ID.nl logo
Hoelang kun je eten bewaren in de vriezer?
© BravissimoS
Huis

Hoelang kun je eten bewaren in de vriezer?

Houd je regelmatig restjes over of wil je graag wat meer (gekookt) eten op voorraad hebben? Dan is invriezen de ideale oplossing. Er zijn namelijk allerlei voedingsproducten die goed kunnen worden ingevroren. Vlees, vis, brood, fruit en groente: je kunt ze prima bewaren in de vriezer. Wel is het zo dat ze niet allemaal even lang bewaard kunnen blijven. Hoe dat zit, leggen we je uit in dit artikel.

Een vriezer is natuurlijk heel handig om de houdbaarheid van eten te verlengen, maar ook dat heeft een limiet. Dit komt doordat bij het bevriezen van voeding ijskristallen ontstaan. Deze ijskristallen prikken de cellen van etenswaren lek, waardoor enzymen van buitenaf de kans krijgen om binnen te dringen. Deze enzymen zorgen ervoor dat de voedingswaarde en de smaak achteruitgaan. Met name vlees kan sterk beïnvloed worden door dit proces.

De juiste manier om eten in te vriezen

Wil je de vriezer gebruiken om de houdbaarheid van etenswaren te verlengen? Dan zijn er een aantal tips om je producten zo vers mogelijk te houden. Vries etenswaren, met name vlees en vis, zo snel mogelijk na aankoop in. Hoe verser het product, hoe beter. Zo krijgen bacteriën minder kans zich te ontwikkelen. Daarnaast is het belangrijk om gekookte etenswaren altijd eerst goed te laten afkoelen. Doe je dat niet, dan zorgt het warme eten ervoor dat de temperatuur in de vriezer stijgt waardoor ook andere voedingsmiddelen kunnen ontdooien en bederven.

Houdbaarheid versus te gebruiken tot

Om de houdbaarheid van etenswaren uit te drukken, worden verschillende termen met andere betekenissen gebruikt, die je terugvindt op het etiket of de verpakking. Het gaat om TGT en THT. Met TGT wordt 'te gebruiken tot' bedoeld. Je ziet TGT vaak terug op producten die je maar kort kunt bewaren, zoals vlees, vis, voorgesneden groenten en verse vruchtensappen. De gegeven datum is de laatste dag waarop je het product nog veilig kunt eten. Als je producten met zo'n TGT-datum bij thuiskomst meteen invriest, kun je de houdbaarheid echter verlengen tot (ver) na de TGT-datum.

THT staat voor 'ten minste houdbaar tot'. Een THT-datum wordt vaak gebruikt voor lang houdbaar voedsel. Producten met dit type datum kun je vaak goed invriezen. De aanduiding 'ten minste' in deze term houdt in dat producten met een THT-datum vaak ook nog gegeten kunnen worden ná de aangegeven datum. Bekijk de etenswaren dan alleen vooraf wel goed en ruik er even aan. Als een product niet meer goed is, merk je dat namelijk vaak aan de kleur of geur. Twijfel je toch? Een klein stukje proeven geeft vaak ook uitsluitsel.

Of je producten nou een TGT- of een THT-datum hebben, de kans is groot dat je ze kunt invriezen om de houdbaarheid te verlengen. Maar voor hoe lang en hoe weet je dan nog of het over datum is?

Vergelijk vriezers op Kieskeurig.nl

Vlees en vis invriezen

We beschreven hierboven al dat het vooral uitkijken is met vlees. Ingevroren vlees kan na verloop van tijd ranzig worden, wat inhoudt dat het in het eerste stadium van bederf verkeert. Daarbij zit er nogal een verschil in de houdbaarheid van verschillende soorten vlees. De vraag 'hoe lang kun je vlees in de vriezer bewaren' is dan ook niet zomaar te beantwoorden. Datzelfde geldt overigens voor vis. Hieronder zetten we een aantal richtlijnen op een rij voor de gemiddelde houdbaarheid van diverse soorten vlees en vis. We gaan er daarbij wel van uit dat je de producten invriest op dezelfde dag als je ze koopt.

