Roxio Creator is allang niet meer slechts een brandpakket. Het is een multifunctioneel programma waarmee u behalve branden ook foto's, video en audio kunt bewerken, converteren en organiseren. Bovendien is het érg stabiel.

Eerdere versies van Roxio Creator, die de naam Easy Media Creator Suite droegen, waren soms onoverzichtelijk en instabiel. Van Roxio Creator 2009 kunnen we dat niet zeggen. Integendeel. In het startscherm staan alle functies helder opgesomd en gegroepeerd onder de kopjes: Gegevens kopiëren, Video, Muziek en Foto. Ieder kopje heeft een submenu met de bijbehorende programma's en uitleg wat u daarmee kunt. De meeste audio- , video-, en fotofuncties zijn aan elkaar gekoppeld, wat de uitwisseling van bestanden en projecten vereenvoudigt.

Mediamanager

Om het overzicht op alle projecten en bestanden te bewaren, kunt u de Mediamanager gebruiken. Deze werkt als een soort Windows Explorer, alleen met meer overzicht en functies. U kunt hier bestanden importeren, beheren, classificeren, afspelen en uitwisselen, u kunt nieuwe albums aanmaken met geselecteerde muziek, foto's of video en deze albums direct branden. Van de albums met alleen maar foto's kunt u ook met een klik een website maken.
Verder kunt u bestanden bekijken en beluisteren. Voor het afspelen van blu-ray of het branden naar bd of bd-re hebt u een extra plugin nodig, die € 19,99 kost. De Mediamanager speelt wel hd-video af, in avchd- en mpeg-2 formaat. Wilt u bestanden bewerken, dan kunt u ze direct openen in één van de programma's die Creator 2009 rijk is. Verrassend is dat de Mediamanager ook een upnp-server is, waardoor u al uw foto's, video's, muziek en zelfgemaakte albums kunt bekijken op andere computers in uw netwerk. De bediening is simpel en overzichtelijk.

Gegevens kopiëren

Cd's en dvd's kunt u branden met Roxio Creator Classic. Behalve datadisks kunt u ook van en naar image-bestanden schrijven of audio-cd's maken. Dit gaat allemaal erg gemakkelijk en er zijn hier weinig vernieuwingen. Met Video Copy & Convert kunnen copyrightvrije dvd's worden gekopieerd of videobestanden snel worden omgezet naar een dvd. Deze laatste optie is nuttig als u snel een dvd met menu moet hebben zonder dat u wilt authoren. Backups van bestanden zijn goed te maken met Backontrack. U kunt voor de backup complete mappen selecteren of gebruikmaken van de backupcategorieën Foto's, Muziek, E-mail, Financieel en Eigen documenten. De backups zijn te versleutelen met een wachtwoord en het is mogelijk ze dagelijks, wekelijks of maandelijks automatisch te laten maken. Het enige wat we missen is de mogelijkheid een systeembackup te maken.

