Zonder besturingssysteem heb je niks aan je computer. In het geval van Windows 10 heb je een licentie nodig die, tenzij onder specifieke voorwaarden, niet gratis is. Via een activeringsproces kan Microsoft controleren of je licentie legitiem is. We leggen uit waar je op moet letten als je een Windows 10 licentie kopen wilt en hoe activeren precies werkt.

Om Windows 10 gratis te kunnen installeren zijn er verschillende mogelijkheden. Heb je bijvoorbeeld een legitieme versie van Windows 7, 8 of 8.1 (Home of Pro) draaien, dan kun je in principe nog altijd gratis upgraden naar Windows 10. 

Kom je niet in aanmerking voor een gratis Windows-licentie, dan laat je je wellicht verleiden door websites die Windows voor spotprijzen aanbieden. Vaak zijn die licenties afkomstig uit andere landen waar ze veel goedkoper zijn, zoals China. Of het gaat om educatieve of andere volume license-codes, of zelfs om aangekochte licenties met gestolen creditcards.

Vaak staan ook goedkope oem-licenties (ook wel system builder-licenties genoemd) te koop, maar ook deze bevinden zich vaak in een grijze zone. Zulke licenties zijn, in tegenstelling tot retail- en full version-licenties, gekoppeld aan een specifieke computer en moederbord. Die mogen dus strikt genomen niet worden doorverkocht zonder het bijhorende apparaat. 

©PXimport

Je loopt in al deze gevallen dus het risico dat Microsoft je Windows-licentie als ongeldig beschouwt. Dat kan zelfs nog enkele maanden later gebeuren. Het is daarom toch aan te raden om Windows 10 via de officiële verkoopkanalen van Microsoft aan te schaffen. Dat is duurder, maar je bent erdoor wel verzekerd van een geldige, legitieme licentie.

Windows 10-licentie activeren

Microsoft wil natuurlijk ook wel weten welke licentie je hebt en of die wel legitiem is. Daarvoor moet je je systeem dus even activeren. Laat je dat na, dan valt Windows in principe dertig dagen na de installatie terug op een meer uitgeklede versie en krijg je frequent meldingen om je systeem alsnog te activeren.

Je kunt de activeringsstatus als volgt controleren. Open de instellingen van Windows en kies Bijwerken en beveiliging, Activering. Er zijn nu vier mogelijkheden. De status Windows is niet geactiveerd spreekt voor zich en Windows is geactiveerd eveneens. Hoewel, want je kunt hier net zo goed zien verschijnen: Windows is geactiveerd met een digitale licentie en Windows is geactiveerd met een digitale licentie die gekoppeld is aan uw Microsoft-account. De begrippen ‘digitale licentie’ en ‘gekoppeld’ gaan we verder toelichten.

©PXimport

Je kunt Windows op twee verschillende manieren activeren. Met een productcode (vijf keer vijf tekens) of met een digitale licentie. Deze laatste is gebaseerd op de hwid (hardware id) en wordt opgeslagen op de Microsoft-activeringsservers. De hwid voor een digitale licentie van Windows 10 hangt af van de computerfabrikant, de cpu-familie, de productnaam, het sku-nummer (stock keeping unit), de moederbordfabrikant en het moederbordtype. 

Dat houdt bijvoorbeeld in dat zolang de Windows-editie, moederbord en cpu dezelfde blijven, je gerust Windows schoon mag herinstalleren. Meteen na de installatie wordt de digitale licentie via het internet gecheckt en kan je systeem automatisch worden ge(her)activeerd.

Merk op dat zo’n hwid niet afhangt van opslagmedia. Je kunt dus probleemloos Windows op een andere harde schijf of ssd installeren, zonder dat je licentie in gevaar komt. Zo’n digitale licentie hangt evenmin af van de bit-architectuur of taal van Windows. Je mag dus zomaar een Engelstalige Windows 10 Pro 32 bit vervangen door een Nederlandstalige Windows 10 Pro 64 bit.

