Bij een sterk uitontwikkelde productcategorie als de laptop kom je nog maar zelden iets echts verrassends tegen. Dat geldt niet voor de ASUS ROG Zephyrus Duo 16, want deze krachtige gaminglaptop is voorzien van een tweede scherm. Of dat handig is, lees je in deze review.

ASUS staat bekend als een merk dat regelmatig experimenteert en met de ASUS ROG Zephyrus Duo 16 brengt het merk een toch wel unieke gaminglaptop op het markt. Niet alleen bevat deze laptop zo'n beetje de krachtigste hardware die je momenteel kunt kopen, hij heeft ook een heus tweede scherm. We vermoeden niet dat veel van jullie de ROG Zephyrus Duo 16 zullen aanschaffen, maar het is natuurlijk wel leuk om eens te kijken wat ASUS op het gebied van gaminglaptops en technologie in huis heeft. Want dit is één van de meest extreme gamingnotebooks die ASUS momenteel in het assortiment heeft.

Twee schermen

De ASUS ROG Zephyrus Duo 16 heeft niet voor niets het woord Duo in de productnaam staan,  het is een laptop die voorzien van twee schermen. Een truc die we al eerder van ASUS zagen, bijvoorbeeld bij de ZenBook Duo 14. Net als bij die laptop heeft deze Zephyrus Duo een tweede scherm dat boven het toetsenbord is geplaatst en bij het openen van de laptop in een schuine stand gezet wordt. In de spleet onder dit scherm zijn openingen voor de koeling en luidsprekers aangebracht. Die spleet sluit uiteraard als je de laptop weer dichtklapt, de waarschuwing om je vingers hier niet tussen te stoppen is dan ook een goede.

Handig is dat ASUS de netwerkaansluiting, HDMI-poort en een usb-poort op de achterkant van de laptop heeft geplaatst. Toch vind je daar niet alle aansluitingen.  Zo is de stroomaansluiting heel onhandig aan de linkerkant geplaatst. Dit zou nou typisch een aansluiting zijn die achterop had gemoeten. Andere aansluitingen links zijn usb-c, usb, een microSD-kaartlezer en een headsetaansluiting. Op de rechterkant is nog een usb-c-poort geplaatst. Al met al genoeg aansluitingen om de laptop ook thuis in combinatie met randapparatuur te gebruiken.

Klein aanraakscherm

Het tweede scherm dat ASUS ScreenPad Plus noemt heeft een resolutie van 3840 x 1100 pixels en wordt door Windows keurig herkend. Je kunt er gewoon programma's en vensters heen slepen. Handig voor multitasken of werken met programma's die deelventers voor bijvoorbeeld gereedschappen of een tijdlijn hebben. ASUS voorziet ook in wat mini-apps die je snel kunt oproepen zoals een rekenmachine, het maken van snelkoppelingen en het oproepen van instellingen. Het is onderweg best een handige toevoeging aan de laptop, zeker als je gewend bent om met twee schermen te werken. Het aanraakschermpje ondersteunt ook een niet meegeleverde actieve stylus, dus ook voor creatieve gebruikers is het interessant. Het is wel vooral bedoeld voor productiviteit, voor gamen zien we weinig toegevoegde waarde. Voor een beperkte groep gamers die ook livestreamen tijdens het gamen is zo’n tweede scherm natuurlijk wel weer handig. Het maakt duidelijk dat de Zephyrus Duo behalve op gamers ook op creatieve gebruikers gericht is.

Miniledscherm

Allebei de Nederlandse uitvoeringen van de ROG Zephyrus Duo 16 zijn door ASUS voorzien hetzelfde schermpaneel. Het gaat om een 16-inch-scherm met een resolutie van 2560 x 1600 pixels met een maximale verversingssnelheid van 165 Hz. Uniek aan dit scherm is dat de achtergrondverlichting uit minileds bestaat en dat deze in verschillende zones aangestuurd kunnen worden. Het scherm combineert hierdoor een goede helderheid met een uitstekend contrast. 

