Het is fijn als je iemand in de familie hebt die graag videospellen speelt, want dan heb je altijd iets om te geven. Al kan het best een uitdaging zijn om de juiste game te vinden, want met name in het najaar verschijnen ze met bosjes tegelijk, en dan moet je ze ook nog voor het juiste platform zien te vinden. We zetten de belangrijkste nieuwe titels op een rij.

Het is voor veel mensen en bedrijven een lastige tijd geweest en dat is voor gamestudio’s niet anders. Veel games moesten worden uitgesteld. Maar dat betekent niet dat er geen games onder de kerstboom komen te liggen dit jaar, want er zijn nog genoeg titels om in huis te halen rond de feestdagen.

De vaste grote namen

Elk jaar zijn er de vaste franchises waar je op kunt rekenen. Denk hierbij aan de Call of Duty-serie of de FIFA-spellen. Deze titels doen ieder jaar de kassa’s rinkelen bij de uitgevers, want de spellen zijn bij veel mensen met een game-pc of console enorm populair.

Call of Duty: Vanguard (PS5, Xbox Series X/S, PS4, Xbox One, pc)

De schietspellen van Call of Duty (CoD) zijn elk jaar opnieuw kaskrakers en ook dit jaar doet de nieuwste CoD het weer goed onder fans. Helemaal omdat de game terugkeert naar de periode waar de eerste game in de serie zich ook afspeelde: de Tweede Wereldoorlog.

Call of Duty: Vanguard volgt in singleplayer het verhaal van een speciale eenheid aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast kan er natuurlijk ook weer online geknald worden en keert zelfs de zombiemodus weer terug. Hoewel dat niet helemaal historisch accuraat is, blijft deze griezelige modus favoriet bij fans.

Lees de Call of Duty: Vanguard review op Gamer.nl.

©PXimport

FIFA 22 (PS5, Xbox Series X/S, PS4, Xbox One, pc)

Gelukkig wordt er niet alleen maar geschoten in games en heeft ook sport een prominente plek in de virtuele wereld. Daarbij is net als in het echt voetbal de grootste sport, en wordt met name de FIFA-serie massaal omarmd.

Goede kans dus dat degene voor wie je een cadeau zoekt FIFA 22 reeds in huis heeft, want de game ligt al sinds oktober in de winkels. Mocht diegene echter nog de versie van vorig jaar spelen, dan maak je hem of haar hier gegarandeerd blij mee.

©PXimport

Kleine indiegames

©PXimport

Exclusieve games

De consolefabrikanten Sony, Microsoft en Nintendo komen elk najaar met grote games, exclusief voor hun platform. Op die manier hopen ze spelers naar hun systemen te halen en aan zich te binden. Dat is ook dit najaar niet anders, al zijn de lijstjes misschien wat korter dan voorgaande jaren.

Ratchet & Clank: Rift Apart (PS5)

De studio’s die exclusief werken aan games voor PlayStation zijn nog druk met een aantal grote titels die we helaas nog niet onder de kerstboom kunnen leggen dit jaar. Toch kwam er eerder dit jaar al genoeg uit om je mee te vermaken op de PlayStation 5. Mits je er een hebt kunnen bemachtigen natuurlijk, want de spelcomputers van Sony zijn bijzonder schaars. 

Mocht je er zelf al een hebben of iemand kennen die de witte gametoren in huis heeft, dan is Ratchet & Clank: Rift Apart in elk geval een game die aan elke collectie kan worden toegevoegd. Niet alleen kennen de twee spelfiguren een lange geschiedenis, maar dit deel zit ook vol effecten die op de vorige PlayStation nog niet mogelijk waren.

Lees de Ratchet & Clank: Rift Apart review op Gamer.nl.

©PXimport

Kena: Bridge of Spirits (PS5, PS4, pc)

Ook deze PlayStation-game is al even beschikbaar, maar daarmee niet minder bijzonder. In Kena: Bridge of Spirits speel je als het meisje Kena, dat magische krachten heeft. Ze reist tijdens de game door een wonderschone wereld, waarin ze bijzondere figuren tegenkomt, vijanden moet ontwijken en verslaan, en de nodige puzzels op moet lossen. 

De game gooide hoge ogen bij release in september en mocht je deze game nog niet in huis hebben, dan is dit het perfecte cadeau voor kerst. Overigens is deze game stiekem niet helemaal exclusief voor PlayStation; je kunt ‘m ook op pc spelen.

Lees de Kena: Bridge of Spirits review op Gamer.nl.

©PXimport

Uitgesteld

©PXimport

Xbox

Halo Infinite (Xbox Series X/S, Xbox One, pc)

Xbox brengt games tegenwoordig voor zowel consoles als voor op pc uit, waardoor we eigenlijk niet meer van exclusieve Xbox-games kunnen spreken. Toch plaatsen we het nieuwe deel in de legendarische shooter-serie Halo Infinite nog even onder het kopje Xbox-exclusief. Dat is immers het platform waar het allemaal is begonnen voor de Master Chief. 

Infinite werd een aantal keer uitgesteld, omdat de kwaliteit van de game nog niet zodanig was dat de makers er vertrouwen in hadden dat dit nieuwe deel de Halo-naam eer aan zou doen. 