Dat houdt ook in dat je een vooraf geïnstalleerde Windows 10 (met een digitale oem-licentie), die misschien wel vergeven zit van overtollige bloatware, mooi kunt vervangen door Windows 10 vanaf een installatiemedium.

Heb je bijvoorbeeld je systeem zelf geassembleerd, dan moet je een productcode aankopen om Windows te activeren. Na de activering wordt normaliter de digitale licentie actief en heb je de productcode niet meer nodig, tenminste zolang de originele hwid herkenbaar blijft. Gaat het om een retail-productcode, dan kun je de digitale licentie naar een andere pc overzetten.

Windows 10-licentie koppelen aan Microsoft-account

Het is ook mogelijk je productsleutel of digitale licentie aan je Microsoft-account te koppelen en dus niet langer aan de hardware. Hiervoor meld je je bij Windows aan met een Microsoft-account. Dat kan als volgt. Ga naar Instellingen, Accounts, Uw info. Staat hier Lokaal account, dan moet je dat nog aanpassen via de bijhorende link In plaats daarvan aanmelden met een Microsoft-account, waarna je de verdere instructies volgt.

Deze koppeling heeft voordelen. Zo kun je Windows 10 opnieuw activeren zonder Microsoft te hoeven contacteren wanneer je significante hardware-wijzigingen op je systeem doorvoert, zoals een andere processor of moederbord. Ook handig is dat je via deze link verneemt welke computers je met je Microsoft-account hebt aangemeld.

Overigens is het ook mogelijk  je eenmalig met zo’n Microsoft-account aan te melden en vervolgens je systeem te activeren. Je kunt daarna (weer) een lokaal account creëren en je daarmee aanmelden.

©PXimport

Activeringsproblemen

Er kunnen ook wel eens problemen optreden bij het (her)activeren van Windows. Zo kan het gebeuren dat Windows meldt dat je systeem niet is geactiveerd. Zo’n situatie treedt wel vaker op na een transfer naar een andere pc. Dan is het stuurprogramma voor de netwerkinterface niet (correct) geïnstalleerd waardoor de activeringsservers van Microsoft onbereikbaar zijn. Het is dan belangrijk om dat probleem eerst op te lossen via apparaatbeheer.

Blijkt dat niet het probleem te zijn, dan beschik je mogelijk niet over de juiste productsleutel. Dat gebeurt wel vaker als je een oudere Windows-versie naar Windows 10 hebt geüpgraded. Je moet die dan opnieuw invoeren via Instellingen, Bijwerken en beveiliging, Activering, Productcode wijzigen. 

Als dat niet werkt, doe het je het vanaf de opdrachtprompt als administrator met Slgmr /ipk <productsleutel>. Na de aanpassing kun je Windows dan reactiveren met Slgmr /ato. Let wel, bij zo’n update moet je de licentiecode van je originele Windows 7 of 8(.1) opgeven.

Bij (andere) activeringsproblemen kun je de ingebouwde troubleshooter uitproberen. Ga naar Instellingen, Bijwerken en beveiliging, Activering en kies Problemen oplossen. Deze troubleshooter verschijnt alleen wanneer je Windows-installatie niet is geactiveerd. 

Verder kun je nog terecht op de ondersteuningspagina van Microsoft, onder meer voor een lijst met foutcodes die tijdens problematische activeringen kunnen opduiken.

Licentie overzetten

Tot slot. Stel, je bent van plan Windows 10 op een andere computer te installeren. Dan moet je eerst weten over welk licentietype je systeem beschikt. Eerder legden we uit hoe je hier achter komt. In principe mag je met een retail-licentie een onbeperkt aantal keren overstappen, behalve wanneer deze licentie afkomstig is van een eerder (geüpgraded) Windows 7- of 8(.1)-systeem. In dat geval laat Microsoft strikt genomen maar één transfer toe.

