Heb je zin om meer uit jouw computer te halen? Wij zeker! Een slimme gebruiker zorgt voor een goede set met krachtige systeemtools. Bijvoorbeeld om prestaties te meten, zaken te versnellen en de computer tot het uiterste te vergen.

Windows heeft zelf een paar goede tools in huis, en daarmee bedoelen we niet de welbekende programma’s. Diep in de krochten van het besturingssysteem vind je aanvullend gereedschap uit lang vervlogen tijden. Gereedschap dat je – in tijden waarin Microsoft steeds meer informatie uit ‘gebruiksvriendelijkheid’ van ons afschermt – nog steeds waardevolle informatie kan geven. En heb je behoefte aan nóg meer controle? Dan neem je je toevlucht tot een extern programma.

Klassiek configuratiescherm

Windows 11 wil je het vertrouwde configuratiescherm, waarmee je jaren alles uit je computer haalde, het liefst helemaal doen vergeten. Het nieuwe Windows-instellingenvenster (snel te openen via Windows-toets+I) heeft een groot deel van de functies overgenomen. Toch is het klassieke configuratiescherm nog wel degelijk (deels) aanwezig in Windows 11. We moeten er alleen iets meer moeite voor doen.

Klik op Start, typ configuratiescherm en klik op Openen. Een nieuw venster opent met alle onderdelen van het configuratiescherm. Dat ziet niet overzichtelijk uit. Kies daarom rechtsboven bij Weergeven op voor Categorie. In één keer is het klassieke configuratiescherm weer herkenbaar en bruikbaar.

Alles over je pc

Wil je in één keer écht alle relevante informatie over je computer zien? In Windows 11 moet je er moeite voor doen. Maar we laten ons niet uit het veld slaan en maken gebruik van een klassieker: systeeminformatie. Klik op Start en typ systeeminformatie. Het venster bestaat uit twee delen. Links vind je de categorieën van het systeemoverzicht: Hardwarebronnen, Onderdelen en Softwareomgeving. Rechts vind je de bijbehorende gegevens.

Op het hoofdscherm zie je meteen de belangrijkste informatie, waaronder de hoeveelheid fysiek geheugen, welke processor en welke versie, de BIOS-editie en de beveiligingsmodus. Klik links op een categorie om de bijbehorende gegevens te zien. In de praktijk zijn Onderdelen en Softwareomgeving het meest interessant. In de eerste categorie vind je de verschillende onderdelen van je pc: klik bijvoorbeeld op Geluidsapparaat om alle audiogerelateerde instellingen te zien. Onder USB vind je de gegevens van de usb-aansluitingen. De tweede categorie (Softwareomgeving) geeft je inzicht in onder meer de drivers, actieve netwerkverbindingen en Windows Foutrapportage. Wil je bepaalde informatie bewaren? Maak dan slim gebruik van de exporteerfunctie. Kies Bestand / Exporteren en geef een naam op voor het resulterende tekstbestand.

Wel of niet betrouwbaar?

Hoe betrouwbaar functioneert de computer de laatste tijd? Windows houdt een stabiliteitsindex bij, waarin je op een schaal van één tot tien kunt zien hoe de computer zich gedraagt. Open Start en typ betrouwbaarheid. Kies Betrouwbaarheidsgeschiedenis weergeven. De blauwe lijn geeft de ontwikkeling van de stabiliteit weer.

Klik op een datum voor de details. Een rood kruis betekent een fout, terwijl een geel uitroepteken voor een waarschuwing staat. Tot slot is er de blauwe letter i, die een informatiebericht toont. Voor een totaaloverzicht kies je voor Alle probleemrapporten weergeven. Dubbelklik vervolgens op een vermelding om de details te bekijken. Via de link onderin – Naar het Klembord kopiëren – kun je de informatie opslaan of in andere programma’s gebruiken.

Bronnen checken

Met de broncontrole zie je goed hoe de verschillende componenten van de computer, zoals de schijf, processor en het geheugen op secondenniveau worden benut. Klik op Start en typ broncontrole. Links vind je de verschillende categorieën: Processor, Schijf, Netwerk en Geheugen. Rechts vind je een visuele weergave van het gebruik in een grafiek. Een hoge piek betekent dat er volop beslag wordt gelegd op het onderdeel, zoals de processor.

