ID.nl logo
Uefi of bios: Overeenkomsten en verschillen
© PXimport
Huis

Uefi of bios: Overeenkomsten en verschillen

Kort na het inschakelen van je pc geeft je besturingssysteem de eerste tekenen van leven, zoals een logo of een welkomstscherm. In de tussentijd moet er heel wat gebeuren om de opstart van het besturingssysteem mogelijk te maken. Uefi, dat tussen de systeemfirmware en het besturingssysteem zit, maakt dat mogelijk.

Uefi (Unified Extensible Firmware Specification) is een specificatie die een software-interface definieert tussen de systeemfirmware en een besturingssysteem. Uefi kun je zien als de opvolger van het bios en is vooral bedoeld om het initiële opstartproces veiliger, sneller en flexibeler te maken.

Er wordt vaak gezegd dat uefi een complete vervanging is van het aloude bios (Basic Input Output System), maar dat is niet helemaal correct. Immers, zowel ‘legacy’- als uefi-gebaseerde moederborden hebben bios-rom’s aan boord. Die bevatten firmware die instaat voor de initiële opstartconfiguratie voordat programmacode in het geheugen wordt geladen en uitgevoerd.

Het belangrijkste verschil tussen de firmware van een legacy-bios en van een uefi-bios is waar die code wordt opgehaald, hoe het systeem voor de uitvoering van die code wordt voorbereid en welke extra functies voor die code beschikbaar zijn.

Legacy-bios

Om te begrijpen waarom uefi nodig was, is enig inzicht in het traditionele legacy-bios nodig. Op zo’n legacy-systeem voert het bios de gebruikelijke initialisaties uit, zoals de configuratie van de geheugencontroller, de pci-bus en de grafische kaart. Vervolgens valt het systeem tijdelijk terug in een neerwaarts-compatibele ‘real mode’, met slechts ca. 1 MB direct aanspreekbaar geheugen. Dat was knap lastig voor fabrikanten van bijvoorbeeld interfaces als usb, eSATA en thunderbolt knap lastig.

Verder, om te kunnen booten, verwacht dit bios ook een mbr-partitie (Master Boot Record) op de eerste fysieke schijfsector. Aangezien de partitietabel het aantal sectoren (standaard 512 bytes) via een 32bit-waarde aangeeft, levert dat een maximale bootschijf-grootte van zo’n 2 TB op, wat tegenwoordig erg beperkt is. Ondanks enkele zinvolle uitbreidingen, waaronder ACPI (Advanced Configuration and Power Interface), is het legacy-bios er niet in geslaagd alle moderne ontwikkelingen en systeemvereisten bij te houden.

Van IBI naar uefi

Uefi lost dergelijke tekortkomingen op en heeft nog enkele nuttige extra’s. Alles begon met de efi-specificatie, zijn beurt de verderzetting van het IBI-project (Intel Boot Initiative) uit 1998. Deze specificatie werd ontwikkeld door Intel bij het lanceren van de Itanium server-processors. Het bedrijf zocht namelijk naar een flexibelere methode voor de controletransitie tussen de hardware en het besturingssysteem.

De Itanium-servers leverde helaas niet het gehoopte succes op en het efi-project kwijnde weg, tot efi 1.1 door het Unified EFI Forum werd opgepikt, met als resultaat de release van uefi 2.0 begin 2006. Intussen hebben vele tientallen bedrijven zich hierbij aangesloten.

©PXimport

Basiskenmerken

Uefi bracht al meteen enkele verbeteringen. Terwijl een legacy-bios standaard beperkt is tot een 16bit-processormodus, kan uefi zowel met 32- als 64bit-modi overweg. Firmware-implementaties met een 64bit-uefi ondersteunen overigens de zogenoemde ‘long mode’ waardoor applicaties reeds in de PE-omgeving (Preboot Environment) via 64bit-geheugenadressering al het beschikbare geheugen kunnen aanspreken. Dit vereist dan wel een match tussen de firmware en de besturingssysteem-bootloader en kernel: 64bit-uefi-firmwares kunnen dus uitsluitend een 64bit-besturingssysteem laden.