Gezien Microsoft niet toestaat dat je twee Windows-installaties met dezelfde licentiesleutel gebruikt, mag je Windows dan ook niet langer op uw oude toestel gebruiken. Wil je dat toch, dan moet je die productsleutel verwijderen, wat neerkomt op het deactiveren van je Windows-licentie. 

Klik hiervoor met rechts op Opdrachtprompt in het startmenu en kies Als administrator uitvoeren. Voer vervolgens het commando Slmgr /upk uit. Je kunt nu probleemloos de transfer uitvoeren en de productsleutel tijdens of na de installatie invoeren. Dit laatste kan via Instellingen, Bijwerken en beveiliging, Activering, Productcode wijzigen of met het opdrachtregelcommando Slmgr /ipk.

Providers verleiden je graag met pakketten van 1 Gbit/s of meer, maar de meeste huishoudens benutten die bandbreedte zelden volledig. Of je nu streamt in 4K, fanatiek gamet of veel thuiswerkt, de juiste snelheid kiezen kan je flink wat geld besparen. We leggen uit hoeveel Mbit/s daadwerkelijk vereist is voor een stabiele verbinding zonder onnodige kosten.

Om te bepalen wat je nodig hebt, moet je eerst weten wat je verbruikt. Internetsnelheid wordt uitgedrukt in megabit per seconde, oftewel Mbit/s. Voor simpel surfgedrag, zoals het lezen van nieuwswebsites of het versturen van e-mails, heb je nauwelijks bandbreedte nodig. Vaak is 10 tot 20 Mbit/s in combinatie met een fatsoenlijke router al ruim voldoende. De echte belasting ontstaat pas bij het streamen van video. Diensten als Netflix of Disney+ geven duidelijke richtlijnen: voor een film in Full HD heb je ongeveer 5 Mbit/s nodig, maar wil je in de hoogste 4K-kwaliteit kijken, dan loopt dat al snel op naar 25 Mbit/s per stream. Als je in je eentje woont en vooral streamt, is een instapabonnement van 50 tot 100 Mbit/s dus vaak al meer dan genoeg.

De impact van meerdere gebruikers

De rekensom verandert zodra er meerdere mensen tegelijkertijd van het netwerk gebruikmaken. Je moet de internetverbinding zien als een digitale waterleiding: als iedereen tegelijk de kraan openzet, neemt de druk af. In een gezinssituatie waar de één een film in 4K kijkt, de ander een groot spelbestand downloadt en een derde persoon aan het videobellen is, telt het verbruik al snel op. Voor een gemiddeld gezin van vier personen wordt een snelheid tussen de 100 en 200 Mbit/s aangeraden. Hiermee voorkom je de gevreesde buffer-cirkels tijdens het filmkijken en zorg je dat downloads op de achtergrond de rest van het verkeer niet platleggen.

©Pixel-Shot

Uploadsnelheid bij thuiswerken

Veel consumenten staren zich blind op de downloadsnelheid, oftewel hoe snel je gegevens binnenhaalt. Maar sinds het massale thuiswerken is de uploadsnelheid minstens zo belangrijk geworden. Die bepaalt immers hoe snel jij gegevens naar het internet kan versturen. Tijdens een videogesprek via Teams of Zoom moet jouw beeld en geluid helder bij de collega's aankomen.

Bij traditionele kabelverbindingen is de uploadsnelheid vaak een fractie van de downloadsnelheid. Glasvezel biedt hier een groot voordeel omdat de upload- en downloadsnelheid daar meestal gelijk zijn (symmetrisch). Als je vaak grote bestanden naar de cloud stuurt of veel videobelt, is een abonnement met een hogere uploadsnelheid geen overbodige luxe.