Links kun je de individuele secties uitklappen om de details te zien, bijvoorbeeld welke processen gebruikmaken van de processor of welke apps gegevens versturen over je netwerk. Standaard is de tab Overzicht zichtbaar, maar voor alle details kun je een achterliggende tab openen. Klik bijvoorbeeld op Geheugenom niet alleen te zien welke processen actief zijn, maar ook om een grafiek te zien die de onderverdeling van het geheugen netjes in kaart brengt.

Regie weer terug

Met computerbeheer heb je vanuit een centrale omgeving toegang tot belangrijke onderdelen om je computer te beheren. Open het startmenu en typ computerbeheer. Links vind je de categorieën: Systeemwerkset, Opslag en Services en toepassingen. We beginnen bij de eerste categorie.

Via Logboeken open je de individuele logboeken van de computer, waaronder de Windows-logboeken. Deze sectie komt van pas bij het opsporen van fouten: de kans is groot dat je meer informatie achterhaalt via dit logboek. Ook interessant is de subcategorie Prestaties. Deze geeft je toegang tot de prestatiemeter. De prestatiemeter geeft voor verschillende onderdelen van de computer inzicht in de prestaties en het gedrag. Klik op de knop Toevoegen om te bepalen welke items je wilt bekijken, zoals processor en processen.

Schijfbeheer

We blijven nog even in de omgeving van computerbeheer. In de categorie Opslag vind je namelijk Schijfbeheer. Dit onderdeel geeft je een duidelijk beeld van de indeling van de vaste schijf. Zo zie je onder meer uit welke partities de schijven zijn opgebouwd en heb je de mogelijkheid om ongebruikte ruimte in te delen met een nieuwe partitie. Ook kun je bestaande partitiegrootten aanpassen. Gebruik schijfbeheer alleen als je een complete back-up van je gegevens hebt en weet wat je doet.

Tot slot is er de categorie Services en toepassingen, waarin je de subsectie Services ziet. Rechts toont computerbeheer alle services. Klik op een service om de status te zien en dubbelklik erop om aanvullende informatie over de service op te roepen. Hetzelfde venster biedt je de mogelijkheid om services te starten, stoppen en te hervatten.

Trage start

Als je last hebt van een traag startende computer, kan het geen kwaad wat extra hulp in te schakelen. Ver hoeven we niet te zoeken, want Windows heeft zelf al iets bruikbaars in huis: Systeemconfiguratie. Klik op Start en typ systeemconfiguratie. Het programma bestaat uit een aantal tabbladen.

Op de tab Algemeen kun je ervoor kiezen om Windows in de diagnostische modus te starten. Hierbij wordt een minimale set aan onderdelen geladen, zodat je beter kunt achterhalen wie de boosdoener is. Voor nog meer controle kies je voor Selectief opstarten, waarbij je aangeeft welke onderdelen juist wel of niet mogen worden geladen.

Tijd om naar de andere tabbladen te kijken. Op de tab Computer opstarten kun je Windows in de veilige modus starten (via het vak Opstartopties). De tab Services geeft een overzicht van services, waarover je in de vorige alinea meer hebt kunnen lezen. Tot slot is de tab Hulpprogramma’s interessant. Die geeft een lijst met bruikbare programma’s.

Netwerkupdate

Even snel zien welk ip-adres door de computer wordt gebruikt of welke netwerkverbindingen in gebruik zijn: dat kan met Ipconfig (of languit: Configuratie van internetprotocollen). Start de Opdrachtprompt via het startmenu: typ cmd.exe en druk op Enter. Typ ipconfig en druk op Enter. Een overzicht van relevante gegevens verschijnt.

Hulp van buitenaf

Windows heeft veel verborgen programma’s in huis, maar het kan altijd beter. Daarom maken we onze softwareverzameling compleet met externe programma’s. Met Windows System Control Center (WSCC) kun je in een keer meerdere systeemprogramma’s van buitenaf gebruiken en beheren. Het programma verzamelt de nieuwste versies en updates van die programma’s, direct uit de bron. Vervolgens kun je ze vanuit een centrale omgeving gebruiken.

