Naarmate de jaren verstrijken, zul je merken dat je pc iets langzamer wordt en wat meer geluid begint te maken. Onder meer een gebrek aan koeling kan ervoor zorgen dat je pc lawaai maakt. Hoe krijg je je pc weer stil?

Tip 01: Identificatie

Als je pc te veel geluid maakt, is het belangrijk om eerst te kijken wélk onderdeel er precies teveel geluid maakt. Voor elk onderdeel volg je andere stappen. Schroef daarom je pc-kast open, zet de computer aan en onderzoek waar het geluid vandaan komt. Veelvoorkomende onderdelen die veel geluid kunnen produceren zijn de harde schijf, de cpu-ventilator, de ventilator van de pc-kast of de ventilatoren van de grafische kaart of de voeding. Het kan ook zijn dat je pc alleen geluid maakt onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld als je aan het gamen bent. Test dan ook die situatie met de pc-kast open. Aan de hand van wat je vindt, volg je de juiste stappen in dit artikel.

Tip 02: Stof

Een belangrijke factor voor een stille en koele pc of laptop is stof – en dan bedoelen we het ontbreken ervan. Stof is slecht voor je computer omdat het werkt als een isolatielaag en voorkomt dat koele lucht door de pc stroomt. Vooral als je pc op de grond staat, kan deze behoorlijk wat stof aantrekken. Zorg ervoor dat je regelmatig even de pc of laptop van binnen stofvrij maakt. Gebruik daarvoor een spuitbus samengeperste lucht. Sluit de computer af, koppel alle kabels los en zet de schakelaar bij de voedingskabel om. Verplaats de pc-kast naar een goed geventileerde omgeving. Schroef dan de kast open en maak de pc stofvrij met de spuitbus. Houd de spuitbus op enige afstand van je pc-onderdelen en vergeet vooral niet de ventilatoren goed stofvrij te maken. Je kunt eventueel een kleine, zachte borstel gebruiken om stofresten weg te halen. Voor laptops geldt hetzelfde. Je kunt de bus met perslucht op de ventilatorgaten richten en een paar keer – kort – spuiten, zodat het stof goed loskomt. Heb je een traditionele laptop, dan kun je deze misschien openschroeven. Raadpleeg daarvoor de handleiding van je laptop. Als je een ultrabook hebt, wordt openschroeven en stofvrij maken lastig, omdat dat soort laptops daarvoor simpelweg niet gemaakt zijn. Je kunt dan beter terug naar de fabrikant voor een onderhoudsbeurt.

Gebruik nooit een stofzuiger om de computer schoon te maken. Een computer is immers een precisie-instrument en een stofzuiger is hiervoor te grof gereedschap. Gebruik een wattenstaafje voor moeilijk bereikbare plekken.

Als je een meer gevorderde gebruiker bent, kun je na het openschroeven van de desktopkast alle componenten individueel stofvrij maken, maar voor de meeste situaties krijg je de machine voldoende schoon op de beschreven wijze. Besluit je de computer open te maken, houd dan rekening met statische elektriciteit en gebruik een antistatisch polsbandje.

Tip 03: Harde schijf

Als je harde schijf het onderdeel is dat het meeste lawaai maakt, is dat geen goed voorteken. Het eerste wat je dan moet verifiëren is of de schijf nog wel goed vastzit in de pc. Is dat niet het geval, draai dan de schroefjes wat aan. Blijf je vreemde geluiden horen, voer dan een diagnostische test uit, die controleert of de schijf nog wel in orde is. Daarvoor download je de software van de fabrikant of gebruik je bijvoorbeeld SeaTools. SeaTools bevat onder meer de Acoustic Test, waarmee de schijf helemaal stil wordt gelegd. Is het vreemde geluid dan weg? Dan weet je dus dat het inderdaad van je schijf afkomstig is. Repareer de schijf indien mogelijk softwarematig, bijvoorbeeld via Windows Verkenner. Klik met de rechtermuisknop op de schijf bij Deze pc en kies voor Eigenschappen / Extra / Controleren. Volg dan de stappen op het scherm. Blijft de schijf geluiden maken en vertrouw je het niet, maak dan een back-up en vervang de schijf zo snel mogelijk.