Gemiddelde houdbaarheid van vlees en vis:

- Kip: 6 tot 9 maanden

- Varkensvlees: 4 maanden

- Gehakt: 3 maanden

- Rundvlees: 6 tot 12 maanden

- Vis: 2 tot 3 maanden

©brebca

Vlees kun je minimaal een paar maanden bewaren in de vriezer.

Overig voedsel invriezen

Zoals je net hebt kunnen lezen, is er nogal een verschil tussen de houdbaarheid van verschillende etenswaren. Dat geldt niet alleen voor vlees en vis. Hieronder geven we daarom ook een aantal richtlijnen voor de gemiddelde houdbaarheid van andere uiteenlopende etenswaren. Dus wil je groenten invriezen, fruit bewaren in de vriezer of weten hoelang je boter en yoghurt kunt bewaren in de vriezer? Gebruik dan dit lijstje als hulpmiddel.

Gemiddelde houdbaarheid van overige etenswaren:

- Brood: 2 tot 4 weken

- Zuivel (margarine, roomboter en melk): tot 2 maanden

- Groenten: 6 tot 12 maanden

- Fruit: 10 tot 12 maanden

- Yoghurt: tot 2 maanden

- Gekookte aardappelen: 1 tot 2 maanden

- Hutspot en stamppot: 1 tot 2 maanden

- Risotto: 1 tot 2 maanden

©Vladdeep

Je kunt meer invriezen dan je misschien denkt: zelfs boter, yoghurt en gekookte aardappelen kun je in de vriezer bewaren!

Houdbaarheid na ontdooien

Nu je weet hoe lang je etenswaren gemiddeld kunt invriezen, is het ook belangrijk te weten wat de houdbaarheid van etenswaren is na het ontdooien. Vooral over het ontdooien van vlees en vis zijn er vaak veel vragen. Bijvoorbeeld: hoe lang is kip uit de vriezer houdbaar? Om daar maar meteen antwoord op te geven: de houdbaarheid van kip na ontdooien is erg beperkt. Dat geldt overigens voor vrijwel alle producten. Houd daarom de volgende richtlijnen aan bij het ontdooien van etenswaren uit de vriezer.

Vergelijk vriezers op Kieskeurig.nl

De beste manier om eten te ontdooien

Het is het beste om ingevroren eten rustig te laten ontdooien en bij voorkeur laat je het in de koelkast ontdooien. Leg de etenswaren in een bord of schaal en dek ze af, bijvoorbeeld met aluminiumfolie. Het beste is om de voedingsproducten al de avond voordat je ze nodig hebt uit de vriezer te halen. Het duurt namelijk tot wel 18 uur voordat de producten voldoende ontdooid zijn.

Heb je een product snel nodig? Dan kun je ook gebruikmaken van de magnetron. Kies in dat geval voor de ontdooistand. Laat je etenswaren liever niet op het aanrecht of op de verwarming ontdooien. De omgevingstemperatuur is dan al snel te hoog, waardoor bacteriën alle kans krijgen en het eten sneller kan bederven. Ook het ontdooien in warm water wordt daarom afgeraden. Als laatste is het ook niet verstandig bevroren eten direct in de pan te gooien, omdat dan de binnenkant niet altijd gaar wordt.

Als de etenswaren ontdooid zijn, zijn ze over het algemeen nog beperkt houdbaar. Je kunt de producten dan ook het beste dezelfde dag nog gebruiken. Wacht in ieder geval nooit langer dan een paar dagen. Mocht je twijfelen aan de houdbaarheid, gebruik dan je neus. En mocht je een product door omstandigheden toch niet nodig hebben, dan zit er echt maar één ding op: weggooien. Dat is natuurlijk enorm zonde, maar als voedsel ontdooid is, mag je het nooit opnieuw invriezen.

▼ Volgende artikel
Oscarnominaties 2026 bekend: Sinners breekt records
Huis

Oscarnominaties 2026 bekend: Sinners breekt records

De Oscarnominaties voor dit jaar zijn gisteren bekendgemaakt. Sinners heeft de meeste nominaties te pakken, namelijk zestien stuks.

Het gaat om de 98e editie van de Academy Awards, waarbij in de nacht van 15 op 16 maart weer de prestigieuze Oscars worden uitgedeeld aan films en hun makers.