Gigabit-internet vaak overkill

Providers adverteren steeds vaker met snelheden van 1000 Mbit/s (1 Gbit/s) of hoger. Hoewel dat indrukwekkend klinkt, is het voor de gemiddelde consument vaak overkill. Je merkt dat verschil eigenlijk alleen als je zeer regelmatig gigantische bestanden downloadt, zoals updates voor moderne games die soms wel 100 GB groot zijn. Met een gigabit-verbinding is zo'n update in enkele minuten binnen, terwijl je met een 100Mbit/s-verbinding wat langer moet wachten. Voor dagelijks gebruik, inclusief streamen en surfen, merk je in de praktijk weinig verschil tussen 200 Mbit/s en 1000 Mbit/s, omdat de servers van websites en streamingdiensten de snelheid vaak zelf beperken.

Wifi als vertragende factor

Besef tot slot dat de snelheid die je bij je provider inkoopt niet altijd de snelheid is die je op je apparaat haalt. Vaak ligt een trage verbinding niet aan het abonnement, maar aan de wifi-dekking in huis. Een duur abonnement van 1 Gbit/s lost een slecht wifi-signaal op zolder niet op. Voordat je je abonnement upgradet omdat het internet traag aanvoelt, is het verstandig om eerst te controleren of je router op een goede plek staat of dat je wellicht een mesh-netwerk nodig hebt om het signaal te verbeteren. In veel gevallen is investeren in betere wifi-apparatuur effectiever dan betalen voor een hogere snelheid die je draadloos toch niet kunt benutten.

Je document is af, maar je wilt duidelijk maken dat het vertrouwelijk is of dat het een conceptversie betreft of enkel intern mag worden gedeeld. Dat kan eenvoudig met een watermerk. Zo geef je het bestand niet alleen een professionele uitstraling, maar ook een duidelijke bescherming.

Stap 1: Op één pagina

Word biedt uitgebreide mogelijkheden om een watermerk toe te voegen. Je kunt niet alleen het lettertype en de stijl aanpassen, maar ook de lay-out naar wens instellen. Net als kop- en voetteksten verschijnt een watermerk standaard op alle pagina's van een document, behalve op de omslagpagina. Wil je een watermerk slechts op één pagina plaatsen? Klik dan op de gewenste plek in het document. Ga vervolgens in het lintmenu naar het tabblad Ontwerpen en kies in de sectie Pagina-achtergrond de knop Watermerk. Via het pijltje eronder krijg je verschillende lay-outs te zien. Klik met de rechtermuisknop op de gewenste optie en selecteer Invoegen op huidige documentpositie. Het watermerk verschijnt direct in zachtgrijs onder de tekst. Omdat het in een tekstvak staat, kun je het eenvoudig bewerken. Pas de tekst aan, wijzig het lettertype en geef het de gewenste stijl, net zoals bij ieder ander tekstvak.

Stap 2: Op alle pagina's

Wil je een watermerk op alle pagina's van het Word-document? Ga dan naar Ontwerpen / Watermerk / Aangepast watermerk. Er verschijnt een venster met de titel Afgedrukt watermerk. Kies daar de optie Tekstwatermerk (standaard staat Geen watermerk geselecteerd). Vul de gewenste tekst in en bepaal het lettertype en de grootte. Met de optie Semitransparant maak je het watermerk subtieler. Tot slot kies je voor een horizontale of diagonale weergave, klik je op Toepassen en bevestig je met OK.

Stap 3: Afbeeldingswatermerk

In hetzelfde venster kun je ook een afbeeldingswatermerk toevoegen. Vink hiervoor de optie Afbeelding als watermerk aan en klik op Afbeelding selecteren. Je kiest vervolgens een grafisch bestand op de harde schijf of op OneDrive. Ook is het mogelijk om via Bing online naar een afbeelding te zoeken. In dit voorbeeld kiezen we een afbeelding van de harde schijf. Laat de instelling Schaal bij voorkeur op Automatisch staan, zodat de grootte van het watermerk zich aanpast aan de bladspiegel. Met de optie Wassen maak je de afbeelding lichter, zodat de tekst goed leesbaar blijft.