SeaTools for Windows

Western Digital

Hitachi

©PXimport

Tip 04: Koeling

Als je in stap 1 naar je pc hebt geluisterd en hebt bepaald dat het een van de ventilatoren is die moeilijk doet, dan heb je een aantal opties, afhankelijk van de ventilator in kwestie. Is het de processorventilator of de ventilator in de pc-kast, dan kun je investeren in een stillere ventilator. Bij het kopen van een ventilator moet je letten op de grootte, het geluidsniveau, de snelheid en met welke sockets de ventilator compatibel is. De socket is de cpu-aansluiting. In Taakbeheer bij Prestaties / Processor zie je bovenaan welke processor je hebt. Google daar even op om de socket van die processor terug te vinden. Vervolgens kun je eenvoudig een compatibele vervangende ventilator kopen. Over het algemeen levert een ventilator 25 dB geluid op. Maakt echter de ventilator van je grafische kaart of van je voeding veel lawaai, dan moet je het óf het softwarematig oplossen óf investeren in een nieuw onderdeel.

Er zijn ook diverse accessoires die je kunt aanschaffen om je pc of laptop koel te houden. Heb je een laptop, dan kun je er bijvoorbeeld voor zorgen dat je laptopstandaard zo ontworpen is dat deze zorgt voor verkoeling en een goede luchtstroom. Ook zijn er speciale koelers die kunnen voorkomen dat je laptop of pc te heet wordt. In dit artikel sommen we enkele mogelijkheden op.

Koelpasta

©PXimport

Waterkoeling

Tip 05: Uefi

Voordat je besluit nieuwe ventilatoren te kopen, kun je eerst in de uefi kijken en daar een aantal instellingen aanpassen. Waar je dan op moet letten is de Target Fan Speed, dat is de ventilatorsnelheid tijdens normaal gebruik. Je kunt dan vaak kiezen uit een aantal niveaus. Voor optimale stilte zet je deze op het laagste niveau, maar je temperaturen kunnen dan wel wat oplopen. In de uefi kun je ook de doeltemperatuur instellen: het moederbord zal dan proberen je processor niet boven die temperatuur te laten komen. Als je die temperatuur wat hoger zet, slaan je ventilatoren minder snel aan, maar wordt je pc wel wat warmer. Zorg er voor een optimale levensduur voor dat je processor niet warmer wordt dan 65 graden.

©PXimport

Tip 06: Laptopstandaard

Het probleem met een laptop is dat de onderkant heel erg warm wordt. Zorg er dus voor dat die hitte weg kan. Omdat de meeste laptops aan de onderkant kleine voetjes of een minieme verhoging hebben, helpt het al als je ‘m op een platte, harde ondergrond zet. Zo kan er toch wat lucht circuleren. Plaats je laptop bij voorkeur niet op een kussen of op je bed (want dat isoleert alleen maar meer). Werk je veel aan je bureau, dan kun je ook een speciale standaard gebruiken. Met een laptopstandaard komt er meer ruimte vrij en kan de hitte zich beter verspreiden. Je kunt eventueel een laptopstandaard kopen met ingebouwde ventilator, zoals bijvoorbeeld de CoolerMaster SF-17. In plaats van een standaard zou je ook een koelmat kunnen kopen. Zo’n mat is gemaakt van een speciaal materiaal dat de warmte goed wegleidt. Er bestaan ook koelmatten met een ingebouwde ventilator.

©PXimport

Tip 07: Onderklokken

Als je de kloksnelheid van je processor verlaagt, wordt deze minder warm en hoeft de ventilator minder hard te draaien. Moderne pc’s en laptops variëren continu de kloksnelheid, maar als je de pc intensief gebruikt, zal deze werken op zijn maximum. Als je onderklokt, verlaag je die maximale kloksnelheid. Om onder te klokken, is het wel nodig dat je processor dat ondersteunt. Bij het veranderen van de kloksnelheid spelen twee factoren een rol: de base clock en de multiplier. De base clock regelt onder andere de cpu-frequentie en de ram-frequentie. Verlaag je dus de base clock, dan wordt je intern geheugen ook langzamer. De multiplier keer de base clock geeft je je kloksnelheid. Als je een van die twee verlaagt, ben je je pc aan het onderklokken. De multiplier kun je alleen aanpassen als je Intel-processor een K heeft in de type-aanduiding. Je kunt in je uefi zoeken naar de term CPU Multiplier of CPU Ratio of Base clock en die wat lager instellen. Test dan in Windows of alles nog stabiel werkt en of je geen blauwe schermen krijgt.