Video en Film

Met Roxio Media Import kunt u video importeren van camera's en geheugenkaarten. Zonder problemen herkent de importfunctie de nieuwe hd-camera's en zet keurig de high-definition avchd- bestanden op een rij, zodat u eerst een preview kunt bekijken. De geïmporteerde bestanden komen automatisch in de map Onlangs geïmporteerd en zijn daarmee direct te gebruiken in de meeste applicaties van Creator. Video van de camera kan ook direct worden gebrand naar een dvd met een eenvoudig menu. Hoewel Videowave aangeeft dat het mts-bestanden kan importeren van avchd-camera's, is dit niet het geval. Toch kunt u met een omweg deze bestanden wel bewerken. Verander mts in mpg en Videowave accepteert de bestanden wél. Hd-video wordt goed afgespeeld en zelfs met de meeste effecten gaat het beeld niet haperen. Videowave is zeer eenvoudig in gebruik, maar kent beperkingen. U kunt video's inkorten, muziek of spraak toevoegen en een titel maken. De Storyline is er om de volgorde van de montage te bepalen en de Tijdlijn om de overige bewerkingen uit te voeren. Videowave heeft maar één videotrack, waardoor beeld-in-beeldeffecten niet mogelijk zijn. Daarnaast kent Videowave veel voorgedefinieerde effecten en overgangen die niet of nauwelijks zijn aan te passen. Er ontbreekt een goede mixer en surround sound wordt niet ondersteund. Wel kunt u simpele keyframes gebruiken, waarmee u kunt bepalen wanneer een effect start, verandert of stopt. Dit alles neemt niet weg dat u leuke filmpjes kunt maken met Videowave, zolang u er maar geen wonderen van verwacht. Opmerkelijk zijn de geavanceerde exportmogelijkheden. U kunt exporteren naar veel bestandsformaten en zelfs naar hd-video. De Sonic encoder die voor hd-video wordt gebruikt is erg goed. U kunt tot in detail en op expertniveau alle mpeg-instellingen voor de codecs avc/h264 en mpeg-2 aanpassen. Uiteraard kunt u ook één van de vele presets kiezen, die prima werken. Behalve exporteren naar bestanden kan de video ook worden uitgevoerd naar een camera of dvd. Om een dvd-menu te maken voor uw videomontage, wordt het hele project uitgevoerd naar MyDVD of de simpelere versie MyDVD Express. U kunt in MyDVD Express extra videobestanden en diavoorstellingen toevoegen of snel even een nieuwe film maken op basis van een thema met Cinemagic. Menustijlen zijn nog te wijzigen, evenals een aantal teksten. De uitvoeropties zijn beperkt en u kunt geen instellingen meer aanpassen voordat de dvd wordt gebrand. Wilt u meer mogelijkheden, dan opent u het project in MyDVD. Het dvd-menu is nu volledig aan te passen. De menustructuur kan worden uitgebreid met submenu's en de lay-out is compleet te veranderen. Er zijn genoeg templates voor knoppen, teksten en achtergronden om een schitterende lay-out te maken, maar u kunt hiervoor ook eigen foto's en videobestanden gebruiken. U kunt zelfs avchd-dvd's maken, die u op iedere blu-ray-speler kunt afspelen. MyDVD is niet ingewikkeld, iedereen zal hier snel mee uit de voeten kunnen.

Foto's

Met PhotoSuite kunt u eenvoudig uw foto's verbeteren. Bewerkingen als verzadiging, rode-ogenreductie, scherpte en belichting zijn snel uitgevoerd. Maar ook geavanceerde opties als maskers maken, schaduwen aanbrengen en klonen zijn mogelijk. De fotoprojecten zijn simpel maar leuk. Hiermee kunt u in drie stappen kalenders, allerlei soorten kaarten en fotoalbums maken. U kunt het project daarna nog verder bewerken in PhotoSuite. Handige is de optie om meerdere foto's tegelijk te verbeteren. U kunt kleuren aanpassen, foto's roteren of converteren of een aantal andere veelvoorkomende bewerkingen uitvoeren. Let wel op, want de bewerkingen zijn niet te herstellen, tenzij u de originele foto's opnieuw opent. Het maken van een slideshow is een fluitje van een cent. Na het toevoegen van de foto's kunt u uw eigen muziek selecteren of gebruikmaken van de vele muziekjes van SmartSound. Overgangen worden automatisch toegevoegd en de foto's worden geanimeerd door zoom- en pan-effecten.

Audio

Roxio Creator biedt veel mogelijkheden om uw audiobestanden op orde te krijgen, te converteren en te branden. Muziek van cd rippen kan naar de bekende bestandsformaten, maar ook direct naar een andere disk in het door u gekozen bestandsformaat. Lp's en cassettebandjes kunnen worden gedigitaliseerd en opgeschoond: ruis verminderen en krassen wegwerken. Daarna kunt u de gegevens van de muziek invoeren. De functie MusicID helpt daar voortreffelijk bij. Gewoon de titel van het nummer invoeren en de rest van de gegevens worden automatisch opgehaald van internet. Ten slotte kunt u de muziek branden, exporteren of verder bewerken in Roxio Sound Editor.PluspuntenMinpuntenConclusie

Voor niet ervaren computergebruikers is Roxio Creator een ideaal pakket om snel veel voorkomende video-, audio-, foto-, en brandklussen te klaren. Het gebruiksgemak spreekt aan en de Mediamanager biedt een goed overzicht van de gehele multimediacollectie. Ook kunt u snel bestanden delen met andere computers in uw netwerk. Ervaren gebruikers hebben hier ook allemaal baat bij, maar zullen voor de bewerking van hun multimediabestanden liever geavanceerdere pakketten gebruiken.