Uefi definieert ook een nieuwe standaardlay-out voor de partitietabel, de gpt (Guid Partition Table). Die rekent met enkele vervelende beperkingen van mbr af: in theorie zijn nu 128 primaire partities mogelijk tot wel 9,4 ZB (zettabyte).

Ook het eigenlijke bootproces is nu veel flexibeler. Zo kan uefi-firmware een willekeurige uefi-applicatie – lees: een pe-executable – in een geheugenadres laden dat tijdens runtime wordt bepaald. Zo’n applicatie kan de controle ook weer teruggeven aan de firmware, waarna die naar een ander bootmedium zoekt of bijvoorbeeld een diagnostisch menu toont.

Bij het uitvoeren van zo’n applicatie geeft de firmware tevens een systeemtabel door met verwijzingen naar allerlei informatie die relevant is voor het besturingssysteem, zoals acpi-tabellen en de geheugenmap. Er zijn trouwens verschillende types – zinvolle – uefi-applicaties mogelijk, waaronder configuratie- en optimalisatietools, diagnostische tools en beveiligingsapplicaties, zoals antimalwarescanners en schijfencryptietools.

Booten met klasse

Een speciaal soort uefi-applicaties zijn de besturingssysteem-bootloaders, die uiteindelijk de controle doorgeven aan het besturingssysteem. Uefi hangt dus niet af van een vaste bootsector, zoals bij het legacy-bios. Uefi kan zo’n besturingssysteem-bootloader (mede op basis van de systeemarchitectuur) immers automatisch detecteren, wat ook het opstarten van verwijderbare media vereenvoudigd. Zo is het standaardpad naar zo’n besturingssysteem-bootloader op een x86-64-machine /efi/BOOT, op een doorgaans verborgen en fat-geformatteerde efi-systeempartitie oftewel ESP, met als eigenlijke bootloaders bijvoorbeeld bootx64.efi of grubx64.efi.

Om voor gebruikers van wat oudere systemen de overgang van het legacy-bios (ook wel uefi-klasse 0 genoemd) naar uefi te vergemakkelijken, werd het uefi-platform in een aantal klassen onderverdeeld. Veel besturingssystemen in de beginjaren van uefi waren namelijk niet geschikt voor uefi en daarom werd met uefi-klasse 1 een speciale csm-modus ontwikkeld (Compatibility Support Module) die standaard een klassieke bios-interface te zien gaf, zodat de gebruiker niets van uefi merkt.

Veel huidige systemen werken nog met klasse 2, waarbij de gebruiker in principe zelf kan schakelen tussen uefi en csm-legacy bios. Inmiddels heeft Intel de ondersteuning voor csm beëindigd en ondersteunt het bedrijf alleen zuivere uefi (klasse 3). Dit betekent direct het einde van 32bit-besturingssystemen.

©PXimport

Secure boot

Vanaf uefi-versie 2.2 werd tot slot ook stevig aan de veiligheid van het systeem gesleuteld, met de invoering van secure boot, een functie die tot en met uefi-klasse 3 nog kan worden uitgeschakeld (wat met hogere klassen niet langer het geval zal zijn).

Kort door de bocht beveiligt deze functie het bootproces door te verhinderen dat drivers en besturingssysteem-loaders worden geladen die niet over een geldige digitale handtekening beschikken. Dit wordt gecontroleerd via een lokaal vertrouwd certificaat of door de binaire checksum te vergelijken met een vooraf goedgekeurde lijst. Deze wordt opgeslagen als efi-variabelen in niet-vluchtig geheugen (dat door de uefi-firmware ook wordt gebruikt voor allerlei configuratiedata).