Lees hier de Halo Infinite review.

©PXimport

Forza Horizon 5 (Xbox Series X/S, Xbox One, pc)

De Forza Horizon-serie heeft ons al vanaf het eerste deel laten zien dat racen een groot feest kan zijn. Snelle bolides, over-de-top races en prachtige vergezichten maken het een game die door veel racefans al jaren op handen wordt gedragen. In dit nieuwe deel wordt Groot Brittannië verruild voor Mexico. Dat betekent niet langer links rijden en vooral veel meer variatie in het landschap waar je doorheen mag crossen. Van woestijnen tot aan jungles en van kleurige steden tot aan een heuse vulkaan. 

Behalve voor de racefan die slechts geïnteresseerd is in de Formule 1, is dit een perfect cadeau. Lees de Forza Horizon 5 review op Gamer.nl.

©PXimport

Nintendo

Pokémon Brilliant Diamond/Shining Pearl (Switch)

Voor een grote, nieuwe Pokémon-game moeten fans nog even wachten tot volgend jaar wanneer Pokémon Legends: Arceus uitkomt. Toch hoeven fans van de zakmonsters niet stil te zitten in december, want een nieuwe uitgave van Pokémon Diamond en Pearl uit 2009 staat op de planning. Dat betekent geen nieuwe Pokémon om te vangen in Pokémon Briljant Diamond en Pokémon Shining Pearl, maar wel een compleet nieuwe look voor de twaalf jaar oude games. 

De beide spellen zijn perfect voor elke nostalgische Pokémon-fan die de games destijds heeft gespeeld, maar met de opgepoetste graphics is het ook voor nieuwe spelers een leuk avontuur. Lees ook de Pokémon Briljant Diamond en Shining Pearl review op Gamer.nl.

©PXimport

Welke Switch moet je hebben?

PC

Final Fantasy XIV: Endwalker (PS5, PS4, pc, Mac)

Waar normaal gesproken een uitbreiding van World of Warcraft zou staan, moeten fans van de Massively Online Multiplayer RPG (MMO-RPG) het dit jaar doen met een uitbreiding voor Final Fantasy XIV. De game zag dit jaar een grote toename van spelers. De toestroom was zelfs zo groot dat de servers van de ontwikkelaar het niet meer aankonden en ze gamers in een lange wachtrij moesten zetten. 

Inmiddels doen de servers het weer redelijk naar behoren en kunnen spelers genieten van de nieuwe uitbreiding. In Final Fantasy XIV: Endwalker nemen spelers het op tegen Zenos van de Garlean Empire die – hoe kan het ook anders – de wereld wil vernietigen.

©PXimport

Age of Empires IV (pc)

De historische strategiegame Age of Empires was bijna zelf geschiedenis. Voorganger Age of Empires III verscheen in 2005 en daarna leek het gedaan met de serie. Recenter zijn er nieuwe versies van de oude spellen verschenen, met verbeterde graphics. Deze verkochten zo goed dat de maker heeft besloten om een geheel nieuw deel te ontwikkelen. 

In de game speel je met legereenheden uit de Middeleeuwen en kun je spelen met koninkrijken van over de hele wereld. Dat kan singleplayer, waarin je historische gebeurtenissen volgt of online in schermutselingen tegen andere spelers.

Lees de Age of Empires IV review op Gamer.nl.

©PXimport

Hoe geef je een digitale pc-game cadeau?

Amazon heeft de eerste foto van actrice Sophie Turner als het populaire gamepersonage Lara Croft in de aankomende televisieserie Tomb Raider getoond.

De foto is hieronder te zien en toont dat Turner – vooral bekend voor de rol van Sansa Stark in de serie Game of Thrones – erg lijkt op de klassieke versie van het bekende gamepersonage, inclusief dezelfde outfit en brilletje. Het is voor het eerst dat we zien hoe Turner in de huid kruipt van Lara Croft, al was al wel enige tijd bekend dat zij de rol ging vertolken.

Zoals al geruime tijd bekend is, werkt Amazon aan een serie gebaseerd op de Tomb Raider-games. Hoewel nog niet bekend is wanneer deze op Amazon Prime Video te zien zal zijn, zullen de opnames zover bekend volgende week van start gaan. Het script wordt geschreven door Phoebe Waller-Bridge – bekend van Fleabag. Ook zijn er andere castleden bekend, waaronder Sigourney Weaver (Avatar, Alien) en Jason Isaacs (The White Lotus).

Meerdere games op komst

Tomb Raider bestaat al sinds de jaren negentig: in de games reist avonturierster Lara Croft de wereld over en neemt ze het op tegen een groot scala aan vijanden. Het personage groeide uit tot een waar icoon en is al meermaals verfilmd – onder andere Angelina Jolie kroop eerder in de huid van Lara.

Fans hoeven niet bang te zijn dat ze de komende jaren geen games ontvangen rondom het personage. Later dit jaar verschijnt Tomb Raider: Legacy of Atlantis, een remake van de allereerste Tomb Raider-game. Voor 2027 staat een compleet nieuwe game gepland met de naam Tomb Raider: Catalyst.

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.