De Autoriteit Consument & Markt (ACM) gaat actie ondernemen tegen de verkoop van nepreviews. Volgens de ACM is dit een belangrijke stap in de strijd tegen online misleiding. Eerder trad de organisatie al op tegen websites die nepreviews kochten en gebruikten.

Edwin van Houten, directeur Consumenten van de ACM, verklaart: “Webshops die online technieken inzetten om consumenten te misleiden en bedrijven die dat faciliteren, maken dat consumenten verkeerde keuzes maken en hun vertrouwen verliezen om online aankopen te doen. Daarom treden wij hiertegen op. Consumenten moeten op reviews kunnen vertrouwen bij het vergelijken van aanbieders. Door foute praktijken aan te pakken en door voorlichting aan bedrijven en consumenten willen wij de online misleiding terugdringen.”

Acties tegen verkopers en gebruikers

De ACM richt zich zowel op de verkopers van nepreviews als op webshops die deze reviews gebruiken. Bij het vaststellen van overtredingen kan de ACM boetes opleggen tot maar liefst 900.000 euro per overtreding.

Consumenten raadplegen reviews om verschillende aanbieders online met elkaar te vergelijken. Het gebruik van nepreviews vergroot de kans dat consumenten kiezen voor een product of dienst dat minder goed bij hen past dan wanneer zij over de juiste informatie beschikken. Dit leidt ook tot oneerlijke concurrentie ten opzichte van aanbieders die wel authentieke klantbeoordelingen hanteren.

Sinds medio 2022 zijn er strengere regels voor reviews geïntroduceerd, waaronder een verbod op het plaatsen van valse klantbeoordelingen. De ACM kan nu ook optreden tegen partijen die nepreviews verkopen en publiceren.

Breder beleid tegen online misleiding

De bredere aanpak van online misleiding is gericht op het creëren van een eerlijke omgeving voor consumenten om hun aankopen te doen. De ACM constateert dat er online aanbieders zijn die snel winst willen maken zonder rekening te houden met de belangen van hun klanten.

De ACM blijft optreden tegen online misleiding en biedt voorlichting aan consumenten en bedrijven over hun rechten en plichten. Recentelijk heeft de ACM ook onderzoek gedaan naar misleidende aftelklokjes op websites. Webshops gebruiken vaak een aftelklokje naast een aanbieding, wat consumenten onder druk zet om snel een beslissing te nemen.

Als de aanbieding echter blijft bestaan en het klokje opnieuw begint te lopen, is er sprake van misleiding. De ACM heeft tientallen webshops aangesproken die gebruik maakten van deze misleidende praktijken, en zij zijn inmiddels gestopt. Eerder heeft de ACM ook ingegrepen bij onjuiste van-voor prijzen.

Webshop-eigenaren zelf verantwoordelijk

In 2020 heeft de ACM de "Leidraad bescherming online consument" gepubliceerd, waarin de regels voor online beïnvloeding voor bedrijven zijn uiteengezet. Deze leidraad behandelt ook het gebruik van reviews en aftelklokken. Onlangs heeft de ACM onderzocht hoe goed webshops die zijn aangesloten bij Thuiswinkel of Webwinkel Keur zich inzetten om online misleiding te voorkomen.

De meeste deelnemers keurden subtiele vormen van misleiding sterk af en beschouwden veel voorbeelden van dit soort design als misleidend. Echter, webshophouders gaan er vaak van uit dat de bedrijven die hun webshop ontwerpen, alles volgens de regels zullen doen. Dit is echter geen excuus; de eigenaar van de webshop blijft altijd verantwoordelijk voor overtredingen op zijn website. Het is dus belangrijk dat webshop-eigenaren zelf controleren of hun design aan de regels voldoet.

Epic Games, de ontwikkelaar en uitgever van Fortnite, moet in Nederland twee boetes van in totaal 1,125 miljoen euro betalen. Dit omdat het bedrijf kinderen op een oneerlijke manier aanzet om aankopen te doen in het populaire battle royale-spel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde Epic Games in 2024 al de boetes op. Epic Games ging in hoger beroep, maar de rechtbank in Rotterdam heeft eerder deze week besloten dat de boetes blijven staan en de aanklacht van de ACM dus correct is.

Redenen voor de boetes

Epic heeft met Fortnite volgens de rechtszaak op drie punten de wet overtreden. Zo bevat het spel de Item Shop, waarbij items elke 24 uur worden vervangen. Hiermee wordt volgens het oordeel kunstmatig schaarste gecreëerd en worden kinderen onder tijdsdruk gemotiveerd om snelle en dus mogelijk ondoordachte aankopen te doen. Dit is overigens een vrij vaak voorkomende verkoopstrategie in diverse multiplayergames.

Daarnaast worden Fortnite-spelers - en dus ook kinderen - gebombardeerd met verschillende beelden, video's en berichten die tot aankoop aanzetten. Op die manier wordt het voor hen verleidelijker gemaakt om items en zogeheten Battle Passes te kopen. Volgens Epic Games zetten deze advertenties niet rechtstreeks aan tot aanschaf, omdat men na het klikken op zo'n bericht nog meer stappen moet zetten, maar de rechtbank wuift dat weg.