Secure boot wordt inmiddels breed ondersteund, door Windows bijvoorbeeld vanaf Windows 8 en door Ubuntu vanaf versie 12.04.2.

▼ Volgende artikel
Waar voor je geld: 5 betaalbare Chromebooks tot 400 euro
© Google
Huis

Waar voor je geld: 5 betaalbare Chromebooks tot 400 euro

Bij ID.nl zijn we dol op kwaliteitsproducten waar je niet de hoofdprijs voor betaalt. Een paar keer per week speuren we binnen een bepaald thema naar zulke deals. Zoek je een betaalbare Chromebook voor thuis, onderweg of school? We hebben een aantal mooie modellen voor je gevonden.

Disclaimer Op het moment van schrijven waren de besproken Chromebooks bij de goedkoopste webwinkels niet duurder dan 400 euro. Deze prijzen kunnen echter schommelen.

Acer Chromebook Plus 515 CB515-2H-32UH - 15,6 inch

Deze Acer Chromebook Plus is een krachtige en moderne machine voor wie graag efficiënt werkt in de cloud. Dankzij de Intel Core i3-processor en 8 GB RAM draait ChromeOS soepel, zelfs bij multitasking. Het 15,6-inch Full HD-scherm zorgt voor prettig werken en heldere beeldkwaliteit – ideaal voor zowel werk als ontspanning. De opslagcapaciteit van 128 GB eMMC biedt voldoende ruimte voor offline documenten en apps. Met 2 usb-c-poorten, een usb-a-poort en een HDMI-aansluiting is hij bovendien erg flexibel in gebruik. De batterij gaat moeiteloos een hele dag mee.

ASUS Chromebook Flip CX1500FKA-E80049 - 15,6 inch

Deze ASUS Chromebook Flip is een veelzijdig 2-in-1 apparaat met een 15,6-inch touchscreen dat volledig omklapt kan worden. Ideaal voor wie graag afwisselt tussen laptop- en tabletmodus. Uitgerust met een Intel Celeron N4500-processor en 4 GB RAM is dit toestel geschikt voor standaard werkzaamheden zoals tekstverwerking, browsen en videobellen. De 64 GB eMMC-opslag is beperkt, maar volstaat voor lichte gebruikers dankzij cloudintegratie met Google Drive. De behuizing voelt degelijk aan en het scherm is verrassend helder voor deze prijsklasse.

ASUS Chromebook Plus CX3402CBA-PQ0054 - 14 inch

De ASUS Chromebook Plus CX34 is een compact, krachtig werkpaardje voor studenten en professionals die veel onderweg zijn. Hij is uitgerust met een Intel Core i3-processor, 8 GB RAM en 128 GB ssd-opslag, waardoor hij razendsnel opstart en soepel werkt. Het 14-inch Full HD-scherm is helder en geschikt voor videobellen of documentbewerking. De accuduur ligt rond de 10 uur.

HP Chromebook 14a-nf0050nd - 14 inch

Deze Chromebook van HP is betaalbaar maar verrassend compleet. Met een 14-inch scherm, een degelijke Celeron N4120-processor en 4 GB werkgeheugen is hij geschikt voor dagelijkse taken zoals e-mail, YouTube of schoolwerk. De opslag van 128 GB is ruim genoeg voor lokaal gebruik, en natuurlijk integreert hij naadloos met Google Drive. De Chromebook is licht, stil en start in enkele seconden op. De batterij houdt het een werkdag vol.

Lenovo IdeaPad 3 Chromebook - 15,6 inch

De Lenovo IdeaPad 3 Chromebook combineert goede specificaties met een lage prijs. Met een 15,6-inch Full HD-scherm, 8 GB RAM en 128 GB opslag biedt hij veel waar voor zijn geld. Hij is perfect voor multitasking en videostreaming. ChromeOS draait soepel, mede dankzij de krachtige Intel Pentium Silver-processor. De stevige kunststof behuizing voelt robuust aan, en het toetsenbord is prettig in gebruik. De accuduur is meer dan voldoende voor een dag werken.

