Een grotere performance bij CD- en DVD-drives is enkel mogelijk door een update van de firmware. Voordelen: hoger schrijftempo bij CD-RW-branders, hogere DVD-Rip-snelheid en het wegvallen van de regionale-codeblokkering bij DVD-drives.

"CD-branders zijn vaak tot meer in staat dan de fabrikanten aangeven. PCM toont hoe een loopwerk met snelheid 32 dankzij het upgraden van de firmware in een brander met snelheid 48 wordt omgevormd en zo duidelijk sneller schrijft. Met dezelfde methode kunnen ook DVD-drives worden geoptimaliseerd: dankzij een upgrade met gemodificeerde firmware kunnen de leessnelheden voor CD-media en het DVD-Rip-tempo duidelijk worden verhoogd. Firmware-patches van deze aard bezorgen de gebruiker bovendien DVD-spelers zonder regionale code. Productonderhoud Wanneer het schrijftempo van de CD-RW-brander niet meer volstaat, rest de gebruiker meestal enkel de mogelijkheid om naar een sneller model te grijpen. Wie echter over een brander van LG, Lite-On, Sony of Traxdata beschikt, beschikt onder bepaalde omstandigheden over een goedkoper alternatief. Sommige producten van de genoemde fabrikant kunnen enkel door een upgrade van de firmware tot snellere modellen worden omgevormd. In het labo van PC-Professioneel werd de 32-brander Lite-On LTR-32125W bijvoorbeeld met de firmware van de 48-recorder 48125W in laatstgenoemde omgevormd. De performance van het toestel stijgt overeenkomstig. De upgradetruuk functioneert ook bij de 32-brander GCE 8320B van LG: in de Flash-Prom (Programmable ROM) van het LG-loopwerk kunnen de firmwaregegevens van de opvolger, de 40-GCE 8400B, worden geschreven. Zelfs de Mount-Rainier-functie kan de gebruiker bij de Lite-On LTR-40125W toerusten. Het model met snelheid 40 beschikt nominaal niet over een Mount-Rainier-support, de 48-brander daarentegen wel. Ook de actuele drives van TDK en Traxdata ondersteunen het praktische bestandssysteem waardoor de gebruiker de brander als een conventionele harde schijf kan gebruiken. De testkandidaten LG GCE-8320B en de GCE-8400B bieden na een upgrade van de firmware daarentegen geen Mount-Rainier-support. Voorzichtigheid tijdens het upgraden van firmware Tijdens het upgraden van loopwerken is voorzichtigheid geboden: ten eerste verliest de gebruiker garantieclaims wanneer een niet voor de brander voorziene firmware wordt ge'nstalleerd. Ten tweede zijn de voorgangers van de actuele toestellen vaak met verschillende chipsets uitgerust. Wanneer een upgrade mislukt, wordt de recorder daarna niet meer door het systeem herkend. De TDK Cyclone 40/12/48 met de firmware van de TDK Cyclone 48/24/48 weigert zo dienst bijvoorbeeld. Een remedie hier is het teruggrijpen naar de originele firmware. Deze moet de gebruiker voor een upgrade absoluut beveiligen. Problematisch is ook de juridische situatie: de hierna beschreven truuks zijn in strijd met de software-auteursrechten en daarom ziet PCM af van gedetailleerde inlichtingen over enkele punten. Veilig flashen Om een reservekopie van de voorhanden firmware te maken, start de gebruiker de computer in DOS-modus. Mtkflash.exe stuurt de Programmable ROM van die branders aan die de chipset Mediatek gebruiken. Met de instructieregel mtkflash.exe 1 r /b /m filename.bin leest het programma de branderfirmware uit en schrijft deze in een door de gebruiker gespecificeerd bestand. In het voorbeeld is de brander daarbij als primair loopwerk aan de eerste IDE-interface aangesloten. Dat wordt aan de software mtkflash meegedeeld door de getalwaarde ""1"". Dan volgt de eigenlijke upgrade van de firmware: door de invoer mtkflash.exe 1 w /b filename.bin flasht de software een brander met het geselecteerde firmwarebestand (in filename.bin aangegeven). Aan deze firmwarebestanden geraakt de user via de desbetreffende internetpagina' s over het thema CD' s branden. De bezitters van Lite-On-branders kunnen ook de updates gebruiken die op de homepage van de fabrikant (www.liteonit.com) worden aangeboden. Deze zijn daar steeds als afzonderlijke uitvoerbare file voorhanden - de gebruiker heeft voor het flashen echter de daarin bevatte firmware-image nodig. Remedie biedt hier het programma Firmware Extraction Utility. De speciaal voor Lite-On-Firmware-Updates ontworpen software extraheert de in de upgrades zittende Programmable-ROM-Image. De test van PC-Professioneel bewijst het succes van de upgrade. Een voorbeeld: de 40-Recorder Lite-On LTR-40125W schrijft een 700-MByte-Audio-CD in ongeveer drie en een halve minuut. Na de flashupgrade tot de 48-opvolger LTR-48125W heeft het toestel maar twee minuten en achtendertig seconden nodig voor het schrijven. Dat is een verbetering met 25 procent en dat komt overeen met gemiddeld de snelheid 48. Om de 32-brander GCE-8320B van LG in de 40-recorder GCE-8400B om te vormen, vervangen firmwareprofessionals de productnaam van de brander in de programmacode