ID.nl logo
Elektrische fiets kopen: tips voor de beste e-bike
Mobiliteit

Elektrische fiets kopen: tips voor de beste e-bike

Een elektrische fiets kopen is, met alle soorten en maten die er verkrijgbaar zijn, best een opgave. De prijs van een e-bike ligt doorgaans een stuk hoger dan bij ‘normale’ fietsen, en voor dat geld wil je uiteraard wel zeker zijn dat de fiets die je koopt de juiste is. Gelukkig is het maken van een keuze goed te doen als je de juiste informatie hebt en daar gaan we je bij helpen: met tips en informatie waarmee je zelf makkelijk elektrische fietsen vergelijken kunt.

Waarom een e-bike?

Nederland is een écht fietsland, maar dat wil niet zeggen dat we altijd zelf willen of kunnen trappen. Een elektrische fiets, ook wel e-bike genoemd, is een ideale vervoersmiddel voor iedereen die niet op eigen kracht kan of wil fietsen. De fiets is een uitkomst voor velen:  voor mensen die naar hun werk fietsen, voor mensen met een slechte conditie (of mensen die aan hun conditie willen werken) maar ook voor mensen die een zware lading (waaronder kinderen) moeten voortduwen of voor, bijvoorbeeld, ouderen. 

Ook mensen die niet in deze categorieën vallen kopen vaak een elektrische fiets – bijvoorbeeld omdat zij niet meer met de auto naar hun werk willen, maar de afstand voor een gewone fiets net wat te ver vinden. 

©PXimport

Bekijk en vergelijk elektrische fietsenLees veel meer artikelen over e-bikes

Hoe werkt een elektrische fiets?

Een elektrische fiets is een fiets met een elektromotor. Deze biedt ondersteuning als je zelf trapt. De elektrische motor haalt zijn energie uit een accu, die je na het fietsen van 1 of meerdere ritjes dan ook weer moet opladen als hij leeg is. De trapondersteuning die de elektromotor levert is normaal gesproken begrensd op 25 kilometer per uur, zodat je niet te snel gaat. Hoeveel ondersteuning je precies krijgt kun je vaak zelf instellen, en bij slimmere elektrische fietsen wordt dit vaak ook automatisch aangepast. Dan krijg je bijvoorbeeld wat extra ondersteuning als je een heuveltje op fietst.

Heb je een vraag over e-bikes? - Durf hem te stellen op de Kieskeurig.nl Community

Naar het forum!

Welke merken e-bikes zijn er?

Zoals bij elk product is het ook belangrijk dat je het merk kiest dat goed bij je past. Vrijwel alle grote merken die je kent van de ‘gewone’ fietsen, zul je ook terugvinden in de markt voor elektrische fietsen. Denk hierbij aan Gazelle, Sparta, Batavus, Cortina, Giant, Trek en Koga. Er zijn ook kleinere merken die desalniettemin goede elektrische fietsen maken, zoals: Multicycle, Merida, QWIC, Victoria, CUBE of DutchID. Of relatief nieuwe merken zoals Stella en Amslod, die de fiets bij je voor de deur afleveren. We gaan je uiteraard niet vertellen dat het ene merk beter is dan het andere, dat verschilt echt per fiets en rijder. Maar vaak is er een merk dat qua stijl goed bij je past, het is de moeite waard om dat te verkennen.

Bekijk en vergelijk elektrische fietsenBekijk de fietsmerken op Kieskeurig.nl

Slimme tips om de beste elektrische fiets te kiezen

Wanneer je alle eigenschappen op een rijtje zet, heb je wellicht nog niet direct een idee wat voor soort e-bike het beste bij je past. Dat hangt dan ook vooral af van je fietsgedrag. Ben je iemand die regelmatig fietst, maar wel vooral kleine afstanden, dan zal een elektrische stadsfiets goed bij je passen. Zoek je een elektrische fiets om je kinderen mee naar school te brengen, dan raden we je aan om een elektrische moederfiets te kopen, aangezien zo’n zware ‘lading’ een aanslag pleegt op je conditie.

Ben je van plan wat langere fietstochten te maken? Denk dan vooral aan een recreatieve e-bike, waarbij je goed moet letten op de actieradius, die bepaalt namelijk hoe ver je met elektrische ondersteuning kunt rijden. Bij zulke tochten zijn comfort en rijgemak ook van belang. Kijk daarom ook naar de plaatsing van de motor en de accu, die voor een deel je rijervaring bepalen. Extra opties zoals vering in de voorvork en zadelpen zijn hierbij ook prettig.

