Muziek wordt vaak gecomprimeerd om opslagruimte te beperken of om zonder al te veel kwaliteitsverlies op lagere bandbreedte te kunnen streamen. Hiervoor zijn verschillende audio-codecs ontwikkeld, met mp3 als een van de oudste en bekendste. Efficiënte opvolgers staan al klaar, zoals Ogg Vorbis, dat door Spotify wordt ingezet, en het verliesvrije flac. Hoe verhouden deze audio-codecs zich tot elkaar?

De bekendste vorm van audiocompressie is mp3 van Fraunhofer IIS. De audio-codec werd in de loop van de jaren negentig populair op internet en lange tijd beschermd door patenten. Het ontbreken van een patentvrije methode voor audiocompressie was de belangrijkste reden voor de ontwikkeling van Ogg Vorbis.

Daarbij is Ogg het containerformaat dat ook andere multimedia kan omvatten, en Vorbis de eigenlijke audio-codec. Het formaat wordt onderhouden door de Xiph.Org Foundation. Het is veel ‘jonger’ dan mp3 en werkt efficiënter. Er is met Opus inmiddels ook een veelgeprezen opvolger.

Digitale muziek is vrijwel altijd gecomprimeerd omdat het origineel voor veel toepassingen te groot is én omdat er gemakkelijk veel winst mee kan worden geboekt. Nemen we de cd als uitgangspunt, dan is een perfecte kopie (bijvoorbeeld met een programma als Exact Audio Copy) ongeveer 700 MB groot. Comprimeren kan zonder enig kwaliteitsverlies met een ‘lossless’ audio-codec zoals flac (Free Lossless Audio Codec), vergelijkbaar met het ‘zippen’ van bestanden. Dat brengt de omvang met zo’n 30 tot 50 procent terug.

Vaker wordt een ‘lossy’ audio-codec zoals mp3, aac, Ogg Vorbis of Opus gebruikt. Er is dan – afhankelijk van de kwaliteitsinstelling – wel een beetje kwaliteitsverlies, maar er is ook veel minder opslagruimte nodig én minder bandbreedte voor het streamen. Het wordt al snel een factor tien kleiner.

Frequenties

Even terug naar de basis van de cd. Er is, berekend op wat het menselijk oor kan horen, gekozen om met een frequentie van 44,1 kHz samples van 16 bit te nemen. Deze digitale voorstelling van het analoge signaal heet ook wel pulscodemodulatie (pcm). Zonder compressie vraagt een minuut zo’n 10 MB met voor streamen een bitrate van 1.400 kbit/s. Met compressie kan dit worden teruggebracht tot bijvoorbeeld 128 kbit/s en, bij een efficiënte audio-codec, meer dan acceptabel klinken.

Bij het moderne hi-res audio zijn die getallen overigens heel anders. Meestal wordt dan een bit-diepte van 24 bit genomen en samplefrequentie van 96 kHz of zelfs 192 kHz. Bij 96 kHz is per minuut al 35 MB ruimte nodig of 4.600 kbit/s en bij 192 kHz zelfs 9.200 kbit/s. Dat kan met audiocompressie uiteraard wel omlaag, maar het is bij hi-res audio juist gebruikelijk om dat niet te doen en een lossless audio-codec als flac te gebruiken.

©PXimport

Is hi-res audio zinvol of dure schijfvulling? Zuiver theoretisch is het overvloedig. Het dynamisch bereik – de marge tussen de stilste en luidste piek – is bij cd-kwaliteit (16 bit) al 96 dB en zelfs dat wordt zelden benut door te luid ‘afmixen’. De samplefrequentie bepaalt het frequentiebereik en hoeft ook niet hoger, omdat cd-kwaliteit het hele spectrum van 20 Hz tot 20 kHz al afvangt. Meer kan het menselijk oor niet waarnemen en kunnen ook de beste luidsprekers niet (zuiver) weergeven.

Weliswaar wordt hi-res audio vaak wel als beter ervaren, maar dat komt dan door bijvoorbeeld een betere productiekwaliteit. De oprichter van Ogg Vorbis, Christopher Montgomery (roepnaam Monty), haalt hi-res audio in een uitgebreide blog onderuit en stelt zelfs dat het vervelende neveneffecten in het geluid kan hebben. Er zijn uiteraard verschillende meningen.

