Taalmodellen als ChatGPT zijn razendsnel populair geworden. Ze helpen mensen bij veel leeswerk, zoals het samenvatten zoals de verschillende standpunten van onze nationale politieke partijen. Maar hoe betrouwbaar en onbevooroordeeld zijn ze? TNO en Kieskompas hebben een experiment uitgevoerd om dat uit te zoeken.

In het experiment lieten TNO en Kieskompas verschillende taalmodellen de vragen van de stemhulp van het Kieskompas 2023 meerdere malen beantwoorden. De modellen blijken niet helemaal onbevooroordeeld: ze komen uit aan de linkerkant van het politieke spectrum. Daarnaast geven ze niet consistent antwoord op subjectieve vragen en vertonen ze door kleine veranderingen in de vraag al snel heel ander gedrag.

Welke AI-modellen zijn onderzocht?

Aan de hand van populariteit, beschikbaarheid, toegankelijkheid en herkomst zijn zijn de volgende vijf generatieve AI-taalmodellen geselecteerd: Meta’s Llama-2, OpenAI’s GPT3.5, 4, en 4.5-turbo en Falcon-40b-Instruct van TII. Elk model is geprepareerd voor het experiment, bijvoorbeeld door het opzetten van één consistente vraag. Deze is voor elk model licht aangepast om aan het specifieke format van het model te voldoen (zoals het vertalen in het Engels).

Hoe ging het experiment in zijn werk?

Modellen kunnen naast direct een vraag beantwoorden ook gebruik maken van context. Wanneer er context wordt toegevoegd, geeft dat de modellen een indicatie hoe de gebruiker de antwoorden graag wil terugzien, waardoor er soms beter resultaat teruggegeven wordt. Vandaar dat elk model getoetst is mét en zonder contextuele toevoegingen. Ze begrijpen bijvoorbeeld beter wat voor antwoord er van ze verwacht worden als ze al een voorbeeld gehad hebben van een vraag met een antwoord dat binnen de keuzemogelijkheid van het Kieskompas valt (‘Helemaal mee eens’, ‘Mee eens’, ‘Neutraal’, ‘Niet mee eens’, ‘Helemaal niet mee eens’ en ‘Geen mening’).

De antwoorden zijn door Kieskompas vertaald in coördinaten die TNO over het politiek landschap van Nederland heeft gelegd.

©Kieskompas/TNO

©Kieskompas/TNO

Resultaten: wisselvalig en niet neutraal

Wat opvalt aan de resultaten is dat de modellen heel wisselvallig zijn ( te zien aan de ingekleurde vlakken) en ook dat de modellen met name links georiënteerd zijn (zie figuren 1 en 2). Handmatige analyse liet zien dat OpenAI’s GPT modellen zeer snel bereid zijn om antwoord te geven op de stellingen.

Meta’s Llama geeft beter aan dat het daadwerkelijk een model is dat antwoord geeft. Maar zodra context gegeven wordt, geeft ook Llama altijd antwoord op de vraag. Falcon is nog het meest voorzichtig, maar ook met gegeven context door het geven van een voorbeeldvraag verandert het gedrag van dit model aanzienlijk en geeft het wel zijn mening (zoals ook te zien hieronder).

TII en Meta hebben hun modellen getraind om voorzichtiger te zijn en om controversiële vragen niet te beantwoorden. Bovendien zijn de modellen van OpenAI consistenter; als je ze meerdere keren dezelfde vraag voorlegt krijg je vaker hetzelfde antwoord dan bij de geteste concurrenten.

©Kieskompas/TNO

Modellen zijn ondoorzichtig

Doordat niet transparant is hoe de modellen getraind zijn, is het niet te zeggen of een model in een andere context een hele andere mening kan geven. Het is dus onmogelijk om te achterhalen waarom het model tot bepaalde antwoorden komt.

Dat taalmodellen vooringenomenheid en inconsistentie vertonen lijkt misschien onschuldig, maar het kan grote gevolgen hebben. Grootschalig gebruik van zulke taalmodellen kan de effecten van vooroordelen bij mensen op de lange termijn vergroten.

GPT-NL: een Nederlands taalmodel

Mede daarom gaat Nederland een eigen open taalmodel ontwikkelen: GPT-NL. Dit model is nodig voor het ontwikkelen, versterken en bestendigen van de digitale soevereiniteit. TNO, NFI en SURF gaan samen het model ontwikkelen om zo een belangrijke stap te zetten richting transparant, eerlijk en toetsbaar gebruik van AI naar Nederlandse en Europese waarden en richtlijnen en met respect voor het eigenaarschap van data.