©PXimport

Tip 08: Windows-instellingen

Je kunt Windows zelf instellen om energie te besparen. Daarvoor ga je naar Configuratiescherm / Systeem en beveiliging / Energiebeheer. Kies dan voor een geschikt energieschema, bijvoorbeeld Energiebesparend of Gebalanceerd. Als je klikt op De schema-instellingen wijzigen / Geavanceerde energie-instellingen wijzigen kun je dieper graven in de instellingen van Windows. Klap de optie Energiebeheer voor processor uit. Je kunt dan bij Maximale processorstatus kiezen hoeveel procent rekenkracht maximaal gebruikt mag worden. Als je dat percentage lager instelt, zal je pc of laptop stiller worden. Je kunt hier ook kiezen tussen passieve en actieve koeling (zie kader).

©PXimport

Tip 09: SpeedFan

Als je met de uefi al geprobeerd hebt de ventilatoren te vertragen, maar nog meer controle wilt, dan kun je eens kijken naar SpeedFan. Zoals de naam al doet vermoeden, is deze tool speciaal bedoeld voor de ventilatoren. Download het programma en voer het uit. Klik op I Agree / Next / Install. Open het programma na de installatie en klik de hint bij het eerste keer starten weg. Je ziet rechts in het midden de huidige temperaturen van je processor en de verschillende sensoren in je moederbord. Links zie je de huidige snelheid in rpm (omwentelingen per minuut) van de ventilatoren in je pc.

Soms kan het voorkomen dat SpeedFan niet de data van je moederbord kan lezen of vreemde data weergeeft, zoals extreem lage of extreem hoge temperaturen. Om SpeedFan automatisch je ventilatoren te laten beheren, vink je Automatic fan speed aan. Dat is echter niet genoeg. Klik op Configure. Op het tabblad Temperature staan al je pc-onderdelen. Door een onderdeel aan te klikken, kun je de gewenste temperatuur en de waarschuwingstemperatuur onderaan instellen. Als je een onderdeel uitklapt, kun je selecteren welke ventilator aan moet gaan als dat onderdeel te warm wordt. Je kunt de ventilatoren beheren op het tabblad Fans en de snelheden instellen op het tabblad Speeds. Als je niet weet welk label bij welke ventilator hoort, zet je de snelheid van een ventilator heel even aan of uit en kijk je welke dat is in je pc-kast. Houd er rekening mee dat SpeedFan geavanceerde software is, dus ga er voorzichtig mee om.

©PXimport

Passieve versus actieve koeling

Tip 10: Programma’s

Een luide computer waarbij de ventilatoren continu draaien kan ook veroorzaakt worden doordat je pc continu bezig is. Het kan helpen om eens Taakbeheer te openen en in de gaten te houden welk programma er zo veel rekenkracht verbruikt. Je kunt in Taakbeheer eenvoudig sorteren op processorgebruik per programma. Verder kan het helpen om onnodige programma’s uit te schakelen. Daarvoor kun je Taakbeheer openen en dan naar het tabblad Opstarten gaan. Zoek dan de programma’s uit de lijst die je bijna niet gebruikt of die niet continu aan hoeven te staan. Selecteer er een uit de lijst en klik rechtsonder op Uitschakelen om te voorkomen dat het programma met Windows mee opstart. Ook is het aan te raden regelmatig programma’s die je niet gebruikt te verwijderen. Om software te verwijderen, ga je naar de app Instellingen en dan Systeem / Apps en onderdelen. Blader door de lijst en verwijder wat je niet meer gebruikt.

©PXimport

Tip 11: Ander OS?