Er worden veel bekende programma’s ondersteund, zoals Sysinternals en Nirsoft. Direct na installatie controleert WSCC welke programma’s beschikbaar zijn en toont deze in een lijst. Je bepaalt zelf welke programma’s je wilt gebruiken. Hierna zijn ze via het overzicht links in het venster beschikbaar. Prettig is dat je WSCC niet hoeft te installeren: er is een portable variant beschikbaar op de website.

Niet te openen

Probeer je een bestand te openen, maar weigert Windows ‘omdat het bestand in gebruik of geopend’ is? Dat kan frustrerend zijn. Gelukkig is er externe hulp beschikbaar in de vorm van een krachtige systeemtool. OpenedFilesView gaat al lange tijd mee en werkt nog goed in Windows 11. In het hoofdvenster van het programma zie je welk proces het bestand gegijzeld houdt. Zodra je hebt achterhaald om welk programma het gaat, kun je het bijbehorende proces afsluiten en heb je de toegang tot het bestand hersteld.

Sommige programma’s zijn met geen mogelijkheid te de-installeren. Er bestaan hiervoor verschillende oorzaken. Belangrijker is echter dat je ze in veel gevallen kunt oplossen met wat hulp van buitenaf, in de vorm van UninstallView. Het programma toont een overzicht van geïnstalleerde software. Dit kan zowel externe software als ingebouwde Windows-software zijn. Selecteer het probleemprogramma en kies Uninstall selected software. Grote kans dat je het betreffende programma alsnog kunt verwijderen.

Onderweg telt soms iedere gram, zeker als je veel reist. Voor wie niet houdt van een zware rugtas heeft HP de OmniBook 7 Aero. Deze laptop weegt nog geen kilogram, maar heeft toch een processor met 8 cores in combinatie met 32 GB RAM. Dat klinkt als een uitstekend product voor wie veel onderweg is. Of dat echt zo is? Wij hebben hem getest.

Natuurlijk wist ik dat de HP OmniBook 7 Aero ongeveer een kilogram weegt, maar toch was ik positief verrast toen ik hem uit de doos haalde. De OmniBook 7 Aero is zó licht dat het bijna een stuk speelgoed lijkt. Dat is gelukkig niet het geval, want de behuizing van een aluminium-magnesium-legering zit ondanks het geringe gewicht degelijk in elkaar. Het is daardoor een laptop die je zonder zorgen in je rugtas stopt, waarna je eigenlijk niet meer merkt dat je hem bij je hebt. Mijn eigen laptop is met 1,35 kilogram ook niet bijzonder zwaar, maar toch voel ik een duidelijk verschil als ik de OmniBook 7 Aero meeneem. Fijn als je dagelijks met de trein naar kantoor of studie gaat.

©Jeroen Boer - ID.nl

Waar ik ook blij van word, is dat HP ondanks de compacte behuizing toch in een fijne verzameling aansluitingen heeft voorzien. Natuurlijk wordt de basis tegenwoordig gedekt door usb-c en daarvan krijg je er twee die allebei geschikt zijn voor zowel laden als het aansluiten van een beeldscherm. Thuis of op kantoor kun je hem dus met één kabel aansluiten op je werkplek. Maar omdat je een lichte laptop waarschijnlijk juist onderweg gebruikt, is het fijn dat HP je ook twee normale usb-poorten, een HDMI-aansluiting en een headsetaansluiting geeft. Zo kun je hem ook gewoon gebruiken op plekken waar nog een oudere monitor of beamer staat en heb je ook voor een usb-stickje geen adapter nodig. Het enige dat een klein beetje jammer is, is dat de usb-c-poorten geen usb 4 ondersteunen terwijl de gebruikte processor dat op zich wel kan.