Zoals gezegd heeft de horrorfilm Sinners van regisseur Ryan Coogler (met een dubbelrol van Michael B. Jordan) de meeste nominaties dit jaar gekregen: namelijk zestien nominaties. Dat is een record: de vorige recordhouder waren de films Titanic, La La Land en All About Eve met veertien nominaties. De film is overigens te zien via HBO Max en Pathé Thuis.

Ook One Battle After Another, de meest recente film van Paul Thomas Anderson, maakt kans op veel Oscarbeeldjes, namelijk dertien. Daarnaast zet Timothée Chalamet voor zijn rol in Marty Supreme zijn derde Oscarnominatie op zijn naam: ook een record voor iemand van zijn leeftijd.

Hieronder zijn alle genomineerden in de verschillende categorieën te zien.

Beste film:

  • Bugonia

  • F1

  • Frankenstein

  • Hamnet

  • Marty Supreme

  • One Battle After Another

  • The Secret Agent

  • Sentimental Value

  • Sinners

  • Train Dreams

Beste regisseur:

  • Chloé Zhao - Hamnet

  • Josh Safdie - Marty Supreme

  • Paul Thomas Anderson - One Battle After Another

  • Joachim Trier - Sentimental Value

  • Ryan Coogler - Sinners

Beste actrice in een hoofdrol:

  • Jessie Buckley - Hamnet

  • Rose Byrne - If I Had Legs I'd Kick You

  • Kate Hudson - Song Sung Blue

  • Renate Reinsve - Sentimental Value

  • Emma Stone - Bugonia

Beste acteur in een hoofdrol:

  • Beste Acteur in een Hoofdrol

  • Timothée Chalamet - Marty Supreme

  • Leonardo DiCaprio - One Battle After Another

  • Ethan Hawke - Blue Moon

  • Michael B. Jordan - Sinners

  • Wagner Moura - The Secret Agent

Beste actrice in een bijrol:

  • Elle Fanning - Sentimental Value

  • Inga Ibsdotter Lilleaas - Sentimental Value

  • Amy Madigan - Weapons

  • Wunmi Mosaku - Sinners

  • Teyana Taylor - One Battle After Another

Beste acteur in een bijrol:

  • Benicio Del Toro - One Battle After Another

  • Jacob Elordi - Frankenstein

  • Delroy Lindo - Sinners

  • Sean Penn - One Battle After Another

  • Stellan Skarsgård - Sentimental Value

Beste scenario (gebaseerd op bestaand verhaal):

  • Bugonia

  • Frankenstein

  • Hamnet

  • One Battle After Another

  • Train Dreams

Beste scenario (origineel verhaal):

  • Blue Moon

  • It Was Just an Accident

  • Marty Supreme

  • Sentimental Value

  • Sinners

Beste internationale film:

  • The Secret Agent (Brazilië)

  • It Was Just an Accident (Frankrijk)

  • Sentimental Value (Noorwegen)

  • Sirat (Spanje)

  • The Voice of Hind Rajab (Tunesië)

Beste animatiefilm:

  • Arco

  • Elio

  • KPop Demon Hunters

  • Little Amélie or the Character of Rain

  • Zootopia 2

Beste cinematografie:

  • Frankenstein

  • Marty Supreme

  • One Battle After Another

  • Sinners

  • Train Dreams

Beste originele score:

  • Bugonia

  • Frankenstein

  • Hamnet

  • One Battle After Another

  • Sinners

Beste nummer:

  • Dear Me - Diane Warren: Relentless

  • Golden - KPop Demon Hunters

  • I Lied To You - Sinners

  • Sweet Dreams of Joy - Viva Verdi!