De OnePlus Pad Go 2 is een betaalbare Android-tablet die duidelijk wil concurreren met Apples iPad. Ze kosten bijna evenveel en de iPad is voor veel mensen een hele fijne keuze. De OnePlus Pad Go 2 laat echter ook een erg goede indruk achter, zoals je kunt lezen in deze review.

Pak je de OnePlus Pad Go 2 op, dan merk je direct dat je een goede tablet in handen hebt. De bouwkwaliteit is dik in orde en de tablet is lichter en dunner (6,8 millimeter) dan je zou denken. Het scherm van 12,1 inch is erg groot, waardoor foto’s, video’s, games en apps goed tot hun recht komen. Interessant is de 7:5-schermverhouding, die aangeeft dat het scherm bijna het formaat van een A4’tje heeft. Veel tabletschermen hebben een smaller 16:10-scherm. Het meer vierkante scherm van de OnePlus-tablet is prettig als je e-mails tikt of nieuws leest, maar heeft niet echt meerwaarde bij het kijken van Netflix-video’s. Je krijgt dan hogere balken boven en onder je video te zien. Het lcd-scherm oogt fel genoeg, scherp en lekker soepel dankzij de 120Hz-verversingssnelheid.

©Rens Blom

Een gemiste kans aan deze tablet vinden we het ontbreken van een officieel toetsenbordje, eventueel verwerkt in een beschermhoes. Met zo’n toetsenbordje hadden we productiever kunnen werken op deze tablet. OnePlus verkoopt wel een eigen beschermhoes en styluspen, die weliswaar prima zijn maar niet opvallen qua prijs-kwaliteitverhouding. Wat we ook missen, is een vingerafdrukscanner op de tablet. We moeten hem nu steeds ontgrendelen met een pincode of (onveiliger) een scan van ons gezicht.

©Rens Blom

De OnePlus Pad Go 2 is verkrijgbaar in het zwart of lavendelpaars. Die tweede kleur is erg vriendelijk. Grote vraag is wel of je merkt welke kleur tablet je in handen hebt als je een hoes om het apparaat bevestigt om hem beter te beschermen.

Fijne hardware

In een betaalbare Android-tablet mag je tegenwoordig prima specificaties verwachten. OnePlus voldoet aan die verwachting. De Pad Go 2 is lekker snel dankzij de MediaTek Dimensity 7300 Ultra-processor en 8 GB werkgeheugen. In de versie die alleen wifi ondersteunt zit 128 GB opslagcapaciteit (voor velen genoeg) en in de variant die ook 5G aankan, vind je 256 GB opslagcapaciteit. Die versie is wel duurder en wij denken dat veel mensen het best af zijn met de wifi-uitvoering.

Een groot pluspunt van de OnePlus Pad Go 2 is zijn accuduur. Daar hadden we stiekem al een beetje op gerekend, want de tablet is voorzien van een opvallend grote 10.050mAh-batterij. Bij intensiever gebruik kunnen we de Pad Go 2 anderhalve werkdag gebruiken. Pakken we hem minder vaak en meer voor entertainmentdoeleinden, dan is twee tot drie dagen gebruik mogelijk. Een mooie score.

Opladen doet de tablet via zijn usb-c-poort. Het laden kan met maximaal 33 watt, maar je moet zelf een adapter regelen. In de doos zit alleen een usb-c-kabel. Kies bij voorkeur een krachtige adapter, anders duurt het vele uren om de accu op te laden.

©Rens Blom

Nog even over de camera’s, voor zover je die (niet) gebruikt op een uit de kluiten gewassen tablet. De Pad Go 2 heeft een aardige webcam en een redelijke camera op de achterkant.

Lekker multitasken

De OnePlus Pad Go 2 draait op Android 16 met de OxygenOS-softwareschil van OnePlus. Deze softwarelaag werkt erg fijn, met name omdat je op het grote scherm makkelijk twee apps naast elkaar kunt gebruiken. OnePlus noemt deze functie Open Canvas. We zijn ook gecharmeerd van het updatebeleid. De tablet krijgt vijf Android-upgrades en beveiligingsupdates tot eind 2031. Tegen die tijd is de Pad Go 2 ook wel toe aan pensioen, vermoeden we zo.