Kortom, het draait allemaal om nadenken over wat het beste bij je past. In het overzicht hieronder zetten we de soorten e-bikes voor je op een rij, zodat je zelf kunt vergelijken.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

©PXimport

Belangrijke eigenschappen van een elektrische fiets

Los van de vraag wélke elektrische fiets het beste voor je is, is het ook belangrijk om na te denken welke eigenschappen de fiets moet hebben. Wij zetten de belangrijkste eigenschappen voor je op een rij.

Wat is actieradius?
De actieradius van een elektrische fiets geeft aan hoeveel kilometer je er mee kunt fietsen op een volle accu. Die afstand zal in de praktijk wat lager uitvallen. Dat komt doordat er bij de berekening geen rekening gehouden wordt met zaken als bandenspanning, het gewicht van de fietser, de weersomstandigheden en andere externe factoren. Staar je hier dus niet blind op, maar hecht meer waarde aan de zwaarte van de accu in Wh.

Plaatsing van de motor:
Waar de elektrische motor van de fiets zich bevindt, bepaalt voor een groot gedeelte de rijeigenschappen van de fiets. Je komt daarbij de volgende varianten tegen:

**Elektrische fiets met voorwielmotor:**Dit type motor bevindt zich in de naaf van je voorwiel. Een voordelige techniek die vooral handig is in het dagelijks gebruik bij korte ritjes. Door de plaatsing van de motor word je als het ware voortgetrokken, waardoor je ook vlot wegrijdt. Een voorwielmotor reageert in de meeste gevallen op de rotatie van het voorwiel in plaats van de kracht die jij zet op de pedalen. Een voorwielmotor wordt steeds minder populair doordat de middenmotoren beter bereikbaar wordt voor elke portemonnee. Daarnaast maakt een voorwielmotor vaak iets meer geluid.

**Elektrische fiets met middenmotor:**Verreweg de populairste variant bij e-bikes is de middenmotor. Hierbij bevindt de motor zich in het midden van de fiets, bij de trapas. Het gewicht is daardoor goed verdeeld, wat voor een prettige rijervaring zorgt. Dit komt ook doordat een middenmotor gebruik maakt van een trapsensor. Hierdoor geeft de motor je de ondersteuning die je wenst aan de hand van de druk op de pedalen. Dit type motor wordt gecombineerd met verschillende versnellingstypes en komen je nu tegen op allerlei type fietsen. De prijs ligt echter wel wat hoger dan een voorwielmotor. 

**Elektrische fiets met achterwielmotor:**Sommige zweren hierbij en andere noemen het gedateerd. De achterwielmotor is voor liefhebbers die graag letterlijk een duw in rug krijgen. De achterwielmotor bevindt zich in de naaf van je achterwiel. Veel fietsers kiezen dit model om langere toertochten mee te fietsen. Doordat achterwielmotoren vaak in combinatie komen met derailleur versnellingen, kan dit de ideale motor voor je zijn in de heuvels of bergen. Fietsen met een achterwielmotor worden tegenwoordig wel steeds minder gemaakt, maar probeer het eens uit.

E-bikes met een voorwielmotorE-bikes met een middenmotorE-bikes met een achterwielmotor

Accu

Bij het kopen van een elektrische fiets is er ook wat de betreft de fietsaccu een aantal zaken om rekening mee te houden. Allereerst het type accu, die aangeeft wat je qua prestaties mag verwachten. De Li-Ion accu zien we op dit moment het meest, wat vooral komt door de hoge capaciteit en goede kwaliteit van de cellen.

Kijk daarnaast ook naar de plaatsing van de accu op de fiets. In veel gevallen bevindt die zich in de bagagedrager, maar steeds vaker zien we accu terug in het frame of op het frame. Hierdoor valt de accu veel minder op en is hij in veel gevallen gemakkelijk uit te nemen. Een accu die verwerkt is in het frame zorgt daarentegen weer voor een betere wegligging.

Sensor voor trapondersteuning

De mate van trapondersteuning wordt bepaalt door de sensor die is ingebouwd. Een trapkrachtsensor reageert op de kracht die jij op de trappers zet. Moet je op een helling wat harder trappen, dan schakelt de elektrische motor ook een tandje bij. Dit zorgt voor de meest natuurlijke fietservaring. Waarbij je natuurlijk zelf ook nog de keuze hebt uit diverse ondersteuningsstanden.
Bij een rotatiesensor doet de fiets vooral het werk. De motor reageert hierbij op de rotatie van het wiel. Hierbij kun je in mindere mate zelf kiezen hoeveel ondersteuning de motor geeft. Het is eigenlijk altijd vol gas, ook als je trappers even stil houdt in een bocht of voor een rotonde.