Aparte plaatsing toetsenbord

Door het tweede scherm heeft ASUS het toetsenbord helemaal onderop het palmgedeelte geplaatst. Dat maakt bij gebruik op het bureau niet zoveel uit, maar op schoot is het best onhandig. ASUS levert overigens een polssteun mee als je net als bij een normale laptop toch iets wil hebben om je polsen op neer te kunnen leggen. Het toetsenbord is geen mechanisch toetsenbord, maar tikt wel erg fijn en heeft een aanslag die ook prima geschikt is voor gamen. Wel helemaal gaming is de volledige RGB-verlichting van het toetsenbord die je ook per toets in profielen kunt instellen. Standaard 'ademt' de verlichting in allerlei kleuren, maar dat kun je met het programma Armoury Create ook zo instellen dat alle toetsen heel gewoontjes in één kleur oplichten. Als je echt wil, kun je de verlichting zelfs per applicatie of spel finetunen. Boven het toetsenbord vind je een glazen strook die suggereert dat je naar de interne componenten kijkt, maar dat lijkt niet echt het geval. Op de glazen strook zijn coördinaten in graden, minuten en seconden vermeld. Na intikken in Google Maps blijken deze (logischerwijs) naar een gebouw van ASUS in Taiwan te verwijzen. Een kleine easter egg kortom. 

Een gevolg van het tweede scherm is ook de plaatsing van de touchpad naast het toetsenbord. Dat is iets dat in de praktijk gewoon niet lekker werkt en echt als compromis aanvoelt. Handig is nog wel dat de touchpad ook kan dubbelen als numeriek veld, al is het weer lastig om dit blind te gebruiken. Heel erg is de wat gebrekkige touchpad het ook weer niet, gamen of creatieve applicaties kun je eigenlijk alleen echt goed doen met een losse muis.

Specificaties

De Zephyrus Duo 16 is in Nederland in twee uitvoeringen te koop. Wij ontvingen het topmodel voorzien van een AMD Ryzen 9 6900X processor met acht cores in combinatie met 32 GB RAM, een 2TB-ssd en een Nvidia GeForce 3080 Ti. Die uitvoering is maar beperkt te koop en kost maar liefst 4599 euro. De goedkopere uitvoering heeft een wat langzamere Ryzen 7 6800H-processor die eveneens acht cores heeft en een Nvidia GeForce 3070 Ti grafische kaart. Verder zijn de twee uitvoeringen in Nederland identiek en met een prijs van 3639 euro is deze nog steeds krachtige goedkopere variant van de Zephyrus Duo 16 een stuk betaalbaarder. De laptop is voorzien van één (razendsnelle) ssd, maar upgraden is mogelijk. Je kunt de laptop relatief eenvoudig openmaken waarna je het werkgeheugen en de opslag kunt vervangen. Er is zelfs nog een M.2-slot voor een tweede ssd vrij.

Goede prestaties

De ROG Zephyrus Duo 16 bevat krachtige hardware en de prestaties zijn dan ook uitstekend. In PCMark 10 zet de laptop een indrukwekkende score van 7303 punten neer, een score die nog hoger wordt met 9778 in PCMark 10 Extended waarin ook de gamingprestaties meetellen. In Cinebench R23 zet de laptop uitstekende scores van 1576 en 14.088 punten in de single-core en multi-core-tests neer. Deze scores zijn vrijwel identiek als de test één keer of langere tijd wordt uitgevoerd, een teken dat de koeling goed genoeg is om de prestaties op peil te houden. De ssd van Samsung maakt gebruik van pci-express 4.0 en presteert echt uitstekend met een lees- en schrijfsnelheid van 6709,5 en 4981,27 MB/s. Iets dat bevestigd wordt door de 332,65 MB/s die neergezet wordt in de PCMark 10 Quick System Drive Benchmark. Een score die hoort bij de allerbeste ssd's op de markt. Het is kortom een van de snelste laptops die we tot nu toe getest hebben.

Waar het bij deze laptop natuurlijk echt om gaat, zijn de gamingprestaties. Op gaminggebied presteert de laptop simpelweg uitstekend. Spellen draaien soepel, iets dat de score van 12024 punten in 3Dmark Time Spy bevestigd. We hebben ook de ingebouwde benchmark van Shadow of the Tomb Raider op verschillende instellingen gedraaid en ook daarin scoort de laptop uitstekend. Op de allerhoogste voorinstelling op de schermresolutie van 2560 x 1600 pixels haalt deze laptop nog altijd 112 fps. Zet je Nvidia's DLSS aan waarmee de beelden op een lagere resolutie gerenderd worden en vervolgens met behulp van AI weer opgeschaald worden zonder zichtbare kwaliteitsverlies dan haalt de laptop 142 fps. En je kunt natuurlijk ook de kwaliteitsinstellingen terugschroeven of de resolutie verlagen voor nog betere prestaties. De grafische kaart past kortom uitstekend bij het scherm.