Hoewel oude arcadekasten en klassieke spelcomputers op den duur verdwijnen, hebben de bijbehorende games het eeuwige leven. Met MAME boots je de originele hardware namelijk exact na. Daarmee wek je oude videospelletjes op je pc, laptop of Mac weer tot leven! Lijkt het spelen van nostalgische Atari-, Sega- en (S)NES-spellen je wel wat? In dit artikel leggen we uit hoe je dat doet.

Emuleren

Emuleren betekent dat speciale software de elektronica van een bestaand apparaat nabootst. In plaats van de originele printplaten en chips te gebruiken, vertaalt een emulator de instructies en signalen van die hardware naar je huidige pc of laptop. Een voordeel, want oude spelcomputers gaan op den duur namelijk kapot. Bovendien zijn reserveonderdelen schaars.

MAME is de bekendste emulator voor arcadekasten. De afkorting van deze freeware staat voor Multi Arcade Machine Emulator. Daarnaast ondersteunt dit programma tegenwoordig ook allerlei klassieke spelconsoles.

De doelstelling van de softwareontwikkelaars is om de hardware tot in detail na te bootsen en daarmee de technische kennis te behouden. Hierdoor speel je de games zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren. Prettig is dat MAME iedere maand een nieuwe update vrijgeeft. Hierdoor weet je vrijwel zeker dat deze populaire emulator op jouw systeem goed blijft werken.

©jon anders wiken

Installatie

Met het opensource-project MAME bouw je een nauwkeurige digitale replica van één of meerdere spelcomputers. Je hoeft hiervoor alleen gratis emulatiesoftware op je systeem te installeren. MAME is voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Nuttig om te weten is dat de makers nauwkeurigheid boven snelheid prefereren. Bepaalde games vormen dan ook een behoorlijke belasting voor jouw pc of laptop. Installeer het programma daarom bij voorkeur op een vlot systeem met minimaal 4 GB werkgeheugen. Volgens de ontwikkelaars werkt MAME ook op gedateerde computers van hooguit tien jaar oud, maar hierbij ervaren gebruikers wel eerder vertraging.

Ga naar www.mamedev.org en scrol een stukje omlaag. Klik onder Supported Platforms op de downloadknop van jouw besturingssysteem. Bij dit artikel werken we met de Windows-versie. Je downloadt het exe-bestand naar de computer en dubbelklikt hierop. Kies Uitvoeren en bepaal via de knop met de drie puntjes in welke map je de bestanden van het programma wilt opslaan. Bevestig met OK / Extract.

MAME verkennen

Ga naar de map waarin je in de vorige tip MAME hebt geïnstalleerd. Je ziet hierin flink wat mappen en bestanden. Dubbelklik op mame.exe. Er verschijnt een ietwat onorthodoxe gebruikersomgeving met de namen van tienduizenden systemen en games. Aan de linkerkant kun je het aanbod onder meer op jaartal of fabrikant sorteren.

Je kunt ook de zoekfunctie gebruiken. Begin in dat geval gewoon met typen. Zo krijg je een idee welke emulators er allemaal beschikbaar zijn. Typ je bijvoorbeeld Nintendo, dan komen iconische spelcomputers als Game Boy (Color) en Entertainment System tevoorschijn. Klik bovenaan op het sterretje om een emulator als favoriet te markeren. Op die manier vind je die later makkelijker terug.

Je kunt alvast de status van een geselecteerde emulator controleren. Als onderin beeld Status: Working verschijnt, kan MAME deze spelcomputer of arcadekast goed nabootsen. Is dat niet het geval, dan voegt de emulatiesoftware wellicht later ondersteuning toe via een update. Controleer verder ook of het beeld en geluid goed werken. In dat geval staat er OK achter respectievelijk Graphics en Sound.

Configuratiebestand

Ten opzichte van veel andere programma's wijkt de werking van MAME op bepaalde punten nogal af. Je dient bijvoorbeeld eerst twee zogeheten configuratiebestanden aan te maken. Doe je dat niet, dan slaat de emulatiesoftware jouw voorkeursinstellingen slechts tijdelijk op. Denk onder meer aan de gewenste beeldresolutie, geluidsinstellingen en invoerapparatuur.