van de firmware-installatiesoftware (www.lge.de) door deze van de nieuwe brander. Met het gemodificeerde bestand kan de 32-recorder probleemloos in de 40-brander worden omgevormd. Omdat 32- en 40-recorders in performance nauwelijks moeten onderdoen voor de actuele 52-modellen, levert de overschakeling op een sneller model nauwelijks voordelen op. Dit geldt overeenkomstig ook voor DVD-ROM-drives want deze bieden reeds sedert ongeveer twee jaar niet meer dan een DVD-leessnelheid van 16. Een overschakeling wordt hier afgeraden. Enkel wanneer een snel CD-RW-schrijftempo is gewenst, loont de aankoop van een 52-recorder. Aanbevolen zijn hier de modellen LG GCE-8520B en Mitsumi CR 487E TE. DVD-drives zonder tempobegrenzingen Door het toepassen van gemodificeerde firmwarepatches kunnen bij DVD-recorders en -drives ook verdere beperkingen worden verwijdererd. Gedetailleerde informatie over dit thema vindt u in Lab Inside in PCM 10/2003 op de pagina' s 44/45. Een voorbeeld van een met gemodificeerde firmware up te graden DVD-loopwerk is de Toshibas DVD-ROM SD-M1502: wat de firmware betreft, zijn de maximale CD-leessnelheid beperkt tot 40 en het DVD-Rip-Tempo tot maximaal 2. Na de update met een gemodificeerd firmwarebestand zijn deze blokkeringen echter verwijderd. Het resultaat: CD' s worden nu gelezen met de snelheid 48 in plaats van 40. Video-DVD' s groeft het loopwerk daarna duidelijk sneller dan aan het tempo 2. In de firmware van DVD-ROM-drives en -recorders is bovendien informatie over de ingestelde regionale code opgeslagen. Deze moet voorkomen dat bijvoorbeeld in de VSA geproduceerde DVD' s met regionale code 1 in Europese en Japanse drives - telkens regionale code 2 - worden afgespeeld. Normaal kan de regionale code van een DVD-loopwerk tot vijf maal worden veranderd, daarna zijn codeveranderingen niet meer mogelijk. Een remedie voor het betreffende DVD-loopwerk bieden hier weerom gemodificeerde firmwarepatches; de weblinks daarvan vindt de gebruiker in forums over het thema CD' s en DVD' s branden. MMA [kader p. 82] COMPACT De leesperformance van DVD-drives kan met gemodificeerde toestelfirmware worden verbeterd. Ook de regionale-codeblokkering van de DVD-ROM kan op deze wijze worden gedesactiveerd. CD-branders kunnen met de firmware van een sneller recordermodel van hetzelfde merk vaak in dit model worden omgevormd. Voorwaarde: de telkens gebruikte chipset en de chipsetrevisie moeten identiek zijn. Vele CD-branders zijn ondanks de verschillende productnaam Lite-On-modellen. Voorbeelden zijn de 40- en 48-CD-recorders van TDK en Traxdata. [bijschriften p. 82/83] Met het DOS-programma mtkflash.exe kunnen firmwaregegevens van de branders van Lite-On, TDK en Traxdata probleemloos worden uitgelezen en geschreven. De afgebeelde drives van Lite-On, TDK en Traxdata zijn gelijk van bouw. Features zoals Mount Rainier kunnen met de firmware van de ene naar de andere recorder worden overgedragen. DE BESTE CD-RW-BRANDERS EN COMBO-DRIVES Product: Plextor Premium/T3 Technische gegevens*: 8096KB, 52x32x52/- Prijs: 100 Euro Internet-adres: www.plextor.be Bijzonderheden: goede brander, uitgebreide analysetools Product: Lite-On LTR-52327S Technische gegevens*: 2048KB, 52/32/52/- Prijs: 40 Euro Internet-adres: www.liteonit.com Bijzonderheden: goede brander, kan veel kopieerbeveiligingen aan Product: Mitsumi CR485G/F Technische gegevens*: 2048KB, 54/32/54/- Prijs: 35 Euro Internet-adres: www.mitsumi.de Bijzonderheden: snelle brander voor weinig geld Product: Samsung SM-352B Technische gegevens*: 2048KB, 52/24/52/16 Prijs: 60 Euro Internet-adres: www.samsung-it.nl Bijzonderheden: snel combo-loopwerk voor weinig geld Product: LG GCC-4520B Technische gegevens*: 2048KB, 52/24/52/16 Prijs: 80 Euro Internet-adres: www.lge.nl Bijzonderheden: zeer stil combo-loopwerk (* cache, schrijven cdr/schrijven cdrw/lezen cd/lezen dvd) DE BESTE DVD-BRANDERS Product: Pioneer DVR-A05 Technische gegevens: DVD-RW, 2048KB, 4/2 Prijs: 215 Euro Internet-adres: www.pioneer.nl Bijzonderheden: beste min-rw-brander Product: Lite-On LDW-401S Technische gegevens: DVD+RW, 2048KB, 4/4 Prijs: 100 Euro Internet-adres: www.liteonit.com Bijzonderheden: prima plus-rw-brander voor scherpe prijs Product: NEC ND-1300A Technische gegevens: DVD±RW, 2048KB, 4/2.4 Prijs: 130 Euro Internet-adres: www.neceurope.com Bijzonderheden: goede multiformat-brander voor gunstige prijs Product: Plextor PX-708A Technische gegevens: DVD±RW, 2048KB, 8/4 Prijs: 250 Euro Internet-adres: www.plextor.be Bijzonderheden: snelste multiformat-brander Product: LG GSA-4040B Technische gegevens: DVD±RW/RAM, 2048KB, 4/2.4 Prijs: 160 Euro Internet-adres: www.lge.nl Bijzonderheden: goede brander met dvd-ram-ondersteuning (* formaat, cache, dvdr-schrijven, dvdrw-schrijven) DE 3 BESTE DRIVE-TOOLS Cacheman 5.5 CD-Bremse Nero Drive Speed (meer informatie op pagina ...) "