Tijdens doorsnee kantoorgebruik is de laptop eigenlijk verrassend stil. De koeling slaat af en toe licht aan, maar het grootste deel van de tijd is de laptop vrijwel niet te horen tijdens bijvoorbeeld browsen. Dat verandert als je de Zephyrus Duo gebruik waar hij voor bedoeld is: gamen. Want dan slaan de ventilatoren al snel luidruchtig aan. Tijdens het gamen is het geluid van de ventilators wat ons betreft zo luid dat het storend wordt. Je hebt dan ondanks de uitstekende luidsprekers een koptelefoon nodig als je plezierig wilt gamen. Daar is deze gaminglaptop overigens niet uniek in: veel krachtige en dus energiehongerige hardware in een relatief kleine verpakking vereisen nu eenmaal een krachtige koeling. Die componenten hebben ook hun weerslag op het energieverbruik, je kunt als je niet gamed zo’n vier uur werken op de accu voordat je weer een stopcontact moet opzoeken. De Zephyrus Duo 16 is dus (logischerwijs) geen echte laptop om mobiel mee te werken.

Conclusie

De ASUS ROG Zephyrus Duo 16 is een gaminglaptop die uitstekende prestaties combineert met een al net zo'n goede bouwkwaliteit. De hardware behoort het krachtigste dat je momentele kunt kopen. Al zouden we van wege de prijs wel voor de wat lichtere uitvoering kiezen. Het scherm dat verlicht wordt door minileds combineert een uitstekende helderheid aan een net zo uitstekend contrast. Het is simpelweg een genot om op deze laptop te gamen. Toch is dat niet helemaal een rechtvaardiging voor de hoge prijs. Die komt voor een groot gedeelte namelijk ook door het tweede scherm. Ook dat scherm werkt uitstekend, maar de toegevoegde waarde hangt van je werkzaamheden af.

The Duskbloods, de nieuwe game van Elden Ring- en Dark Souls-ontwikkelaar FromSoftware, zal echt alleen op Nintendo Switch 2 uitkomen.

Dat heeft de ontwikkelaar benadrukt bij het bekendmaken van zijn kwartaalcijfers (via VGC). Daarbij werd ook nog eens benadrukt dat The Duskbloods nog altijd gepland staat om ergens dit jaar uit te komen, net zoals de Switch 2-versie van Elden Ring.

Over de exclusieve Switch 2-release van The Duskbloods: "Het wordt verkocht via een samenwerking met Nintendo, met verkoopverantwoordelijkheden verdeeld per regio. De game komt alleen voor Nintendo Switch 2 beschikbaar." Daarmee is dus duidelijk gemaakt dat Nintendo een nauwe samenwerking met FromSoftware is aangegaan voor de game en dat het spel niet zomaar op andere platforms uit zal komen.

Over The Duskbloods

The Duskbloods werd begin vorig jaar aangekondigd in een speciale Nintendo Direct waarin de eerste Switch 2-games werden getoond, maar sindsdien zijn er geen nieuwe beelden van het spel uitgebracht. Zoals gezegd is de game ontwikkeld door FromSoftware, het Japanse bedrijf dat naam voor zichzelf heeft gemaakt met enorm uitdagende spellen, waaronder de Dark Souls-serie en Bloodborne. Met de openwereldgame Elden Ring scoorde de ontwikkelaar enkele jaren geleden nog een megahit.

The Duskbloods wordt een PvPvE-game, waarbij spelers het dus tegen elkaar en tegen computergestuurde vijanden opnemen. Maximaal acht spelers doen aan potjes mee. Na het kiezen van een personage in een hub-gebied wordt men naar een gebied getransporteerd waar er met andere spelers en vijanden gevochten wordt, al kan men soms ook samenwerken om vijanden te verslaan.

Spelers besturen een 'Bloodsworn', wezens die dankzij een speciaal bloed dat in hun lichaam zit meer krachten tot hun beschikking hebben dan reguliere mensen. Ondertussen is het einde van de mensheid nabij, en bestaat de wereld uit verschillende tijdperken, wat voor een mengelmoes van stijlen zorgt.

Resolutie is marketing, refreshrate is beleving. Waar 4K zorgt voor een mooi plaatje, zorgt een hoge verversing (Hz) ervoor dat je daadwerkelijk wint. Hieronder lees je waarom snelheid in feite de échte koning is in gaming.

Veel gamers staren zich blind op 4K-resolutie. Ze kopen een duur scherm, zetten de settings op Ultra en vragen zich vervolgens af waarom hun spel stroperig aanvoelt. De misvatting is dat 'mooier' gelijkstaat aan 'beter'. In werkelijkheid is de vloeibaarheid van het beeld – de refreshrate, oftewel verversingssnelheid – veel bepalender voor hoe direct en responsief een game aanvoelt. Aan het eind van dit artikel weet je precies of jij moet kiezen voor pixels of snelheid.