Dubbelklik onderin beeld op General Settings en dubbelklik op Save Settings. De melding Settings saved verschijnt. Kies Return to Previous Menu om weer terug te keren naar het beginscherm. Je kunt hiervoor trouwens ook de Escape-toets gebruiken. Controleer voor de zekerheid of er in de MAME-map op de computer twee nieuwe configuratiebestanden staan, namelijk mame.ini en ui.ini.

Nederlandse taal

De voertaal is weliswaar standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Ga naar General Settings / Customize UI en dubbelklik op Language. Klik vervolgens twee keer op Dutch. Zodra je nu Return to Previous Menu kiest, verandert het menu direct naar het Nederlands. Bevestig met Instellingen opslaan en sluit het menu af. Houd er rekening mee dat niet alle onderdelen in MAME correct zijn vertaald.

Maplocatie ROM's

MAME heeft standaard géén spellen. Die ga je zo dadelijk namelijk zelf toevoegen. Je regelt dat door zogenoemde ROM-bestanden in het programma te laden. Zo'n ROM-bestand is kort gezegd een digitale kopie van een klassieke game. Handig, want je kunt tenslotte niet zomaar een oude spelcartridge of floppydisk op een hedendaagse computer aansluiten.

Geef in MAME aan waar je ROM's bewaart. Navigeer hiervoor achtereenvolgens naar General Settings / Mappen configureren / ROMs / Map toevoegen en selecteer de map roms binnen de MAME-opslagmap. Je bevestigt met Enter, waarna je driemaal klikt op Terug naar vorig menu. Bewaar de wijzigingen met Instellingen opslaan en sluit het menu af.

ROM's downloaden?

Hoewel emulators zoals MAME legaal zijn, ligt dat voor de benodigde ROM-bestanden van games helaas iets anders. Het is dan ook begrijpelijk dat de videospellen niet bij de emulatiesoftware zijn inbegrepen, want hierop rust auteursrecht. Bovendien zouden tienduizenden spellen te veel opslagcapaciteit opeisen.

Wie op Google speurt, vindt al gauw allerlei downloadbare ROM-bestanden van bekende gametitels. Kijk daarmee uit! Je mag officieel alleen een digitale back-up maken van een origineel videospel dat je zelf bezit. Het kopiëren van een authentieke cartridge is nogal complex. Je hebt hiervoor namelijk specifieke apparatuur en software nodig. Bovendien is het niet toegestaan om eventuele kopieerbeveiliging te omzeilen. Om de genoemde redenen is het natuurlijk verleidelijk om ROM-bestanden uit illegale bron te downloaden, maar volgens de Nederlandse wet is dat dus verboden.

Op talloze websites liggen illegale ROM-bestanden van bekende spellen voor het oprapen.

ROM's downloaden

Auteursrechtelijk beschermde ROM's mag je niet downloaden. Gelukkig beheert MAME zelf ook een behoorlijke collectie klassieke games. De originele makers hebben toestemming gegeven om deze ROM-bestanden gratis te gebruiken. Het betreft tientallen titels die tussen 1977 en 2001 zijn uitgebracht.

Ga naar www.mamedev.org/roms/ en klik op een interessante titel. Je zet een vinkje voor I understand that these ROM images are for non-commercial use only, waarna je op de downloadknop klikt. Bewaar het zip-bestand nu in de ROM-map van MAME. Pak dit zip-bestand beslist niet uit, want anders werkt de emulatie niet.

Retrogame starten

Zodra je de ROM's eenmaal in de juiste map hebt geplaatst, kun je deze games in MAME starten. Overigens circuleren er op internet ook ROM's die in de praktijk helaas niet werken. Het is dus echt een kwestie van uitproberen. Als je in de vorige tip legale kopieën vanaf de website van MAME hebt gedownload, krijg je die relatief eenvoudig aan de praat.