Bitrates

De bitrate die voor ‘cd-kwaliteit’ nodig is, verschilt sterk per audio-codec. Bij mp3 ga je al snel naar 320 kbit/s, terwijl bij modernere audio-codecs als aac en Ogg Vorbis 192 of 256 kbit/s al kan volstaan. Dat komt omdat audio-codecs steeds worden verbeterd en dus efficiënter zijn; daar werken al decennialang honderden wetenschappers aan. De achterliggende algoritmen zijn zeer complex.

De basis is psycho-akoestiek, de wetenschap hoe hersenen geluiden begrijpen. Er worden bijvoorbeeld hoge frequenties weggehaald die we toch niet waarnemen; bij mp3 wordt zelfs weinig boven de 16 kHz bewaard. Dat geldt ook voor snelle overgangen of een zacht geluid dat vrijwel tegelijk met een hard geluid optreedt. Verder wordt gezocht naar herhalende patronen, zoals stiltes. Door de complexiteit zijn patenten en licenties vrij gangbaar voor audio-codecs.

Bij Ogg Vorbis kan in theorie wel een constante bitrate worden gekozen, maar dat is niet gebruikelijk en wordt ook ontmoedigt. Doorgaans wordt juist voor een constante kwaliteit gekozen. Hierbij zijn er elf kwaliteitsniveaus, variërend van -1 tot 10. De bitrate is niet constant en hangt onder meer af van de complexiteit van de muziek. Bij benadering komt niveau 0 ongeveer overeen met 64 kbit/s, niveau 5 met ongeveer 160 kbit/s en niveau 10 levert omstreeks 500 kbit/s. Het niveau 5 benadert cd-kwaliteit, bij niveau 6 is het verschil met een originele cd al vrijwel niet meer hoorbaar.

©PXimport

Voordelen en nadelen van Ogg Vorbis

Heel nuttig is dat in Ogg Vorbis ook tags worden ondersteund, vergelijkbaar met id3-tags bij mp3, maar nog flexibeler. Ook kan een bestand niet alleen een linker- en rechterkanaal dragen voor stereogeluid, maar tot 255 aparte kanalen – handig voor surround-geluid of meerdere taalsporen. Bovendien werkt Ogg Vorbis met samplefrequenties van 8 kHz tot maar liefst 192 kHz.

In potentie ondersteunt de audio-codec ook het zogenaamde ‘bitrate peeling’, waarmee een reeds gecomprimeerd audiobestand kan worden geconverteerd naar (of gestreamd op) een lagere kwaliteit. Het heeft dan dezelfde kwaliteit als wanneer het direct in die kwaliteit zou worden gecomprimeerd.

Ondanks de vele voordelen, zoals het ontbreken van patenten en licentiekosten, een goed gedocumenteerd bestandsformaat er opensource-bibliotheken, lijkt het niet zo gangbaar als bijvoorbeeld mp3 en aac. Toch wordt het ongemerkt vaak gebruikt. Bijvoorbeeld in games voor audio of chat, door Spotify voor haar streamingdienst en door TomTom voor spraakcommando’s.

Een nadeel is de matige ondersteuning in software en hardware. Daarom is in de podcastwereld mp3 nog steeds het meest gebruikt, met aac als beoogde opvolger. Het zou zelfs kunnen dat mp3, nu de patenten zijn verlopen (de laatste in april 2017), weer terrein gaat winnen, al heeft de Xiph.Org Foundation met het zeer efficiënte Opus vermoedelijk wel weer een sterke troef in handen.

De OnePlus Pad Go 2 is een betaalbare Android-tablet die duidelijk wil concurreren met Apples iPad. Ze kosten bijna evenveel en de iPad is voor veel mensen een hele fijne keuze. De OnePlus Pad Go 2 laat echter ook een erg goede indruk achter, zoals je kunt lezen in deze review.