Versnellingen

Voor de ritjes in de stad of dorp heb je in de regel niet zoveel versnellingen nodig, maar als je veel lange toertochten maakt, wil je de versnelling wel zelf kunnen kiezen. De meest gebruikte variant is de naafversnelling, die in de naaf van het achterwiel is verwerkt en maximaal 8 versnellingen biedt. Voordeel is dat je er weinig onderhoud aan hebt, maar wel een klein bereik.
Bij een derailleur versnelling, zo een met die verschillende tandwielen, loopt dit op tot 27 versnellingen. Hiermee is werkelijk waar geen heuvel of berg te gek! Maar je hebt dan wel te maken met een open versnellingssysteem. Regen, zand en stof kunnen er dus makkelijker bij, waardoor het systeem meer liefde nodig heeft.
Tegenwoordig zie je ook op meer fietsen de automatische versnelling. Bijvoorbeeld die van Enviolo waarbij het versnellingssysteem zelf de juiste versnelling kiest op basis van jouw snelheid en trapkracht. Ook bij het type versnellingen geldt, probeer het uit en laat je erover informeren door meerdere specialisten. 

Framemaat

Eigen het belangrijkste! Kies de juiste framemaat. Een te kleine of te grote framemaat kan op de duur zorgen voor lichamelijke klachten en minder plezier in het fietsen. Om zeker te weten dat je prettig op de e-bike zit en goed bij de pedalen en het stuur kunt, kijk je naar de framemaat. Deze bereken je heel eenvoudig: vermenigvuldig je binnenbeenlengte in cm (afstand van de vloer tot het kruis) met 0,68 en je hebt je ideale framemaat. Als de framemaat tussen twee maten in komt, kies je bij sportieve fietsen voor de kleinste maat en bij toerfietsen voor de grootste maat. Laat je hierin door een specialist voorlichten of opmeten.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

©PXimport

Remtechniek

Omdat je op een e-bike makkelijk en vaak sneller fietst, is een goed remsysteem van groot belang. Hierdoor sta je op tijd stil en reageert de fiets op de urgentie van jouw remgedrag. Vergeet ook niet de banden. Uiteindelijk maakt de band contact met de ondergrond. Je kunt kiezen uit de volgende remsystemen:

V-brake: dit type rem kent eigenlijk iedereen wel. Dit werkt met twee remblokjes die op de velg drukken. Een licht en sterk systeem, maar de remblokjes zullen wel om de zoveel tijd vervangen moeten worden. Bij regen of viezigheid heb je kans op minder remvermogen.

Rollerbrakes: dit type handrem is vergelijkbaar met de trommelrem en komt veel voor bij elektrische fietsen. In plaats van remblokjes werkt deze met rollers die tegen de binnenkant van de trommel worden gedrukt. Het is daardoor minder gevoelig voor slijtage.

Schijfrem: dit type handrem werkt met een schijf op de naaf en een remklauw die op deze schijf drukt. Tegenwoordig zie je steeds meer e-bikes uitgerust met hydraulische remmen die werken op oliedruk. Zij zorgen onder alle condities voor goede remkracht.

Trommelrem: dit zie je eigenlijk niet meer bij e-bikes. Het werkt ook met remblokjes die van binnenuit tegen de trommel drukken. Door het gesloten systeem zijn de remmen minder gevoelig voor vocht en vuil en gaan langer mee.

Terugtraprem: het meest eenvoudige remsysteem. Dat werkt door een trommelrem op de achternaaf, die je activeert door terug te trappen. De remkracht is wel wat beperkter en dit systeem kom je niet tegen bij elektrische fietsen.

Extra comfort

Tot slot wil je natuurlijk wel lekker zitten, vooral als je veel gaat fietsen. Controleer of de voorvork en/of de zadelpen over vering beschikt, zodat je minder last hebt van hobbels op de weg. Dikkere banden dragen ook bij aan het comfort. Pomp ze dan niet té hard op, want dan verdwijnt de 'natuurlijke' demping. Heb je moeite met opstappen, kies dan voor een elektrische fiets met (extra) lage instap. Tot slot kun je ook nog kijken of de stuurpen verstelbaar is, zodat je makkelijk de ideale fietshouding instelt. 

Welke e-bikes komen het beste uit de test?

Goed, je wilt een e-bike kopen, maar welke elektrische fiets komt nu het beste uit de tests van dit jaar? En omdat er tegenwoordig zoveel fietstests zijn, hebben wij de resultaten van e-bike tests op een rijtje gezet in een artikel. De fietstests uit 2020 met resultaten lees je hier. Let wel op dat de meeste fietstesten een momentopname waren. De E-bike Duurtest van Kieskeurig.nl in 2021 geeft je een completer resultaat van de bevindingen bij elektrische fietsen die maar liefst 20 weken zijn getest! De bevindingen worden in het voorjaar van 2021 gepubliceerd.