Klik in het linkermenu op Beschikbaar en druk vervolgens op de F1-toets. Bevestig met Enter. De emulatiesoftware controleert nu alle aanwezige ROM's. Na even wachten zie je in de lijst verse titels die je kunt spelen. Klik hierop en controleer onderaan of de status, het beeld en het geluid in orde zijn. Je opent rechtsboven eventueel het tabblad Informatie om extra details te tonen, zoals jaartal en fabrikant. Kun je een bepaalde titel niet vinden? Gebruik dan de zoekfunctie! Klik tweemaal op een titel om het videospel te starten.

Gamen maar!

Een game start met de standaardinstellingen altijd op volledige schermgrootte. Vind je dat niet prettig, dan druk je in Windows op de sneltoets Alt+Enter om de vensterweergave te openen. Pixelachtige videospelletjes kun je vaak beter in een wat kleinere weergave spelen. Je past de grootte van het dialoogvenster naar eigen wens aan.

De bediening verschilt per spel. Vaak verschijnt er eerst een korte animatie, waarna je het spel kunt starten. Het loont de moeite om eerst even de invoerinstellingen door te nemen. Druk in de spelweergave op de Tab-toets en ga naar Invoerinstellingen / Input Assignments (this system). Je ziet nu welke knoppen je kunt gebruiken. Liever een andere indeling? Geen probleem, want het is mogelijk om de bedieningsknoppen te wijzigen. Selecteer een functie en druk vervolgens op Enter. Druk nu op de toets die je voortaan wilt gebruiken.

Klaar met spelen? Klik dan rechtsboven op het kruisje om weer terug te gaan naar het beginscherm van MAME. Je kunt als alternatief ook op de Escape-toets drukken.

Let op: artikel gaat verder onder de afbeelding en de video.

🎢 Ook leuk: gratis achtbanen bouwen in je browser

Game-instellingen

Je kunt van iedere game de instellingen even doornemen. Klik met de rechtermuisknop op een titel om een contextmenu te openen. Zoals de naam al doet vermoeden, verschijnen er bij Geavanceerde opties allerlei complexe instellingen. Dat zijn er weliswaar flink wat, maar voor doorsneegebruikers zijn de meeste opties niet zo interessant.

Overigens is het wél de moeite waard om het onderdeel Automatisch opslaan/hervatten te activeren. Afhankelijk van het spel sla je daarmee de voortgang op. Kijk daarnaast ook even bij Invoerinstellingen. De Muis staat namelijk vaak uit, terwijl je veel games met dit bedieningsapparaat kunt spelen. Klik op Terug naar vorig menu.

Kijk verder ook even bij Video opties. Schakel bijvoorbeeld de Venstermodus in wanneer je liever niet wilt dat de game in een volledig scherm opent. Kies daarna Terug naar vorig menu en Save System Settings. Sluit ten slotte het menu.

Muntinworp

Veel oude arcadekasten hebben een muntgleuf. Pas wanneer iemand daar een gulden of rijksdaalder in gooide, begon het spel. Aangezien MAME de hardware van klassieke arcadespellen exact nabootst, is het veelal nodig om een virtueel muntje in het systeem te werpen. Anders kun je namelijk niet spelen. Meestal druk je hiervoor op 5 voor munt één en 6 voor munt twee. Druk meermaals op deze getallen om extra credits toe te voegen.

Bij veel virtuele arcadekasten druk je verder op 1 of 2 om respectievelijk met één of twee spelers te gamen. Daarnaast zijn F6 en F7 nuttige sneltoetsen. Daarmee bewaar of laad je namelijk zogeheten savestates. Wil je even pauzeren? Druk dan op F5. Je kunt meestal met de pijltjestoetsen bewegen. Als je een schietspel speelt, is de vuurknop natuurlijk cruciaal. Dat is veelal de Spatie-, Ctrl- of Alt-toets.

Extra credits

Speel je een arcadespel en blijf je telkens virtuele muntjes inwerpen? Bij een echte arcadekast is het via fysieke schakelaars op de printplaat vaak mogelijk om de instellingen te wijzigen. Een kastbeheerder kan zo bijvoorbeeld extra credits of levens aan een muntinworp toewijzen. MAME heeft hiervoor een aangepast menu, zodat je langer kunt doorspelen.