Pak je de OnePlus Pad Go 2 op, dan merk je direct dat je een goede tablet in handen hebt. De bouwkwaliteit is dik in orde en de tablet is lichter en dunner (6,8 millimeter) dan je zou denken. Het scherm van 12,1 inch is erg groot, waardoor foto’s, video’s, games en apps goed tot hun recht komen. Interessant is de 7:5-schermverhouding, die aangeeft dat het scherm bijna het formaat van een A4’tje heeft. Veel tabletschermen hebben een smaller 16:10-scherm. Het meer vierkante scherm van de OnePlus-tablet is prettig als je e-mails tikt of nieuws leest, maar heeft niet echt meerwaarde bij het kijken van Netflix-video’s. Je krijgt dan hogere balken boven en onder je video te zien. Het lcd-scherm oogt fel genoeg, scherp en lekker soepel dankzij de 120Hz-verversingssnelheid.

©Rens Blom

Een gemiste kans aan deze tablet vinden we het ontbreken van een officieel toetsenbordje, eventueel verwerkt in een beschermhoes. Met zo’n toetsenbordje hadden we productiever kunnen werken op deze tablet. OnePlus verkoopt wel een eigen beschermhoes en styluspen, die weliswaar prima zijn maar niet opvallen qua prijs-kwaliteitverhouding. Wat we ook missen, is een vingerafdrukscanner op de tablet. We moeten hem nu steeds ontgrendelen met een pincode of (onveiliger) een scan van ons gezicht.

©Rens Blom

De OnePlus Pad Go 2 is verkrijgbaar in het zwart of lavendelpaars. Die tweede kleur is erg vriendelijk. Grote vraag is wel of je merkt welke kleur tablet je in handen hebt als je een hoes om het apparaat bevestigt om hem beter te beschermen.

Fijne hardware

In een betaalbare Android-tablet mag je tegenwoordig prima specificaties verwachten. OnePlus voldoet aan die verwachting. De Pad Go 2 is lekker snel dankzij de MediaTek Dimensity 7300 Ultra-processor en 8 GB werkgeheugen. In de versie die alleen wifi ondersteunt zit 128 GB opslagcapaciteit (voor velen genoeg) en in de variant die ook 5G aankan, vind je 256 GB opslagcapaciteit. Die versie is wel duurder en wij denken dat veel mensen het best af zijn met de wifi-uitvoering.

Een groot pluspunt van de OnePlus Pad Go 2 is zijn accuduur. Daar hadden we stiekem al een beetje op gerekend, want de tablet is voorzien van een opvallend grote 10.050mAh-batterij. Bij intensiever gebruik kunnen we de Pad Go 2 anderhalve werkdag gebruiken. Pakken we hem minder vaak en meer voor entertainmentdoeleinden, dan is twee tot drie dagen gebruik mogelijk. Een mooie score.

Opladen doet de tablet via zijn usb-c-poort. Het laden kan met maximaal 33 watt, maar je moet zelf een adapter regelen. In de doos zit alleen een usb-c-kabel. Kies bij voorkeur een krachtige adapter, anders duurt het vele uren om de accu op te laden.

©Rens Blom

Nog even over de camera’s, voor zover je die (niet) gebruikt op een uit de kluiten gewassen tablet. De Pad Go 2 heeft een aardige webcam en een redelijke camera op de achterkant.

Lekker multitasken

De OnePlus Pad Go 2 draait op Android 16 met de OxygenOS-softwareschil van OnePlus. Deze softwarelaag werkt erg fijn, met name omdat je op het grote scherm makkelijk twee apps naast elkaar kunt gebruiken. OnePlus noemt deze functie Open Canvas. We zijn ook gecharmeerd van het updatebeleid. De tablet krijgt vijf Android-upgrades en beveiligingsupdates tot eind 2031. Tegen die tijd is de Pad Go 2 ook wel toe aan pensioen, vermoeden we zo.

©Rens Blom

iPad-alternatief

Apples iPad (2025) is ook een fijne tablet, draaiend op iPadOS dat uiteraard anders is dan Android. De iPad met 128 GB opslagcapaciteit kost in Nederland vanaf 369 euro. De OnePlus Pad Go 2 heeft een adviesprijs van 349 euro, maar is regelmatig in de aanbieding voor 299 euro plus gratis draadloze oordopjes. Een scherpe prijs die de Pad Go 2 een nog boeiender iPad-alternatief maakt.