Heb je een vraag over e-bikes? - Durf hem te stellen op de Kieskeurig.nl Community

Naar het forum!

Wat voor soorten e bikes zijn er?

Elektrische stadsfiets
Dit soort fietsen zijn zowel gemaakt voor de korte ritjes naar de supermarkt of andere bestemmingen vlak bij huis als wel voor een ontspannen fietstocht. Daar staat hij ook zeker zijn mannetje. Je hebt minder keuze uit het aantal versnellingen maar geeft je wel een comfortabele zithouding en veel mogelijkheden. Uiteraard zijn elektrische stadsfietsen zowel beschikbaar als damesfiets en als herenfiets.

Recreatieve elektrische fiets
Houd je ervan om mooie lange fietstochten te maken? Dan wil je het liefst een recreatieve e-bike, ook wel een elektrische tourfiets of hybride fiets genoemd. Belangrijke kenmerken zijn een grote actieradius, meer versnellingen en een sportieve zithouding.

Elektrische moederfiets
Dit type elektrische damesfiets is speciaal ontworpen om veilig en makkelijk met je kinderen te fietsen. Soms zijn er al standaard zitjes op de elektrische moederfiets geplaatst. Is dat niet het geval, dan is de fiets in ieder geval stevig genoeg ontworpen om deze alsnog met een gerust hart te plaatsen.

©PXimport

Elektrische bakfiets

Deze fiets lijkt in veel opzichten op de elektrische moederfiets, met als verschil dat deze e-bike geen zitjes heeft, maar een complete bak aan de voorkant, met ruimte tot soms wel vier kinderen. Je kunt je voorstellen dat daar bijna niet tegenop te trappen is, en de elektromotor biedt dan uitkomst.

Speed pedelec fiets

Met deze e-bike haal je snelheden tot wel 45 km/u, ideaal als je bijvoorbeeld snel op je werk wilt zijn, kortom, de racefiets onder de elektrische fietsen. Houd er wel rekening mee dat dit type e-bike voorzien moet zijn van een blauw kenteken, dat je een helm moet dragen en een bromfietsrijbewijs nodig hebt.

Bekijk en vergelijk elektrische fietsenLees veel meer artikelen over e-bikes

💡 Wil jij op groene stroom fietsen?
Overweeg zonnepanelen!

Vraag een offerte aan voor zonnepanelen:

▼ Volgende artikel
Oppo lanceert Reno14 Series met AI-fotografie en vernieuwd ontwerp
Huis

Oppo lanceert Reno14 Series met AI-fotografie en vernieuwd ontwerp

OPPO heeft de Reno14 Series gelanceerd. De smartphones, bestaande uit de Reno14 5G en Reno14 F(S) 5G, bieden AI-fotografie, verbeterde productiviteitsfuncties en een water- en stofbestendig ontwerp. Beide modellen zijn uitgerust met grote batterijen, snellaadtechnologie en ColorOS 15 op basis van Android 15. En ja, het is ook hier AI dat de klok slaat.

De nieuwe Reno14 5G en de Reno14 F(S) 5G combineren geavanceerde AI-functies met een ontwerp dat volgens de fabrikant is geïnspireerd op, eh, zeemeerminnen. Bijzonder ja... Beide modellen zijn uitgerust met verbeterde cameratechnologie en beschikken over een water- en stofbestendige behuizing met IP66, IP68 en IP69-certificeringen. De toestellen zijn per direct verkrijgbaar in Nederland.

Zeemeermin-look in glas

De Reno14 Series introduceert het zogenoemde Iridescent Mermaid Design, dat tot stand komt via twaalf coatinglagen en vijf fasen van microgravure, aldus Oppo. Hierdoor ontstaat een glanzende lichtreflectie op de achterkant. De Reno14 5G heeft een glazen afwerking uit één stuk gecombineerd met een aluminium frame, wat bijdraagt aan de stevigheid van het toestel. De behuizing is bestand tegen water en stof, en de usb-c-aansluiting is voorzien van een platina coating om corrosie te beperken, ook bij intensief gebruik.

©Oppo

Aan de achterzijde is dankzij vernuftige techniek inderdaad een soort zeemeermin zichtbaar. Of in elk geval iets van een staartvin...