Druk binnen de spelomgeving op de Tab-toets en ga naar DIP-schakelaars. De beschikbare instellingen zijn afhankelijk van het gekozen arcadespel. Vaak kun je het aantal levens en/of credits opvoeren. Soms zijn er ook opties om de gametijd te verlengen, een andere taal te kiezen en de moeilijkheidsgraad te wijzigen. Tot slot kun je het geluid van de 'arcadekast' wellicht aan- of uitzetten. Klaar? Klik dan achtereenvolgens op Terug naar vorig menu en Close Menu.

Geluid

Tijdens het spelen van een spel kun je diverse geluidsopties aanpassen. Hoor je bijvoorbeeld deuntjes uit de monitorspeakers, maar gebruik je hiervoor liever aangesloten pc-speakers? Druk dan in het gamevenster op de Tab-toets. Via Audio Mixer verschijnt er een klein venster. Klik achter Device zo nodig meermaals op het pijltje totdat de juiste audiobron is geselecteerd. Daarnaast pas je optioneel ook nog het standaardvolume aan. Klik op Terug naar vorig menu.

MAME heeft ook nog diverse geavanceerde audio-opties. Open hiervoor het onderdeel Audio Effects. Via Equalizer kun je bijvoorbeeld de intensiteit van hoge en lage tonen wijzigen. Sluit het menu door twee keer op de Escape-toets te drukken.

Plug-ins

MAME ondersteunt het gebruik van plug-ins. Je voegt daarmee extra functies aan het programma toe. Ga vanuit het hoofdvenster naar General Settings en kies Plugins. Er wordt een lijst geopend van alle uitbreidingen die je kunt activeren.

Een leuke plug-in is bijvoorbeeld Hiscore support. Je bewaart daarmee je hoogste scores. Verder kun je met Input macro plugin een reeks toetsaanslagen aan een enkele knop toewijzen. Cheat finder helper library helpt je misschien met het vinden van handige trucs. Dat kan net het verschil zijn om een level of volledige game uit te spelen. Laat ten slotte met Game play timer tijdens het spelen desgewenst een tijdklok meelopen. Navigeer naar Terug naar vorig menu en kies Instellingen opslaan. Sluit het menu vervolgens af.

Ben je benieuwd hoe de plug-ins in de praktijk werken? Herstart dan eerst MAME en start een spel. Je drukt daarna op de Tab-toets, waarna je het onderdeel Plugin opties opent. Je kunt nu de aanwezige plug-ins configureren.

De mogelijk binnenkort te verschijnen iPhone 17e zou evenveel gaan kosten als de iPhone 16e, namelijk 599 dollar - omgerekend mogelijk wederom 719 euro.

Dat claimt journalist en Apple-expert Mark Gurman op Bloomberg. De iPhone e-modellen zijn betaalbaardere versies van de iPhone. Dat blijkt wel uit de prijs van de begin vorig jaar uitgekomen iPhone 16e, die op release 719 euro (en 599 dollar in de VS) kostte.

Gurman claimt dat de prijs van opvolger iPhone 17e in ieder geval in de VS gelijk blijft, oftewel nog steeds 599 dollar. Dat zou dus kunnen betekenen dat hij ook weer 719 euro in Europa gaat kosten.

Verbeteringen

De prijs blijft waarschijnlijk dan wel gelijk, maar de 17e zou toch enkele verbeteringen ten opzichte van de 16e kennen. Zo zou er een A19-chip in de iPhone 17e zitten, een chip die ook in de duurdere, reguliere iPhone-modellen voorkomt.

Verder zou de 17e ook Apple's 5G-chip bevatten, net zoals de duurdere iPhones. Tot slot zou ook MagSafe ondersteund worden voor Apple’s magnetische accessoires. Dit was bij de iPhone 16e niet het geval.

Volgens Gurman wordt de iPhone 17e op 19 februari onthuld en ergens binnenkort uitgebracht. De 16e kwam op 28 februari 2025 uit, dus het is waarschijnlijk dat de opvolger ook ergens later deze maand of begin volgende maand uitkomt. De reguliere iPhone-modellen worden altijd pas in september aangekondigd en uitgebracht.

Overigens claimt Gurman ook dat Apple binnenkort nieuwe iPads uitbrengt - een iPad Air met een M4-chip en een instapmodel met een A18-chip - en nieuwe Macbook Airs en Pro's. Die zouden mogelijk ergens in maart uitkomen.