Zoek je een draadloze hoofdtelefoon met een uitstekend geluid? De HDB 630 is de eerste bluetooth-koptelefoon waarbij Sennheiser het 'Hi-Res Audio'-label op de productdoos heeft geplakt. Dus dat belooft wat! Is luxe koptelefoon zijn stevige adviesprijs van bijna vijfhonderd euro waard?

De Sennheiser HDB 630 is een stijlvol vormgegeven over-ear-hoofdtelefoon met een veilige kleurstelling van zwart en zilver. Beide schelpen hebben nogal dikke kussens van kunstleer die volledig over de oren vallen. In combinatie met de zacht gevoerde hoofdband is de pasvorm erg comfortabel. De klemdruk is trouwens wel wat steviger dan we van veel andere hoofdtelefoons gewend zijn. Hierdoor blijft de HDB 630 tijdens een wandeling of huishoudelijke klus goed op het hoofd zitten. Dankzij de draaibare oorschelpen en verstelbare hoofdband is het apparaat voor vrijwel iedereen geschikt. Luister je graag buitenshuis, dan is het belangrijk om te weten dat dit product geen IP-certificering heeft. Kijk dus uit voor een onverhoopte regenbui.

©Maikel Dijkhuizen

Inbegrepen accessoires

Zoals je van een product in deze prijsklasse mag verwachten, levert de Duitse audiospecialist een stevige opbergcase mee. Die is overigens wel iets groter vergeleken met de case die veel andere merken, zoals Sony en JBL, bij hun koptelefoons leveren. De HDB 630 heeft namelijk geen vouwmechanisme, waardoor de koptelefoon meer ruimte in beslag neemt.

Opvallend is de aanwezigheid van een bluetooth-dongel. Wanneer jouw computer geen bluetooth ondersteunt, kun je evengoed draadloos luisteren. Het is trouwens wel een usb-c-dongel. Check dus voor de zekerheid even of deze poort op jouw computer zit. De adapter ondersteunt een respectabele audioresolutie van maximaal 24 bit/192 kHz. Wanneer je de dongel op een geschikte smartphone of tablet aansluit, profiteer je van een hoge geluidskwaliteit.