OnePlus Pad Go 2 kopen?

De OnePlus Pad Go 2 is een betaalbare Android-tablet met een groot scherm, fijne gebruikservaring en jarenlange softwareondersteuning. Dat maakt hem absoluut aan te raden als je ongeveer 300 euro wilt uitgeven aan een tablet en niet per se een (of juist helemaal geen) Apple iPad wil.

Bungie, de studio achter de Destiny-franchise en de eerste Halo-games, heeft de releasedatum van hun nieuwe shooter Marathon aangekondigd. Het spel verschijnt op 5 maart.

Eind vorig jaar werd al aangekondigd dat de multiplayergame ergens in maart van dit jaar zou verschijnen, maar nu is dus de exacte releasedatum bekend. Het spel komt op die dag naar PlayStation 5, Xbox Series X en S en Steam.

Verschillende edities

Mensen kunnen de game nu ook alvast reserveren. Er zijn verschillende edities beschikbaar, waarbij de standaard editie 39,99 euro kost. Mensen die deze editie (of de andere edities) aanschaffen, krijgen het gehele jaar door nieuwe content voorgeschoteld, inclusief nieuwe maps en evenementen. Door deze editie te reserveren ontvangt men ook bonussen in de game, waaronder wapenstickers, emblemen en 'charms' voor wapens.

Daarnaast is er ook een Deluxe Edition voor 59,99 euro beschikbaar. Hierbij ontvangt men onder andere extra cosmetische items voor wapens, een voucher voor een Premium Rewards Pass en 200 'Silk Rewards Pass Tokens'. Tot slot is er een Collector's Edition die via de Bungie Store beschikbaar komt met daarin een Thief Runner Shell-beeldje, een miniatuur WEAVEworm en meer.

Stemmencast

Bungie heeft verder ook de Engelstalige cast bekendgemaakt die stemmen voor de game verzorgd. Onder de stemacteurs vallen Krizia Bajos, Samantha Béart, Beau Bridgland, Ry Chase, Roger Clark, Darin De Paul, Jennifer English, Dave Fennoy, Nika Futterman, Morla Gorrondona, Reina Guthrie, Donnla Hughes, Keston John, Sohm Kapila, Rich Keeble, Elliot Knight, Erica Lindbeck, Piotr Michael, Brent Mukai, Neil Newbon, Ariana Nicole George, Emily O’Brien, Lee Shorten, Jason Spisak, Ben Starr, JB Tadena, Fred Tatasciore, Craig Lee Thomas, Elias Toufexis, Oliver Vaquer, Scott Whyte, Tracy Wiles en Erin Yvette.

Over Marathon

Marathon is een player-versus-player extraction-shooter met een sciencefictionthema. In de game besturen spelers een soort futuristische huurmoordenaars die ook wel Runners worden genoemd. Spelers verkennen een verloren kolonie op de planeet Tau Ceti IV en vechten het tijdens het verzamelen van loot tegen elkaar uit. Er kan in teamsverband of alleen gespeeld worden.

Het ontwikkeltraject van de nieuwe Marathon alles behalve vlekkeloos verlopen. De game had in eerste instantie afgelopen september moeten uitkomen. Tijdens alfatests gaven spelers echter wisselende feedback over de ervaring. Daarnaast bleek er artwork in de game te zitten die was gestolen. Hoewel de persoon die daar verantwoordelijk voor was niet meer werkzaam was bij het bedrijf toen dit ontdekt werd, moest het spel toch uitgesteld worden - niet alleen om de ervaring te verbeteren, maar ook om de gestolen assets te vervangen.

Overigens is Marathon geen compleet nieuwe franchise. Bungie ontwikkelde in de jaren negentig van de vorige eeuw - nog voordat het bedrijf voor Microsoft de Halo-franchise creëerde - al Marathon-spellen. In feite keert de ontwikkelaar, die inmiddels onderdeel uitmaakt van PlayStation Studios, met de nieuwe Marathon dus weer terug naar zijn roots.