De BYD Atto 3 is een nieuwe elektrische auto uit China, die sinds enkele maanden in Nederland wordt verkocht. Ongeacht de gekozen uitvoering kom je als particuliere koper in aanmerking voor SEPP-aanschafsubsidie – ook bij private lease. In deze review lees je alles over de kwaliteiten en tekortkomingen van de BYD Atto 3.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

Eerst even een rondje om de BYD Atto 3…

BYD is sinds het najaar van 2022 in Nederland actief. Nou ja, dat is niet helemaal waar. In Rotterdam waren immers al taxi’s van het Chinese merk in gebruik en als je op Schiphol een keer met de bus vanaf de gate naar je vliegtuig bent gebracht, was dat zeer waarschijnlijk ook met een BYD. Overigens is die lettercombinatie een afkorting van ‘Build Your Dreams’. Een zweverige tegeltjeswijsheid, daarom houden wij het liever bij BYD.

BYD pakt de zaken meteen serieus aan en komt in één keer met een hele reeks elektrisch aangedreven modellen op de markt. In eerste instantie de compacte Atto 3, de zevenzits Tang en de zakelijke Han. In de loop van 2023 verschijnt ook een compacte hatchback van het formaat Renault Megane E-Tech Electric, alsmede een middenklasse sedan (zie kader onderaan dit artikel).

Wij testen hier de BYD Atto 3. Met een lengte van 4,45 meter is dit model een paar centimeter langer dan de populaire Kia Niro EV, maar door de wat bollere vormen maakt hij een kleinere indruk. Het design van de carrosserie oogt vriendelijk, met aantrekkelijke details als de gebogen led-strip die de koplampen met elkaar verbindt. Ook op de achterzijde loopt zo’n balkje over de breedte, en onderstreept het de breed uitgeschreven merknaam ‘Build Your Dreams’.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

Het interieur van de Atto 3 is fantasierijk van design. Organische vormen hebben de overhand en je ziet tal van geinige details. Daar moet je van houden; lang niet iedereen doet dat en zelfs de associatie met een walvis werd gemaakt. Ongeacht de uitvoering is het interieur bekleed met donkerblauw, lichtgrijs en zwart kunstleer, dat is afgebiesd met rode draad. Een gimmick is het kantelbare touchscreen midden op het dashboard; handig om bij het kaartlezen het scherm rechtop te zetten, maar verder ontgaat ons het nut ervan. Alle functies worden bediend via dit grote scherm: van airco tot navigatie en van rijprogramma's (Eco, Normal of Sport) tot audio. Voordat wij onze weg een beetje in het systeem hadden gevonden, waren we een paar dagen verder.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

Wat kost de Atto 3 en wat krijg je allemaal voor die prijs?

De BYD Atto 3 is er in twee verschillende uitvoeringen: Comfort en Design. Technisch zijn beide varianten identiek, het draait bij deze modellen puur om het verschil in standaarduitrusting. De Atto 3 Comfort wordt verkocht voor 42.998 euro. Voor dat bedrag krijg je onder meer kunstleren bekleding, 18-inch lichtmetalen wielen, elektrische stoelverstelling, automatische airco met twee temperatuurzones, een uitgebreid pakket met veiligheids- en rijhulpsystemen, een draaibaar touchscreen van 12,8 inch en navigatie op basis van HERE Maps.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

Kies je voor de Design-uitvoering, dan krijg je voor een meerprijs van 2.000 euro een glazen panorama schuif-/kanteldak, een 15,6-inch draaibaar touchscreen, een elektrisch bediende achterklep en een vehicle-to-load-aansluiting, waar je bijvoorbeeld een koelkastje of koffiezetapparaat op kunt aansluiten. Handig voor op de camping! Private-leasetarieven via BYD beginnen bij 585 euro per maand (op basis van 60 maanden en 10.000 km per jaar). Voor zowel de Comfort als de Design geldt dat je als particuliere koper in aanmerking komt voor SEPP-subsidie – zolang er geld in de pot zit.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

Onder de loep: de accutechniek en aandrijflijn

BYD is in Nederland een onbeschreven blad: de nieuwe elektrische modellen zullen zich bij het kritische koperspubliek eerst nog moeten bewijzen. In de wereld van de accutechnologie loopt het Chinese concern echter al bijna 30 jaar mee; in de Atto 3, Tang en Han wordt met de toegepaste accutechniek een andere weg bewandeld dan veel andere autofabrikanten doen. In de sandwichbodem is een zogenaamde ‘blade battery’ verwerkt. De accucellen zien eruit als lange planken, die naast elkaar in een frame zijn gerangschikt. Door deze constructie worden ze minder heet en vormen ze een sterk geheel. BYD maakt gebruik van LFP-accu’s (lithium-ijzer-fosfaat). Daarin is geen nikkel of kobalt verwerkt.