Scherm reageert altijd

Beide modellen beschikken over een plat amoledscherm met smalle randen. De Reno14 5G heeft een 6,59-inch display, terwijl de Reno14 F 5G een 6,57-inch scherm biedt. Ze ondersteunen functies als Splash Touch en Glove Mode, waarmee het scherm dus ook bij natte handen of gebruik met handschoenen blijft reageren. Qua kleurstelling zijn er meerdere varianten beschikbaar. De Reno14 5G komt in Opal White en Luminous Green, terwijl de Reno14 F 5G verkrijgbaar is in Opal Blue en eveneens in Luminous Green.

Flitser versterkt nachtbeelden

Een belangrijk onderdeel van de serie is 'AI Flash Photography'. De Reno14 5G beschikt over een drievoudig flitssysteem, waaronder een speciale focusflitser voor de telefotocamera. Dit moet volgens Oppo tot tien keer meer lichtopbrengst geven dan bij de vorige generatie. De Reno14 F 5G heeft een tweevoudig flitssysteem dat een verdubbeling van de helderheid levert ten opzichte van eerdere modellen. De Reno14 5G is daarnaast uitgerust met een 50 megapixel 3,5x telefotocamera, waardoor gebruikers meer mogelijkheden hebben voor portret- en zoomfotografie.

©Oppo

Een geavanceerd camerasysteem moet voor nog betere foto's zorgen, ook al de lichtomstandigheden niet ideaal zijn.

Strakkere foto's dankzij AI

De toestellen bieden verschillende AI-gedreven functies. 'AI Livephoto 2.0' combineert korte en lange belichtingen in één opname, zodat bewegingen worden vastgelegd zonder onscherpte. Met de ingebouwde AI Editor kunnen foto's automatisch worden bijgesneden, vervorming worden hersteld en filters worden toegepast. Extra functies zijn onder andere 'AI Perfect Shot', dat ongewenste gezichtsuitdrukkingen kan corrigeren, en 'AI Eraser' en 'Reflection Remover', waarmee storende objecten of reflecties uit beelden worden gepoetst. Ook voor video zijn er verbeteringen, met ondersteuning voor 4K HDR-opnames met een breder dynamisch bereik en natuurgetrouwe kleuren.

Tolk en personal assistant in één

Naast fotografie richt Oppo zich met de Reno14 Series ook op productiviteit. Het nieuwe ColorOS 15 introduceert 'AI Mind Space', waarin informatie uit apps of het web eenvoudig kan worden opgeslagen en later via natuurlijke taal kan worden teruggevonden. Ook zijn er vertaalmogelijkheden toegevoegd, waaronder AI Call Translator voor live-gesprekken en een speciale app die tekst of spraak realtime vertaalt. Deze functies moeten de smartphones bruikbaarder maken in internationale situaties en bij dagelijks multitasken.

©Oppo

Extra koeling voor gamers

Voor betere prestaties tijdens gamen en multitasken zijn de toestellen voorzien van een verbeterd koelsysteem. De Reno14 5G beschikt over een 'AI Nano Dual-Drive'-koelsysteem, ondersteund door 'AI HyperBoost 2.0', dat de temperatuur ook tijdens intensief gebruik onder controle houdt. Daarnaast introduceert Oppo 'AI LinkBoost 3.0' voor stabielere netwerkprestaties, met automatische schakeling tussen netwerken en prioritering van belangrijke datastromen. Beide modellen hebben een 6000 mAh-batterij en ondersteunen de eigen SuperVooc-snellaadtechnologie.

Updates tot zes jaar

De Reno14 Series draait op Android 15 met ColorOS 15. Oppo belooft vijf grote ColorOS-updates en zes jaar beveiligingspatches, wat de gebruiksduur van de toestellen flink moet verlengen. Met functies als de 'Trinity Engine' en 'Luminous Rendering Engine' zijn vloeiende animaties en stabiele prestaties een belangrijk aandachtspunt.

De Reno14 Series is zoals gezegd per direct verkrijgbaar. De Reno14 5G kost 649 euro voor de versie met 512 GB opslag en 599 euro voor 256 GB. De Reno14 FS 5G met 512 GB opslag kost 449 euro, terwijl de Reno14 F 5G met 256 GB voor 399 euro al beschikbaar is. Oppo biedt tot 28 september verschillende introductiebundels aan, waaronder draadloze oordopjes en snelladers bij aankoop van een toestel.

▼ Volgende artikel
3D-printen zonder eigen printer: zo doe je dat
© Kittipong Jirasukhanont
Huis

3D-printen zonder eigen printer: zo doe je dat

Heb je een ingenieus ontwerp in gedachten, maar geen 3D-printer in huis? Geen probleem, want er zijn steeds meer manieren om objecten te laten printen zonder zelf apparatuur te bezitten. Online printdiensten nemen je werk uit handen, terwijl je alleen een digitaal bestand hoeft aan te leveren. Of je nu een sleutelhanger ontwerpt of een uniek cadeautje voor een verjaardag, 3D-printen biedt talloze mogelijkheden. Bovendien kun je putten uit uitgebreide digitale bibliotheken met kant-en-klare modellen.