  • Train Dreams - Train Dreams

Beste make-up en styling:

  • Frankenstein

  • Kokuho

  • Sinners

  • The Smashing Machine

  • The Ugly Stepsister

Beste kostuums:

  • Avatar: Fire and Ash

  • Frankenstein

  • Hamnet

  • Marty Supreme

  • Sinners

Beste casting:

  • Hamnet

  • Marty Supreme

  • One Battle After Another

  • The Secret Agent

  • Sinners

Beste montage:

  • F1

  • Marty Supreme

  • One Battle After Another

  • Sentimental Value

  • Sinners

Beste productiedesign:

  • Frankenstein

  • Hamnet

  • Marty Supreme

  • One Battle After Another

  • Sinners

Beste geluid:

  • F1

  • Frankenstein

  • One Battle After Another

  • Sinners

  • Sirat

Beste visuele effecten:

  • Avatar: Fire and Ash

  • F1

  • Jurassic World Rebirth

  • The Lost Bus

  • Sinners

Beste korte animatiefilm:

  • Butterfly

  • Forevergreen

  • The Girl Who Cried Pearls

  • Retirement Plan

  • The Three Sisters

Beste korte live-action film:

  • Butcher's Stain

  • A Friend of Dorothy

  • Jane Austen's Period Drama

  • The Singers

  • Two People Exchanging Saliva

Beste lange documentaire:

  • The Alabama Solution

  • Come See Me in the Good Light

  • Cutting Through Rocks

  • Mr. Nobody Against Putin

  • The Perfect Neighbor

Beste korte documentaire:

  • All the Empty Rooms

  • Armed Only With a Camera: The Life and Death of Brent Renaud

  • Children No More: Were and Are Gone

  • The Devil Is Busy

  • Perfectly a Strangeness

Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.

▼ Volgende artikel
Digitale huishoudboekjes: gratis inzicht in je financiën
© Natee Meepian
Huis

Digitale huishoudboekjes: gratis inzicht in je financiën

Benieuwd hoeveel geld je maandelijks aan boodschappen, abonnementen en verzekeringen spendeert? Een digitaal huishoudboekje komt dan goed van pas. Importeer je banktransacties, koppel je bankrekening(en) of voer alle betalingen handmatig in. Vervolgens zie je in één klap aan welke zaken je je geld uitgeeft. Zo krijg je meer grip op je financiën. We zetten de beste Nederlandstalige hulpjes op een rij.

Hoewel veel banken in hun apps alle uitgaven specificeren, zijn digitale huishoudboekjes nog altijd de moeite waard. Afhankelijk van welke toepassing je kiest, kun je namelijk meerdere rekeningen koppelen. Zo krijg je dus een compleet beeld van alle inkomsten en uitgaven. Veel online tooltjes zijn gratis, maar de functionaliteit is vaak beperkt. Voor de volledige versie dien je een maand- of jaarabonnement af te sluiten. Aangezien we met een digitaal huishoudboekje de uitgaven juist willen inperken, passeren in dit artikel alleen gratis oplossingen de revue.

BankTrans

Hoewel de Nederlandse eigenaar begin 2024 met de ontwikkeling van BankTrans stopte, blijft het programma nog wel bestaan. Download een versie voor Windows, macOS of Linux en importeer vervolgens banktransacties van verschillende rekeningen. Dat kan via diverse bestandsformaten, zoals csv, txt en MT940. Bij vrijwel iedere Nederlandse bank kun je een geschikt transactiebestand ophalen.

BankTrans is een bruikbaar huishoudboekje, mits je de juiste categorieën aan de transacties toewijst.

De oubollige gebruikersomgeving is even wennen. Zodra de transactiegegevens zijn ingelezen, verschijnen alle inkomsten en uitgaven in een lange waslijst. Bekijk onder meer of iets via een incasso, betaalautomaat of iDEAL is betaald. Je dient handmatig categorieën aan transacties toe te wijzen. Sleep hiervoor geselecteerde transacties naar een categorie aan de linkerkant. Wanneer deze klus eenmaal is geklaard, zie je precies hoeveel geld je maandelijks of jaarlijks aan pakweg kleding, cadeaus en brandstof uitgeeft. Gebruik hiervoor de filteropties.

BankTrans

⭐⭐⭐

Plus:
Ruime bestandscompatibiliteit, rap banktransacties inlezen

Min:
Geen updates meer, handmatig banktransacties toewijzen, hoge leercurve, gedateerde gebruikersomgeving

https://banktrans.nl

Budgetbeheerder, Geld tracker

Zoek je een digitaal huishoudboekje voor je smartphone of tablet, dan is Budgetbeheerder, Geld tracker een goede keuze. Deze breed gewaardeerde app is zowel voor Android als iOS beschikbaar. Je kunt de toepassing gratis gebruiken, al komen er dan wel regelmatig advertenties en reclamevideo’s tevoorschijn.