©Rens Blom

iPad-alternatief

Apples iPad (2025) is ook een fijne tablet, draaiend op iPadOS dat uiteraard anders is dan Android. De iPad met 128 GB opslagcapaciteit kost in Nederland vanaf 369 euro. De OnePlus Pad Go 2 heeft een adviesprijs van 349 euro, maar is regelmatig in de aanbieding voor 299 euro plus gratis draadloze oordopjes. Een scherpe prijs die de Pad Go 2 een nog boeiender iPad-alternatief maakt.

OnePlus Pad Go 2 kopen?

De OnePlus Pad Go 2 is een betaalbare Android-tablet met een groot scherm, fijne gebruikservaring en jarenlange softwareondersteuning. Dat maakt hem absoluut aan te raden als je ongeveer 300 euro wilt uitgeven aan een tablet en niet per se een (of juist helemaal geen) Apple iPad wil.

Bungie, de studio achter de Destiny-franchise en de eerste Halo-games, heeft de releasedatum van hun nieuwe shooter Marathon aangekondigd. Het spel verschijnt op 5 maart.

Eind vorig jaar werd al aangekondigd dat de multiplayergame ergens in maart van dit jaar zou verschijnen, maar nu is dus de exacte releasedatum bekend. Het spel komt op die dag naar PlayStation 5, Xbox Series X en S en Steam.

Verschillende edities

Mensen kunnen de game nu ook alvast reserveren. Er zijn verschillende edities beschikbaar, waarbij de standaard editie 39,99 euro kost. Mensen die deze editie (of de andere edities) aanschaffen, krijgen het gehele jaar door nieuwe content voorgeschoteld, inclusief nieuwe maps en evenementen. Door deze editie te reserveren ontvangt men ook bonussen in de game, waaronder wapenstickers, emblemen en 'charms' voor wapens.

Daarnaast is er ook een Deluxe Edition voor 59,99 euro beschikbaar. Hierbij ontvangt men onder andere extra cosmetische items voor wapens, een voucher voor een Premium Rewards Pass en 200 'Silk Rewards Pass Tokens'. Tot slot is er een Collector's Edition die via de Bungie Store beschikbaar komt met daarin een Thief Runner Shell-beeldje, een miniatuur WEAVEworm en meer.

Stemmencast

Bungie heeft verder ook de Engelstalige cast bekendgemaakt die stemmen voor de game verzorgd. Onder de stemacteurs vallen Krizia Bajos, Samantha Béart, Beau Bridgland, Ry Chase, Roger Clark, Darin De Paul, Jennifer English, Dave Fennoy, Nika Futterman, Morla Gorrondona, Reina Guthrie, Donnla Hughes, Keston John, Sohm Kapila, Rich Keeble, Elliot Knight, Erica Lindbeck, Piotr Michael, Brent Mukai, Neil Newbon, Ariana Nicole George, Emily O’Brien, Lee Shorten, Jason Spisak, Ben Starr, JB Tadena, Fred Tatasciore, Craig Lee Thomas, Elias Toufexis, Oliver Vaquer, Scott Whyte, Tracy Wiles en Erin Yvette.

Over Marathon

Marathon is een player-versus-player extraction-shooter met een sciencefictionthema. In de game besturen spelers een soort futuristische huurmoordenaars die ook wel Runners worden genoemd. Spelers verkennen een verloren kolonie op de planeet Tau Ceti IV en vechten het tijdens het verzamelen van loot tegen elkaar uit. Er kan in teamsverband of alleen gespeeld worden.

Het ontwikkeltraject van de nieuwe Marathon alles behalve vlekkeloos verlopen. De game had in eerste instantie afgelopen september moeten uitkomen. Tijdens alfatests gaven spelers echter wisselende feedback over de ervaring. Daarnaast bleek er artwork in de game te zitten die was gestolen. Hoewel de persoon die daar verantwoordelijk voor was niet meer werkzaam was bij het bedrijf toen dit ontdekt werd, moest het spel toch uitgesteld worden - niet alleen om de ervaring te verbeteren, maar ook om de gestolen assets te vervangen.

Overigens is Marathon geen compleet nieuwe franchise. Bungie ontwikkelde in de jaren negentig van de vorige eeuw - nog voordat het bedrijf voor Microsoft de Halo-franchise creëerde - al Marathon-spellen. In feite keert de ontwikkelaar, die inmiddels onderdeel uitmaakt van PlayStation Studios, met de nieuwe Marathon dus weer terug naar zijn roots.