▼ Volgende artikel
OPPO lanceert de A5 Pro 5G: betaalbare smartphone die tegen een stootje kan
© OPPO
Huis

OPPO lanceert de A5 Pro 5G: betaalbare smartphone die tegen een stootje kan

OPPO voegt vanaf 11 april een nieuw model toe aan de A-serie: de A5 Pro 5G. Voor 279 euro krijg je een toestel dat zich onderscheidt door zijn stevige ontwerp, betrouwbare verbinding en verrassend complete functieset. Daarmee richt OPPO zich op mensen die vaak onderweg zijn, buiten werken of gewoon behoefte hebben aan een robuuste smartphone die tegen een stootje kan.

Water- en stofbestendigheid op drie niveaus

Wat meteen opvalt, is de uitgebreide bescherming tegen invloeden van buitenaf. De A5 Pro 5G is IP69-gecertificeerd (bestand tegen krachtige waterstralen onder hoge druk en temperatuur), maar ook IP68 (waterdicht bij onderdompeling) en IP66 (bestand tegen krachtige waterstralen) zijn van toepassing. Deze combinatie is zeldzaam in deze prijsklasse en maakt het toestel geschikt voor situaties waarin vocht, vuil of stof een rol spelen. Dankzij OPPO's Splash Touch werkt het scherm bovendien ook als het nat of vettig is.

Stevig maar slank

De A5 Pro 5G heeft een metalen frame, dubbel gehard glas en interne bescherming tegen schokken. Toch is het toestel compact gebleven: 7,76 mm dun en 194 gram licht. Er zijn twee afwerkingen: een matte variant in Black Brown en een versie met veganistisch leer in Olive Green. Deze laatste uitvoering is iets groter en zwaarder, maar dan hebben we het nog over niet meer dan 7,86 mm en 196 gram.

©OPPO

Altijd bereik

Met AI LinkBoost 2.0 en BeaconLink zorgt OPPO voor een stabiele verbinding, zelfs op plekken waar het signaal van het mobiele netwerk zwak is, bijvoorbeeld in liften of drukke winkelcentra. BeaconLink maakt één-op-één gesprekken via bluetooth mogelijk, tot 205 meter in open terrein. Outdoor Mode past het netwerk- en energiebeheer aan op buitengebruik en verlengt bijvoorbeeld de schermtijd.

Klaar voor multitasking en gaming

De smartphone draait op de MediaTek Dimensity 6300-chipset, met 8 GB RAM en 256 GB opslag. Via OPPO's RAM Expansion kan het werkgeheugen virtueel worden verdubbeld. Voor gamers is er AI GameBoost en een koelsysteem met grafiet en thermische gel. Het scherm heeft een piekhelderheid van 1000 nits en het geluid kan via Ultra Volume Mode tot 300% worden versterkt.

©OPPO

Camera's en slimme fotofuncties

De hoofdcamera heeft 50 MP, aangevuld met een portret- en een selfiecamera. Nieuw in deze prijsklasse is de AI Livephoto-functie, die ook momenten vlak voor en na de klik vastlegt. Met onder meer AI Reflectieverwijdering en AI Eraser 2.0 zijn foto's eenvoudig bij te werken. Zelfs onderwaterfoto's zijn mogelijk.

Accu die meekan

De 5.800 mAh batterij gaat lang mee en ondersteunt 45W snelladen. In 19 minuten zit je alweer op 30%, wat handig is bij intensief gebruik onderweg.

Beschikbaarheid

De A5 Pro 5G is vanaf 11 april beschikbaar via de OPPO e-store en andere kanalen. Het toestel kost 279 euro en is verkrijgbaar in de kleuren Black Brown en Olive Green. De A5 Pro 5G komt met 8 GB RAM en 256 GB ROM.

Bekijk OPPO-smartphones op Kieskeurig.nl ⮯