In de Uitgaven-sectie zie je precies waar je je geld aan uitgeeft.

Dit huishoudboekje is simpel in gebruik. Selecteer eerst de gewenste datum en tik daarna op het plusteken om inkomen of een kostenpost toe te voegen. Kies hierbij ook een van de beschikbare categorieën. Is deze lijst niet compleet? Geen probleem, want je maakt in de instellingen zo nodig een nieuwe categorie aan. Handig is dat je (een foto van) een kassabon, factuur of loonstrook kunt bijsluiten.

Helaas is het importeren van een transactiebestand niet mogelijk. Hierdoor kost het veel tijd om alles handmatig in te voeren. Wie alle transacties zorgvuldig toevoegt, kan een balans van een week, maand, jaar of aangepaste periode opvragen. Stel optioneel herinneringen in, zodat je het huishoudboekje op gezette tijden kunt bijwerken.

Budgetbeheerder, Geld tracker

⭐⭐⭐

Plus:
Gebruiksvriendelijk, foto aan transactie koppelen, beveiliging met pincode

Min:
Veel reclame, geen ondersteuning voor transactiebestanden, tijdrovend

Android / iOS

De Huishoudkist

Net als BankTrans heeft ook De Huishoudkist een gedateerde vormgeving. Bovendien vraagt de softwareontwikkelaar voor het analyseren van banktransacties een klein bedrag. Plaats een transactiebestand van jouw bankrekening in de downloadmap van Windows. Via Invoer / Import bank plukt De Huishoudkist alle transacties uit het bankbestand. Werkt het goed en wil je grafieken van de ingelezen banktransacties tonen, dan kost deze module eenmalig 7,60 euro. Als alternatief kun je de boel ook handmatig invoeren.

Zodra je de banktransacties hebt ingeladen, voeg je zelf categorieën aan de inkomsten en uitgaven toe.

Je dient eigenhandig de juiste categorieën aan betalingen en inkomsten toe te voegen. De Huishoudkist heeft hiervoor een uitgebreide lijst. Een pluspunt is dat je een heleboel grafieken kunt opvragen, zoals de gemiddelde inkomsten en uitgaven per maand of het jaarbudget van jouw gezin. Daarnaast kun je een grafiek met uitgaven van alle geselecteerde categorieën opvragen. Wil je liever niet dat andere gezinsleden De Huishoudkist gebruiken, dan beveilig je het programma met een wachtwoord.

De Huishoudkist

⭐⭐

Plus:
Veel categorieën, uitgebreide grafieken, wachtwoordbeveiliging

Min:
Alleen voor Windows, gedateerde vormgeving, extra kosten voor analyseren van banktransacties

www.huishoudkist.nl

Dyme Basic

Dyme is een modern vormgegeven app voor Android en iOS. We bespreken in dit artikel de gratis basisversie. Maak na de installatie eerst een account aan. Overigens kun je ook met een profiel van Apple, Google of Facebook inloggen. Vervolgens ga je je bankrekening koppelen, waarna Dyme automatisch alle transacties ophaalt. Soms werkt deze koppeling niet meteen, maar blijf het in dat geval gewoon proberen. Ben je ietwat huiverig om zomaar bankgegevens met een app te delen? Weet dan dat Dyme voldoet aan de voorwaarden van De Nederlandsche Bank. Al jouw gegevens worden gecodeerd opgeslagen.

Nadat je de app toegang tot je transacties hebt gegeven, geeft Dyme Basic vliegensvlug inzicht in je financiën, omdat deze app alle transacties automatisch categoriseert.

Je kunt optioneel pushberichten aanzetten. Zo weet je een dag van tevoren bijvoorbeeld wanneer de woonstichting huur afschrijft of jouw werkgever salaris stort. Fijn is dat Dyme Basic op eigen houtje inkomsten, vaste lasten en uitgaven categoriseert. Dat scheelt vergeleken met andere huishoudboekjes een heleboel tijd! Je kunt hierbij naar onderliggende subcategorieën doortikken.

