Geen enkele internetgebruiker kan buiten het http-protocol. Dat ligt immers aan de basis van de datacommunicatie binnen het wereldwijde web en ook op lokale netwerken zoals een intranet. Intussen is dit protocol aan versie 3 toe en de ondersteuning hiervoor neemt gestaag toe.

Http staat voor hypertext transfer protocol, een applicatieprotocol dat vanaf 1989 werd ontwikkeld onder aanvoering van Tim Berners-Lee, de ‘vader’ van het wereldwijde web. Het is een client-serverprotocol bedoeld om digitale bronnen op te halen

als html-documenten, maar ook afbeeldingen en video, door middel van afzonderlijke berichten in een request-response-structuur. Aanvankelijk was het bedoeld om over een al dan niet met tls-versleutelde tcp-connectie (Transmission Control Protocol) te worden verstuurd, maar ook andere transportprotocollen zijn mogelijk, zoals in http/3.

Om goed te begrijpen wat mogelijkheden van http/3 zijn, moet je eigenlijk weten hoe het http-protocol is geëvolueerd.

De eerste definitieve publicatie van het http/1.0-protocol dateert alweer van 1996. In deze versie werd voor elke request-response-uitwisseling tussen client en server een nieuwe tcp-connectie gemaakt. Deze werkwijze betekende echter flink wat latency (vertraging) aangezien elk verzoek door een tcp- (en tls-)handshake werd voorafgegaan. Meer zelfs, aangezien tcp absoluut opstoppingen wil vermijden, wordt er bij de initialisatie van zo’n connectie een ‘slow start’-mechanisme ingelast, wat voor verdere vertraging zorgt.

Http/1.1 trachtte dit latency-probleem enkele jaren later aan te pakken door middel van ‘keep-alive’-connecties. In deze revisie kon eenzelfde connectie namelijk verschillende keren worden hergebruikt om afbeeldingen, stijlbladen en scripts te downloaden nadat de webpagina was doorgestuurd. Dat was geen ideale oplossing, aangezien alle afzonderlijke verzoeken nog altijd na elkaar moesten worden uitgevoerd.

Eerst http/2

Het duurde nog meer dan tien jaar er beterschap kwam, met de komst van Googles spdy-experiment (lees als ‘speedy’) en naderhand met http/2. Die zorgden er namelijk voor dat verschillende requests parallel over een enkele tcp-verbinding kon worden verstuurd (multiplexing). Dat leverde vooral voordeel op wanneer een webpagina uit heel wat elementen was opgebouwd. Dit vind je bijvoorbeeld mooi geïllustreerd op https://http2.golang.org/gophertiles.

Een ander voordeel van http/2 is de ondersteuning van push responses. Hierbij kan een server proactief bepaalde pagina-elementen naar de client(cache) sturen, zodat de server hiervoor niet op expliciete requests hoeft te wachten. Volgens zeer recente cijfers van W3Techs zou circa 43 procent van de websites http/2 ondersteunen: een stijging van zo’n 30 procent in één jaar tijd.

Toch lost ook http/2 niet alle problemen op. Immers, ook wanneer er slechts bij één request dataverlies optreedt, bijvoorbeeld ten gevolge van netwerkopstopping, heeft dat een impact op alle request/responses binnen diezelfde tcp-connectie.

Quick Udp Internet Connections / Quic

Precies het feit dat tcp diverse mechanismen opzet voor een betrouwbare transmissie, maakt het in deze tijden van multimediaal internet niet het meest geschikte transportmiddel voor http. Daarom ook zet http/3 in op een nieuw internet transportprotocol, bedacht door Google: quic (Quick Udp Internet Connections).

Quic-datastreams maken gebruik van dezelfde verbinding zodat er geen extra handshakes of slow starts nodig zijn. Bovendien worden deze streams onafhankelijk van elkaar doorgestuurd, zodat dataverlies bij de ene stream doorgaans geen impact op de andere streams heeft.

©PXimport

De ‘magie’ achter deze techniek is eigenlijk simpel: quic-pakketten worden bovenop udp-datagrammen ingekapseld. Udp op zich mag dan een minder betrouwbaar protocol zijn dan tcp, het feit dat er nauwelijks controlemechanismen zitten ingebouwd maakt het protocol wel merkbaar sneller.

Komt daarbij dat de quic-implementaties, inclusief de (beperkte) opstopping-controle-algoritmen, zich in ‘user space’ bevinden. Dit maakt het makkelijker om het quic-protocol te updaten, zonder dat het onderliggende besturingssysteem betrokken wordt – wat wel het geval is bij tcp. Verder combineert quic de typische tcp-handshake met die van tls 1.3, waardoor authenticatie en encryptie standaard voorzien zijn en bovendien minder vertraging veroorzaken dan via tls/tcp.

Hearder-compressie

Je zou je natuurlijk de vraag kunnen stellen waarom men een nieuwe http-revisie nodig achtte en niet gewoon http/2 (dat al ondersteuning biedt voor multiplexing) bovenop quic inzette. Dat heeft vooral te maken met de header-compressie. Deze zorgt ervoor dat er minder bytes vereist zijn om headers te versturen, met allerlei relevante informatie voor client en server.