Hoe je ogen bedrogen worden door Hertz

Stel je voor dat je snel met je muis over je bureaublad beweegt. Op een standaard 60Hz-scherm zie je de cursor in schokjes over het beeld springen; je hersenen vullen de gaten in. Op een 144Hz- of 240Hz-gaming-monitor verdwijnen die gaten.

Het technische verschil zit hem in de verversingssnelheid: het aantal keren per seconde dat het beeld wordt vernieuwd. Bij 60 Hz krijg je elke 16,6 milliseconden een nieuw beeld. Bij 144 Hz is dat elke 6,9 milliseconden. Dat klinkt als een klein verschil, maar je voelt het direct. Het gestotter dat je onbewust gewend bent verdwijnt. Bewegingen voelen boterzacht aan, alsof de cursor (of je crosshair) aan je hand vastgeplakt zit in plaats van er achteraan zwemt. Dit effect wordt motion clarity genoemd: objecten blijven scherp, zelfs als ze snel door het beeld bewegen.

©Framestock

De winst in shooters en snelle actie

Wanneer werkt dit in je voordeel? Vooral in competitieve shooters zoals Call of Duty, Counter-Strike of Valorant. In dit soort games telt elke milliseconde. Een hogere refreshrate vermindert de input lag, oftewel de tijd tussen jouw klik en de actie op het scherm.

Stel, je draait je personage snel om. Bij een lage refreshrate wordt de vijand een fractie later getoond en zie je veel bewegingsonscherpte (motion blur). Met een hoge refreshrate zie je de vijand eerder en scherper, waardoor je sneller kunt reageren. Je hebt letterlijk actuelere informatie dan je tegenstander. Om dat te bereiken heb je wel een krachtige videokaart nodig die genoeg beelden per seconde (FPS) kan genereren om je snelle scherm bij te houden.

Wanneer resolutie het toch wint van snelheid

Is snelheid altijd heilig? Nee. Als je vooral tragere, meer verhalende games speelt (zoals Cyberpunk 2077 in de 'sightseeing' modus), Microsoft Flight Simulator of grafische RPG's, dan voegt 240 Hz weinig toe. In deze titels kijk je vaak naar stilstaande of langzaam bewegende omgevingen.

In dat geval wil je juist de texturen van de bomen, de reflecties in het water en de details in gezichten zien. Een 4K-monitor op 60 of 120 Hz is dan een logischer keuze dan een onscherp 1080p-scherm op 360 Hz. De visuele pracht weegt hier zwaarder dan de milliseconden reactietijd. Ook voor console-gamers die op de bank zitten, is een goede televisie met 4K en HDR vaak indrukwekkender dan puur de hoogste framerates.

Situaties waarin een hoge refreshrate zinloos is

Er zijn momenten dat investeren in een snel scherm weggegooid geld is. Dat gebeurt bijvoorbeeld als je hardware de snelheid niet kan leveren; als je videokaart maar 50 frames per seconde kan leveren, heeft een 144Hz-scherm geen nut omdat het scherm wacht op de computer. Daarnaast beperken oude kabels je bandbreedte, waardoor je monitor soms terugvalt naar 60 Hz zonder dat je het doorhebt. Ook op oudere consoles zoals de Nintendo Switch of de standaard PS4 heb je niets aan snelle schermen, omdat deze hardware fysiek gelimiteerd is op 60 Hz of lager.

Bepaal wat jouw setup aankan

Kijk dus kritisch naar je huidige situatie voordat je naar de winkel rent. Heb je een high-end pc die makkelijk 120+ FPS haalt in jouw favoriete games? Dan is een upgrade naar een 144- of 165Hz-monitor de grootste sprong in spelplezier die je kunt maken. Speel je op een PlayStation 5 of Xbox Series X? Zoek dan specifiek naar een scherm met HDMI 2.1-ondersteuning om 120 Hz op 4K mogelijk te maken. Zit je ver van je scherm af en speel je relaxed? Investeer dan liever in resolutie en kleurdiepte.

©Proxima Studio

Kortom: snelheid is de sleutel tot succes!

Verversingssnelheid is belangrijker dan resolutie voor iedereen die actie- of competitieve games speelt. Het zorgt voor een vloeiender beeld, minder input lag en betere motion clarity, wat je direct een voordeel geeft in het spel. Resolutie is vooral luxe voor het oog, maar refreshrate is pure prestatie voor de speler.