De app checkt ook of er voor bepaalde verzekeringen, energieleveranciers en providers goedkopere alternatieven zijn. Misschien kun je zelfs rechtstreeks overstappen. Dit is trouwens een belangrijk verdienmodel van Dyme, want het Amsterdamse bedrijf strijkt op die manier commissies op. Met de betaalde versie (Silver of Gold) kun je onder andere ongewenste contracten opzeggen, eigen categorieën toevoegen en transacties naar Excel exporteren.

Dyme Basic

⭐⭐⭐⭐⭐

Plus:
Moderne app, bankrekening koppelen, automatisch banktransacties categoriseren

Min:
Soms foutmelding bij koppelen bank

https://dyme.app

MijnGeldzaken.nl - Brons

In 2019 nam MijnGeldzaken.nl het populaire online huishoudboekje AFAS Personal over. Deze dienst is nog altijd gratis beschikbaar, al is het zogenoemde Brons-account wel beperkt. Zo koppel je in tegenstelling tot Dyme Basic slechts één rekeningnummer. Verder kun je niet budgetteren en geen eigen categorieën aanmaken. Wie niet op deze beperkingen zit te wachten, betaalt voor een Koper-abonnement zo’n 27 euro per jaar.

Het cirkeldiagram van MijnGeldzaken.nl laat per maand zien waaraan je je geld uitgeeft.

Nadat je een account hebt aangemaakt, log je op de website of in een app (Android en iOS) in. MijnGeldzaken.nl kan zo nodig gegevens van een oud AFAS Personal-account importeren. Het dashboard is behoorlijk uitgebreid. Neem dus even de tijd om alle functies te verkennen. Je kunt een bankrekening koppelen óf handmatig banktransacties importeren via een csv-bestand. Helaas is voor gratis leden het koppelen van een bankrekening slechts een beperkte periode beschikbaar. MijnGeldzaken.nl voldoet aan de voorwaarden van De Nederlandsche Bank.

Het huishoudboekje toont in het hoofdscherm hoeveel geld je volgens historische data deze maand nog ontvangt en nog dient te betalen. Verder wijst MijnGeldzaken.nl zelfstandig categorieën aan inkomsten en uitgaven toe. Een cirkeldiagram toont hoeveel geld je aan wonen, huishouden, vervoer, verzekeringen, vrije tijd en kleding spendeert. Jammer genoeg maakt deze webdienst nauwelijks gebruik van kleuren, waardoor de gebruiksomgeving nogal saai oogt.

MijnGeldzaken.nl - Brons

⭐⭐⭐⭐

Plus:
Uitgebreid dashboard in browser of app, banktransacties inlezen, automatisch inkomsten en uitgaven categoriseren

Min:
Eén rekeningnummer toevoegen, bankrekening koppelen beperkt mogelijk in gratis versie, saaie gebruikersomgeving

www.mijngeldzaken.nl

Bankkoppeling intrekken

Je kunt de zogeheten PSD2-koppeling naar jouw bank op ieder moment weer stopzetten. Nuttig voor het geval je Dyme of MijnGeldzaken.nl niet meer gebruikt. Duik hiervoor in de instellingen van de gebruikte tool en navigeer naar je bankgegevens. Vervolgens kun je de PSD2-koppeling intrekken.

Klik in de instellingen van MijnGeldzaken.nl achter jouw rekeningnummer op Wijzigen / PSD2-toegang en verwijder de koppeling via het prullenbakje.

Conclusie

Hoewel de mogelijkheden van MijnGeldzaken.nl Brons en Dyme Basic in grote lijnen overeenkomen, geven we toch de voorkeur aan laatstgenoemde aanbieder. Je kunt hiermee in de gratis versie namelijk meerdere rekeningnummers koppelen, waarna deze app alle transacties automatisch categoriseert. Bovendien blijft de bankkoppeling in stand, terwijl die bij MijnGeldzaken.nl Brons na de proefperiode vervalt. Wellicht wil je liever niet dat het digitale huishoudboekje banktransacties rechtstreeks bij jouw bank ophaalt. In dat geval zijn BankTrans (desktopprogramma) en Budgetbeheerder, Geldtracker (app) bruikbare alternatieven.