©Jeroen Boer - ID.nl

Lekker tikken

Als je het scherm openklapt, wordt het palmgedeelte in een lichte hoek gezet zodat je fijner kunt tikken. Dat is op de OmniBook sowieso geen straf. Het toetsenbord heeft een prettige aanslag met duidelijke feedback. Prettig, zeker als je net als ik veel met teksten werkt. Het toetsenbord ziet er met zijn grijze toetsen ook overzichtelijk uit en heeft toetsverlichting in twee helderheidsstanden. Een eigenschap die wat mij betreft vooral weer onderweg als je werkt op allerlei ongunstige locaties onmisbaar is. De touchpad met geïntegreerde fysieke knop laat zich eerder omschrijven als oké. Het geheel werkt op zich goed, maar voelt wel minder premium dan het uitstekende toetsenbord.

©Jeroen Boer - ID.nl

Geen last van spiegeling

Het 13,3inch-scherm maakt gebruik van een IPS-paneel en heeft een resolutie van 2560 × 1600 pixels. Hierdoor krijg je goede inkijkhoeken en een scherp beeld. Handig voor onderweg is dat HP het paneel mat heeft afgewerkt, zodat je geen last hebt van storende lichtinval. Ook de helderheid is voor veel omstandigheden hoog genoeg. Verder is het scherm niet heel bijzonder. Zo wordt er slechts een maximale verversingssnelheid van 60 Hz ondersteund, terwijl steeds meer duurdere laptops schermen met een hogere verversingssnelheid hebben. Dat heeft misschien ook iets met de accuduur te maken, iets waarover je verderop meer leest. Boven het scherm vind je een prima webcam die ook geschikt is voor inloggen met gezichtsherkenning via Windows Hello. Prettig is dat de webcam een schuifje heeft om de lens fysiek te bedekken; zo weet je zeker dat je niet bespied wordt.

©Jeroen Boer - ID.nl

Goede prestaties

Op papier stelt de configuratie met een Ryzen AI 7 350, 32 GB RAM en een 1TB-ssd niet teleur. Misschien is 32 GB RAM een beetje overdreven voor een laptop die zich niet laat omschrijven als workstation, maar het is voor een laptop waarvan je het geheugen niet kunt uitbreiden ook weer niet heel gek. Dit is wellicht juist het moment om nog even je slag te slaan voordat laptops met veel geheugen veel duurder worden. De opslag wordt verzorgd door een ssd van 1 TB die gewoon prima presteert. Het is een M.2-ssd die je eventueel kunt vervangen als je opslag tekort komt.

De Ryzen AI 7 350 combineert vier normale met vier energiezuinige cores en heeft een npu die voldoet aan de eisen voor een Copilot+-pc. Je krijgt dus alle extra AI-functies van Windows 11. De prestaties van de chip zijn goed en de laptop scoort een mooie 7527 punten in PCMark 10. Ook de score van 1975 en 12433 punten in CineBench R23 voor respectievelijk single-core- en multi-core-prestaties zijn voor een mobiele processor uitstekend. De prestaties kennen bovendien weinig verval als je de laptop langdurig aan het werk zet. Helaas verandert de koeling dan wel in een soort stofzuiger: de laptop laat goed van zich horen als je hem wat langer aan het werk zet. Bij lichte dingen als browsen of tekstverwerken is de laptop gelukkig wel stil.

©Jeroen Boer - ID.nl

Best wel kleine accu

Wanneer een laptop zo dun en licht mogelijk is, kan het bijna niet anders dan dat er ergens concessies gedaan zijn. Dat is in het geval van deze HP overduidelijk de accu, want een accu met een capaciteit van slechts 43 Wh is tegenwoordig wel heel magertjes. Toch wist de HP me positief te verrassen, want de werktijd bij alledaagse (kantoor)werkzaamheden is met zo'n 12 uur helemaal niet zo verkeerd. Natuurlijk zijn er genoeg laptops met een veel langere accuduur (waaronder de eveneens ook superlichte ASUS ZenBook A14), maar een echte dealbreaker is de werktijd ook weer niet.

©Jeroen Boer - ID.nl

En gamen?