In dit artikel laten we zien hoe je zonder eigen 3D-printer toch fysieke objecten maakt:

  • Zoek of ontwerp zelf een 3D-model
  • Upload je bestand naar een online printservice
  • Kies materiaal, kleur en afwerking
  • Houd rekening met de levertijd en combineer bestellingen om transportkosten te beperken
  • Meet onderdelen nauwkeurig op als je vervangstukken wilt laten printen
  • Let bij speciale projecten op resolutie en laaghoogte-instellingen

Lees ook: High-tech hobby’s: de leukste tools om zelf iets moois te maken

Het printen van ruimtelijke objecten is makkelijker dan ooit, zelfs zonder eigen 3D-printer. Er is namelijk een groeiend aanbod van onlineplatforms en webshops dat het fysieke printproces voor hun rekening neemt, terwijl jij enkel een digitaal ontwerp aanlevert. Daardoor is 3D-printen niet langer alleen weggelegd voor techfanaten of bedrijven. Het volstaat om een geschikt 3D-model te hebben in een gangbaar bestandstype, zoals STL, OBJ of STEP, en je kunt direct aan de slag. De rest van het printproces kun je uitbesteden aan professionele printservices, zodat je altijd verzekerd bent van hoge kwaliteit. Zo kunnen hobbyisten, studenten en ondernemers gemakkelijk experimenteren met 3D-technologie. Het maakt niet uit of je een miniatuur voor bordspellen, een vervangend onderdeel voor een huishoudelijk apparaat of een gepersonaliseerd sierobject wilt maken. Je regelt alles met een paar simpele online handelingen.

Een ontwerp vinden of zelf maken

De eerste stap bij 3D-printen zonder eigen printer is het vinden of ontwerpen van een geschikt model. Online zijn er miljoenen gratis en betaalde ontwerpen beschikbaar, die je vrij kunt downloaden en gebruiken. Platformen als Thingiverse en MyMiniFactory staan bol van de creaties van hobbyisten en professionals. Via de zoekfunctie typ je bijvoorbeeld ‘phone holder’ (telefoonhouder), waarna je talloze varianten vindt die direct te printen zijn. Heb je liever iets unieks? Dan kun je zelf aan de slag met ontwerpprogramma’s met een intuïtieve interface, waarmee je een 3D-bestand genereert (zie het kader ‘Zelf 3D-modellen maken’). Zo heb je de basis voor je zelfgemaakte 3D-project klaar. Het kost uiteraard wat meer moeite dan kiezen voor een ontwerp van iemand anders, maar zelf ontwerpen is wel een stuk leuker en niet in de laatste plaats leerzamer.

Op sites zoals Thingiverse staan talloze leuke en praktische ontwerpen die je kunt downloaden.

Zelf 3D-modellen maken

Wil je liever zelf unieke modellen ontwerpen? Dan zijn er diverse gratis en betaalde ontwerppakketten. Een interessante optie is Tinkercad, dat volledig in de browser werkt. In Tinkercad kies je voor Create new design, waarna je primitieve vormen sleept en schaalt. Ook Blender is een optie, met krachtige sculpting- en animatiefuncties. Let wel op de leercurve: Blender is uitgebreider dan Tinkercad, wat voor beginners interessant maar ook uitdagend kan zijn. Voor elk programma geldt dat talloze tutorials online beschikbaar zijn. Neem de tijd om wat basisprincipes te leren, zodat je eenvoudig jouw eigen creaties vormgeeft. Zo hoef je nooit te vertrouwen op bestaande downloadbare ontwerpen.

De Sculpt-modus in Blender (beeld: Blender.org).

Online printservices: zo werkt het

Als je eenmaal een bestand hebt, kun je het uploaden naar een online printservice. Er is keuze uit vele aanbieders, bijvoorbeeld 3DLabs en 3D Print Portaal. Je gaat naar de website en uploadt simpelweg het bestand vanaf je computer. De dienst controleert of je model printbaar is en toont vervolgens de geschatte kosten. Die kosten hangen af van materiaal, afmetingen en complexiteit. Wil je bijvoorbeeld een prototype in kunststof? Dan kies je in het materiaalmenu voor PLA of ABS en vink je de gewenste kleur aan. Ook metalen zoals staal of messing zijn soms mogelijk, maar die opties liggen prijstechnisch hoger. Heb je de instellingen gevonden? Dan rond je de bestelling af zoals je bij een reguliere webshop winkelt. De levertijd varieert van een paar dagen tot weken. Zo heb je in een handomdraai een professioneel geprint object in huis, zonder zelf technische apparatuur te hoeven bezitten. Het hele proces is daardoor uiterst laagdrempelig en snel geregeld.