Een enkele elektromotor met een vermogen van 150 kW (204 pk) drijft de voorwielen van de Atto 3 aan. De accu heeft een bruikbare capaciteit van 60,48 kWh. Volgens de WLTP-normering is een stroomverbruik van 16,0 kWh/100 km mogelijk; tijdens de testperiode noteerden wij een gemiddelde van 16,2 kWh/100 km. Zodoende kwamen we heel dicht bij de beloofde actieradius van 420 kilometer. Een warmtepomp is standaard, en dat kan menig concurrent niet zeggen.

Aan de snellader bereikt de Atto 3 echter niet meer dan een piekvermogen van 88 kW. Bij verschillende EV's uit dezelfde prijscategorie schiet de meter veel hoger uit. In het laadvermogen van de accu zit echter weinig verloop; dat doet de Atto 3 dan weer erg goed. Zodoende sta je alsnog niet langer dan een halfuurtje stil van 30 procent accuvulling naar 80 procent bij te laden.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

En hoe bevalt de BYD Atto 3 in de praktijk?

De Atto 3 laat over de gehele linie een positieve indruk achter. Comfort viert hoogtij, het soepel geveerde onderstel maant de bestuurder tot rust. Daarmee hebben we meteen een verklaring gevonden voor ons lage energieverbruik – we hebben zelden de maximum toegestane snelheid overschreden. En anders werden we door de Atto 3 zonder omhaal gewezen op ons onverantwoordelijke gedrag; de rijhulpsystemen staan wel héél gevoelig afgesteld. Ook het systeem dat de wegbelijning in de gaten houdt, liet regelmatig met een trilling in het stuur weten dat we misschien toch iets meer ruimte moesten bewaren… Een klein maar opmerkelijk detail is het gemis van een regensensor. Als de bui losbarst, moet je de wissers handmatig bedienen. Komen we niet vaak meer tegen in nieuwe auto’s.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

De Atto 3 weet als gezinsauto beslist te overtuigen. De auto heeft voldoende ruimte, de kofferbak biedt plaats aan 440 liter bagage. BYD zou trouwens liters kunnen winnen door de hoedenplank op dezelfde hoogte als de achterbankleuning en de achterruit te leggen. BYD levert overigens geen trekhaak op de Atto 3. Over levering gesproken: momenteel heeft het Chinese merk alleen een vestiging in Amsterdam en Rotterdam. Later zullen meer vestigingen worden geopend, ook voor onderhoud. Wie een BYD Atto 3 wil bestellen, doet dat online. Gelukkig zijn de keuzemogelijkheden zeer overzichtelijk.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

Wat zijn de concurrenten van de Atto 3?

Gelet op het formaat en de prijs van de BYD Atto 3, zijn modellen als de Kia Niro EV en de Volkswagen ID.3 voor de hand liggende alternatieven. Maar ook de Smart #1 kan worden gezien als een concurrent. Dat model is weliswaar iets kleiner, maar doet qua binnenruimte nauwelijks voor de Atto 3 onder en biedt voor een vergelijkbare prijs een hoger motorvermogen.

©Igor Stuifzand (ID.nl)

Conclusie

Prima auto, die BYD Atto 3! Hij heeft een heleboel te bieden voor een betrekkelijk scherpe prijs. Zonder schoonheidsfoutjes is hij niet, maar daarvoor moeten we echt in de details duiken. En misschien wat geduld hebben, want softwarematig krijgt de auto regelmatig ‘over the air’ een update. Zo zijn de eerste kopers van een Atto 3 onlangs bijvoorbeeld getrakteerd op Apple CarPlay en Android Auto. Of kritische kopers echter bereid zijn om hun vertrouwde Volkswagen ID. 3 of Kia Niro EV in te ruilen voor een nieuw model van een onbekend merk? De tijd zal het leren.

Laatste nieuws: BYD Dolphin en Seal (2023)

Onlangs heeft BYD twee nieuwe modellen aangekondigd: de Dolphin en Seal. Beide auto's verschijnen nog dit jaar op de Nederlandse weg. Net als de Atto 3 beschikt de Dolphin over voorwielaandrijving. De grotere Seal wordt leverbaar met achter- en vierwielaandrijving.

De BYD Dolphin is een compacte hatchback die zal concurreren met auto's als de MG 4 Electric, Nissan Leaf en de basisversie van de Cupra Born. Hij heeft een accu met een capaciteit van 60 kWh, waarmee een range van ruim 400 kilometer binnen bereik ligt.

De BYD Seal is een middenklasse sedan en richt zijn pijlen op de Tesla Model 3, Hyundai Ioniq 6 en Polestar 2. Met een accupakket van 82 kWh is een actieradius van maximaal 570 kilometer mogelijk. Afhankelijk van de motorvariant die je kiest, heeft de BYD Seal een vermogen van 313 of 531 pk.

De BYD Dolphin en Seal worden in het vierde kwartaal van 2023 in Nederland verwacht. Prijzen zijn nog niet bekend, maar als we mogen afgaan op de bedragen die voor de Atto 3 worden gevraagd, kunnen de nieuwe modellen wel eens heel concurrerend geprijsd worden.

Wil je een laadpaal thuis laten plaatsen? 
Check hier het aanbod bij Coolblue!

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.