Tot slot staan er bij sommige items in de Item Shop timers die aflopen. Daarmee wordt gesuggereerd dat sommige items spoedig uit de verkoop gehaald worden, terwijl dat niet altijd het geval is. Ook dit probeerde Epic Games te weerleggen - zonder succes.

Naast de boete moet Epic Games Fortnite aanpassen om jongere spelers te beschermen. Dat zal het bedrijf mogelijk meer geld en moeite kosten dan de daadwerkelijke boetes betalen. Epic heeft de timer inmiddels al uit de Item Shop gehaald, en spelers onder de 16 jaar kunnen geen aankopen met echt geld meer doen zonder ouderlijke toestemming. Daarbij kan er ook ouderlijk toezicht worden ingesteld

Kritische kijk op games

Nederland is niet het enige land waar met een vergrootglas naar Fortnite wordt gekeken: in de Verenigde Staten werden ook al boetes uitgedeeld voor soortgelijke zaken. Sowieso wordt er wereldwijd steeds kritischer gekeken naar de manier waarop met name videogames met een online component met jeugdige spelers omgaan. Een ander bekend voorbeeld is Roblox, dat volgens critici door sommige spelers met kwade bedoelingen als platform wordt gebruikt om kinderen te lokken.

Fortnite is speelbaar op alle moderne platforms, waaronder PlayStation, Switch-consoles, Xbox, pc en smartphones. Het is een van de populairste games van deze tijd. In het spel landen honderd spelers op een eiland en vechten ze het uit tot er maar één speler overblijft. De game is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot meer dan dat: er zijn festivals met echte artiesten die optreden, spelers kunnen het uiterlijk van uiteenlopende personages uit allerlei franchises ontgrendelen voor hun eigen personage - van Marvel tot South Park - en er zijn zelfs een racegame en een Lego-versie binnen het platform beschikbaar.

Kathleen Kennedy, de voorzitter van Lucasfilm die eerder deze week aankondigde te vertrekken bij het bedrijf, heeft een update gegeven over verschillende Star Wars-films die er aan zitten te komen.

Dat deed ze in een interview met Deadline, waarin ze ook terugblikt op haar tijd bij Lucasfilm. We wisten al van het bestaan van de aankomende films die ze vervolgens aanhaalde, maar op deze manier wordt er iets meer duidelijkheid gecreëerd over de status van deze projecten.

Mogelijke projecten

Zo werken James Mangold en Beau Willimon aan een script voor een film over het ontstaan van de Jedi - mogelijk genaamd Dawn of the Jedi. Volgens Kennedy heeft het duo een geweldig script geschreven, maar ligt de progressie rondom de film nu tijdelijk stil.

Daarnaast heeft ook Taika Waititi - bekend van de moderne Thor-films, What We Do in the Shadows en Jojo Rabbit - een script ingeleverd die blijkbaar "hilarisch" is. "Het is alleen niet mijn besluit (wat ermee gebeurt), zeker nu ik wegga." Steve Soderbergh en (acteur) Adam Driver willen daarnaast een script van Scott Burns verfilmen. Eerder werd er al een film rondom Drivers personage Ben Solo afgeschoten.

Tot slot is er nog de mogelijkheid dat Rian Johnson, de maker van The Last Jedi, terugkeert. Kennedy legt uit dat Johnson het erg druk heeft met de Knives Out-films, en dat hij ook bang is geworden van de kritiek die online werd geplaatst rondom zijn meest recente Star Wars-film. In eerste instantie zou Johnson een geheel nieuwe Star Wars-trilogie regisseren, maar dat lijkt nu dus onwaarschijnlijk. Kennedy kon dan ook geen uitsluitsel geven.

Aankomende bevestigde Star Wars-films

Er is in ieder geval veel onduidelijk over de staat van de toekomstige Star Wars-films, maar gelukkig weten we van enkele films dat ze sowieso uitkomen - mede omdat ze al zijn opgenomen.

Zo is daar de Mandalorian-film - The mandalorian and Grogu - geregisseerd door Jon Favreau - die in mei uitkomt - en volgend jaar Star Wars: Starfighter. In die film hebben onder andere Ryan Gosling, Flynn Gray en Matt Smith rollen. Fans kunnen zich de komende jaren dus nog opmaken voor meer dan genoeg Star Wars.

Het vertrek van Kathleen Kennedy

Zoals gezegd treedt Kathleen Kennedy dus af als voorzitter van Lucasfilm. Zij speelde zo'n veertien jaar lang een belangrijke rol binnen deze gigantische franchise. Ze zal wel deels betrokken blijven bij de reeks, onder andere als producent van The Mandalorian and Grogu en Starfighter.

Dave Filoni en Lynwen Brennan nemen het stokje van Kennedy over. Filoni gaat zich richten op de creatieve koers van Lucasfilm en Star Wars, terwijl Brennan de zakelijke kant op zich neemt. Beiden zullen onder leiding staan van Disney-voorzitter Alan Bergman.