Bij het aanleveren van je 3D-model is het belangrijk om te weten welke bestandstypen de printservice accepteert. STL is veruit de meest gangbare standaard. Het bevat de geometrie van je ontwerp in de vorm van kleine driehoekige vlakken. Daarnaast is OBJ populair omdat het extra informatie kan bevatten, zoals kleur- of textuurdetails. Er bestaan ook formaten als STEP, 3MF en AMF, maar niet elke aanbieder ondersteunt deze. Kijk op de website van de aanbieder ook of er aanvullende eisen zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van de wanddikte van je ontwerp.

Het gebruik van een 3D-printservice is vaak heel eenvoudig.

 Keuze uit materialen en afwerking

Niet alleen de technologie achter 3D-printen is divers, ook de materiaalkeuzes zijn talrijk. Voor de meeste beginnende gebruikers volstaan de eerder genoemde kunststoffen zoals PLA en ABS (zie kader ‘De meest gebruikte materialen’). PLA is biologisch afbreekbaar en relatief eenvoudig te printen, terwijl ABS sterker en iets hittebestendiger is. Zoek je een chique uitstraling? Dan kun je kiezen voor harsgebaseerde prints, gemaakt met lasers (SLA) of lcd-technologie. Het resulterende oppervlak is zeer glad, ideaal voor gedetailleerde miniaturen of sieraden. Daarnaast zijn er steeds meer mogelijkheden om met metalen te werken, hoewel dit vaak duurder uitvalt. Als je een model in metaal bestelt, wordt het in meerdere stappen gefreesd, gegoten of gesinterd, afhankelijk van de aanbieder. Na het printen kan een object extra nabewerkt worden, bijvoorbeeld door schuren, polijsten of zelfs verven. Sommige onlinediensten bieden deze nabewerking als extra optie aan. In de menu’s kies je dan voor afwerkingen als Polished of Painted en geef je eventueel een gewenste kleur op. Zo bepaal je zelf hoe je uiteindelijke ontwerp eruit komt te zien, zonder eigen apparatuur in huis.

©stockphoto-graf - stock.adobe.com

PLA-filament is in eindeloos veel kleuren op rollen verkrijgbaar.

De meest gebruikte materialen

PLA is een biologisch afbreekbaar bioplastic gemaakt van maïszetmeel. Het is goedkoop en relatief stevig, waardoor het ideaal is voor beginnende 3D-projecten. ABS is wat sterker en beter bestand tegen hitte. Voor afdrukken met extreme details, zoals miniaturen of sieraden, wordt vaak een op hars gebaseerd proces gebruikt waarvan het eindresultaat bijzonder glad is. Metalen prints, waaronder roestvrij staal en messing, komen tot stand via geavanceerde technieken als lasersinteren of gietprocessen. Deze zijn duurder, maar leveren zeer duurzame stukken op. Nylon (polyamide) is een ander materiaal dat veel wordt toegepast, zeker voor functionele onderdelen. Het is licht, flexibel en slijtvast. Voor elk materiaal gelden specifieke ontwerpregels. Probeer bijvoorbeeld niet te dunne wanden te maken als je met harsprint werkt, omdat die kunnen breken. Ook is de nabehandeling verschillend: PLA kun je schuren en verven, terwijl metalen vaak worden gepolijst of gecoat. Er is keuze genoeg, zodat er altijd wel een geschikt materiaal is voor jouw project.

Kosten en planning in de hand houden

Wanneer je een 3D-object laat printen via een onlinedienst, is het verstandig om vooraf je budget en tijdsplanning te bepalen. De prijs wordt meestal berekend op basis van volume en materiaalkeuze. Een simpel plastic figuurtje kost bijvoorbeeld maar een paar euro, terwijl een groot metalen voorwerp in de honderden euro’s kan lopen. Doe een paar proefuploads met verschillende materialen en controleer de gepresenteerde prijs om een idee te krijgen van de mogelijkheden. Let ook op eventuele opstartkosten per bestelling. Sommige platformen rekenen een vast tarief voor elke nieuwe opdracht, ongeacht het formaat. Om transportkosten te beperken, kun je bestellingen combineren of meerdere exemplaren in één keer laten printen. Daarnaast is het slim om te checken hoelang de productie en verzending duren. Voor belangrijke deadlines is het verstandig om wat extra speling in te bouwen, zeker als je nog nabewerking wilt uitvoeren of het object elders moet laten afwerken. Zo voorkom je teleurstellingen, zowel financieel als qua timing, en houd je de kosten en planning beter onder controle.