In http/2 wordt hiervoor het hpack-formaat gebruikt en de werking hiervan steunt grotendeels op een specifieke volgorde van http-requests en -responses. In tegenstelling tot hpack garandeert de header-compressie van quic (qpack genoemd) geen vaste volgorde tussen de verschillende streams. Qpack is dus niet zomaar compatibel met http/2, wat heeft geleid tot een nieuwe http-revisie. Daarbij komt dat sommige eigenschappen van http/2 (zoals flowcontrole per stream) al in quic zelf zitten ingebouwd, zodat ze uit de eigenlijke http/3-specificatie konden worden weggehaald.

Actuele status

De naam http/3 werd al in november 2018 door het IETF (Internet Engineering Task Force) goedgekeurd en is momenteel nog een rfc-draft, op weg dus naar een definitieve rfc-status. Volgens cijfers van W3Techs ondersteunt op het moment van schrijven circa 4,7 procent van alle websites dit nieuwe protocol. Dat lijkt weinig, maar de trend lijkt onomkeerbaar: op 1 januari van dit jaar bijvoorbeeld was dat nog geen 2,3 procent.

Heel wat grote sites ondersteunen het protocol inmiddels al, waaronder Google, YouTube en Facebook. geekflare.com/http3-test kun je terecht voor twee online tests waarmee je nagaat of een bepaalde site al ondersteuning biedt – probeer het bijvoorbeeld uit met facebook.com. Ontvang je graag een e-mailnotificatie wanneer nog andere bekende sites overstag gaan, dan kun je je hiervoor inschrijven via de site van W3Techs.

Ook op clientniveau zit er duidelijk beweging. Zo ondersteunen Google Chrome (sinds september 2019 in de Canary-build en sinds december 2019 in Chrome 79) evenals Firefox vanaf versie 72.0.1 het nieuwe http-protocol. In deze laatste moet je de functie weliswaar zelf nog even activeren. Dat doe je als volgt. Tik about:config in en zoek naar network.http.http3.enabled. Klik op de knop Omschakelen om de functie op True in te stellen.

Vanaf vandaag is Zootopia 2 digitaal te bekijken als je de film koopt of huurt op verschillende platformen, en een Disney+-release laat waarschijnlijk niet al te lang op zich wachten.

De meest recente film van Disney Animation kwam op 26 november uit in de bioscoop. Hoewel je in Nederland nog een voorstelling kunt bijwonen, is Zootopia 2 inmiddels ook digitaal te huren of kopen, zodat je de film thuis op de bank, in bed of op het dak kunt kijken - waar je maar zin in hebt. Dit kost je op Pathé Thuis bijvoorbeeld 14,99 euro. Dvd’s, blu-rays en 4k-schijfjes van de film zijn vanaf 3 maart verkrijgbaar.

Maar goed, voor de prijs van een dvd of de digitale versie scoor je ook een maandje Disney+, al is Zootopia 2 dus nog niet beschikbaar op de streamingdienst. Disney houdt geen specifiek stramien aan met het overhevelen van bioscoopfilms naar het platform, maar we verwachten dat de film ook ergens begin maart op Disney+ te kijken is.

De meest recente blockbuster van Disney die op de streamingdienst is verschenen, is Tron: Ares. Die film kwam op 10 oktober uit, en werd op 7 januari beschikbaar op Disney+. Ongeveer drie maanden na de release dus, en samenhangend met het moment dat ook de dvd’s in de schappen lagen - dat was op 6 januari. 

Het is te verwachten dat Disney een vergelijkbaar schema aanhoudt met Zootopia 2, al is het benoemen waard dat de Disney Animation-film een gigantisch succes is in de bioscoop. De film is inmiddels de meest opbrengende Amerikaanse animatiefilm ooit geworden, met een geschatte 1,76 miljard dollar aan inkomsten - via The Wall Street Journal. Tron: Ares was dit - met een geschatte wereldwijde opbrengst van 142 miljoen dollar - allerminst. Wellicht wacht de House of Mouse dus nog iets langer met de Disney+-release van hun kaskraker.

Microsoft heeft toestemming gekregen om in Amsterdam drie grote datacenters te bouwen. Dat is opvallend, omdat dergelijke grote gebouwen met dit doel eigenlijk niet mogen in de stad.

In Nederland hebben we strenge wetten rondom de bouw van grote datacenters. De drie gebouwen van elk 85 meter hoog die Microsoft in Amsterdam gaat bouwen, verbruiken samen ongeveer evenveel stroom als een stad als Haarlem.

Regels omzeilen

Dergelijke datacenters van dit formaat mogen eigenlijk alleen nog maar in Eemshaven en Wieringermeer gebouwd worden. Microsoft heeft deze regels omzeild door de de gebouwen hoog te maken in plaats van breed, waardoor de oppervlakte per gebouw niet boven de tien hectare uitkomt

Ook het opsplitsen in drie gebouwen is expres gedaan. Elke toren zal 26 MW gebruiken. We noemen een gebouw een hyperscaler-datacenter wanneer deze 70 MW of meer gebruikt. De drie losse torens komen daar niet aan, waardoor de provincie Noord-Holland de gebouwen niet als hyperscalers ziet.

De komst van datacenters an sich levert veel kritiek op in dit land, mede door het forse stroomverbruik dat druk legt op het stroomnet. Ook het feit dat Microsoft als Amerikaans bedrijf nog meer datacenters in handen krijgt in Nederland, is omstreden.