Behalve bluetooth ontvangt deze koptelefoon als alternatief ook audiosignalen via twee fysieke ingangen, namelijk usb-c en een 3,5mm-audiopoort. De benodigde kabels zijn inbegrepen. Tot slot bevat de opbergcase een vliegtuigadapter.

©Maikel Dijkhuizen

Muziek luisteren

Zodra je de HDB 630 uit de draaghoes haalt, springt het apparaat vanzelf aan. De eerste klanken laten meteen een goede indruk achter, want deze bluetooth-hoofdtelefoon levert een kraakhelder en levendig geluid. Zowel het hoog, midden als laag zijn luid en duidelijk te horen, waardoor de HDB 630 niets uit de oorspronkelijke opname achterwege laat. Je hoort werkelijk ieder detail. Van metal tot klassiek; elk liedje klinkt kortweg prachtig. Een groot pluspunt is de doeltreffende noise cancelling-functie. We horen tijdens het luisteren nauwelijks omgevingsgeluid. Ideaal voor wie op luidruchtige plekken een podcast, audioboek, talkshow of radio-uitzending wil volgen. Volgens de fabrikant is een volgeladen accu goed voor een luistertijd tot ongeveer zestig uur.

©Sennheiser

Audiobediening

Deze hoofdtelefoon laat zich makkelijk bedienen. De buitenzijde van de rechteroorschelp heeft hiervoor een aanraakpaneel. Veeg omhoog of vooruit om respectievelijk het volume op te voeren en naar het volgende liedje te navigeren. Daarnaast kun je inkomende gesprekken aannemen (of weigeren) en noise cancelling inschakelen. Druk je tweemaal kort op de aan-uitknop, dan vertelt een vrouwelijke stem het resterende batterijpercentage.

Voor toegang tot meer audio-instellingen installeer je de uitgebreide Sennheiser Smart Control Plus-app op een smartphone. Switch bijvoorbeeld snel tussen geluidsopties als Podcast, Rock, Pop, Movie, Dance en Hip-Hop. Daarnaast kun je het basniveau omhoog krikken. Je stelt verder eenvoudig de mate van noise cancelling in. Je bepaalt hierbij zelf hoeveel omgevingsgeluid je hoort. Leuk is dat je in de Engelstalige app allerlei experimentele audio-instellingen kunt uitproberen. Ten slotte verschijnen er mogelijk ook soms nieuwe software-updates voor de hoofdtelefoon.

©Maikel Dijkhuizen

Sennheiser HDB 630 kopen?

Is het hoge prijskaartje van zo'n vijfhonderd euro geen bezwaar, dan haal je met de Sennheiser HDB 630 een hoogstaand audioproduct in huis. Deze over-ear-hoofdtelefoon zit comfortabel en klinkt werkelijk fantastisch. Overige voordelen zijn de stevige reishoes, lange accuduur, goede noise cancelling-functie en uitgebreide app. Houd er wel rekening mee dat de behuizing geen regen kan verdragen.

Meer koptelefoons van Sennheiser:

Het tweede seizoen van Battlefield 6 is na uitstel gisteren van start gegaan.

Het tweede seizoen had eigenlijk op 20 januari van start moeten gaan, maar dat werd vier weken uitgesteld omdat het tweede seizoen nog niet klaar voor release was. Dat is nu blijkbaar wel, en spelers van de shooter kunnen dan ook aan de slag met het tweede seizoen.

Het tweede seizoen bestaat uit drie fases van een maand, die elk nieuwe content met zich meebrengen. De eerste fase heet Extreme Measures en is begonnen. Spelers kunnen aan de slag met een nieuwe multiplayermap genaamd Contaminated, dat geschikt is voor alle gevechtsgroottes. Ook is er een nieuwe tijdelijk beschikbare modus in de vorm van VL-7 Strike, en de battle royale-game Battlefield RedSec krijgt de modi Gauntlet: Altered State en Battle Royale: Synthesis. Ook zijn er nieuwe wapens en gadgets.

De tweede fase heet Nightfall en start op 17 maart, en zal onder andere de nieuwe map Hagental Base en nieuwe Nightfall-modus - waarbij het nacht is en het zich dus slecht is - bevatten. Op 14 april begint de derde fase, Hunter / Prey, met een nieuwe gelimiteerde modus genaamd Operation Augur.

Battlefield 6 kwam afgelopen najaar uit voor pc, PlayStation 5 en Xbox Series-consoles en bleek een groot succes. In de eerste drie dagen werden er meer dan zeven miljoen exemplaren van verkocht. Tegelijkertijd kreeg de game concurrentie uit onverwachtse hoek, namelijk van de ook vorig najaar uitgekomen extraction shooter Arc Raiders.