©ANDREY RADCHENKO

3D-printen in metaal is aanzienlijk kostbaarder dan printen in kunststof.

Van idee tot realiteit met handige voorbeelden

Stel, je wilt een vervangende knop voor je keukenmachine ontwerpen. Om te beginnen meet je de diameter van de as, de hoogte van de originele knop en andere relevante maten met een schuifmaat. Daarna start je je ontwerpsoftware en maak je een cilinder met dezelfde afmetingen. Vervolgens ‘boor’ je een gat in het midden, iets groter dan de as. Je voorziet de buitenzijde van ribbels voor extra grip door simpelweg in je 3D-programma meerdere verticale vlakken toe te voegen. Vervolgens exporteer je het model. Upload je ontwerp naar een printservice en pas de materiaalinstellingen aan. Hierdoor krijg je direct zicht op de prijs. Ben je tevreden? Dan plaats je de bestelling en wacht je tot het pakketje arriveert. Een ander voorbeeld is het printen van gepersonaliseerde sieraden. Upload een eigen 3D-ontwerp, kies een metaal of metaalfinish en laat de aanbieder de rest regelen. Zo wordt 3D-printen iets tastbaars. Creatieve mogelijkheden zijn eindeloos, voor hobby, werk en studie.

©Studio Peace - stock.adobe.com

Meten is weten, dat geldt zeker voor het nauwkeurig namaken van vervangende onderdelen.

Verwacht geen wonderen

Als laatste is het belangrijk om je verwachtingen realistisch te houden. 3D-prints zien er over het algemeen net wat minder strak en glad uit dan in een fabriek of door een professional vervaardigde producten. Bekijk ook altijd de reviews van een printservice en controleer of ze ervaring hebben met het materiaal dat je wilt gebruiken. Blaas je ontwerp niet onnodig op, want hoe groter het is, hoe hoger de kosten en de kans op printfouten. Zorg dat je ontwerp fysiek stabiel staat, zonder overbodige uitsteeksels die kunnen breken. Een handige tip is om bij twijfel eerst een kleinere testversie te laten printen en die vervolgens aan te passen in de configuratietool, waarin je bijvoorbeeld de afmetingen eenvoudig aanpast. Zo zie je of het model overeenkomt met wat je in gedachten had, zonder direct de hoofdprijs te betalen. Voor speciale projecten met verfijnde details, zoals sieraden of miniaturen, is het raadzaam te informeren naar de resolutie en laaghoogte. Vaak kun je deze waarden instellen in de bestelmodule. Door daar goed op te letten, verbeter je de kwaliteit enorm. Zo haal je het beste uit je online 3D-printervaring.

Eigen prints zijn vrijwel altijd net wat minder strak dan in serie gemaakte producten, wat hier goed te zien is.

Meer controle

Met de juiste voorbereidingen, zoals een goed bestandstype en kennis van verschillende materialen, en door gebruik te maken van online printservices, kun je snel en voordelig aan de slag. Wil je nóg meer controle? Dan loont het om software te verkennen en op termijn eventueel zelf een 3D-printer aan te schaffen. Uiteindelijk is 3D-printen voor iedereen toegankelijk, zolang je maar de juiste stappen volgt.

Voordelige 3D-printers voor thuis

Als je na een paar online bestellingen de smaak te pakken hebt, kun je overwegen zelf een printer aan te schaffen. Er zijn tegenwoordig al betaalbare instapmodellen onder de driehonderd euro. Bekende merken bieden FDM-printers aan, waarmee je met gesmolten filament in lagen print. Let bij je aankoop op de bouwgrootte, de maximale temperatuur en de beschikbaarheid van reserveonderdelen. Een populair instapmodel is de Creality Ender-reeks, bekend om zijn uitbreidbaarheid. Wil je hogere resolutie of fijne details? Dan is een zogenoemde resinprinter wellicht interessant. Merken als Anycubic leveren compacte harsprinters (lcd of SLA), die vloeibare hars laag voor laag uitharden. Houd er rekening mee dat je te maken krijgt met geuren en chemische resten. Een goede ventilatie en beschermingsmiddelen zijn dus belangrijk. Verder moet je je geprinte objecten reinigen en nabelichten. Dit klinkt als veel werk, maar als je serieus in 3D-printen wilt duiken, bieden deze apparaten ultieme controle en eindeloze experimenteermogelijkheden in eigen huis.

3D-printers uit de Ender-reeks van Creality vind je online al voor minder dan 300 euro.