk standaard beschikbaar in de toekomstige Windows-editie. Open de Windows Instellingen en kies Accounts. Klap de sectie Microsoft Copilot Pro uit en klik op Copilot Pro downloaden. Wel even opletten: de Pro-variant van Copilot is een betaalde dienst, waarvoor je maandelijks 22 euro betaalt. Je krijgt hiermee voorkeurstoegang tot GPT-4 en GPT-4 Turbo op drukke momenten en voorrang bij het genereren van AI-afbeeldingen.

Vensterindeling

In de loop van de tijd heeft Windows 11 nieuwe functies en verbeteringen gekregen die je mogelijk nog niet kent. De functie Lay-out, waarmee je snel vensters kunt indelen op je scherm, toont nu de pictogrammen van de programma’s die je al hebt geopend. Zo kun je snel beoordelen welke vensterindeling het meest geschikt is. Bekijk hoe het werkt: plaats de muis op de knop Maximaliseren van een venster. Een overzicht van verschillende indelingen verschijnt, inclusief die handige pictogrammen. Werk je liever met het toetsenbord? Druk op Windows+Z om de indelingen te openen. Elke indeling heeft nu een eigen nummer: kies het nummer van de indeling die je wilt gebruiken.

Modern zoeken

De zoekfunctie in Windows 11 is ook toe aan wat modernisering. De zoekresultaten zijn niet altijd compleet en het zoeken naar items kost soms de nodige tijd. Dat kan beter. We maken gebruik van een gratis alternatief: Everything. Deze bestands-zoekmachine werkt anders dan je gewend bent. Al voordat je begint met zoeken, vind je de volledige inhoud van de schijf of map waarin je wilt gaan zoeken. Het indexeermechanisme van Everything werkt bijzonder efficiënt. Het bouwen van de eerste database op basis van 1 miljoen bestanden kost ongeveer een minuut. Om te zoeken, typ je een zoekterm boven in het venster. Bij het ingeven van de zoekterm worden de zoekresultaten realtime bijgewerkt. De resultaten verschijnen onderin.

Moderne startknop

Met Start11 van Stardock geef je Windows 11 een opgefrist uiterlijk. Met de software kun je kenmerkende Windows-onderdelen, zoals het startmenu en de taakbalk, tot in detail naar je hand zetten. Je mag het programma gratis proberen. Ben je tevreden, dan betaal je zo’n 9 euro voor de licentie.

Aan de linkerkant vind je een overzicht van de onderdelen die je een upgrade kunt geven. Kies voor Startmenu. Aan de rechterkant vind je de bijbehorende mogelijkheden. Zo kun je kiezen voor een eerdere versie van het startmenu: Windows 7-stijl of Windows 10-stijl. Interessanter is de mogelijkheid om juist voor een modernere variant te kiezen, zoals met de opties Windows 11-stijl met verbeteringen en Een bijgewerkte Windows 11-stijl. Nadat je de gewenste stijl hebt gekozen, klik je op Menu configureren (onder in het venster). Hier pas je de details aan, zoals de onderdelen die je graag in het menu opneemt en welke kleuren je wilt gebruiken. Ben je inmiddels uitgekeken op de startknop? Open dan aan de linkerkant de sectie Startknop. Vervolgens kun je een eigen afbeelding voor de startknop kiezen.

Goed om te weten: als je in de toekomst eenmalig het traditionele Windows 11-menu wilt openen, houd dan Ctrl ingedrukt terwijl je op de Startknop klikt.

Aangepaste taakbalk

Met Start11 kun je ook andere kenmerkende Windows-onderdelen aanpassen, zoals de taakbalk. Kies links voor Taakbalk, daarna aan de rechterkant voor Configureer verbeterde taakbalk. In het detailvenster kun je de balk aan je wensen aanpassen, onder meer met een zelfgekozen lettertype en een aangepast formaat. Keer hierna weer terug naar de sectie Taakbalk. In de tweede helft van het instellingenvenster pas je de overige instellingen van de taakbalk aan. Hier geef je de taakbalk een eigen achtergrondkleur en kun je de taakbalk een modernere uitstraling geven, bijvoorbeeld met afgeronde hoeken. Die opties vind je in de sectie Geavanceerde instellingen voor afgeronde taakbalk. Ook vind je hier kleine extra’s, zoals de mogelijkheid om de seconden in de klok van de taakbalk te laten tonen.

Mappen via de taakbalk

Mogelijk biedt Windows 12 in de toekomst deze functie, maar Windows 11 kan het nog niet: (sub)mappen en documenten vastmaken aan de taakbalk, zodat je er snel toegang toe hebt. We hebben geen geduld om hierop te wachten en lossen het zelf op. In Start11 open je de sectie Taakbalk pinnen. Wil je een veelgebruikt document vastpinnen, dan kies je voor Pinbestand en selecteer je het gewenste bestand. Om een map snel toegankelijk te maken, kies je voor Map pinnen en wijs je de gewenste map aan. In plaats hiervan kun je ook een menu creëren, waarmee je in één keer toegang hebt tot meerdere locaties. Kies dan voor Menu voor map pinnen.

Passkeys

Steeds meer websites en diensten bieden de mogelijkheid om je aan te melden zonder wachtwoord. In plaats daarvan maak je gebruik van een passkey. Dat werkt met gezichtsherkenning of vingerafdrukherkenning. De dienst bewaart een publieke sleutel voor je, terwijl je zelf de privésleutel bewaart. Windows 11 biedt sinds kort ook ondersteuning voor passkeys. Opgeslagen passkeys beheer je via de Windows-instellingen (Windows+I). Kies voor Accounts /Wachtwoordsleutelinstellingen. Een overzicht van de opgeslagen wachtwoordsleutels verschijnt. Ongebruikte sleutels kun je verwijderen: klik op de drie puntjes (...) en kies Wachtwoordcode verwijderen.

Bestandsbeheer

Windows Verkenner gaat al heel wat jaren mee, maar onlangs is dit onderdeel vernieuwd. Open de Verkenner (Windows+E), zodat je het nieuwe detailvenster in kunt stellen. Windows houdt dit standaard nog voor je verborgen. Druk op de toetscombinatie Alt+Shift+P en selecteer een bestand of een map (afbeelding 10). De Verkenner toont nu alle relevante details. Je leest hier onder meer wanneer het item voor het laatst is bewerkt en of het wordt gedeeld. Maak je gebruik van OneDrive en klik je in de adresbalk op OneDrive, dan zie je de actuele synchronisatiestatus en hoeveel ruimte je nog over hebt.

Ook nieuw is de mogelijkheid om een totaaloverzicht van je foto’s te krijgen. Dat gebeurt via de nieuwe Galerie, die je linksboven in het venster aantreft. Klik op Verzameling / Verzameling beheren om te bepalen welke fotolocaties hier worden weergegeven.

Vooruitblikken

Ben je nog steeds niet tevreden over Windows 11 en wil je alvast een blik in de toekomst werpen? Overweeg je dan aan te melden voor het Windows 11 Insider-bètaprogramma. Hiermee krijg je toegang tot Windows 11-functies die de rest van de wereld pas later te zien krijgt. In de Windows-instellingen kies je voor Windows Update / Windows Insider-programma. Klik op Aan de slag. Houd er rekening mee dat de toekomstige Windows 11-functies nog niet volledig zijn getest, en dus problemen op kunnen leveren.

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