Windows 10 is een relatief zwaar besturingssysteem en als je een luide pc of laptop hebt, dan heb je misschien niet meer de nieuwste hardware. Het kan dan dus het overwegen waard zijn om te kijken naar een ander besturingssysteem. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor CloudReady, dat gebaseerd is op Chromium OS. Met de handige tool van CloudReady heb je zo een usb-stick gemaakt om Chromium OS te testen. Klik op Download 64-Bit CloudReady en haal het *.bin-bestand uit de zip. Download dan in de Chrome-webstore het Chromebook-herstelprogramma. Open dat en klik rechtsboven op het tandwiel. Kies voor Lokale image gebruiken en selecteer het bin-bestand. Sluit je usb-stick aan en klik op Volgende. Wacht even terwijl de usb-stick wordt gemaakt. Klik dan op Voltooien. Sluit je usb-stick aan op de pc of laptop die veel lawaai maakt en start vanaf de stick op. Misschien moet je daarvoor in de uefi eerst de opstartvolgorde wijzigen. Je kunt er dan voor kiezen om eerst Chrome OS te testen. Daarvoor volg je de stappen op het scherm, zoals het kiezen van een taal en verbinden met een netwerk.

©PXimport

In de rubriek Waar voor je geld gaan we op zoek naar producten waar je niet de hoofdprijs voor betaalt of die zijn voorzien van bijzondere functies. Een paar keer per week maken we een overzicht van zulke producten. Dit keer: combimagnetrons voor minder dan 200 euro.

Een combimagnetron is een veelzijdig keukenapparaat dat meerdere bereidingswijzen in één toestel combineert, vandaar 'combi'. Waar een gewone magnetron vooral geschikt is voor het opwarmen en ontdooien van eten, kan een combimagnetron veel meer. Je kunt er niet alleen mee magnetronnen, maar ook bakken, grillen en vaak zelfs volledig ovenfuncties gebruiken, zoals hetelucht. Daardoor vervangt een combimagnetron in veel keukens zowel een losse magnetron als een traditionele oven. Wij vonden op kieskeurig.nl vijf combimagnetrons voor minder dan 200 euro.

Samsung MC28H5015CS

Met deze Samsung haal je een stijlvolle keukenhulp in huis die veel meer kan dan alleen opwarmen. Je hebt de beschikking over een ruime inhoud van 28 liter, waardoor ook grotere ovenschalen erin passen. Het draaiplateau kun je stilzetten, wat handig is als je vierkante borden gebruikt die anders tegen de randen zouden stoten. De binnenkant is voorzien van een keramische emaille laag, waardoor vet en vuil nauwelijks hechten en je hem met een doekje zo weer schoon hebt. Dankzij de diverse automatische programma's hoef je niet zelf te gokken hoe lang je groenten of vlees moet garen.

Specificaties:
Inhoud: 28 Liter
Vermogen: 100 - 900 Watt (6 standen)
Maximum temperatuur: 200 °C
Aantal kookprogramma's: 15

Sharp R-843INW

Deze Sharp is een compacte krachtpatser die perfect is voor kleinere keukens. Je bedient hem eenvoudig via het duidelijke digitale display en de draaiknop. Naast de standaard magnetronfunctie beschikt hij over een krachtige grill en een heteluchtoven die tot 230 graden gaat, wat hoog is voor deze prijsklasse. De zogeheten dubbele grill-functie zorgt ervoor dat je gerechten zowel van boven als onderen knapperig worden. Een leuke extra is de speciale pizza-stand, waarmee je diepvriespizza's net dat beetje extra krokantheid geeft.

Specificaties:
Inhoud: 25 Liter
Vermogen: 90 - 900 Watt (5 standen)
Maximum temperatuur: 230 °C
Aantal kookprogramma's: 10

Tomado TMC2302B

Met de TMC2302B haal je een veelzijdig apparaat in huis dat ondanks zijn compacte formaat van 23 liter toch over uitgebreide functies beschikt. Je bedient de combimagnetron eenvoudig via de draaiknop en de druktoetsen onder het digitale display. Naast de standaard magnetronfunctie kun je gebruikmaken van de heteluchtoven en de grill, of een combinatie hiervan om gerechten sneller te bereiden met een krokant resultaat. Er zijn 10 automatische kookprogramma's ingebouwd, zodat je voor veelvoorkomende gerechten zoals pizza of aardappelen niet zelf de tijd en temperatuur hoeft te bedenken. Het draaiplateau zorgt voor een gelijkmatige verwarming van je eten en de binnenverlichting springt automatisch aan zodra je de deur opent. Mocht je kleine kinderen in huis hebben, dan kun je het bedieningspaneel vergrendelen met het kinderslot.