De Ryzen AI 7 350 heeft een geïntegreerde AMD Radeon 860M-gpu en is volgens AMD ook geschikt voor gamen. Je kunt natuurlijk niet verwachten dat een geïntegreerde gpu echt topprestaties biedt. Een score van 2571 punten in 3D mark Time Spy is in ieder geval niet heel indrukwekkend. Ik heb Shadow of the Tomb Raider geïnstalleerd, een spel waarvan ik weet dat het inmiddels goed speelbaar is op een geïntegreerde gpu. Het is een spel van alweer zeven jaar oud, maar grafisch nog altijd mooi. Om op Full HD een beetje soepel te kunnen spelen, moest ik kiezen voor de voorinstelling Lowest waarmee je zo'n 54 fps haalt. Opvallend is dat er met AI-upscaler Intel XeSS niet significant meer frames gehaald worden. Jammer, want op andere laptops heb ik goede ervaringen met zulke AI-upscalers. Het hangt natuurlijk ook een beetje van het spel af en een titel met ondersteuning voor AMD's eigen FSR presteert misschien wel wat beter. De prestaties in Shadow of the Tomb Raider geven wel een goed beeld van de mogelijkheden. Voor soepel gamen zul je wat oudere spellen met lagere kwaliteitsinstellingen of esports-titels moeten spelen. Dit klinkt misschien teleurstellend, maar voor een dunne en lichte ultrabook zijn de prestaties helemaal niet zo verkeerd. 

Conclusie

De HP OmniBook 7 Aero is al met al een heel fijne laptop en dat komt voor een groot deel door het gewicht. Je moet hem dus ook vooral overwegen als je echt een lichte laptop wilt hebben. De laptop weegt nog geen kilo, waardoor je hem altijd makkelijk meeneemt. Ondanks het lage gewicht zijn de prestaties prima en kun je comfortabel werken. Over de stevigheid hoef je je geen zorgen te maken; de aluminium-magnesiumbehuizing is lekker degelijk. Natuurlijk heeft HP wel wat concessies moeten doen om dat lage gewicht te bereiken. Zo is de accucapaciteit niet heel indrukwekkend, al overleef je met 12 uur werktijd op zich wel een werkdag. Voor hetzelfde geld kun je zeker laptops kopen waar je langer op kunt werken, maar die wegen dan ook een stuk meer dan een kilo.

Sony zou overwegen de PlayStation 6 intern uit te stellen en de console pas ergens na 2028 uit te brengen.

Dat meent MST Financial-analist David Gibson via Sandstone Insights Japan. Hoewel de PlayStation 5 al meer dan vijf jaar beschikbaar is - de console kwam eind 2020 uit - is het volgens hem onwaarschijnlijk dat Sony de PlayStation 6 binnenkort uitbrengt.

"Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen", zo stelt Gibson. Hij verwacht dat de nieuwe console pas ergens na 2028 uitkomt - op zijn vroegst dus in 2029.

PlayStation 6 is nog niet aangekondigd

Sony zelf heeft nog geen officiële releaseperiode gegeven voor de PlayStation 6. De console is immers nog niet officieel aangekondigd, al is het logisch dat het bedrijf achter de schermen al aan een opvolger van de PlayStation 5 werkt.

Eerder gingen er al wel geruchten over een PS6-release in 2027 of 2028, maar volgens bovengenoemde analyse wordt het dus pas later. Er gaan ook geruchten dat Sony twee apparaten wil uitbrengen: een traditionele console en een hybride versie die ook als handheld gebruikt kan worden - vergelijkbaar met de Nintendo Switch dus.

Reden voor vertraging

Een van de redenen voor een vertraagde komst van PlayStation 6 kunnen de alsmaar stijgende prijzen voor geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven nu hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben.

Valkuil van uitstel

Het intern uitstellen van de PlayStation 6 - of andere consoles - kan echter een prijzige aangelegenheid zijn voor bedrijven. Sony heeft vele miljoenen dollars in de ontwikkeling van een nieuwe console gestoken en mogelijk de technologie die in deze console zit gekozen.

Door de PlayStation 6 uit te stellen, veroudert de technologie in de console ook, en komt het bedrijf voor een lastige keuze te staan: gooit Sony de vele miljoenen aan onderzoekskosten weg om nieuwe specificaties samen te stellen, of brengt het bedrijf op een later moment een console met ietwat achterhaalde specificaties uit?