Specificaties:
Inhoud: 23 Liter
Vermogen: 90 - 900 Watt (5 standen)
Maximum temperatuur: 200 °C
Aantal kookprogramma's: 10

Etna CMV328ZT

Deze Etna valt op door zijn strakke zwarte design dat in bijna elke moderne keuken past. Je bedient hem met druktoetsen en een draaiknop, wat de bediening intuïtief maakt. Hij heeft een inhoud van 28 liter en combineert magnetron, grill en hetelucht. Een handige feature is de ontdooifunctie op gewicht: je voert in hoeveel gram vlees je hebt en deze magnetron berekent zelf de tijd. De ovenfunctie gaat tot 230 graden, waardoor je er ook prima een cake of lasagne in kunt bereiden.

Specificaties:
Inhoud: 28 Liter
Vermogen: 90 - 900 Watt (5 standen)
Maximum temperatuur: 230 °C
Aantal kookprogramma's: 10

Inventum MN297CB

Inventum staat bekend om degelijke apparatuur en dat zie je terug in dit model. Je hebt de keuze uit diverse kookprogramma's die het leven makkelijker maken. De combinatie van magnetron en hetelucht zorgt ervoor dat je gerechten snel gaar zijn maar toch die lekkere oven-structuur behouden. Het apparaat wordt geleverd met een draaiplateau en een grillrooster, zodat je direct aan de slag kunt met grillen. De timer is digitaal in te stellen tot 95 minuten, wat lang genoeg is voor de meeste ovengerechten.

Specificaties:Inhoud: 29 Liter
Vermogen: 100 - 1000 Watt (5 standen)
Maximum temperatuur: 240 °C
Aantal kookprogramma's: 10

Een terminaal zieke fan van de Grand Theft Auto-reeks heeft mogelijk de kans gekregen om Grand Theft Auto 6 al ruim voor release te spelen.

Ubisoft Toronto-ontwikkelaar Anthony Armstrong plaatste in december een inmiddels verwijderd bericht op LinkedIn. Daarin viel te lezen dat een familielid van hem al jaren tegen kanker streed, en dat de persoon in kwestie nog maar een halfjaar tot jaar te leven had.

'Geweldig nieuws'

In het bericht verduidelijkte Armstrong dat het familielid in kwestie een enorme fan van de Grand Theft Auto-reeks is, en dat het er naar uitzag dat de persoon niet het nieuwste deel in de reeks zou kunnen spelen, dat pas op 19 november uitkomt. Armstrong sprak dan ook de wens uit dat GTA-ontwikkelaar Rockstar Games het op een of andere manier mogelijk zou kunnen maken om de zieke fan alvast GTA 6 te laten spelen.

Enkele weken later gaf Armstrong een update: de ceo van Take-Two Interactive - de uitgever van de GTA-spellen - had contact opgenomen en alleen ontwikkelaar Rockstar moest nog laten weten wat er mogelijk was. In een laatste update voordat het hele bericht werd verwijderd, liet Armstrong weten dat contact met Rockstar inmiddels was gelegd en dat er "geweldig nieuws" uit kwam.

Het lijkt er dus op dat Rockstar Games de terminaal zieke fan tegemoet kwam en hem alvast Grand Theft Auto 6 liet spelen. Het is niet voor het eerst dat de ontwikkelaar iets dergelijks mogelijk maakt: in 2018 mocht een terminaal zieke fan al aan de slag met Rockstars Red Dead Redemption 2, dat een paar weken later pas uit zou komen.

Over Grand Theft Auto 6

De rest van de wereld moet in ieder geval nog tot 19 november wachten tot men met Grand Theft Auto 6 aan de slag kan op PlayStation 5 en Xbox Series X en S. De game draait om twee hoofdpersonages: Lucia Caminos en Jason Duval. Het duo heeft een relatie, en duidelijk is in ieder geval dat Lucia vrijkomt uit de gevangenis en het tweetal vervolgens nog verder het criminele pad op gaat.

De game speelt zich af in Vice City, een fictieve versie van Miami, en omstreken. Dat betekent dat spelers glooiende stranden en met neon verlichte straten kunnen verwachten. Het was ook al de setting van de PlayStation 2-game Grand Theft Auto: Vice City, dat na GTA 3 uitkomt. Naar verwachting zal Grand Theft Auto 6 een ongekende hoeveelheid details vertonen. Lees hier alles over de game.